---
title: "⁨ప్రూఫ్-ఆఫ్-స్టేక్ ఎథీరియంలో కీలు"
description: "ఎథీరియం యొక్క ప్రూఫ్-ఆఫ్-స్టేక్ ఏకాభిప్రాయ యంత్రాంగంలో ఉపయోగించే కీల వివరణ"
lang: te
---

ఎథీరియం పబ్లిక్-ప్రైవేట్ కీ గూఢలిపి శాస్త్రాన్ని ఉపయోగించి వినియోగదారు ఆస్తులను సురక్షితం చేస్తుంది. పబ్లిక్ కీ ఎథీరియం చిరునామాకు ఆధారంగా ఉపయోగించబడుతుంది—అంటే, ఇది సాధారణ ప్రజలకు కనిపిస్తుంది మరియు ప్రత్యేక ఐడెంటిఫైయర్‌గా ఉపయోగించబడుతుంది. ప్రైవేట్ (లేదా 'రహస్య') కీ ఖాతా యజమానికి మాత్రమే అందుబాటులో ఉండాలి. లావాదేవీలు మరియు డేటాపై 'సంతకం చేయడానికి' ప్రైవేట్ కీ ఉపయోగించబడుతుంది, తద్వారా ఒక నిర్దిష్ట ప్రైవేట్ కీ యొక్క ఏదైనా చర్యను హోల్డర్ ఆమోదించారని గూఢలిపి శాస్త్రం నిరూపించగలదు.

ఎథీరియం యొక్క కీలు [ఎలిప్టిక్-కర్వ్ గూఢలిపి శాస్త్రం (elliptic-curve cryptography)](https://en.wikipedia.org/wiki/Elliptic-curve_cryptography) ఉపయోగించి రూపొందించబడతాయి.

అయితే, ఎథీరియం [ప్రూఫ్-ఆఫ్-వర్క్ (PoW)](/developers/docs/consensus-mechanisms/pow) నుండి [ప్రూఫ్-ఆఫ్-స్టేక్ (PoS)](/developers/docs/consensus-mechanisms/pos)కి మారినప్పుడు ఎథీరియంకు కొత్త రకం కీ జోడించబడింది. అసలు కీలు ఇప్పటికీ మునుపటిలాగే పనిచేస్తాయి—ఖాతాలను సురక్షితం చేసే ఎలిప్టిక్-కర్వ్-ఆధారిత కీలలో ఎలాంటి మార్పులు లేవు. అయినప్పటికీ, ETHని స్టేకింగ్ చేయడం మరియు ధృవీకర్తలను నడపడం ద్వారా ప్రూఫ్-ఆఫ్-స్టేక్‌లో పాల్గొనడానికి వినియోగదారులకు కొత్త రకం కీ అవసరం. నెట్‌వర్క్ ఏకాభిప్రాయానికి రావడానికి అవసరమైన కమ్యూనికేషన్ మొత్తాన్ని తగ్గించడానికి సులభంగా సమగ్రపరచగల గూఢలిపి పద్ధతి అవసరమయ్యే పెద్ద సంఖ్యలో ధృవీకర్తల మధ్య పంపే అనేక సందేశాలతో ముడిపడి ఉన్న స్కేలబిలిటీ సవాళ్ల నుండి ఈ అవసరం తలెత్తింది.

ఈ కొత్త రకం కీ [**Boneh-Lynn-Shacham (BLS)** సంతకం స్కీమ్‌ను](https://wikipedia.org/wiki/BLS_digital_signature) ఉపయోగిస్తుంది. BLS సంతకాల యొక్క అత్యంత సమర్థవంతమైన అగ్రిగేషన్‌ను అనుమతిస్తుంది, కానీ సమగ్రపరచబడిన వ్యక్తిగత ధృవీకర్త కీల రివర్స్ ఇంజనీరింగ్‌ను కూడా అనుమతిస్తుంది మరియు ధృవీకర్తల మధ్య చర్యలను నిర్వహించడానికి అనువైనది.

## రెండు రకాల ధృవీకర్త కీలు {#two-types-of-keys}

ప్రూఫ్-ఆఫ్-స్టేక్‌కి మారడానికి ముందు, ఎథీరియం వినియోగదారులు తమ నిధులను యాక్సెస్ చేయడానికి ఒకే ఎలిప్టిక్-కర్వ్-ఆధారిత ప్రైవేట్ కీని మాత్రమే కలిగి ఉన్నారు. ప్రూఫ్-ఆఫ్-స్టేక్ పరిచయంతో, సోలో స్టేకర్లుగా ఉండాలనుకునే వినియోగదారులకు **ధృవీకర్త కీ** మరియు **ఉపసంహరణ కీ** కూడా అవసరం.

### ధృవీకర్త కీ {#validator-key}

ధృవీకర్త సంతకం చేసే కీ రెండు అంశాలను కలిగి ఉంటుంది:

- ధృవీకర్త **ప్రైవేట్** కీ
- ధృవీకర్త **పబ్లిక్** కీ

బ్లాక్ ప్రతిపాదనలు మరియు ధృవీకరణల వంటి ఆన్‌చైన్ కార్యకలాపాలపై సంతకం చేయడం ధృవీకర్త ప్రైవేట్ కీ యొక్క ఉద్దేశ్యం. దీని కారణంగా, ఈ కీలను తప్పనిసరిగా హాట్ వాలెట్‌లో ఉంచాలి.

ఈ సౌలభ్యం ధృవీకర్త సంతకం చేసే కీలను ఒక పరికరం నుండి మరొక పరికరానికి చాలా త్వరగా తరలించే ప్రయోజనాన్ని కలిగి ఉంది, అయితే, అవి పోయినా లేదా దొంగిలించబడినా, దొంగ కొన్ని మార్గాల్లో **హానికరంగా ప్రవర్తించవచ్చు**:

- దీని ద్వారా ధృవీకర్తను స్లాషింగ్ చేయించడం:
  - ప్రతిపాదకుడిగా ఉండి, ఒకే స్లాట్ కోసం రెండు వేర్వేరు బీకాన్ బ్లాక్‌లపై సంతకం చేయడం
  - ధృవీకరించే వ్యక్తిగా ఉండి, మరొక దానిని "చుట్టుముట్టే" ధృవీకరణపై సంతకం చేయడం
  - ధృవీకరించే వ్యక్తిగా ఉండి, ఒకే లక్ష్యాన్ని కలిగి ఉన్న రెండు వేర్వేరు ధృవీకరణలపై సంతకం చేయడం
- స్వచ్ఛంద నిష్క్రమణను బలవంతం చేయడం, ఇది ధృవీకర్తను స్టేకింగ్ చేయకుండా ఆపుతుంది మరియు ఉపసంహరణ కీ యజమానికి దాని ETH బ్యాలెన్స్‌కు యాక్సెస్‌ను మంజూరు చేస్తుంది

వినియోగదారుడు స్టేకింగ్ డిపాజిట్ కాంట్రాక్ట్‌కు ETHని డిపాజిట్ చేసినప్పుడు లావాదేవీ డేటాలో **ధృవీకర్త పబ్లిక్ కీ** చేర్చబడుతుంది. దీనిని _డిపాజిట్ డేటా_ అని పిలుస్తారు మరియు ఇది ధృవీకర్తను గుర్తించడానికి ఎథీరియంను అనుమతిస్తుంది.

### ఉపసంహరణ ఆధారాలు {#withdrawal-credentials}

ప్రతి ధృవీకర్తకు _ఉపసంహరణ ఆధారాలు_ అని పిలువబడే లక్షణం ఉంటుంది. ఈ 32-బైట్ ఫీల్డ్ యొక్క మొదటి బైట్ ఖాతా రకాన్ని గుర్తిస్తుంది: `0x00` అసలైన BLS (షాపేల్లాకు ముందు, ఉపసంహరించుకోలేని) ఆధారాలను సూచిస్తుంది, `0x01` అమలు చిరునామాను సూచించే పాత ఆధారాలను సూచిస్తుంది మరియు `0x02` ఆధునిక కాంపౌండింగ్ ఆధారాల రకాన్ని సూచిస్తుంది.

`0x00` BLS కీలను కలిగి ఉన్న ధృవీకర్తలు అదనపు బ్యాలెన్స్ చెల్లింపులను లేదా స్టేకింగ్ నుండి పూర్తి ఉపసంహరణను సక్రియం చేయడానికి అమలు చిరునామాను సూచించడానికి ఈ ఆధారాలను తప్పనిసరిగా నవీకరించాలి. ప్రారంభ కీ ఉత్పత్తి సమయంలో డిపాజిట్ డేటాలో అమలు చిరునామాను అందించడం ద్వారా _లేదా_ `BLSToExecutionChange` సందేశంపై సంతకం చేయడానికి మరియు ప్రసారం చేయడానికి తర్వాత సమయంలో ఉపసంహరణ కీని ఉపయోగించడం ద్వారా దీనిని చేయవచ్చు.

[ధృవీకర్త ఉపసంహరణ ఆధారాల గురించి మరింత](/developers/docs/consensus-mechanisms/pos/withdrawal-credentials/)

### ఉపసంహరణ కీ {#withdrawal-key}

ప్రారంభ డిపాజిట్ సమయంలో సెట్ చేయకపోతే, అమలు చిరునామాను సూచించడానికి ఉపసంహరణ ఆధారాలను నవీకరించడానికి ఉపసంహరణ కీ అవసరం. ఇది అదనపు బ్యాలెన్స్ చెల్లింపులను ప్రాసెస్ చేయడం ప్రారంభించడానికి వీలు కల్పిస్తుంది మరియు వినియోగదారులు తమ స్టేక్ చేసిన ETHని పూర్తిగా ఉపసంహరించుకోవడానికి కూడా అనుమతిస్తుంది.

ధృవీకర్త కీల మాదిరిగానే, ఉపసంహరణ కీలు కూడా రెండు భాగాలను కలిగి ఉంటాయి:

- ఉపసంహరణ **ప్రైవేట్** కీ
- ఉపసంహరణ **పబ్లిక్** కీ

ఉపసంహరణ ఆధారాలను `0x01` రకానికి నవీకరించడానికి ముందు ఈ కీని కోల్పోవడం అంటే ధృవీకర్త బ్యాలెన్స్‌కు యాక్సెస్‌ను కోల్పోవడం. ఈ చర్యలకు ధృవీకర్త యొక్క ప్రైవేట్ కీ అవసరం కాబట్టి ధృవీకర్త ఇప్పటికీ ధృవీకరణలు మరియు బ్లాక్‌లపై సంతకం చేయవచ్చు, అయితే ఉపసంహరణ కీలు పోయినట్లయితే ప్రోత్సాహం చాలా తక్కువగా ఉంటుంది లేదా అసలు ఉండదు.

ఎథీరియం ఖాతా కీల నుండి ధృవీకర్త కీలను వేరు చేయడం వలన ఒకే వినియోగదారు ద్వారా బహుళ ధృవీకర్తలను నడపడానికి వీలవుతుంది.

![validator key schematic](validator-key-schematic.png)

**గమనిక**: స్టేకింగ్ విధుల నుండి నిష్క్రమించడానికి మరియు ధృవీకర్త బ్యాలెన్స్‌ను ఉపసంహరించుకోవడానికి ప్రస్తుతం ధృవీకర్త కీతో [స్వచ్ఛంద నిష్క్రమణ సందేశం (VEM)](https://mirror.xyz/ladislaus.eth/wmoBbUBes2Wp1_6DvP6slPabkyujSU7MZOFOC3QpErs&1)పై సంతకం చేయడం అవసరం. అయితే, [EIP-7002](https://eips.ethereum.org/EIPS/eip-7002) అనేది భవిష్యత్తులో ఉపసంహరణ కీతో నిష్క్రమణ సందేశాలపై సంతకం చేయడం ద్వారా ధృవీకర్త నిష్క్రమణను ప్రేరేపించడానికి మరియు దాని బ్యాలెన్స్‌ను ఉపసంహరించుకోవడానికి వినియోగదారుని అనుమతించే ప్రతిపాదన. ఇది [స్టేకింగ్-యాజ్-ఎ-సర్వీస్ ప్రొవైడర్లకు](/staking/saas/#what-is-staking-as-a-service) ETHని ప్రతినిధిగా ఇచ్చే స్టేకర్లు తమ నిధులపై నియంత్రణలో ఉండటానికి వీలు కల్పించడం ద్వారా విశ్వాస ఉపకల్పనలను తగ్గిస్తుంది.

## బీజ పదబంధం నుండి కీలను పొందడం {#deriving-keys-from-seed}

స్టేక్ చేసిన ప్రతి 32 ETHకి 2 పూర్తిగా స్వతంత్ర కీల కొత్త సెట్ అవసరమైతే, కీ నిర్వహణ త్వరగా కష్టంగా మారుతుంది, ముఖ్యంగా బహుళ ధృవీకర్తలను నడుపుతున్న వినియోగదారులకు. బదులుగా, ఒకే సాధారణ రహస్యం నుండి బహుళ ధృవీకర్త కీలను పొందవచ్చు మరియు ఆ ఒకే రహస్యాన్ని నిల్వ చేయడం బహుళ ధృవీకర్త కీలకు యాక్సెస్‌ను అనుమతిస్తుంది.

వినియోగదారులు తమ వాలెట్లను [యాక్సెస్ చేసినప్పుడు](https://ethereum.stackexchange.com/questions/19055/what-is-the-difference-between-m-44-60-0-0-and-m-44-60-0) తరచుగా ఎదుర్కొనే ప్రముఖ లక్షణాలు [నిమోనిక్స్ (Mnemonics)](https://en.bitcoinwiki.org/wiki/Mnemonic_phrase) మరియు పాత్‌లు. నిమోనిక్ అనేది ప్రైవేట్ కీకి ప్రారంభ బీజంగా పనిచేసే పదాల క్రమం. అదనపు డేటాతో కలిపినప్పుడు, నిమోనిక్ 'మాస్టర్ కీ' అని పిలువబడే హాష్‌ను ఉత్పత్తి చేస్తుంది. దీనిని చెట్టు యొక్క మూలంగా భావించవచ్చు. ఈ మూలం నుండి శాఖలను క్రమానుగత మార్గాన్ని ఉపయోగించి పొందవచ్చు, తద్వారా చైల్డ్ నోడ్‌లు వాటి పేరెంట్ నోడ్ యొక్క హాష్ మరియు చెట్టులోని వాటి సూచిక కలయికలుగా ఉనికిలో ఉంటాయి. నిమోనిక్-ఆధారిత కీ ఉత్పత్తి కోసం [BIP-32](https://github.com/bitcoin/bips/blob/master/bip-0032.mediawiki) మరియు [BIP-19](https://github.com/bitcoin/bips/blob/master/bip-0039.mediawiki) ప్రమాణాల గురించి చదవండి.

ఈ పాత్‌లు కింది నిర్మాణాన్ని కలిగి ఉంటాయి, ఇది హార్డ్‌వేర్ వాలెట్‌లతో ఇంటరాక్ట్ అయిన వినియోగదారులకు సుపరిచితం:

```
m/44'/60'/0'/0`
```

ఈ పాత్‌లోని స్లాష్‌లు ప్రైవేట్ కీ యొక్క భాగాలను ఈ క్రింది విధంగా వేరు చేస్తాయి:

```
master_key / purpose / coin_type / account / change / address_index
```

ఈ లాజిక్ వినియోగదారులను ఒకే **నిమోనిక్ పదబంధానికి** వీలైనన్ని ఎక్కువ ధృవీకర్తలను జతచేయడానికి అనుమతిస్తుంది ఎందుకంటే చెట్టు మూలం సాధారణంగా ఉంటుంది మరియు శాఖల వద్ద భేదం జరగవచ్చు. వినియోగదారు నిమోనిక్ పదబంధం నుండి **ఎన్ని కీలనైనా పొందవచ్చు**.

```
[m / 0]
     /
    /
[m] - [m / 1]
    \
     \
      [m / 2]
```

ప్రతి శాఖ `/` ద్వారా వేరు చేయబడుతుంది కాబట్టి `m/2` అంటే మాస్టర్ కీతో ప్రారంభించి శాఖ 2ని అనుసరించండి. దిగువ స్కీమాటిక్‌లో మూడు ఉపసంహరణ కీలను నిల్వ చేయడానికి ఒకే నిమోనిక్ పదబంధం ఉపయోగించబడుతుంది, ప్రతి ఒక్కటి రెండు అనుబంధిత ధృవీకర్తలను కలిగి ఉంటుంది.

![validator key logic](multiple-keys.png)

## మరింత చదవడానికి {#further-reading}

- [కార్ల్ బీఖుయిజెన్ రాసిన ఎథీరియం ఫౌండేషన్ బ్లాగ్ పోస్ట్](https://blog.ethereum.org/2020/05/21/keys)
- [EIP-2333 BLS12-381 కీ ఉత్పత్తి](https://eips.ethereum.org/EIPS/eip-2333)
- [EIP-7002: అమలు పొర ప్రేరేపిత నిష్క్రమణలు](https://web.archive.org/web/20250125035123/https://research.2077.xyz/eip-7002-unpacking-improvements-to-staking-ux-post-merge)
- [స్థాయిలో కీ నిర్వహణ](https://docs.ethstaker.cc/ethstaker-knowledge-base/scaled-node-operators/key-management-at-scale)