---
title: "नेटवर्क पत्ते"
description: "नेटवर्क पत्त्यांची ओळख."
lang: mr
sidebarDepth: 2
---

[इथेरियम](/) नोड्सना पीअर्सशी कनेक्ट होण्यासाठी काही मूलभूत माहितीसह स्वतःची ओळख पटवून द्यावी लागते. कोणताही संभाव्य पीअर ही माहिती समजू शकेल याची खात्री करण्यासाठी, ती कोणत्याही इथेरियम नोडला समजू शकणाऱ्या तीन प्रमाणित फॉरमॅट्सपैकी एका फॉरमॅटमध्ये प्रसारित केली जाते: multiaddr, enode, किंवा इथेरियम नोड रेकॉर्ड्स (ENRs). ENRs हे इथेरियम नेटवर्क पत्त्यांसाठी सध्याचे मानक (standard) आहेत.

## पूर्वअटी {#prerequisites}

हे पृष्ठ समजून घेण्यासाठी इथेरियमच्या [नेटवर्किंग लेयरची](/developers/docs/networking-layer/) थोडी माहिती असणे आवश्यक आहे.

## Multiaddr {#multiaddr}

मूळ इथेरियम नोड पत्त्याचा फॉरमॅट 'multiaddr' ('multi-addresses' चे संक्षिप्त रूप) होता. Multiaddr हा पीअर-टू-पीअर नेटवर्कसाठी डिझाइन केलेला एक युनिव्हर्सल फॉरमॅट आहे. पत्ते की-व्हॅल्यू जोड्या म्हणून दर्शविले जातात, ज्यामध्ये की आणि व्हॅल्यू फॉरवर्ड स्लॅशने वेगळे केलेले असतात. उदाहरणार्थ, IPv4 पत्ता `192.168.22.27` असलेल्या आणि TCP पोर्ट `33000` वर ऐकणाऱ्या नोडसाठी multiaddr असा दिसतो:

`/ip4/192.168.22.27/tcp/33000`

इथेरियम नोडसाठी, multiaddr मध्ये नोड-ID (त्यांच्या सार्वजनिक कीचा हॅश) असतो:

`/ip4/192.168.22.27/tcp/33000/p2p/5t7Nv7dG2d6ffbvAiewVsEwWweU3LdebSqX2y1bPrW8br`

## Enode

Enode हा URL पत्ता फॉरमॅट वापरून इथेरियम नोड ओळखण्याचा एक मार्ग आहे. हेक्साडेसिमल नोड-ID URL च्या युझरनेम भागामध्ये एन्कोड केलेला असतो आणि @ चिन्हाचा वापर करून होस्टपासून वेगळा केलेला असतो. स्पेसिफिकेशन होस्टनेमला फक्त IP पत्ता म्हणून परिभाषित करते; तथापि, बहुतांश क्लायंट्स (जसे की Geth आणि Besu) येथे DNS नाव देखील स्वीकारतात आणि स्टार्टअपच्या वेळी ते IP पत्त्यामध्ये रिझॉल्व्ह करतात. हे मानकाचा (standard) भाग नसून क्लायंट-विशिष्ट वर्तन आहे. होस्टनेम विभागातील पोर्ट हा TCP लिसनिंग पोर्ट असतो. जर TCP आणि UDP (शोध) पोर्ट्स भिन्न असतील, तर UDP पोर्ट "discport" क्वेरी पॅरामीटर म्हणून निर्दिष्ट केला जातो.

खालील उदाहरणामध्ये, नोड URL एका नोडचे वर्णन करते ज्याचा IP पत्ता `10.3.58.6`, TCP पोर्ट `30303` आणि UDP शोध पोर्ट `30301` आहे.

`enode://6f8a80d14311c39f35f516fa664deaaaa13e85b2f7493f37f6144d86991ec012937307647bd3b9a82abe2974e1407241d54947bbb39763a4cac9f77166ad92a0@10.3.58.6:30303?discport=30301`
## इथेरियम नोड रेकॉर्ड्स (ENRs) {#enr}

इथेरियम नोड रेकॉर्ड्स (ENRs) हा इथेरियमवरील नेटवर्क पत्त्यांसाठी एक प्रमाणित फॉरमॅट आहे. ते multiaddr आणि enodes ची जागा घेतात. हे विशेषतः उपयुक्त आहेत कारण ते नोड्स दरम्यान अधिक माहितीची देवाणघेवाण करण्यास अनुमती देतात. ENR मध्ये स्वाक्षरी, अनुक्रम क्रमांक आणि स्वाक्षऱ्या तयार करण्यासाठी आणि प्रमाणित करण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या ओळख योजनेचा तपशील देणारी फील्ड्स असतात. ENR मध्ये की-व्हॅल्यू जोड्या म्हणून आयोजित केलेला अनियंत्रित (arbitrary) डेटा देखील भरला जाऊ शकतो. या की-व्हॅल्यू जोड्यांमध्ये नोडचा IP पत्ता आणि नोड वापरू शकणाऱ्या उप-प्रोटोकॉल्सबद्दलची माहिती असते. एकमत क्लायंट्स बूट नोड्स ओळखण्यासाठी [विशिष्ट ENR रचनेचा](https://github.com/ethereum/consensus-specs/blob/master/specs/phase0/p2p-interface.md#enr-structure) वापर करतात आणि त्यामध्ये सध्याच्या इथेरियम फोर्क आणि साक्षांकन गॉसिप सबनेटबद्दल माहिती असलेले `eth2` फील्ड देखील समाविष्ट करतात (हे नोडला पीअर्सच्या एका विशिष्ट संचाशी जोडते ज्यांचे साक्षांकन एकत्रित केले जाते).

## पुढील वाचन {#further-reading}

- [EIP-778: इथेरियम नोड रेकॉर्ड्स (ENR)](https://eips.ethereum.org/EIPS/eip-778)
- [LibP2P: Multiaddr-Enode-ENR?!](https://consensys.net/diligence/blog/2020/09/libp2p-multiaddr-enode-enr/)