Zdecentralizowana nauka (DeSci)

Czym jest zdecentralizowana nauka (DeSci)?

Zdecentralizowana nauka (DeSci) to ruch, który ma na celu budowę publicznej infrastruktury do finansowania, tworzenia, recenzowania, kredytowania, przechowywania i rozpowszechniania wiedzy naukowej w sposób uczciwy i sprawiedliwy przy użyciu stosu .

DeSci ma na celu stworzenie ekosystemu, w którym naukowcy są zachęcani do otwartego dzielenia się swoimi badaniami i otrzymują uznanie za swoją pracę, jednocześnie umożliwiając każdemu łatwy dostęp do badań i uczestniczenie w nich. DeSci działa w oparciu o ideę, że wiedza naukowa powinna być dostępna dla każdego, a proces badań naukowych powinien być przejrzysty. DeSci tworzy bardziej zdecentralizowany i rozproszony model badań naukowych, dzięki czemu są one bardziej odporne na cenzurę i kontrolę ze strony władz centralnych. DeSci to środowisko, w którym nowe i niekonwencjonalne pomysły mogą się rozwijać poprzez decentralizację dostępu do finansowania, narzędzi naukowych i kanałów komunikacji.

Zdecentralizowana nauka pozwala na bardziej zróżnicowane źródła finansowania (od , dotacji kwadratowychopens in a new tab po crowdfunding i nie tylko), bardziej dostępne dane i metody oraz poprzez zapewnienie zachęt do odtwarzalności.

Juan Benet — ruch DeSci

Jak DeSci ulepsza naukę

Lista wybranych kluczowych problemów naukowych oraz sposób, w jaki zdecentralizowana nauka może pomóc w ich rozwiązaniu

Zdecentralizowana nauka	Tradycyjna nauka
Dystrybucja funduszy jest określana przez społeczeństwo z wykorzystaniem mechanizmów takich jak dotacje kwadratowe lub DAO.	Małe, zamknięte, scentralizowane grupy kontrolują dystrybucję funduszy.
Współpracujesz z partnerami z całego świata w dynamicznych zespołach.	Organizacje finansujące i instytucje macierzyste ograniczają Twoją współpracę.
Decyzje o finansowaniu są podejmowane online i w sposób przejrzysty. Wykorzystywane są nowe mechanizmy finansowania.	Decyzje o finansowaniu są podejmowane z długim czasem realizacji i ograniczoną przejrzystością. Istnieje niewiele mechanizmów finansowania.
Udostępnianie usług laboratoryjnych jest łatwiejsze i bardziej przejrzyste dzięki technologii .	Udostępnianie zasobów laboratoryjnych jest często powolne i nieprzejrzyste.
Nowe modele publikowania mogą być rozwijane z wykorzystaniem prymitywów Web3 dla zaufania, przejrzystości i powszechnego dostępu.	Publikujesz za pośrednictwem ustalonych ścieżek, często uznawanych za nieefektywne, stronnicze i oparte na wyzysku.
Możesz zarabiać tokeny i zdobywać reputację za recenzowanie prac.	Twoja praca recenzencka jest nieodpłatna i przynosi korzyści wydawcom nastawionym na zysk.
Jesteś właścicielem własności intelektualnej (IP), którą tworzysz i dystrybuujesz na przejrzystych warunkach.	Twoja instytucja macierzysta jest właścicielem własności intelektualnej (IP), którą tworzysz. Dostęp do IP nie jest przejrzysty.
Udostępnianie wszystkich badań, w tym danych z nieudanych prób, poprzez umieszczanie wszystkich kroków w łańcuchu (onchain).	Stronniczość publikacji oznacza, że badacze są bardziej skłonni do dzielenia się eksperymentami, które przyniosły udane wyniki.

Ethereum i DeSci

Zdecentralizowany system naukowy będzie wymagał solidnego bezpieczeństwa, minimalnych kosztów pieniężnych i transakcyjnych oraz bogatego ekosystemu do tworzenia zastosowań. Ethereum zapewnia wszystko, co jest potrzebne do stworzenia zdecentralizowanej technologii naukowej.

Przypadki użycia DeSci

DeSci buduje zestaw narzędzi naukowych, aby wprowadzić tradycyjne środowisko akademickie do świata cyfrowego. Poniżej przedstawiono przykłady zastosowań, jakie Web3 może zaoferować społeczności naukowej.

Publikowanie

Publikacje naukowe są szczególnie problematyczne, ponieważ są zarządzane przez wydawnictwa, które polegają na darmowej pracy naukowców, recenzentów i redaktorów, aby stworzyć prace, ale następnie pobierają za nie wygórowane opłaty. Obywatele, którzy zwykle pośrednio zapłacili za dzieło i koszty publikacji poprzez podatki, często nie mogą uzyskać dostępu do tego samego dzieła bez ponownego zapłacenia wydawcy. Całkowite opłaty za publikację pojedynczych artykułów naukowych często sięgają pięciocyfrowych kwot (w USD), co podważa całą koncepcję wiedzy naukowej jako , generując jednocześnie ogromne zyski dla małej grupy wydawców.

Darmowe platformy o otwartym dostępie istnieją w formie serwerów preprintów, takich jak ArXivopens in a new tab. Platformy te nie mają jednak kontroli jakości, i na ogół nie śledzą wskaźników na poziomie artykułów, co oznacza, że zazwyczaj są używane tylko do upubliczniania prac przed ich złożeniem u tradycyjnego wydawcy. SciHub również udostępnia opublikowane prace za darmo, ale nie legalnie, i dopiero po tym, jak wydawcy pobiorą już zapłatę i obwarują pracę ścisłymi prawami autorskimi. Jest to istotna luka w przypadku dostępnych dokumentów i danych naukowych z wbudowanym mechanizmem legitymizacji i modelem zachęt. Narzędzia do budowy takiego systemu istnieją w Web3.

Odtwarzalność i powtarzalność

Powtarzalność i odtwarzalność są podstawą odkryć naukowych wysokiej jakości.

Odtwarzalne wyniki mogą być wielokrotnie osiągane przez ten sam zespół przy użyciu tej samej metodologii.
Powtarzalne wyniki może osiągnąć inna grupa stosująca ten sam układ eksperymentalny.

Nowe narzędzia Web3 mogą zagwarantować, że powtarzalność i odtwarzalność są podstawą odkrycia. Można wpleść wysokiej jakości naukę w technologiczną tkankę środowiska akademickiego. Web3 oferuje możliwość tworzenia dla każdego komponentu analizy: surowych danych, silnika obliczeniowego i wyniku aplikacji. Piękno systemów konsensualnych polega na tym, że w przypadku utworzenia zaufanej sieci w celu utrzymania tych komponentów, każdy uczestnik sieci może być odpowiedzialny za odtwarzanie obliczeń i walidację każdego wyniku.

Finansowanie

Obecny standardowy model finansowania nauki polega na tym, że osoby fizyczne lub grupy naukowców składają pisemne wnioski do agencji finansującej. Niewielki panel zaufanych osób ocenia wnioski, a następnie przeprowadza rozmowy z kandydatami przed przyznaniem środków finansowych niewielkiej części wnioskodawców. Oprócz tworzenia wąskich gardeł, które prowadzą czasami do wieloletniego oczekiwania między złożeniem wniosku o grant a jego otrzymaniem, model ten jest znany z dużej podatności na uprzedzenia, własne interesy i politykę panelu recenzentów.

Badania wykazały, że zespoły ds. przeglądu dotacji nie wykonują dobrej pracy w zakresie wyboru wniosków wysokiej jakości, ponieważ te same wnioski przekazane różnym zespołom przynoszą diametralnie różne wyniki. W miarę jak środki finansowe stają się coraz bardziej ograniczone, koncentrują się na mniejszej puli starszych naukowców proponujących projekty bardziej konserwatywne pod względem intelektualnym. Efektem tego jest powstanie hiperkonkurencyjnego systemu finansowania, który utrwala niepożądane zachęty i tłumi innowacje.

Web3 ma potencjał, aby zakłócić ten wadliwy model finansowania poprzez eksperymentowanie z różnymi modelami motywacyjnymi opracowanymi przez DAO i Web3 w szerokim zakresie. Retrospektywne finansowanie dóbr publicznychopens in a new tab, finansowanie kwadratoweopens in a new tab, zarządzanie DAOopens in a new tab i stokenizowane struktury motywacyjneopens in a new tab to niektóre z narzędzi Web3, które mogą zrewolucjonizować finansowanie nauki.

Własność i rozwój IP

Własność intelektualna (IP) stanowi duży problem w tradycyjnej nauce: od utknięcia na uniwersytetach lub niewykorzystania w biotechnologii, po notoryczne trudności w wycenie. Jednakże własność aktywów cyfrowych (takich jak dane naukowe lub artykuły) to coś, z czym Web3 radzi sobie wyjątkowo dobrze, używając .

W ten sam sposób, w jaki NFT mogą przekazywać przychody z przyszłych transakcji z powrotem do pierwotnego twórcy, można ustanowić przejrzyste łańcuchy przypisywania wartości, aby nagradzać badaczy, organy zarządzające (jak DAO), a nawet podmioty, których dane są gromadzone.

IP-NFTopens in a new tab mogą również funkcjonować jako klucz do zdecentralizowanego repozytorium danych z prowadzonych eksperymentów badawczych i być podłączane do finansjalizacji NFT i (od frakcjonalizacji po pule pożyczkowe i wycenę wartości). Pozwala to również podmiotom natywnie działającym w łańcuchu (onchain), takim jak DAO (np. VitaDAOopens in a new tab), na prowadzenie badań bezpośrednio w łańcuchu (onchain). Pojawienie się nieprzenoszalnych tokenów „soulbound”opens in a new tab może również odegrać ważną rolę w DeSci, pozwalając poszczególnym osobom na udowodnienie swojego doświadczenia i poświadczeń powiązanych z ich adresem Ethereum.

Przechowywanie danych, dostęp i architektura

Dane naukowe mogą być znacznie bardziej dostępne dzięki wzorcom Web3, a rozproszona pamięć masowa umożliwia badaniom przetrwanie kataklizmów.

Punktem wyjścia musi być system dostępny dla każdej zdecentralizowanej tożsamości, posiadający odpowiednie możliwe do zweryfikowania dane uwierzytelniające. Pozwala to na bezpieczne powielanie danych szczególnie chronionych przez zaufane strony, co umożliwia odporność na redundancję i cenzurę, powielanie wyników, a nawet zdolność wielu stron do współpracy i dodawania nowych danych do zbioru danych. Metody poufnego przetwarzania, takie jak compute-to-dataopens in a new tab, zapewniają alternatywne mechanizmy dostępu do replikacji surowych danych, tworząc Zaufane Środowiska Badawcze dla najbardziej wrażliwych danych. Zaufane Środowiska Badawcze zostały przywołane przez NHSopens in a new tab jako przyszłościowe rozwiązanie w zakresie prywatności danych i współpracy poprzez stworzenie ekosystemu, w którym naukowcy mogą bezpiecznie pracować z danymi na miejscu, korzystając ze znormalizowanych środowisk do udostępniania kodu i praktyk.

Elastyczne rozwiązania danych Web3 wspierają powyższe scenariusze i stanowią podstawę dla prawdziwie otwartej nauki, gdzie naukowcy mogą tworzyć dobra publiczne bez uprawnień dostępu lub opłat. Publiczne rozwiązania danych Web3, takie jak IPFS, Arweave i Filecoin, są zoptymalizowane do celów decentralizacji. Na przykład dClimate zapewnia powszechny dostęp do danych dotyczących klimatu i pogody, w tym danych pochodzących ze stacji meteorologicznych i modeli prognozowania klimatu.

Zaangażuj się

Przeglądaj projekty i dołącz do społeczności DeSci.

Chętnie przyjmujemy sugestie dotyczące nowych projektów do umieszczenia na liście – zapoznaj się z naszą polityką dodawania projektów, aby zacząć!

Dalsza lektura

Filmy

Strona ostatnio zaktualizowana: 21 października 2025

+12