---
title: "इथेरियम स्केलिंग"
description: "रोलअप्स ऑफचेन व्यवहारांना एकत्र करतात, ज्यामुळे वापरकर्त्याचा खर्च कमी होतो. तथापि, सध्या रोलअप्स ज्या प्रकारे डेटा वापरतात ते खूप महाग आहे, ज्यामुळे व्यवहार किती स्वस्त असू शकतात यावर मर्यादा येते. प्रोटो-डँकशार्डिंग हे दुरुस्त करते."
lang: mr
image: /images/roadmap/roadmap-transactions.png
alt: "इथेरियम रोडमॅप"
template: roadmap
---

इथेरियम [लेयर 2s](/layer-2/#rollups) (ज्यांना रोलअप्स म्हणूनही ओळखले जाते) वापरून स्केल केले जाते, जे व्यवहारांना एकत्र करतात आणि आउटपुट इथेरियमला पाठवतात. जरी रोलअप्स इथरियम मेननेट पेक्षा आठ पटीने कमी खर्चिक असले तरी, अंतिम वापरकर्त्यांसाठी खर्च कमी करण्यासाठी रोलअप्स अधिक ऑप्टिमाइझ करणे शक्य आहे. रोलअप्स काही केंद्रीकृत घटकांवर देखील अवलंबून असतात जे रोलअप्स परिपक्व झाल्यावर डेव्हलपर्स काढून टाकू शकतात.

<Alert variant="update">
<AlertContent>
<AlertTitle className="mb-4">
  व्यवहार खर्च
</AlertTitle>
  <ul style={{ marginBottom: 0 }}>
    <li>आजचे रोलअप्स इथेरियम स्तर १ (l1) पेक्षा <strong>\~5-20x</strong> स्वस्त आहेत</li>
    <li>ZK-rollups लवकरच फी <strong>\~40-100x</strong> ने कमी करतील</li>
    <li>इथेरियममधील आगामी बदल आणखी <strong>\~100-1000x</strong> स्केलिंग प्रदान करतील</li>
 <li style={{ marginBottom: 0 }}>वापरकर्त्यांना <strong>$0.001 पेक्षा कमी खर्चाच्या</strong> व्यवहारांचा फायदा झाला पाहिजे</li>
  </ul>
</AlertContent>
</Alert>

## डेटा स्वस्त करणे {#making-data-cheaper}

रोलअप्स मोठ्या संख्येने व्यवहार गोळा करतात, त्यांची अंमलबजावणी करतात आणि परिणाम इथेरियमला सबमिट करतात. यामुळे मोठ्या प्रमाणात डेटा तयार होतो जो उघडपणे उपलब्ध असणे आवश्यक आहे जेणेकरून कोणीही स्वतःसाठी व्यवहारांची अंमलबजावणी करू शकेल आणि रोलअप ऑपरेटर प्रामाणिक होता याची पडताळणी करू शकेल. जर कोणाला विसंगती आढळली, तर ते आव्हान देऊ शकतात.

### प्रोटो-डँकशार्डिंग {#proto-danksharding}

रोलअप डेटा ऐतिहासिकदृष्ट्या इथेरियमवर कायमस्वरूपी संग्रहित केला गेला आहे, जो महाग आहे. वापरकर्ते रोलअप्सवर भरत असलेल्या व्यवहार खर्चापैकी 90% पेक्षा जास्त खर्च या डेटा स्टोरेजमुळे असतो. व्यवहार खर्च कमी करण्यासाठी, आपण डेटा नवीन तात्पुरत्या 'ब्लॉब' स्टोरेजमध्ये हलवू शकतो. ब्लॉब्स स्वस्त असतात कारण ते कायमस्वरूपी नसतात; एकदा त्यांची आवश्यकता नसली की ते इथेरियममधून हटवले जातात. रोलअप डेटा दीर्घकाळ संग्रहित करणे ही ज्यांना त्याची आवश्यकता आहे अशा लोकांची जबाबदारी बनते, जसे की रोलअप ऑपरेटर्स, एक्सचेंजेस, इंडेक्सिंग सेवा इ. इथेरियममध्ये ब्लॉब व्यवहार जोडणे हा "प्रोटो-डँकशार्डिंग" म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या अपग्रेडचा एक भाग आहे.

प्रोटो-डँकशार्डिंगसह, इथेरियम ब्लॉक्समध्ये अनेक ब्लॉब्स जोडणे शक्य आहे. हे इथेरियमच्या प्रक्रिया क्षमता मध्ये आणखी एक भरीव (>100x) वाढ आणि व्यवहार खर्चामध्ये घट करण्यास सक्षम करते.

### डँकशार्डिंग {#danksharding}

ब्लॉब डेटाचा विस्तार करण्याचा दुसरा टप्पा गुंतागुंतीचा आहे कारण त्यासाठी नेटवर्कवर रोलअप डेटा उपलब्ध आहे की नाही हे तपासण्यासाठी नवीन पद्धतींची आवश्यकता आहे आणि [व्हॅलिडेटर्स](/glossary/#validator) त्यांच्या [ब्लॉक](/glossary/#block) निर्मिती आणि ब्लॉक प्रस्ताव जबाबदाऱ्या वेगळे करण्यावर अवलंबून आहे. व्हॅलिडेटर्सनी ब्लॉब डेटाच्या लहान उपसंचांची पडताळणी केली आहे हे क्रिप्टोग्राफिकरित्या सिद्ध करण्यासाठी एका मार्गाची देखील आवश्यकता आहे.

ही दुसरी पायरी ["डँकशार्डिंग"](/roadmap/danksharding/) म्हणून ओळखली जाते. अंमलबजावणीचे काम सुरू आहे, ज्यामध्ये [ब्लॉक निर्मिती आणि ब्लॉक प्रस्ताव वेगळे करणे](/roadmap/pbs) यासारख्या पूर्वअटींवर आणि नवीन नेटवर्क डिझाईन्सवर प्रगती होत आहे जे नेटवर्कला एका वेळी काही किलोबाइट्सचे यादृच्छिक नमुने घेऊन डेटा उपलब्ध असल्याची कार्यक्षमतेने पुष्टी करण्यास सक्षम करतात, ज्याला [डेटा अव्हेलेबिलिटी सॅम्पलिंग (DAS)](/developers/docs/data-availability) म्हणून ओळखले जाते.

<ButtonLink variant="outline-color" href="/roadmap/danksharding/">डँकशार्डिंगबद्दल अधिक</ButtonLink>

## रोलअप्सचे विकेंद्रीकरण {#decentralizing-rollups}

[रोलअप्स](/layer-2) आधीच इथेरियमला स्केल करत आहेत. [रोलअप प्रकल्पांची एक समृद्ध इकोसिस्टम](https://l2beat.com/scaling/tvs) वापरकर्त्यांना विविध सुरक्षा हमींसह जलद आणि स्वस्तात व्यवहार करण्यास सक्षम करत आहे. तथापि, रोलअप्स केंद्रीकृत सिक्वेन्सर (संगणक जे इथेरियमला सबमिट करण्यापूर्वी सर्व व्यवहार प्रक्रिया आणि एकत्रीकरण करतात) वापरून बूटस्ट्रॅप केले गेले आहेत. हे सेन्सॉरशिपसाठी असुरक्षित आहे, कारण सिक्वेन्सर ऑपरेटर्सवर निर्बंध लादले जाऊ शकतात, त्यांना लाच दिली जाऊ शकते किंवा अन्यथा तडजोड केली जाऊ शकते. त्याच वेळी, [रोलअप्स](https://l2beat.com/scaling/summary) येणाऱ्या डेटाची पडताळणी करण्याच्या पद्धतीमध्ये भिन्न असतात. "प्रूव्हर्स" (provers) ने [फसवणूक पुरावे (fraud proofs)](/glossary/#fraud-proof) किंवा वैधता पुरावे सबमिट करणे हा सर्वोत्तम मार्ग आहे, परंतु सर्व रोलअप्स अद्याप तिथे पोहोचलेले नाहीत. जे रोलअप्स वैधता/फसवणूक पुरावे वापरतात ते देखील ज्ञात प्रूव्हर्सचा एक लहान गट वापरतात. म्हणून, इथेरियम स्केलिंगमधील पुढील महत्त्वपूर्ण पायरी म्हणजे सिक्वेन्सर आणि प्रूव्हर्स चालवण्याची जबाबदारी अधिक लोकांमध्ये वितरित करणे.

<ButtonLink variant="outline-color" href="/developers/docs/scaling/">रोलअप्सबद्दल अधिक</ButtonLink>

## सद्य प्रगती {#current-progress}

मार्च 2024 मध्ये कॅनकुन-डेनेब ("डेन्कन्") नेटवर्क अपग्रेडचा भाग म्हणून प्रोटो-डँकशार्डिंग यशस्वीरित्या लागू केले गेले. त्याच्या अंमलबजावणीपासून, रोलअप्सनी ब्लॉब स्टोरेज वापरण्यास सुरुवात केली आहे, ज्यामुळे वापरकर्त्यांसाठी व्यवहार खर्च कमी झाला आहे आणि ब्लॉब्समध्ये लाखो व्यवहारांवर प्रक्रिया केली गेली आहे.

पूर्ण डँकशार्डिंगवर काम सुरू आहे, ज्यामध्ये प्रस्तावक-निर्माता विभाजन (PBS) आणि DAS यासारख्या पूर्वअटींवर प्रगती होत आहे. रोलअप पायाभूत सुविधांचे विकेंद्रीकरण ही एक हळूहळू होणारी प्रक्रिया आहे - असे अनेक भिन्न रोलअप्स आहेत जे किंचित भिन्न प्रणाली तयार करत आहेत आणि वेगवेगळ्या दराने पूर्णपणे विकेंद्रित होतील.

[डेन्कन् नेटवर्क अपग्रेड आणि त्याच्या प्रभावाबद्दल अधिक](/roadmap/dencun/)

<QuizWidget quizKey="scaling" />