DeFi: od powstania do 2021 roku i w przyszłość

Materiał wyjaśniający autorstwa Finematics śledzący historię zdecentralizowanych finansów (DeFi) od najwcześniejszych eksperymentów na Ethereum, przez wybuchowe DeFi Summer w 2020 roku, obejmujący kluczowe protokoły, kamienie milowe, wydarzenia rynkowe oraz to, dokąd zmierza DeFi w 2021 roku i w przyszłości.

Ten transkrypt jest dostępną kopią oryginalnego transkryptu wideo (opens in a new tab) opublikowanego przez Finematics. Został on lekko zredagowany w celu poprawy czytelności.

Początki DeFi (0:00)

Jaka jest historia zdecentralizowanych finansów (DeFi)? Jak to wszystko się zaczęło? Co wydarzyło się w DeFi w 2020 roku? I dokąd zmierzamy w przyszłości?

Początki DeFi sięgają 2009 roku. Chociaż możesz nie myśleć o Bitcoinie jako o pierwszym protokole DeFi, to w rzeczywistości był on początkiem całej branży. Bitcoin po raz pierwszy pozwolił ludziom na faktyczne posiadanie i pełną kontrolę nad aktywem cyfrowym — przesyłanie wartości na całym świecie bez potrzeby korzystania z jakiegokolwiek pośrednika finansowego. To położyło fundamenty pod cały ekosystem DeFi.

Po stronie Ethereum jednym z pierwszych kluczowych wydarzeń dla DeFi było ICO Ethereum. 22 lipca 2014 roku sprzedaż tokenów Ethereum została ogłoszona przez samego Vitalika Buterina. Zebrano około 18 milionów dolarów w 42 dni, co uczyniło ją jedną z pierwszych udanych kampanii crowdfundingowych opartych na kryptowalucie. Był to ważny moment, który umożliwił dalszy rozwój sieci Ethereum i utorował drogę dla inteligentnych kontraktów oraz zdecentralizowanych aplikacji (dapp).

MakerDAO i narodziny pożyczania w DeFi (1:28)

Kolejny ważny kamień milowy: MakerDAO zostało uruchomione w grudniu 2017 roku. Był to jeden z protokołów, które zapoczątkowały to, co dziś nazwalibyśmy ekosystemem DeFi. W swoim rdzeniu MakerDAO pozwalało użytkownikom na zablokowanie ETH jako zabezpieczenia i wygenerowanie pod jego zastaw DAI — stablecoina powiązanego z USD. Stworzyło to jeden z pierwszych zdecentralizowanych protokołów pożyczkowych, a DAI stało się kamieniem węgielnym ekosystemu DeFi.

Ważne było również stworzenie standardu tokenów ERC-20. Pozwoliło to każdemu na tworzenie zamiennych tokenów na Ethereum. Tokeny ERC-20 stały się standardem dla większości tokenów zarządzania protokołami DeFi, stablecoinów i innych aktywów cyfrowych. Umożliwiły one również falę innowacji, ponieważ nowe protokoły mogły emitować własne tokeny i łatwo integrować się z szerszym ekosystemem.

Era ICO i wczesne giełdy (2:42)

W 2017 roku pojawiła się również EtherDelta, jedna z pierwszych zdecentralizowanych giełd na Ethereum. Zbudowana na koncepcji księgi zleceń (order book), EtherDelta oferowała doświadczenie użytkownika dalekie od ideału — była powolna, pełna błędów i nieprzyjazna dla użytkownika. Mimo to EtherDelta była jedną z najpopularniejszych giełd do handlu tokenami ERC-20, zwłaszcza w erze ICO.

Niestety, giełda została zhakowana pod koniec 2017 roku. Haker uzyskał dostęp do frontendu EtherDelty i przekierował ruch na stronę phishingową, oszukując użytkowników na około osiemset tysięcy dolarów. Co więcej, założyciel EtherDelty został oskarżony przez SEC o prowadzenie nieuregulowanej giełdy papierów wartościowych w 2018 roku, co było w zasadzie gwoździem do trumny.

W 2017 roku powszechny stał się jeden z pierwszych dużych przypadków użycia Ethereum — ICO. Nowe projekty, zamiast zbierać pieniądze tradycyjnymi metodami, zaczęły oferować w zamian własne tokeny. Chociaż idea zdecentralizowanego pozyskiwania funduszy nie była zła w teorii, zaowocowała wieloma przereklamowanymi projektami, które zebrały o wiele za dużo pieniędzy, nie mając do pokazania nic poza kilkoma stronami białej księgi (white paper).

W gąszczu ICO znalazły się również projekty, które dziś sklasyfikowalibyśmy jako zdecentralizowane finanse (DeFi). Niektóre z najbardziej godnych uwagi projektów DeFi z ery ICO to:

• Aave — pożyczanie
• Synthetix (wcześniej znane jako Havven) — protokół płynności dla instrumentów pochodnych
• Ren (wcześniej Republic Protocol) — protokół zapewniający dostęp do międzyłańcuchowej płynności
• Kyber Network — protokół płynności onchain
• 0x — otwarty protokół do wymiany aktywów peer-to-peer
• Bancor — kolejny protokół płynności onchain

Pomimo złej reputacji manii ICO z 2017 roku, niektóre z projektów, które wtedy powstały, są obecnie uważane za czołowe protokoły w DeFi.

Model użytkownik-kontrakt (4:52)

Jednym z głównych przełomów w tamtym czasie był pomysł, aby użytkownicy wchodzili w interakcje z inteligentnymi kontraktami zawierającymi połączone fundusze od wielu użytkowników, zamiast wchodzić w interakcje bezpośrednio z innymi użytkownikami. Zasadniczo stworzyło to nowy model użytkownik-kontrakt, który był bardziej odpowiedni dla zdecentralizowanych aplikacji, ponieważ nie wymagał tak wielu interakcji z bazowym blockchainem, jak model użytkownik-użytkownik.

Spokojny okres i Uniswap (5:20)

Po zakończeniu manii ICO i nadejściu bessy, DeFi doświadczyło stosunkowo spokojnego okresu — przynajmniej z zewnątrz. W rzeczywistości, za kulisami, budowano główne protokoły DeFi. Zazwyczaj nazywam ten okres „przed COMP” — później dowiemy się, dlaczego kopanie płynności tokena COMP od Compound było głównym przełomem w DeFi.

2 listopada 2018 roku początkowa wersja Uniswap została opublikowana w sieci głównej Ethereum. Było to zwieńczenie ponad rocznej pracy jej twórcy, Haydena Adamsa. Uniswap jest bez wątpienia jednym z najważniejszych projektów w DeFi. W przeciwieństwie do EtherDelty, Uniswap został zbudowany na koncepcji pul płynności i zautomatyzowanych animatorów rynku (AMM), wykorzystując model użytkownik-kontrakt. Pierwsza wersja Uniswap została w całości sfinansowana z grantu od Fundacji Ethereum.

W lipcu 2019 roku miało miejsce kolejne ważne wydarzenie: Synthetix uruchomił pierwszy program zachęt do zapewniania płynności — mechanizm, który później stał się jednym z kluczowych katalizatorów DeFi Summer w 2020 roku. Wiele innych projektów DeFi również uruchomiło swoje protokoły w sieci głównej Ethereum w latach 2018-2019, w tym Compound, Ren, Kyber i 0x.

Czarny Czwartek (8:07)

12 marca 2020 roku cena ETH gwałtownie spadła o ponad 30 procent w mniej niż 24 godziny w wyniku obaw związanych z globalną pandemią. Był to jeden z największych testów warunków skrajnych dla wciąż raczkującej branży DeFi.

Opłaty za gaz w Ethereum drastycznie wzrosły do ponad 200 gwei, co było w tamtym czasie naprawdę wysoką wartością, w wyniku prób wielu użytkowników zwiększenia swojego zabezpieczenia w różnych pożyczkach i prób handlu między różnymi aktywami.

Jednym z najbardziej dotkniętych protokołów był Maker. Fala likwidacji spowodowana utratą wartości zabezpieczenia w ETH przez użytkowników doprowadziła do tego, że boty typu keeper — zewnętrzni gracze odpowiedzialni za likwidacje — mogły licytować zero DAI za wystawione na aukcję zabezpieczenie w ETH. Doprowadziło to do niedoboru ETH o wartości około czterech milionów dolarów, który został później pokryty poprzez stworzenie i zlicytowanie dodatkowych tokenów MKR od MakerDAO.

Ostatecznie, chociaż wydarzenia takie jak Czarny Czwartek mogą być dość dotkliwe, zazwyczaj skutkują wzmocnieniem całego ekosystemu DeFi, czyniąc go coraz bardziej antykruchym.

DeFi Summer (9:37)

To prowadzi nas do głównego okresu wzrostu DeFi, zwanego również DeFi Summer. Głównym katalizatorem był program kopania płynności tokenów COMP uruchomiony przez Compound. W maju 2020 roku użytkownicy DeFi zaczęli być nagradzani za pożyczanie na Compound. Dodatkowe zachęty w postaci tokenów COMP spowodowały drastyczny wzrost rocznych stóp procentowych (APY) dla podaży i pożyczania różnych tokenów. Umożliwiło to również rozwój yield farmingu, ponieważ użytkownicy byli zachęcani do ciągłego przełączania się między pożyczaniem różnych tokenów, aby osiągnąć jak najlepszy zysk.

Wydarzenie to zapoczątkowało falę innych protokołów dystrybuujących swoje tokeny poprzez kopanie płynności i tworzących coraz więcej możliwości yield farmingu. Stworzyło to również zarządzanie Compound, w którym użytkownicy posiadający tokeny COMP mogli oddawać głos na różne proponowane zmiany w protokole. Model zarządzania Compound został później ponownie wykorzystany przez wiele innych projektów DeFi.

Yearn Finance i YFI (10:48)

To prowadzi nas do kolejnej dużej innowacji w DeFi. Yearn, opracowany przez Andre Cronje na początku 2020 roku, to optymalizator zysków, który skupia się na maksymalizacji możliwości DeFi poprzez automatyczne przełączanie się między różnymi protokołami pożyczkowymi. Aby jeszcze bardziej zdecentralizować Yearn, Andre zdecydował się na dystrybucję tokena zarządzania — YFI — do społeczności Yearn w lipcu 2020 roku. Token został w pełni rozdystrybuowany poprzez kopanie płynności: bez funduszy VC, bez nagród dla założycieli, bez nagród dla deweloperów.

Model ten przyciągnął ogromne wsparcie ze strony społeczności DeFi, a pieniądze napływające do premiowanych pul płynności przekroczyły 600 milionów dolarów całkowitej wartości zablokowanej (TVL). Sama cena tokena rozpoczęła swój paraboliczny rajd z około sześciu dolarów, kiedy po raz pierwszy pojawił się na Uniswap, do ponad trzydziestu tysięcy dolarów za token niecałe dwa miesiące później.

Podobnie jak w przypadku niemal wszystkich przełomowych projektów w DeFi, po sukcesie Yearn szybko pojawiło się wiele innych zespołów uruchamiających podobne projekty z kilkoma drobnymi modyfikacjami.

Era żywnościowego DeFi (11:44)

Kolejnym projektem, który zaczął zyskiwać na popularności dzięki swojemu unikalnemu modelowi elastycznej podaży, był Ampleforth. Model ten został szybko zapożyczony i powtórzony przez inny protokół DeFi: Yam. Po zaledwie 10 dniach rozwoju, Yam został uruchomiony 11 sierpnia 2020 roku.

Tokeny Yam były dystrybuowane w duchu YFI, a protokół szybko zaczął przyciągać dużą płynność. Miał on na celu budowanie zainteresowania w silnych społecznościach DeFi poprzez nagradzanie posiadaczy COMP, LEND, LINK, MKR, SNX i YFI za staking ich tokenów na platformie Yam.

Zaledwie jeden dzień po uruchomieniu, przy pół miliarda dolarów całkowitej wartości zablokowanej (TVL) w protokole, znaleziono krytyczny błąd w mechanizmie rebase. Błąd dotknął tylko część dostawców płynności, ale to wystarczyło, aby ludzie stracili zainteresowanie Yam, pomimo późniejszych prób ponownego uruchomienia protokołu.

Następnie pojawia się SushiSwap, uruchomiony pod koniec sierpnia 2020 roku przez anonimowy zespół. Protokół wprowadził nową koncepcję ataku wampira (vampire attack), który miał na celu wyssanie płynności z Uniswap poprzez zachęcanie dostawców płynności Uniswap tokenami SUSHI. SushiSwap był w stanie przyciągnąć płynność o wartości aż miliarda dolarów. Po pewnym dramacie z głównym deweloperem SushiSwap, Chefem Nomi, który sprzedał całą swoją stawkę tokenów SUSHI, protokół ostatecznie zdołał zmigrować dużą część płynności Uniswap na swoją nową platformę.

Podczas DeFi Summer uruchomiono wiele innych projektów o różnej jakości — większość z nich była tylko iteracjami istniejących projektów open-source, próbującymi skorzystać z nadmiernego entuzjazmu. W ślad za Yam i SushiSwap pojawiła się garść projektów nazwanych od różnych rodzajów jedzenia — Pasta, Spaghetti, Kimchi, HotDog i inne — zbiorczo nazwanych „żywnościowym DeFi” (food DeFi) lub „food finals”. Prawie wszystkie z nich upadły po dniu lub dwóch zainteresowania.

Token Uniswap i kluczowe wskaźniki (14:16)

Jednym z ostatnich ważnych wydarzeń DeFi Summer było uruchomienie tokena Uniswap, UNI. Wszyscy dotychczasowi użytkownicy i dostawcy płynności Uniswap zostali nagrodzeni retrospektywnym airdropem o wartości znacznie przekraczającej tysiąc dolarów. Ponadto Uniswap rozpoczął swój program kopania płynności w czterech różnych pulach płynności i przyciągnął ponad dwa miliardy dolarów płynności, z czego większość została odebrana z SushiSwap.

Podczas DeFi Summer wszystkie kluczowe wskaźniki uległy drastycznej poprawie:

• Miesięczny wolumen Uniswap wzrósł ze 169 milionów dolarów w kwietniu 2020 roku do ponad 15 miliardów dolarów we wrześniu 2020 roku — ogromny wzrost o prawie 100 razy
• Całkowita wartość zablokowana (TVL) w DeFi wzrosła z 800 milionów dolarów w kwietniu do 10 miliardów dolarów we wrześniu — ponad 10-krotny wzrost
• Ilość Bitcoina przeniesionego do Ethereum wzrosła z 20 000 w kwietniu do prawie 60 000 we wrześniu — 3-krotny wzrost

Zima DeFi i ożywienie (15:30)

Paraboliczny wzrost DeFi nie był oczywiście zrównoważony w dłuższej perspektywie. Nastroje rynkowe szybko uległy zmianie na początku września 2020 roku. Główne tokeny DeFi zaczęły gwałtownie tracić na wartości. Zyski z kopania płynności, pochodzące z wartości dystrybuowanych tokenów, również stawały się coraz niższe. Nadeszła zima DeFi.

Negatywne nastroje utrzymywały się przez cały wrzesień i październik, pomimo że ekosystem DeFi wciąż był bardzo aktywny, a deweloperzy kontynuowali budowanie nowych protokołów. Rynek DeFi ostatecznie osiągnął dno na początku listopada, a niektóre z czołowych protokołów DeFi były notowane o 70 do 90 procent niżej niż ich rekordowe poziomy (ATH) zaledwie kilka miesięcy wcześniej.

Po szybkim odbiciu o ponad 50 procent, rynek DeFi ponownie zaczął rosnąć. Co ciekawe, podczas zima DeFi wolumen Uniswap nadal pozostawał znacznie wyższy niż na początku 2020 roku. Ponadto całkowita wartość zablokowana (TVL) w DeFi nadal rosła, przekraczając 15 miliardów dolarów pod koniec roku. Wszystko to pomimo licznych ataków hakerskich, które nawiedzały branżę DeFi przez cały 2020 rok: bZx, Harvest, Acropolis, Pickle i Cover, by wymienić tylko kilka.

Pod koniec 2020 roku, gdy Bitcoin przebił swój poprzedni rekord wszech czasów z 2017 roku, wyglądało na to, że DeFi przygotowuje się do kolejnego parabolicznego rajdu.

Spojrzenie w rok 2021 i w przyszłość (16:56)

Patrząc dalej w rok 2021 i w przyszłość, perspektywy dla DeFi są jasne. Deweloperzy DeFi wciąż budują nowe, innowacyjne projekty. Nadchodzi również bardzo potrzebne skalowanie w postaci Ethereum 2.0, rozwiązań warstwy 2 (L2), a nawet innych blockchainów. Pozwoli to nowej grupie użytkowników na rozpoczęcie uczestnictwa w DeFi. Pomoże to również w odkrywaniu nowych przypadków użycia, które wcześniej nie były możliwe ze względu na wysokie opłaty sieciowe.

Wprowadzenie nowych, bardziej tradycyjnych aktywów do DeFi — poprzez ich tokenizację lub tworzenie ich syntetycznych wersji — również otworzy zupełnie nowe możliwości. Konkurencja między DeFi na warstwie 2 (L2), DeFi na Ethereum 2.0, DeFi na Bitcoinie i DeFi na innych łańcuchach również odegra dużą rolę. Protokoły interoperacyjności i płynność międzyłańcuchowa mogą stać się naprawdę ważne.

Badane są również inne obszary, takie jak delegowanie kredytów, pożyczki z niepełnym zabezpieczeniem lub pożyczki bez zabezpieczenia. Wszystko to stanie się jasne w 2021 roku i w przyszłości.