---
title: "క్లయింట్ వైవిధ్యం"
description: "ఎథీరియం క్లయింట్ వైవిధ్యం యొక్క ప్రాముఖ్యత గురించి ఉన్నత స్థాయి వివరణ."
lang: te
sidebarDepth: 2
---

ఒక [ఎథీరియం](/) నోడ్ యొక్క ప్రవర్తన అది రన్ చేసే క్లయింట్ సాఫ్ట్‌వేర్ ద్వారా నియంత్రించబడుతుంది. అనేక ప్రొడక్షన్-స్థాయి ఎథీరియం క్లయింట్‌లు ఉన్నాయి, ప్రతి ఒక్కటి వేర్వేరు బృందాల ద్వారా వేర్వేరు భాషలలో అభివృద్ధి చేయబడి, నిర్వహించబడుతున్నాయి. క్లయింట్‌లు ఒకదానితో ఒకటి సజావుగా కమ్యూనికేట్ చేసుకునేలా, ఒకే విధమైన కార్యాచరణను కలిగి ఉండేలా మరియు సమానమైన వినియోగదారు అనుభవాన్ని అందించేలా ఒక సాధారణ స్పెసిఫికేషన్‌తో నిర్మించబడ్డాయి. అయితే, ప్రస్తుతం ఈ నెట్‌వర్క్ పటిష్టతను దాని పూర్తి సామర్థ్యంతో గ్రహించడానికి నోడ్‌ల అంతటా క్లయింట్‌ల పంపిణీ తగినంత సమానంగా లేదు. ఆదర్శవంతంగా, నెట్‌వర్క్‌కు సాధ్యమైనంత ఎక్కువ క్లయింట్ వైవిధ్యాన్ని తీసుకురావడానికి వినియోగదారులు వివిధ క్లయింట్‌ల అంతటా దాదాపు సమానంగా విభజించబడాలి.

## ముందస్తు అవసరాలు {#prerequisites}

నోడ్‌లు మరియు క్లయింట్‌లు అంటే ఏమిటో మీకు ఇప్పటికే అర్థం కాకపోతే, [నోడ్‌లు మరియు క్లయింట్‌లు](/developers/docs/nodes-and-clients/)ని తనిఖీ చేయండి. [అమలు](/glossary/#execution-layer) మరియు [ఏకాభిప్రాయ](/glossary/#consensus-layer) పొరలు పదకోశంలో నిర్వచించబడ్డాయి.

## బహుళ క్లయింట్‌లు ఎందుకు ఉన్నాయి? {#why-multiple-clients}

బహుళ, స్వతంత్రంగా అభివృద్ధి చేయబడిన మరియు నిర్వహించబడే క్లయింట్‌లు ఉన్నాయి ఎందుకంటే క్లయింట్ వైవిధ్యం నెట్‌వర్క్‌ను దాడులు మరియు బగ్‌లకు మరింత స్థితిస్థాపకంగా చేస్తుంది. బహుళ క్లయింట్‌లు ఎథీరియంకు మాత్రమే ఉన్న ప్రత్యేక బలం - ఇతర బ్లాక్‌చెయిన్‌లు ఒకే క్లయింట్ యొక్క తప్పుపట్టలేనితనంపై ఆధారపడతాయి. అయితే, కేవలం బహుళ క్లయింట్‌లు అందుబాటులో ఉంటే సరిపోదు, వాటిని కమ్యూనిటీ స్వీకరించాలి మరియు మొత్తం క్రియాశీల నోడ్‌లు వాటి అంతటా సాపేక్షంగా సమానంగా పంపిణీ చేయబడాలి.

## క్లయింట్ వైవిధ్యం ఎందుకు ముఖ్యం? {#client-diversity-importance}

వికేంద్రీకృత నెట్‌వర్క్ ఆరోగ్యానికి స్వతంత్రంగా అభివృద్ధి చేయబడిన మరియు నిర్వహించబడే అనేక క్లయింట్‌లను కలిగి ఉండటం చాలా ముఖ్యం. దానికి గల కారణాలను అన్వేషిద్దాం.

### బగ్‌లు {#bugs}

ఎథీరియం నోడ్‌లలో మైనారిటీకి ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్నప్పుడు వ్యక్తిగత క్లయింట్‌లోని బగ్ నెట్‌వర్క్‌కు తక్కువ ప్రమాదాన్ని కలిగిస్తుంది. అనేక క్లయింట్‌ల అంతటా నోడ్‌ల యొక్క దాదాపు సమాన పంపిణీతో, చాలా మంది క్లయింట్‌లు భాగస్వామ్య సమస్యతో బాధపడే అవకాశం తక్కువగా ఉంటుంది మరియు ఫలితంగా, నెట్‌వర్క్ మరింత పటిష్టంగా ఉంటుంది.

### దాడులకు స్థితిస్థాపకత {#resilience}

క్లయింట్ వైవిధ్యం దాడులకు స్థితిస్థాపకతను కూడా అందిస్తుంది. ఉదాహరణకు, చైన్ యొక్క నిర్దిష్ట శాఖపై [ఒక నిర్దిష్ట క్లయింట్‌ను మోసగించే](https://twitter.com/vdWijden/status/1437712249926393858) దాడి విజయవంతం అయ్యే అవకాశం లేదు ఎందుకంటే ఇతర క్లయింట్‌లు అదే విధంగా దోపిడీకి గురయ్యే అవకాశం లేదు మరియు కానానికల్ చైన్ పాడవకుండా ఉంటుంది. తక్కువ క్లయింట్ వైవిధ్యం ఆధిపత్య క్లయింట్‌పై హ్యాక్‌తో సంబంధం ఉన్న ప్రమాదాన్ని పెంచుతుంది. నెట్‌వర్క్‌పై హానికరమైన దాడులకు వ్యతిరేకంగా క్లయింట్ వైవిధ్యం ఇప్పటికే ఒక ముఖ్యమైన రక్షణగా నిరూపించబడింది, ఉదాహరణకు 2016లో షాంఘై డినైయల్-ఆఫ్-సర్వీస్ దాడి సాధ్యమైంది ఎందుకంటే దాడి చేసేవారు ఆధిపత్య క్లయింట్ (గెత్)ను నెమ్మదిగా ఉండే డిస్క్ i/o ఆపరేషన్‌ను బ్లాక్‌కు పదివేల సార్లు అమలు చేసేలా మోసగించగలిగారు. దుర్బలత్వాన్ని పంచుకోని ప్రత్యామ్నాయ క్లయింట్‌లు కూడా ఆన్‌లైన్‌లో ఉన్నందున, ఎథీరియం దాడిని నిరోధించగలిగింది మరియు గెత్‌లోని దుర్బలత్వం పరిష్కరించబడే వరకు పని చేయడం కొనసాగించింది.

### ప్రూఫ్-ఆఫ్-స్టేక్ నిశ్చయత్వం {#finality}

33% కంటే ఎక్కువ ఎథీరియం నోడ్‌లను కలిగి ఉన్న ఏకాభిప్రాయ క్లయింట్‌లోని బగ్ ఏకాభిప్రాయ పొరను ఖరారు చేయకుండా నిరోధించగలదు, అంటే లావాదేవీలు ఏదో ఒక సమయంలో తిరిగి మార్చబడవు లేదా మార్చబడవు అని వినియోగదారులు విశ్వసించలేరు. ఎథీరియం పైన నిర్మించబడిన అనేక యాప్‌లకు, ముఖ్యంగా వికేంద్రీకృత ఫైనాన్స్ (DeFi)కి ఇది చాలా సమస్యాత్మకంగా ఉంటుంది.

<Emoji text="🚨" className="me-4" /> ఇంకా దారుణంగా, మూడింట రెండొంతుల మెజారిటీ ఉన్న క్లయింట్‌లోని క్లిష్టమైన బగ్ చైన్ <a href="https://www.symphonious.net/2021/09/23/what-happens-if-beacon-chain-consensus-fails/" target="_blank">తప్పుగా విడిపోయి ఖరారు కావడానికి</a> కారణమవుతుంది, ఇది చెల్లని చైన్‌లో పెద్ద సంఖ్యలో ధృవీకర్తలు చిక్కుకుపోయేలా చేస్తుంది. వారు సరైన చైన్‌లో తిరిగి చేరాలనుకుంటే, ఈ ధృవీకర్తలు స్లాషింగ్ లేదా నెమ్మదిగా మరియు ఖరీదైన స్వచ్ఛంద ఉపసంహరణ మరియు పునఃక్రియాశీలతను ఎదుర్కొంటారు. స్లాషింగ్ యొక్క పరిమాణం గరిష్టంగా (32 ETH) స్లాష్ చేయబడిన మూడింట రెండొంతుల మెజారిటీతో దోషులైన నోడ్‌ల సంఖ్యతో పెరుగుతుంది.

ఇవి అసంభవమైన దృశ్యాలు అయినప్పటికీ, ఎథీరియం పర్యావరణ వ్యవస్థ క్రియాశీల నోడ్‌ల అంతటా క్లయింట్‌ల పంపిణీని సమం చేయడం ద్వారా వాటి ప్రమాదాన్ని తగ్గించగలదు. ఆదర్శవంతంగా, ఏ ఏకాభిప్రాయ క్లయింట్ కూడా మొత్తం నోడ్‌లలో 33% వాటాను చేరుకోదు.

### భాగస్వామ్య బాధ్యత {#responsibility}

మెజారిటీ క్లయింట్‌లను కలిగి ఉండటానికి మానవ వ్యయం కూడా ఉంది. ఇది చిన్న అభివృద్ధి బృందంపై అదనపు ఒత్తిడి మరియు బాధ్యతను ఉంచుతుంది. క్లయింట్ వైవిధ్యం ఎంత తక్కువగా ఉంటే, మెజారిటీ క్లయింట్‌ను నిర్వహించే డెవలపర్‌లకు బాధ్యత భారం అంత ఎక్కువగా ఉంటుంది. ఈ బాధ్యతను బహుళ బృందాలకు విస్తరించడం ఎథీరియం యొక్క నోడ్‌ల నెట్‌వర్క్ మరియు దాని వ్యక్తుల నెట్‌వర్క్ రెండింటి ఆరోగ్యానికి మంచిది.

## ప్రస్తుత క్లయింట్ వైవిధ్యం {#current-client-diversity}

### అమలు క్లయింట్‌లు {#execution-clients-breakdown}

<PieChart
data={[
{ name: "Geth", value: 41 },
{ name: "Nethermind", value: 38 },
{ name: "Besu", value: 16 },
{ name: "Erigon", value: 3 },
{ name: "Reth", value: 2 }
]}
/>

### ఏకాభిప్రాయ క్లయింట్‌లు {#consensus-clients-breakdown}

<PieChart
data={[
{ name: "Lighthouse", value: 42.71 },
{ name: "Prysm", value: 30.91},
{ name: "Teku", value: 13.86},
{ name: "Nimbus", value: 8.74},
{ name: "Lodestar", value: 2.67 },
{ name: "Grandine", value: 1.04 },
{ name: "ఇతర", value: 0.07 }
]}
/>

ఈ రేఖాచిత్రం పాతది కావచ్చు — తాజా సమాచారం కోసం [ethernodes.org](https://ethernodes.org) మరియు [clientdiversity.org](https://clientdiversity.org)కి వెళ్లండి.

పై రెండు పై చార్ట్‌లు అమలు మరియు ఏకాభిప్రాయ పొరల కోసం ప్రస్తుత క్లయింట్ వైవిధ్యం యొక్క స్నాప్‌షాట్‌లను చూపుతాయి (అక్టోబర్ 2025లో రాసే సమయానికి). సంవత్సరాలుగా క్లయింట్ వైవిధ్యం మెరుగుపడింది మరియు అమలు పొరలో [గెత్](https://geth.ethereum.org/) ఆధిపత్యం తగ్గింది, [నెథర్‌మైండ్](https://www.nethermind.io/nethermind-client) రెండవ స్థానంలో, [బేసు](https://besu.hyperledger.org/) మూడవ స్థానంలో మరియు [ఎరిగోన్](https://github.com/ledgerwatch/erigon) నాల్గవ స్థానంలో ఉన్నాయి, ఇతర క్లయింట్‌లు నెట్‌వర్క్‌లో 3% కంటే తక్కువగా ఉన్నాయి. ఏకాభిప్రాయ పొరలో అత్యంత సాధారణంగా ఉపయోగించే క్లయింట్—[లైట్‌హౌస్](https://lighthouse.sigmaprime.io/)—రెండవ అత్యంత ఎక్కువగా ఉపయోగించే దానికి చాలా దగ్గరగా ఉంది. [ప్రిజమ్](https://prysmaticlabs.com/#projects) మరియు [టెకు](https://consensys.net/knowledge-base/ethereum-2/teku/) వరుసగా ~31% మరియు ~14% ఉన్నాయి మరియు ఇతర క్లయింట్‌లు చాలా అరుదుగా ఉపయోగించబడతాయి.

అమలు పొర డేటా 26-అక్టోబర్-2025న [supermajority.info](https://supermajority.info/) నుండి పొందబడింది. ఏకాభిప్రాయ క్లయింట్‌ల డేటా [Michael Sproul](https://github.com/sigp/blockprint) నుండి పొందబడింది. ఏకాభిప్రాయ క్లయింట్ డేటాను పొందడం చాలా కష్టం ఎందుకంటే ఏకాభిప్రాయ పొర క్లయింట్‌లు వాటిని గుర్తించడానికి ఉపయోగపడే స్పష్టమైన జాడలను ఎల్లప్పుడూ కలిగి ఉండవు. మైనారిటీ క్లయింట్‌లలో కొందరిని కొన్నిసార్లు గందరగోళానికి గురిచేసే వర్గీకరణ అల్గారిథమ్‌ని ఉపయోగించి డేటా రూపొందించబడింది (మరిన్ని వివరాల కోసం [ఇక్కడ](https://twitter.com/sproulM_/status/1440512518242197516) చూడండి). పై రేఖాచిత్రంలో, ఈ అస్పష్టమైన వర్గీకరణలు ఏదైనా/లేదా లేబుల్‌తో (ఉదా. నింబస్/టెకు) పరిగణించబడతాయి. అయినప్పటికీ, నెట్‌వర్క్‌లో ఎక్కువ భాగం ప్రిజమ్‌ను రన్ చేస్తోందని స్పష్టమైంది. కేవలం స్నాప్‌షాట్‌లు అయినప్పటికీ, రేఖాచిత్రంలోని విలువలు క్లయింట్ వైవిధ్యం యొక్క ప్రస్తుత స్థితి గురించి మంచి సాధారణ అవగాహనను అందిస్తాయి.

ఏకాభిప్రాయ పొర కోసం తాజా క్లయింట్ వైవిధ్యం డేటా ఇప్పుడు [clientdiversity.org](https://clientdiversity.org/)లో అందుబాటులో ఉంది.

## అమలు పొర {#execution-layer}

ఇప్పటివరకు, క్లయింట్ వైవిధ్యం చుట్టూ ఉన్న సంభాషణ ప్రధానంగా ఏకాభిప్రాయ పొరపై దృష్టి సారించింది. అయితే, అమలు క్లయింట్ [గెత్](https://geth.ethereum.org) ప్రస్తుతం అన్ని నోడ్‌లలో దాదాపు 85% వాటాను కలిగి ఉంది. ఏకాభిప్రాయ క్లయింట్‌ల మాదిరిగానే ఈ శాతం కూడా సమస్యాత్మకమైనది. ఉదాహరణకు, లావాదేవీల నిర్వహణ లేదా అమలు పేలోడ్‌లను నిర్మించడాన్ని ప్రభావితం చేసే గెత్‌లోని బగ్ ఏకాభిప్రాయ క్లయింట్‌లు సమస్యాత్మకమైన లేదా బగ్ చేయబడిన లావాదేవీలను ఖరారు చేయడానికి దారితీయవచ్చు. అందువల్ల, అమలు క్లయింట్‌ల యొక్క మరింత సమాన పంపిణీతో ఎథీరియం ఆరోగ్యంగా ఉంటుంది, ఆదర్శవంతంగా ఏ క్లయింట్ కూడా నెట్‌వర్క్‌లో 33% కంటే ఎక్కువ ప్రాతినిధ్యం వహించదు.

## మైనారిటీ క్లయింట్‌ను ఉపయోగించండి {#use-minority-client}

క్లయింట్ వైవిధ్యాన్ని పరిష్కరించడానికి వ్యక్తిగత వినియోగదారులు మైనారిటీ క్లయింట్‌లను ఎంచుకోవడం కంటే ఎక్కువ అవసరం - దీనికి ధృవీకర్త పూల్స్ మరియు ప్రధాన వికేంద్రీకృత అప్లికేషన్ (dapp)లు మరియు ఎక్స్ఛేంజీల వంటి సంస్థలు కూడా క్లయింట్‌లను మార్చడం అవసరం. అయితే, ప్రస్తుత అసమతుల్యతను సరిదిద్దడంలో మరియు అందుబాటులో ఉన్న అన్ని ఎథీరియం సాఫ్ట్‌వేర్ వినియోగాన్ని సాధారణీకరించడంలో వినియోగదారులందరూ తమ వంతు కృషి చేయవచ్చు. ది మెర్జ్ తర్వాత, నోడ్ ఆపరేటర్లందరూ అమలు క్లయింట్ మరియు ఏకాభిప్రాయ క్లయింట్‌ను రన్ చేయాల్సి ఉంటుంది. దిగువ సూచించిన క్లయింట్‌ల కలయికలను ఎంచుకోవడం క్లయింట్ వైవిధ్యాన్ని పెంచడంలో సహాయపడుతుంది.

### అమలు క్లయింట్‌లు {#execution-clients}

- [బేసు](https://www.hyperledger.org/use/besu)
- [నెథర్‌మైండ్](https://downloads.nethermind.io/)
- [ఎరిగోన్](https://github.com/ledgerwatch/erigon)
- [గో ఇథీరియం](https://geth.ethereum.org/)
- [రెత్](https://reth.rs/)

### ఏకాభిప్రాయ క్లయింట్‌లు {#consensus-clients}

- [నింబస్](https://nimbus.team/)
- [లైట్‌హౌస్](https://github.com/sigp/lighthouse)
- [టెకు](https://consensys.io/teku)
- [లోడ్‌స్టార్](https://github.com/ChainSafe/lodestar)
- [ప్రిజమ్](https://prysm.offchainlabs.com/docs/)
- [Grandine](https://docs.grandine.io/)

సాంకేతిక వినియోగదారులు మైనారిటీ క్లయింట్‌ల కోసం మరిన్ని ట్యుటోరియల్‌లు మరియు డాక్యుమెంటేషన్‌ను వ్రాయడం ద్వారా మరియు ఆధిపత్య క్లయింట్‌ల నుండి వలస వెళ్లమని వారి నోడ్-ఆపరేటింగ్ సహచరులను ప్రోత్సహించడం ద్వారా ఈ ప్రక్రియను వేగవంతం చేయడంలో సహాయపడగలరు. మైనారిటీ ఏకాభిప్రాయ క్లయింట్‌కి మారడానికి మార్గదర్శకాలు [clientdiversity.org](https://clientdiversity.org/)లో అందుబాటులో ఉన్నాయి.

## క్లయింట్ వైవిధ్యం డ్యాష్‌బోర్డ్‌లు {#client-diversity-dashboards}

అనేక డ్యాష్‌బోర్డ్‌లు అమలు మరియు ఏకాభిప్రాయ పొర కోసం నిజ-సమయ క్లయింట్ వైవిధ్య గణాంకాలను అందిస్తాయి.

**ఏకాభిప్రాయ పొర:**

- [Rated.network](https://www.rated.network/)
- [clientdiversity.org](https://clientdiversity.org/)

**అమలు పొర:**

- [supermajority.info](https://supermajority.info//)
- [Ethernodes](https://ethernodes.org/)

## మరింత చదవడానికి {#further-reading}

- [ఎథీరియం యొక్క ఏకాభిప్రాయ పొరపై క్లయింట్ వైవిధ్యం](https://mirror.xyz/jmcook.eth/S7ONEka_0RgtKTZ3-dakPmAHQNPvuj15nh0YGKPFriA)
- [ఎథీరియం మెర్జ్: మీ స్వంత పూచీతో మెజారిటీ క్లయింట్‌ను రన్ చేయండి!](https://dankradfeist.de/ethereum/2022/03/24/run-the-majority-client-at-your-own-peril.html) – _Dankrad Fiest, మార్చి 24 2022_
- [క్లయింట్ వైవిధ్యం యొక్క ప్రాముఖ్యత](https://our.status.im/the-importance-of-client-diversity/)
- [ఎథీరియం నోడ్ సేవల జాబితా](https://ethereumnodes.com/)
- [క్లయింట్ వైవిధ్యం సమస్య యొక్క "ఐదు ఎందుకులు"](https://notes.ethereum.org/@afhGjrKfTKmksTOtqhB9RQ/BJGj7uh08)
- [ఎథీరియం వైవిధ్యం మరియు దానిని ఎలా పరిష్కరించాలి (యూట్యూబ్)](https://www.youtube.com/watch?v=1hZgCaiqwfU)
- [clientdiversity.org](https://clientdiversity.org/)

## సంబంధిత అంశాలు {#related-topics}

- [ఎథీరియం నోడ్‌ను రన్ చేయండి](/run-a-node/)
- [నోడ్‌లు మరియు క్లయింట్‌లు](/developers/docs/nodes-and-clients/)