--- title: Web2 ve Web3 description: "Merkezi Web2 hizmetlerini, Ethereum blokzincir teknolojisi üzerine inşa edilmiş merkeziyetsiz Web3 uygulamalarıyla karşılaştırın." lang: tr --- Web2, bugün çoğumuzun bildiği internet sürümünü ifade eder. Kişisel verileriniz karşılığında hizmet sağlayan şirketlerin hakim olduğu bir internet. Web3, [Ethereum](/) bağlamında, blokzincir üzerinde çalışan merkeziyetsiz uygulamaları ifade eder. Bunlar, kişisel verilerinden para kazanılmadan herkesin katılmasına izin veren uygulamalardır. Daha başlangıç dostu bir kaynak mı arıyorsunuz? [Web3'e giriş](/web3/) bölümümüze göz atın. ## Web3'ün avantajları {#web3-benefits} Birçok Web3 geliştiricisi, Ethereum'un doğasında var olan merkeziyetsizlik nedeniyle merkeziyetsiz uygulamalar (dapp'ler) geliştirmeyi seçmiştir: - Ağ üzerinde bulunan herkes hizmeti kullanma iznine sahiptir; başka bir deyişle, izin gerekmez. - Hiç kimse sizi engelleyemez veya hizmete erişiminizi reddedemez. - Ödemeler, yerel Token olan Ether (ETH) aracılığıyla yerleşiktir. - Ethereum Turing tamdır, yani hemen hemen her şeyi programlayabilirsiniz. ## Pratik karşılaştırmalar {#practical-comparisons} | Web2 | Web3 | | ----------------------------------------------------------------------------------------------------------- | ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | | Twitter herhangi bir hesabı veya tweet'i sansürleyebilir | Web3 tweet'leri sansürlenemez olacaktır çünkü kontrol merkeziyetsizdir | | Ödeme hizmeti, belirli iş türleri için ödemelere izin vermemeye karar verebilir | Web3 ödeme uygulamaları kişisel veri gerektirmez ve ödemeleri engelleyemez | | Esnek ekonomi (gig-economy) uygulamalarının sunucuları çökebilir ve çalışanların gelirini etkileyebilir | Web3 sunucuları çökemez; arka uç olarak binlerce bilgisayardan oluşan merkeziyetsiz bir ağ olan Ethereum'u kullanırlar | Bu, tüm hizmetlerin bir dapp'e dönüştürülmesi gerektiği anlamına gelmez. Bu örnekler, Web2 ve Web3 hizmetleri arasındaki temel farkları göstermektedir. ## Web3'ün sınırlamaları {#web3-limitations} Web3'ün şu anda bazı sınırlamaları vardır: - Ölçeklenebilirlik – Web3'te işlemler daha yavaştır çünkü merkeziyetsizdirler. Bir ödeme gibi durum değişikliklerinin bir düğüm tarafından işlenmesi ve ağ boyunca yayılması gerekir. - Kullanıcı Deneyimi (UX) – Web3 uygulamalarıyla etkileşim kurmak ekstra adımlar, yazılım ve eğitim gerektirebilir. Bu, benimsemenin önünde bir engel olabilir. - Erişilebilirlik – Modern web tarayıcılarındaki entegrasyon eksikliği, Web3'ü çoğu kullanıcı için daha az erişilebilir hale getirir. - Maliyet – Çoğu başarılı dapp, pahalı olduğu için kodlarının çok küçük bir bölümünü blokzincire koyar. ## Merkeziyetçilik ve merkeziyetsizlik {#centralization-vs-decentralization} Aşağıdaki tabloda, merkezi ve merkeziyetsiz dijital ağların genel hatlarıyla bazı avantajlarını ve dezavantajlarını listeliyoruz. | Merkezi Sistemler | Merkeziyetsiz Sistemler | | ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ | ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | | Düşük ağ çapı (tüm katılımcılar merkezi bir otoriteye bağlıdır); yayılım, çok sayıda hesaplama kaynağına sahip merkezi bir otorite tarafından gerçekleştirildiği için bilgi hızla yayılır. | Ağ üzerindeki en uzak katılımcılar potansiyel olarak birbirlerinden birçok kenar (edge) uzakta olabilir. Ağın bir tarafından yayınlanan bilginin diğer tarafa ulaşması uzun zaman alabilir. | | Genellikle daha yüksek performans (daha yüksek işlem kapasitesi, daha az toplam hesaplama kaynağı harcaması) ve uygulanması daha kolaydır. | Genellikle daha düşük performans (daha düşük işlem kapasitesi, daha fazla toplam hesaplama kaynağı harcaması) ve uygulanması daha karmaşıktır. | | Çelişkili veriler olması durumunda çözüm açık ve kolaydır: nihai doğruluk kaynağı merkezi otoritedir. | Eşler, katılımcıların senkronize olması gereken verilerin durumu hakkında çelişkili iddialarda bulunursa, anlaşmazlıkların çözümü için bir Protokol (genellikle karmaşık) gereklidir. | | Tek hata noktası: kötü niyetli aktörler, merkezi otoriteyi hedef alarak ağı çökertebilir. | Tek hata noktası yoktur: katılımcıların büyük bir kısmı saldırıya uğrasa/devre dışı bırakılsa bile ağ çalışmaya devam edebilir. | | Ağ katılımcıları arasındaki koordinasyon çok daha kolaydır ve merkezi bir otorite tarafından yürütülür. Merkezi otorite, ağ katılımcılarını çok az sürtünmeyle yükseltmeleri, Protokol güncellemelerini vb. benimsemeye zorlayabilir. | Ağ düzeyindeki kararlarda, Protokol yükseltmelerinde vb. hiçbir tekil aracının son sözü söyleme hakkı olmadığı için koordinasyon genellikle zordur. En kötü durumda, Protokol değişiklikleri hakkında anlaşmazlıklar olduğunda ağ parçalanmaya eğilimlidir. | | Merkezi otorite verileri sansürleyebilir ve potansiyel olarak ağın bazı bölümlerinin ağın geri kalanıyla etkileşimini kesebilir. | Bilginin ağ boyunca yayılmasının birçok yolu olduğundan sansür çok daha zordur. | | Ağa katılım merkezi otorite tarafından kontrol edilir. | Ağa herkes katılabilir; "bekçiler" yoktur. İdeal olarak, katılım maliyeti çok düşüktür. | Bunların her ağda geçerli olmayabilecek genel kalıplar olduğunu unutmayın. Dahası, gerçekte bir ağın merkezi/merkeziyetsiz olma derecesi bir spektrum üzerinde yer alır; hiçbir ağ tamamen merkezi veya tamamen merkeziyetsiz değildir. ## Daha fazla bilgi {#further-reading} - [Web3 nedir?](/web3/) - _ethereum.org_ - [Bir Web 3.0 uygulamasının Mimarisi](https://www.preethikasireddy.com/post/the-architecture-of-a-web-3-0-application) - _Preethi Kasireddy_ - [Merkeziyetsizliğin Anlamı](https://medium.com/@VitalikButerin/the-meaning-of-decentralization-a0c92b76a274) _6 Şub 2017 - Vitalik Buterin_ - [Merkeziyetsizlik Neden Önemlidir?](https://onezero.medium.com/why-decentralization-matters-5e3f79f7638e) _18 Şub 2018 - Chris Dixon_ - [Web 3.0 Nedir ve Neden Önemlidir?](https://medium.com/fabric-ventures/what-is-web-3-0-why-it-matters-934eb07f3d2b) _31 Ara 2019 - Max Mersch ve Richard Muirhead_ - [Neden Web 3.0'a İhtiyacımız Var?](https://gavofyork.medium.com/why-we-need-web-3-0-5da4f2bf95ab) _12 Eyl 2018 - Gavin Wood_