---
title: "विकेंद्रित वित्त (DeFi)"
metaTitle: "DeFi म्हणजे काय? | विकेंद्रित वित्ताचे फायदे आणि उपयोग"
description: "इथेरियमवरील DeFi चा आढावा"
lang: mr
template: use-cases
image: /images/use-cases/defi.png
alt: "लेगो विटांनी बनवलेला Eth लोगो."
sidebarDepth: 2
summaryPoints:
  - "सध्याच्या आर्थिक व्यवस्थेला एक जागतिक, खुला पर्याय."
  - "अशी उत्पादने जी तुम्हाला कर्ज घेण्याची, बचत करण्याची, गुंतवणूक करण्याची, व्यापार करण्याची आणि बरेच काही करण्याची सुविधा देतात."
  - "ओपन-सोर्स तंत्रज्ञानावर आधारित ज्यावर कोणीही प्रोग्राम करू शकते."
---

DeFi ही इंटरनेट युगासाठी तयार केलेली एक खुली आणि जागतिक आर्थिक व्यवस्था आहे – जी अपारदर्शक, कठोरपणे नियंत्रित आणि दशकां जुन्या पायाभूत सुविधा आणि प्रक्रियांनी बांधलेल्या व्यवस्थेला एक पर्याय आहे. हे तुम्हाला तुमच्या पैशांवर नियंत्रण आणि दृश्यमानता देते. हे तुम्हाला जागतिक बाजारपेठांमध्ये प्रवेश आणि तुमच्या स्थानिक चलन किंवा बँकिंग पर्यायांना पर्याय देते. DeFi उत्पादने इंटरनेट कनेक्शन असलेल्या कोणासाठीही आर्थिक सेवा खुली करतात आणि ती बहुतांश त्यांच्या वापरकर्त्यांच्या मालकीची आणि देखरेखीखाली असतात. आतापर्यंत, अब्जावधी डॉलर्स किमतीचा क्रिप्टो DeFi ॲप्लिकेशन्सद्वारे प्रवाहित झाला आहे आणि तो दररोज वाढत आहे.

## DeFi म्हणजे काय? {#what-is-defi}

DeFi ही आर्थिक उत्पादने आणि सेवांसाठी एक सामूहिक संज्ञा आहे जी [इथेरियम](/) वापरू शकणाऱ्या कोणालाही – इंटरनेट कनेक्शन असलेल्या कोणालाही उपलब्ध आहे. DeFi सह, बाजारपेठा नेहमी खुल्या असतात आणि असे कोणतेही केंद्रित अधिकारी नसतात जे पेमेंट्स रोखू शकतात किंवा तुम्हाला कोणत्याही गोष्टीचा प्रवेश नाकारू शकतात. पूर्वी ज्या सेवा संथ होत्या आणि मानवी चुकांचा धोका होता, त्या आता स्वयंचलित आणि अधिक सुरक्षित आहेत कारण त्या कोडद्वारे हाताळल्या जातात ज्याची कोणीही तपासणी आणि छाननी करू शकते.

तिथे एक वेगाने वाढणारी क्रिप्टो अर्थव्यवस्था आहे, जिथे तुम्ही कर्ज देऊ शकता, कर्ज घेऊ शकता, लाँग/शॉर्ट करू शकता, व्याज मिळवू शकता आणि बरेच काही करू शकता. क्रिप्टो-जाणकार अर्जेंटिनाच्या लोकांनी वाढत्या महागाईतून वाचण्यासाठी DeFi चा वापर केला आहे. कंपन्यांनी त्यांच्या कर्मचाऱ्यांना त्यांचे वेतन रिअल टाइममध्ये प्रवाहित (स्ट्रीम) करण्यास सुरुवात केली आहे. काही लोकांनी तर कोणत्याही वैयक्तिक ओळखीची आवश्यकता नसताना लाखो डॉलर्सची कर्जे घेतली आहेत आणि फेडली आहेत.

<VideoWatch slug="defi-future-of-finance" />

## DeFi विरुद्ध पारंपारिक वित्त {#defi-vs-tradfi}

DeFi ची क्षमता पाहण्याचा एक उत्तम मार्ग म्हणजे आज अस्तित्वात असलेल्या समस्या समजून घेणे.

- काही लोकांना बँक खाते उघडण्यासाठी किंवा आर्थिक सेवा वापरण्यासाठी प्रवेश दिला जात नाही.
- आर्थिक सेवांचा अभाव लोकांना रोजगार मिळवण्यापासून रोखू शकतो.
- आर्थिक सेवा तुम्हाला पैसे मिळण्यापासून रोखू शकतात.
- आर्थिक सेवांचा एक छुपा आकार म्हणजे तुमचा वैयक्तिक डेटा.
- सरकारे आणि केंद्रित संस्था त्यांच्या इच्छेनुसार बाजारपेठा बंद करू शकतात.
- व्यापाराच्या वेळा अनेकदा विशिष्ट टाइम झोनच्या व्यावसायिक वेळेपुरत्या मर्यादित असतात.
- अंतर्गत मानवी प्रक्रियांमुळे पैसे हस्तांतरित करण्यासाठी काही दिवस लागू शकतात.
- मध्यस्थ संस्थांना त्यांचा वाटा हवा असल्यामुळे आर्थिक सेवांसाठी प्रीमियम (अतिरिक्त शुल्क) असतो.

### एक तुलना {#defi-comparison}

| DeFi                                                                                               | पारंपारिक वित्त                                                                                                            |
| -------------------------------------------------------------------------------------------------- | ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ |
| तुम्ही तुमचे पैसे स्वतःकडे ठेवता.                                                                               | तुमचे पैसे कंपन्यांकडे असतात.                                                                                               |
| तुमचे पैसे कुठे जातात आणि कसे खर्च होतात यावर तुमचे नियंत्रण असते.                                              | तुम्हाला कंपन्यांवर विश्वास ठेवावा लागतो की ते तुमच्या पैशांचे गैरव्यवस्थापन करणार नाहीत, जसे की धोकादायक कर्जदारांना कर्ज देणे.                                      |
| निधीचे हस्तांतरण काही मिनिटांत होते.                                                              | मॅन्युअल प्रक्रियांमुळे पेमेंट्ससाठी काही दिवस लागू शकतात.                                                                                |
| व्यवहाराची क्रिया टोपणनावाने (pseudonymous) असते.                                                              | आर्थिक क्रियाकलाप तुमच्या ओळखीशी घट्ट जोडलेला असतो.                                                                      |
| DeFi कोणासाठीही खुले आहे.                                                                            | आर्थिक सेवा वापरण्यासाठी तुम्हाला अर्ज करावा लागतो.                                                                                      |
| बाजारपेठा नेहमी खुल्या असतात.                                                                       | कर्मचाऱ्यांना विश्रांतीची आवश्यकता असल्यामुळे बाजारपेठा बंद होतात.                                                                                   |
| हे पारदर्शकतेवर आधारित आहे – कोणीही उत्पादनाचा डेटा पाहू शकतो आणि प्रणाली कशी कार्य करते याची तपासणी करू शकतो. | आर्थिक संस्था ही बंद पुस्तके आहेत: तुम्ही त्यांचा कर्ज इतिहास, त्यांच्या व्यवस्थापित मालमत्तेची नोंद इत्यादी पाहण्याची मागणी करू शकत नाही. |

<ButtonLink href="/apps/categories/defi">
  DeFi ॲप्स एक्सप्लोर करा
</ButtonLink>

## याची सुरुवात बिटकॉइनपासून झाली... {#bitcoin}

बिटकॉइन अनेक प्रकारे पहिले DeFi ॲप्लिकेशन होते. बिटकॉइन तुम्हाला खरोखरच मूल्याची मालकी आणि नियंत्रण ठेवू देते आणि ते जगभरात कुठेही पाठवू देते. हे मोठ्या संख्येने लोकांसाठी, ज्यांचा एकमेकांवर विश्वास नाही, एका विश्वासार्ह मध्यस्थाची आवश्यकता नसताना खात्यांच्या लेजरवर सहमत होण्याचा मार्ग प्रदान करून हे करते. बिटकॉइन कोणासाठीही खुले आहे आणि त्याचे नियम बदलण्याचा अधिकार कोणालाही नाही. बिटकॉइनचे नियम, जसे की त्याची दुर्मिळता आणि त्याचा खुलेपणा, तंत्रज्ञानामध्ये लिहिलेले आहेत. हे पारंपारिक वित्तासारखे नाही जिथे सरकारे पैसे छापू शकतात ज्यामुळे तुमच्या बचतीचे मूल्य कमी होते आणि कंपन्या बाजारपेठा बंद करू शकतात.

इथेरियम यावर आधारित आहे. बिटकॉइनप्रमाणेच, तुमच्यासाठी नियम बदलू शकत नाहीत आणि प्रत्येकाला प्रवेश आहे. परंतु हे [स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्ट्स](/glossary/#smart-contract) वापरून या डिजिटल पैशाला प्रोग्राम करण्यायोग्य देखील बनवते, जेणेकरून तुम्ही मूल्य साठवण्या आणि पाठवण्याच्या पलीकडे जाऊ शकता.

<VideoWatch slug="defi-history-inception-to-2021" />

## प्रोग्राम करण्यायोग्य पैसा {#programmable-money}

हे विचित्र वाटते... "मी माझे पैसे प्रोग्राम का करू इच्छितो"? तथापि, हे इथेरियमवरील टोकन्सच्या डीफॉल्ट वैशिष्ट्यापेक्षा अधिक आहे. कोणीही पेमेंट्समध्ये लॉजिक प्रोग्राम करू शकतो. त्यामुळे तुम्हाला बिटकॉइनचे नियंत्रण आणि सुरक्षितता आर्थिक संस्थांद्वारे प्रदान केलेल्या सेवांमध्ये मिसळलेली मिळू शकते. हे तुम्हाला क्रिप्टोकरन्सीसह अशा गोष्टी करू देते ज्या तुम्ही बिटकॉइनसह करू शकत नाही जसे की कर्ज देणे आणि कर्ज घेणे, पेमेंट्स शेड्यूल करणे, निर्देशांक (index) फंडांमध्ये गुंतवणूक करणे आणि बरेच काही.

<Alert variant="update">
<AlertEmoji text=":eyes:"/>
<AlertContent className="flex-row justify-between items-center">
  <div>जर तुम्ही इथेरियमवर नवीन असाल तर वापरून पाहण्यासाठी आमच्या DeFi ॲप्लिकेशन्सच्या सूचना एक्सप्लोर करा.</div>
  <ButtonLink href="/apps/categories/defi">
    DeFi ॲप्स एक्सप्लोर करा
  </ButtonLink>
</AlertContent>
</Alert>

## तुम्ही DeFi सह काय करू शकता? {#defi-use-cases}

बहुतांश आर्थिक सेवांना एक विकेंद्रित पर्याय आहे. परंतु इथेरियम पूर्णपणे नवीन आर्थिक उत्पादने तयार करण्याच्या संधी देखील निर्माण करते. ही एक सतत वाढणारी यादी आहे.

- [जगभरात पैसे पाठवा](#send-money)
- [जगभरात पैसे स्ट्रीम करा](#stream-money)
- [स्थिर चलनांमध्ये प्रवेश मिळवा](#stablecoins)
- [तारणासह निधी कर्ज घ्या](#lending-2)
- [तारणाशिवाय कर्ज घ्या](#flash-loans)
- [क्रिप्टो बचत सुरू करा](#saving)
- [टोकन्सचा व्यापार करा](#swaps)
- [तुमचा पोर्टफोलिओ वाढवा](#investing)
- [तुमच्या कल्पनांना निधी द्या](#crowdfunding)
- [विमा खरेदी करा](#insurance)
- [तुमचा पोर्टफोलिओ व्यवस्थापित करा](#aggregators)

<Divider />

### जगभरात वेगाने पैसे पाठवा {#send-money}

एक ब्लॉकचेन म्हणून, इथेरियम सुरक्षित आणि जागतिक मार्गाने व्यवहार पाठवण्यासाठी डिझाइन केलेले आहे. बिटकॉइनप्रमाणेच, इथेरियम जगभरात पैसे पाठवणे ईमेल पाठवण्याइतके सोपे करते. फक्त तुमच्या प्राप्तकर्त्याचे [ENS नाव](/glossary/#ens) (जसे की bob.eth) किंवा तुमच्या वॉलेटमधून त्यांच्या खात्याचा पत्ता प्रविष्ट करा आणि तुमचे पेमेंट काही मिनिटांत (सामान्यतः) थेट त्यांच्याकडे जाईल. पेमेंट्स पाठवण्यासाठी किंवा प्राप्त करण्यासाठी, तुम्हाला एका [वॉलेट](/wallets/) ची आवश्यकता असेल. [क्रिप्टो पेमेंट्सबद्दल अधिक जाणून घ्या](/payments/).

<ButtonLink href="/apps/categories/defi">
  पेमेंट dapps पहा
</ButtonLink>

#### जगभरात पैसे स्ट्रीम करा... {#stream-money}

तुम्ही इथेरियमवर पैसे स्ट्रीम देखील करू शकता. हे तुम्हाला एखाद्याला त्यांचा पगार सेकंदाला देण्याची सुविधा देते, ज्यामुळे त्यांना जेव्हा गरज असेल तेव्हा त्यांच्या पैशांमध्ये प्रवेश मिळतो. किंवा स्टोरेज लॉकर किंवा इलेक्ट्रिक स्कूटरसारख्या गोष्टी सेकंदाला भाड्याने घ्या.

आणि जर तुम्हाला [ETH](/glossary/#ether) पाठवायचे किंवा स्ट्रीम करायचे नसेल कारण त्याचे मूल्य किती बदलू शकते, तर इथेरियमवर पर्यायी चलने आहेत: [स्टेबलकॉइन्स](/glossary/#stablecoin).

<Divider />

### स्थिर चलनांमध्ये प्रवेश मिळवा {#stablecoins}

क्रिप्टोकरन्सीची अस्थिरता ही अनेक आर्थिक उत्पादने आणि सामान्य खर्चासाठी एक समस्या आहे. DeFi समुदायाने स्टेबलकॉइन्ससह हे सोडवले आहे. त्यांचे मूल्य दुसऱ्या मालमत्तेशी, सामान्यतः डॉलर्ससारख्या लोकप्रिय चलनाशी जोडलेले राहते.

Dai किंवा USDC सारख्या कॉइन्सचे मूल्य डॉलरच्या काही सेंट्सच्या आत राहते. हे त्यांना कमाई किंवा किरकोळ विक्रीसाठी परिपूर्ण बनवते. लॅटिन अमेरिकेतील अनेक लोकांनी त्यांच्या सरकारने जारी केलेल्या चलनांच्या मोठ्या अनिश्चिततेच्या काळात त्यांच्या बचतीचे संरक्षण करण्याचा मार्ग म्हणून स्टेबलकॉइन्सचा वापर केला आहे.

<ButtonLink href="/stablecoins/">
  स्टेबलकॉइन्सबद्दल अधिक
</ButtonLink>

<Divider />

### कर्ज घेणे {#lending}

विकेंद्रित प्रदात्यांकडून पैसे कर्ज घेणे दोन मुख्य प्रकारांमध्ये येते.

- पीअर-टू-पीअर, म्हणजे कर्जदार थेट विशिष्ट कर्जदात्याकडून कर्ज घेईल.
- पूल-आधारित जिथे कर्जदाते एका पूलला निधी (तरलता) प्रदान करतात ज्यातून कर्जदार कर्ज घेऊ शकतात.

<ButtonLink href="/apps/categories/defi">
  कर्ज घेण्याचे dapps पहा
</ButtonLink>

विकेंद्रित कर्जदात्याचा वापर करण्याचे अनेक फायदे आहेत...

#### गोपनीयतेसह कर्ज घेणे {#borrowing-privacy}

आज, पैसे कर्ज देणे आणि कर्ज घेणे हे सर्व सहभागी व्यक्तींभोवती फिरते. बँकांना कर्ज देण्यापूर्वी तुम्ही कर्जाची परतफेड करण्याची शक्यता आहे की नाही हे जाणून घेणे आवश्यक असते.

विकेंद्रित कर्ज देणे कोणत्याही पक्षाला स्वतःची ओळख न देता कार्य करते. त्याऐवजी, कर्जदाराने तारण ठेवले पाहिजे जे कर्ज न फेडल्यास कर्जदात्याला आपोआप मिळेल. काही कर्जदाते तारण म्हणून [NFTs](/glossary/#nft) देखील स्वीकारतात. NFTs हे पेंटिंगसारख्या अद्वितीय मालमत्तेचे दस्तऐवज आहेत. [NFTs बद्दल अधिक](/nft/)

हे तुम्हाला क्रेडिट तपासणीशिवाय किंवा खाजगी माहिती न देता पैसे कर्ज घेण्याची परवानगी देते.

#### जागतिक निधीमध्ये प्रवेश {#access-global-funds}

जेव्हा तुम्ही विकेंद्रित कर्जदात्याचा वापर करता तेव्हा तुम्हाला जगभरातून जमा केलेल्या निधीमध्ये प्रवेश मिळतो, केवळ तुमच्या निवडलेल्या बँकेच्या किंवा संस्थेच्या ताब्यात असलेल्या निधीमध्ये नाही. हे कर्जे अधिक सुलभ बनवते आणि व्याजदर सुधारते.

#### कर-कार्यक्षमता {#tax-efficiencies}

कर्ज घेतल्याने तुम्हाला तुमचे ETH (एक करपात्र घटना) विकण्याची आवश्यकता न पडता तुम्हाला आवश्यक असलेल्या निधीमध्ये प्रवेश मिळू शकतो. त्याऐवजी, तुम्ही स्टेबलकॉइन कर्जासाठी तारण म्हणून ETH वापरू शकता. हे तुम्हाला आवश्यक असलेला रोख प्रवाह देते आणि तुम्हाला तुमचे ETH ठेवू देते. स्टेबलकॉइन्स ही अशी टोकन्स आहेत जी तुम्हाला रोख रकमेची आवश्यकता असताना खूप चांगली असतात कारण त्यांचे मूल्य ETH प्रमाणे बदलत नाही. [स्टेबलकॉइन्सबद्दल अधिक](#stablecoins)

#### फ्लॅश कर्जे {#flash-loans}

फ्लॅश कर्ज हे विकेंद्रित कर्ज देण्याचे अधिक प्रायोगिक स्वरूप आहे जे तुम्हाला तारणाशिवाय किंवा कोणतीही वैयक्तिक माहिती न देता कर्ज घेण्याची सुविधा देते.

ते सध्या गैर-तांत्रिक लोकांसाठी मोठ्या प्रमाणावर उपलब्ध नाहीत परंतु ते भविष्यात प्रत्येकासाठी काय शक्य असू शकते याचे संकेत देतात.

हे या आधारावर कार्य करते की कर्ज एकाच व्यवहारामध्ये घेतले जाते आणि परत केले जाते. जर ते परत केले जाऊ शकत नसेल, तर व्यवहार असा उलटतो जणू काही घडलेच नाही.

अनेकदा वापरला जाणारा निधी तरलता पूल्समध्ये (कर्ज घेण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या निधीचे मोठे पूल्स) ठेवला जातो. जर ते एखाद्या विशिष्ट क्षणी वापरले जात नसतील, तर हे एखाद्याला हा निधी कर्ज घेण्याची, त्यांच्यासोबत व्यवसाय करण्याची आणि अगदी शब्दशः ते कर्ज घेतल्याच्याच वेळी पूर्ण परतफेड करण्याची संधी निर्माण करते.

याचा अर्थ एका अतिशय सानुकूल व्यवहारामध्ये बरेच लॉजिक समाविष्ट केले जाणे आवश्यक आहे. एक साधे उदाहरण म्हणजे कोणीतरी फ्लॅश कर्जाचा वापर करून एका किमतीत जास्तीत जास्त मालमत्ता कर्ज घेणे जेणेकरून ते दुसऱ्या एक्सचेंजवर विकू शकतील जिथे किंमत जास्त आहे.

त्यामुळे एकाच व्यवहारामध्ये, खालील गोष्टी घडतात:

- तुम्ही एक्सचेंज A कडून $1.00 दराने $asset ची X रक्कम कर्ज घेता
- तुम्ही एक्सचेंज B वर $1.10 ला X $asset विकता
- तुम्ही एक्सचेंज A ला कर्जाची परतफेड करता
- तुम्ही व्यवहार शुल्क वजा करून नफा ठेवता

जर एक्सचेंज B चा पुरवठा अचानक कमी झाला आणि वापरकर्ता मूळ कर्ज कव्हर करण्यासाठी पुरेसे खरेदी करू शकला नाही, तर व्यवहार फक्त अयशस्वी होईल.

पारंपारिक वित्त जगात वरील उदाहरण करण्यास सक्षम होण्यासाठी, तुम्हाला प्रचंड पैशांची आवश्यकता असेल. या पैसे कमवण्याच्या रणनीती केवळ विद्यमान संपत्ती असलेल्यांनाच उपलब्ध आहेत. फ्लॅश कर्जे हे अशा भविष्याचे उदाहरण आहेत जिथे पैसे कमवण्यासाठी पैसे असणे ही पूर्वअट नाही.

<ButtonLink isSecondary href="https://aave.com/docs/aave-v3/guides/flash-loans">
  फ्लॅश कर्जांबद्दल अधिक
</ButtonLink>

<Divider />

### क्रिप्टोसह बचत सुरू करा {#saving}

#### कर्ज देणे {#lending-2}

तुम्ही तुमचा क्रिप्टो कर्ज देऊन त्यावर व्याज मिळवू शकता आणि तुमचा निधी रिअल टाइममध्ये वाढताना पाहू शकता. सध्या व्याजदर तुमच्या स्थानिक बँकेत मिळण्याची शक्यता असलेल्या दरांपेक्षा खूप जास्त आहेत (जर तुम्ही बँक वापरण्याइतके भाग्यवान असाल). येथे एक उदाहरण आहे:

- तुम्ही तुमचे 100 Dai, एक [स्टेबलकॉइन](/stablecoins/), आवे सारख्या उत्पादनाला कर्ज देता.
- तुम्हाला 100 Aave Dai (aDai) मिळतात जे एक टोकन आहे जे तुमच्या कर्ज दिलेल्या Dai चे प्रतिनिधित्व करते.
- व्याजदरांवर आधारित तुमचे aDai वाढेल आणि तुम्ही तुमच्या वॉलेटमध्ये तुमची शिल्लक वाढताना पाहू शकता. [APR](/glossary/#apr) वर अवलंबून, तुमच्या वॉलेटची शिल्लक काही दिवसांनंतर किंवा अगदी तासांनंतर 100.1234 सारखी दिसेल!
- तुम्ही कोणत्याही वेळी तुमच्या aDai शिल्लकीइतकी नियमित Dai ची रक्कम काढू शकता.

<ButtonLink href="/apps/categories/defi">
  कर्ज देण्याचे dapps पहा
</ButtonLink>

#### नो-लॉस लॉटरी {#no-loss-lotteries}

PoolTogether सारख्या नो-लॉस लॉटरी पैसे वाचवण्याचा एक मजेदार आणि नाविन्यपूर्ण नवीन मार्ग आहेत.

- तुम्ही 100 Dai टोकन्स वापरून 100 तिकिटे खरेदी करता.
- तुम्हाला तुमच्या 100 तिकिटांचे प्रतिनिधित्व करणारे 100 plDai मिळतात.
- जर तुमचे एखादे तिकीट विजेते म्हणून निवडले गेले, तर तुमची plDai शिल्लक बक्षीस पूलच्या रकमेने वाढेल.
- जर तुम्ही जिंकला नाही, तर तुमचे 100 plDai पुढील आठवड्याच्या ड्रॉसाठी पुढे नेले जातात.
- तुम्ही कोणत्याही वेळी तुमच्या plDai शिल्लकीइतकी नियमित Dai ची रक्कम काढू शकता.

वरील कर्ज देण्याच्या उदाहरणाप्रमाणे तिकीट ठेवी कर्ज देऊन निर्माण झालेल्या सर्व व्याजातून बक्षीस पूल तयार केला जातो.

<ButtonLink isSecondary href="https://pooltogether.com">
  PoolTogether वापरून पहा
</ButtonLink>

<Divider />

### टोकन्सची अदलाबदल करा {#swaps}

इथेरियमवर हजारो टोकन्स आहेत. विकेंद्रित एक्सचेंजेस (DEXs) तुम्हाला जेव्हा हवे तेव्हा वेगवेगळ्या टोकन्सचा व्यापार करू देतात. तुम्ही तुमच्या मालमत्तेवरील नियंत्रण कधीही सोडत नाही. हे दुसऱ्या देशाला भेट देताना चलन विनिमय वापरण्यासारखे आहे. परंतु DeFi आवृत्ती कधीही बंद होत नाही. बाजारपेठा 24/7, वर्षातील 365 दिवस असतात आणि तंत्रज्ञान हमी देते की व्यापार स्वीकारण्यासाठी नेहमी कोणीतरी असेल.

उदाहरणार्थ, जर तुम्हाला नो-लॉस लॉटरी PoolTogether (वर वर्णन केलेली) वापरायची असेल, तर तुम्हाला Dai किंवा USDC सारख्या टोकनची आवश्यकता असेल. हे DEXs तुम्हाला त्या टोकन्ससाठी तुमच्या ETH ची अदलाबदल करण्याची आणि तुमचे काम पूर्ण झाल्यावर परत करण्याची परवानगी देतात.

<ButtonLink href="/apps/categories/defi">
  टोकन एक्सचेंजेस पहा
</ButtonLink>

<Divider />

### प्रगत व्यापार {#trading}

ज्या व्यापाऱ्यांना थोडे अधिक नियंत्रण आवडते त्यांच्यासाठी अधिक प्रगत पर्याय आहेत. लिमिट ऑर्डर्स, पर्पेचुअल्स, मार्जिन ट्रेडिंग आणि बरेच काही शक्य आहे. विकेंद्रित व्यापारासह तुम्हाला जागतिक तरलतेमध्ये प्रवेश मिळतो, बाजारपेठ कधीही बंद होत नाही आणि तुम्ही नेहमी तुमच्या मालमत्तेवर नियंत्रण ठेवता.

जेव्हा तुम्ही केंद्रित एक्सचेंज वापरता तेव्हा तुम्हाला व्यापारापूर्वी तुमची मालमत्ता जमा करावी लागते आणि त्यांची काळजी घेण्यासाठी त्यांच्यावर विश्वास ठेवावा लागतो. तुमची मालमत्ता जमा केलेली असताना, ती धोक्यात असते कारण केंद्रित एक्सचेंजेस हॅकर्ससाठी आकर्षक लक्ष्य असतात.

<ButtonLink href="/apps/categories/defi">
  ट्रेडिंग dapps पहा
</ButtonLink>

<Divider />

### तुमचा पोर्टफोलिओ वाढवा {#investing}

इथेरियमवर फंड व्यवस्थापन उत्पादने आहेत जी तुमच्या पसंतीच्या रणनीतीवर आधारित तुमचा पोर्टफोलिओ वाढवण्याचा प्रयत्न करतील. हे स्वयंचलित आहे, प्रत्येकासाठी खुले आहे आणि तुमच्या नफ्यातून वाटा घेणाऱ्या मानवी व्यवस्थापकाची आवश्यकता नाही.

उदाहरणार्थ, टोकनाइज्ड निर्देशांक फंड आहेत जे आपोआप पुनर्संतुलित होतात हे सुनिश्चित करण्यासाठी की तुमच्या पोर्टफोलिओमध्ये नेहमी मार्केट कॅपिटलायझेशननुसार शीर्ष DeFi टोकन्स समाविष्ट आहेत. तुम्हाला कधीही कोणत्याही तपशीलांचे व्यवस्थापन करावे लागत नाही आणि तुम्हाला हवे तेव्हा तुम्ही फंडातून पैसे काढू शकता.

<ButtonLink href="/apps/categories/defi">
  गुंतवणूक dapps पहा
</ButtonLink>

<Divider />

### तुमच्या कल्पनांना निधी द्या {#crowdfunding}

इथेरियम हे क्राउडफंडिंगसाठी एक आदर्श व्यासपीठ आहे:

- संभाव्य निधी देणारे कुठूनही येऊ शकतात – इथेरियम आणि त्याचे टोकन्स जगातील कोणासाठीही, कुठेही खुले आहेत.
- हे पारदर्शक आहे त्यामुळे निधी उभारणारे किती पैसे उभे केले आहेत हे सिद्ध करू शकतात. तुम्ही नंतर निधी कसा खर्च केला जात आहे याचा मागोवा देखील घेऊ शकता.
- निधी उभारणारे स्वयंचलित परतावा सेट करू शकतात जर, उदाहरणार्थ, एखादी विशिष्ट अंतिम मुदत आणि किमान रक्कम पूर्ण झाली नाही.

<ButtonLink href="/apps/categories/defi">
  क्राउडफंडिंग dapps पहा
</ButtonLink>

#### वर्गीय निधीपुरवठा {#quadratic-funding}

इथेरियम हे ओपन सोर्स सॉफ्टवेअर आहे आणि आतापर्यंतच्या बऱ्याच कामाला समुदायाने निधी दिला आहे. यामुळे एका मनोरंजक नवीन निधी उभारणी मॉडेलची वाढ झाली आहे: वर्गीय निधीपुरवठा. भविष्यात आपण सर्व प्रकारच्या सार्वजनिक वस्तूंना निधी देण्याच्या पद्धतीत सुधारणा करण्याची क्षमता यात आहे.

वर्गीय निधीपुरवठा हे सुनिश्चित करतो की ज्या प्रकल्पांना सर्वाधिक निधी मिळतो ते सर्वाधिक अद्वितीय मागणी असलेले प्रकल्प आहेत. दुसऱ्या शब्दांत, असे प्रकल्प जे जास्तीत जास्त लोकांचे जीवन सुधारू शकतात. हे कसे कार्य करते ते येथे आहे:

1. दान केलेल्या निधीचा एक मॅचिंग पूल असतो.
2. सार्वजनिक निधीची फेरी सुरू होते.
3. लोक काही पैसे दान करून प्रकल्पासाठी त्यांची मागणी दर्शवू शकतात.
4. फेरी संपल्यानंतर, मॅचिंग पूल प्रकल्पांमध्ये वितरित केला जातो. ज्यांची सर्वाधिक अद्वितीय मागणी आहे त्यांना मॅचिंग पूलमधून सर्वाधिक रक्कम मिळते.

याचा अर्थ 1 डॉलरच्या 100 देणग्या असलेल्या प्रकल्प A ला 10,000 डॉलर्सची एकच देणगी असलेल्या प्रकल्प B पेक्षा जास्त निधी मिळू शकतो (मॅचिंग पूलच्या आकारावर अवलंबून).

<ButtonLink href="https://wtfisqf.com">
  वर्गीय निधीपुरवठ्याबद्दल अधिक
</ButtonLink>

<Divider />

### विमा {#insurance}

विकेंद्रित विम्याचे उद्दिष्ट विमा स्वस्त, जलद भरपाई देणारा आणि अधिक पारदर्शक बनवणे हे आहे. अधिक ऑटोमेशनसह, कव्हरेज अधिक परवडणारे आहे आणि पे-आउट्स खूप जलद आहेत. तुमच्या दाव्यावर निर्णय घेण्यासाठी वापरलेला डेटा पूर्णपणे पारदर्शक असतो.

इथेरियम उत्पादने, कोणत्याही सॉफ्टवेअरप्रमाणे, बग्स आणि शोषणांना बळी पडू शकतात. त्यामुळे सध्या या क्षेत्रातील बरीच विमा उत्पादने त्यांच्या वापरकर्त्यांचे निधी गमावण्यापासून संरक्षण करण्यावर लक्ष केंद्रित करतात. तथापि, असे प्रकल्प आहेत जे जीवन आपल्यावर टाकू शकणाऱ्या प्रत्येक गोष्टीसाठी कव्हरेज तयार करण्यास सुरुवात करत आहेत. याचे एक उत्तम उदाहरण म्हणजे Etherisc चे क्रॉप कव्हर ज्याचे उद्दिष्ट [केनियामधील अल्पभूधारक शेतकऱ्यांचे दुष्काळ आणि पुरापासून संरक्षण करणे](https://blog.etherisc.com/etherisc-teams-up-with-chainlink-to-deliver-crop-insurance-in-kenya-137e433c29dc) हे आहे. विकेंद्रित विमा शेतकऱ्यांसाठी स्वस्त कव्हर प्रदान करू शकतो ज्यांना अनेकदा पारंपारिक विम्याच्या किमती परवडत नाहीत.

<ButtonLink href="/apps/categories/defi">
  विमा dapps पहा
</ButtonLink>

<Divider />

### अॅग्रिगेटर्स आणि पोर्टफोलिओ व्यवस्थापक {#aggregators}

इतके काही घडत असताना, तुम्हाला तुमच्या सर्व गुंतवणुकी, कर्जे आणि व्यापारांचा मागोवा ठेवण्यासाठी एका मार्गाची आवश्यकता असेल. अशी अनेक उत्पादने आहेत जी तुम्हाला तुमची सर्व DeFi क्रियाकलाप एकाच ठिकाणाहून समन्वयित करू देतात. हे DeFi च्या खुल्या आर्किटेक्चरचे सौंदर्य आहे. टीम्स असे इंटरफेस तयार करू शकतात जिथे तुम्ही केवळ उत्पादनांमधील तुमची शिल्लक पाहू शकत नाही, तर तुम्ही त्यांची वैशिष्ट्ये देखील वापरू शकता. तुम्ही DeFi चे अधिक अन्वेषण करत असताना तुम्हाला हे उपयुक्त वाटू शकते.

<ButtonLink href="/apps/categories/defi">
  पोर्टफोलिओ dapps पहा
</ButtonLink>

<Divider />

## DeFi कसे कार्य करते? {#how-defi-works}

DeFi मध्यस्थांची आवश्यकता नसलेल्या सेवा प्रदान करण्यासाठी क्रिप्टोकरन्सी आणि स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्ट्सचा वापर करते. आजच्या आर्थिक जगात, आर्थिक संस्था व्यवहारांचे हमीदार म्हणून काम करतात. हे या संस्थांना प्रचंड शक्ती देते कारण तुमचे पैसे त्यांच्याद्वारे प्रवाहित होतात. शिवाय, जगभरातील अब्जावधी लोकांना बँक खात्यात प्रवेश देखील मिळत नाही.

DeFi मध्ये, व्यवहारामध्ये आर्थिक संस्थेची जागा स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्ट घेते. स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्ट हा इथेरियम खात्याचा एक प्रकार आहे जो निधी ठेवू शकतो आणि विशिष्ट अटींवर आधारित ते पाठवू/परत करू शकतो. जेव्हा ते स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्ट लाइव्ह असते तेव्हा कोणीही त्यात बदल करू शकत नाही – ते नेहमी प्रोग्राम केल्याप्रमाणेच चालेल.

मंजुरी किंवा पॉकेटमनी देण्यासाठी डिझाइन केलेले कॉन्ट्रॅक्ट दर शुक्रवारी खाते A मधून खाते B मध्ये पैसे पाठवण्यासाठी प्रोग्राम केले जाऊ शकते. आणि जोपर्यंत खाते A मध्ये आवश्यक निधी आहे तोपर्यंत ते नेहमीच तसे करेल. कोणीही कॉन्ट्रॅक्ट बदलू शकत नाही आणि निधी चोरण्यासाठी खाते C ला प्राप्तकर्ता म्हणून जोडू शकत नाही.

कॉन्ट्रॅक्ट्स कोणालाही तपासणी आणि ऑडिट करण्यासाठी सार्वजनिक देखील असतात. याचा अर्थ खराब कॉन्ट्रॅक्ट्स अनेकदा खूप लवकर समुदायाच्या छाननीखाली येतील.

याचा अर्थ असा होतो की सध्या इथेरियम समुदायाच्या अधिक तांत्रिक सदस्यांवर विश्वास ठेवण्याची गरज आहे जे कोड वाचू शकतात. ओपन-सोर्स आधारित समुदाय डेव्हलपर्सवर नियंत्रण ठेवण्यास मदत करतो, परंतु स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्ट्स वाचणे सोपे झाल्यामुळे आणि कोडची विश्वासार्हता सिद्ध करण्याचे इतर मार्ग विकसित झाल्यामुळे ही गरज कालांतराने कमी होईल.

## इथेरियम आणि DeFi {#ethereum-and-defi}

अनेक कारणांमुळे इथेरियम हा DeFi साठी परिपूर्ण पाया आहे:

- इथेरियम किंवा त्यावर असलेल्या स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्ट्सची मालकी कोणाकडेही नाही – हे प्रत्येकाला DeFi वापरण्याची संधी देते. याचा अर्थ असाही होतो की कोणीही तुमच्यासाठी नियम बदलू शकत नाही.
- DeFi उत्पादने पडद्यामागे सर्व एकच भाषा बोलतात: इथेरियम. याचा अर्थ अनेक उत्पादने अखंडपणे एकत्र काम करतात. तुम्ही एका प्लॅटफॉर्मवर टोकन्स कर्ज देऊ शकता आणि पूर्णपणे वेगळ्या ॲप्लिकेशनवर वेगळ्या मार्केटमध्ये व्याज देणाऱ्या टोकनची अदलाबदल करू शकता. हे तुमच्या बँकेत लॉयल्टी पॉइंट्स कॅश करण्यासारखे आहे.
- टोकन्स आणि क्रिप्टोकरन्सी इथेरियममध्ये अंगभूत आहेत, जे एक सामायिक लेजर आहे – व्यवहार आणि मालकीचा मागोवा ठेवणे ही एक प्रकारे इथेरियमचीच गोष्ट आहे.
- इथेरियम संपूर्ण आर्थिक स्वातंत्र्याची परवानगी देते – बहुतांश उत्पादने कधीही तुमच्या निधीचा ताबा घेणार नाहीत, तुम्हाला नियंत्रणात ठेवतील.

तुम्ही DeFi चा स्तरांमध्ये विचार करू शकता:

1. ब्लॉकचेन – इथेरियममध्ये व्यवहारांचा इतिहास आणि खात्यांची स्थिती असते.
2. मालमत्ता – [ETH](/what-is-ether/) आणि इतर टोकन्स (चलने).
3. प्रोटोकॉल्स – [स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्ट्स](/glossary/#smart-contract) जे कार्यक्षमता प्रदान करतात, उदाहरणार्थ, अशी सेवा जी मालमत्तेचे विकेंद्रित कर्ज देण्याची परवानगी देते.
4. [ॲप्लिकेशन्स](/apps/) – प्रोटोकॉल्स व्यवस्थापित करण्यासाठी आणि त्यात प्रवेश करण्यासाठी आपण वापरत असलेली उत्पादने.

टीप: बहुतांश DeFi [ERC-20 मानक](/glossary/#erc-20) वापरते. DeFi मधील ॲप्लिकेशन्स ETH साठी रॅप्ड इथर (weth) नावाचे रॅपर वापरतात. [रॅप्ड इथरबद्दल अधिक जाणून घ्या](/wrapped-eth).

## DeFi तयार करा {#build-defi}

DeFi ही एक ओपन-सोर्स चळवळ आहे. DeFi प्रोटोकॉल्स आणि ॲप्लिकेशन्स तुमच्यासाठी तपासणी करण्यासाठी, फोर्क करण्यासाठी आणि नाविन्य आणण्यासाठी खुले आहेत. या स्तरित स्टॅकमुळे (ते सर्व समान बेस ब्लॉकचेन आणि मालमत्ता सामायिक करतात), अद्वितीय कॉम्बो संधी अनलॉक करण्यासाठी प्रोटोकॉल्स मिसळले आणि जुळवले जाऊ शकतात.

<ButtonLink href="/developers/docs/dapps/">
  dapps तयार करण्याबद्दल अधिक
</ButtonLink>

## पारंपारिक DeFi च्या पलीकडे {#beyond-traditional-defi}

DeFi इकोसिस्टम नवीन क्षेत्रांमध्ये विस्तारत आहे:

- **[भविष्यवाणी बाजारपेठा](/prediction-markets/)** – विकेंद्रित प्लॅटफॉर्म्स जिथे तुम्ही मध्यस्थांशिवाय निवडणुकांपासून ते क्रीडा स्पर्धांपर्यंत भविष्यातील घटनांच्या परिणामावर पैज लावू शकता.
- **[वास्तविक-जगातील मालमत्ता (RWAs)](/real-world-assets/)** – इथेरियमवर रिअल इस्टेट, कमोडिटीज आणि बाँड्ससारख्या भौतिक मालमत्तेचे टोकनायझेशन करणे, ज्यामुळे ट्रिलियन डॉलर्सचे मूल्य ऑनचेन येते.
- **[पेमेंट्स](/payments/)** – पारंपारिक बँकिंग पायाभूत सुविधांशिवाय जलद, कमी किमतीच्या जागतिक पेमेंट्ससाठी इथेरियम आणि स्टेबलकॉइन्सचा वापर करणे.
- **[AI एजंट्स](/ai-agents/)** – स्वायत्त सॉफ्टवेअर एजंट्स जे इथेरियमवर व्यवहार करू शकतात, ज्यामुळे स्वयंचलित व्यापार, पोर्टफोलिओ व्यवस्थापन आणि ऑनचेन संवादाचे नवीन प्रकार सक्षम होतात.

## पुढील वाचन {#further-reading}

### DeFi डेटा {#defi-data}

- [DeFi Prime](https://defiprime.com/)
- [DeFi Llama](https://defillama.com/)

### DeFi लेख {#defi-articles}

- [DeFi साठी नवशिक्यांचे मार्गदर्शक](https://blog.coinbase.com/a-beginners-guide-to-decentralized-finance-defi-574c68ff43c4) – _सिड कोएल्हो-प्रभू, 6 जानेवारी 2020_
- [EEA DeFi जोखीम मूल्यांकन मार्गदर्शक तत्त्वे](https://entethalliance.org/specs/defi-risks/) – DeFi प्रोटोकॉल्समधील प्रमुख धोके कसे ओळखावे आणि त्यांचे मूल्यांकन कसे करावे याचा उद्योग-समर्थित आढावा.

### व्हिडिओ {#videos}

- [Finematics - विकेंद्रित वित्त शिक्षण](https://finematics.com/) – _DeFi वरील व्हिडिओ_
- [The Defiant](https://www.youtube.com/playlist?list=PLaDcID4s1KronHMKojfjwiHL0DdQEPDcq) - _DeFi च्या मूलभूत गोष्टी: या कधीकधी गोंधळात टाकणाऱ्या क्षेत्रात सुरुवात करण्यासाठी तुम्हाला माहित असणे आवश्यक असलेली प्रत्येक गोष्ट._
- [व्हाइटबोर्ड क्रिप्टो](https://youtu.be/17QRFlml4pA) _DeFi म्हणजे काय?_

### समुदाय {#communities}

- [DeFi Llama डिस्कॉर्ड् सर्व्हर](https://discord.defillama.com/)

<Divider />

<QuizWidget quizKey="defi" />