జీరో-కనౌలెడ్జి ప్రూఫ్స్ అంటే ఏంటి?

ఒక జీరో-కనౌలెడ్జి రుజువు అనేది స్టేట్‌మెంట్‌ను బహిర్గతం చేయకుండా దాని చెల్లుబాటును నిరూపించే ఒక మార్గం. 'ప్రూవర్' అనేది ఒక క్లెయిమ్‌ను నిరూపించడానికి ప్రయత్నిస్తున్న పార్టీ, అయితే 'వెరిఫైయర్' క్లెయిమ్‌ను ధృవీకరించడానికి బాధ్యత వహిస్తుంది.

జీరో-కనౌలెడ్జి రుజువులు మొదటిసారిగా 1985 పేపర్‌లో కనిపించాయి, “ది నాలెడ్జ్ కాంప్లెక్సిటీ ఆఫ్ ఇంటరాక్టివ్ ప్రూఫ్ సిస్టమ్స్ (opens in a new tab)” ఇది ఈ రోజు విస్తృతంగా ఉపయోగించే జీరో-కనౌలెడ్జి రుజువుల నిర్వచనాన్ని అందిస్తుంది:

జీరో-కనౌలెడ్జి ప్రోటోకాల్ అనేది ఒక పద్ధతి, దీని ద్వారా ఒక పక్షం (ప్రూవర్) మరొక పక్షానికి (వెరిఫైయర్) ఏదైనా నిజమని నిరూపించగలదు, ఈ నిర్దిష్ట ప్రకటన నిజం అనే వాస్తవం కాకుండా ఏ సమాచారాన్ని బహిర్గతం చేయకుండానే.

జీరో-కనౌలెడ్జి రుజువులు సంవత్సరాలుగా మెరుగుపడ్డాయి మరియు అవి ఇప్పుడు అనేక వాస్తవ-ప్రపంచ అప్లికేషన్‌లలో ఉపయోగించబడుతున్నాయి.

మనకెందుకు జీరో-కనౌలెడ్జి ప్రూఫ్స్ అవసరం?

జీరో-కనౌలెడ్జి రుజువులు అప్లైడ్ క్రిప్టోగ్రఫీలో ఒక పురోగతిని సూచిస్తాయి, ఎందుకంటే అవి వ్యక్తుల కోసం సమాచార భద్రతను మెరుగుపరుస్తామని వాగ్దానం చేశాయి. మీరు ఒక క్లెయిమ్‌ను (ఉదాహరణకు, "నేను X దేశ పౌరుడిని") మరొక పక్షానికి (ఉదాహరణకు, ఒక సర్వీస్ ప్రొవైడర్) ఎలా నిరూపించవచ్చో పరిగణించండి. మీ క్లెయిమ్‌కు మద్దతు ఇవ్వడానికి మీరు జాతీయ పాస్‌పోర్ట్ లేదా డ్రైవర్ లైసెన్స్ వంటి “సాక్ష్యం” అందించాలి.

కానీ ఈ విధానంలో సమస్యలు ఉన్నాయి, ప్రధానంగా గోప్యత లేకపోవడం. థర్డ్-పార్టీ సేవలతో పంచుకున్న వ్యక్తిగతంగా గుర్తించదగిన సమాచారం (PII) సెంట్రల్ డేటాబేస్‌లలో నిల్వ చేయబడుతుంది, ఇవి హ్యాక్‌లకు గురవుతాయి. గుర్తింపు దొంగతనం ఒక క్లిష్టమైన సమస్యగా మారడంతో, సున్నితమైన సమాచారాన్ని పంచుకోవడానికి మరింత గోప్యత-రక్షించే మార్గాల కోసం పిలుపులు వస్తున్నాయి.

జీరో-కనౌలెడ్జి రుజువులు క్లెయిమ్‌ల చెల్లుబాటును నిరూపించడానికి సమాచారాన్ని బహిర్గతం చేయవలసిన అవసరాన్ని తొలగించడం ద్వారా ఈ సమస్యను పరిష్కరిస్తాయి. జీరో-కనౌలెడ్జి ప్రోటోకాల్ స్టేట్‌మెంట్‌ను ('విట్నెస్' అని పిలుస్తారు) దాని చెల్లుబాటు యొక్క సంక్షిప్త రుజువును రూపొందించడానికి ఇన్‌పుట్‌గా ఉపయోగిస్తుంది. ఈ రుజువు ఒక స్టేట్‌మెంట్‌ను రూపొందించడంలో ఉపయోగించిన సమాచారాన్ని బహిర్గతం చేయకుండా అది నిజం అని బలమైన హామీలను అందిస్తుంది.

మన మునుపటి ఉదాహరణకు తిరిగి వెళితే, మీ పౌరసత్వ క్లెయిమ్‌ను నిరూపించడానికి మీకు కావలసిన ఏకైక సాక్ష్యం జీరో-కనౌలెడ్జి రుజువు. అంతర్లీన స్టేట్‌మెంట్ కూడా నిజమని ఒప్పించడానికి, రుజువు యొక్క నిర్దిష్ట లక్షణాలు నిజమో కాదో వెరిఫైయర్ తనిఖీ చేస్తే సరిపోతుంది.

జీరో-కనౌలెడ్జి రుజువుల కోసం వినియోగ సందర్భాలు

అనామక చెల్లింపులు

క్రెడిట్ కార్డ్ చెల్లింపులు తరచుగా చెల్లింపుల ప్రొవైడర్, బ్యాంకులు మరియు ఇతర ఆసక్తిగల పార్టీలతో (ఉదా. ప్రభుత్వ అధికారులు) సహా బహుళ పార్టీలకు కనిపిస్తాయి. చట్టవిరుద్ధమైన కార్యకలాపాలను గుర్తించడానికి ఆర్థిక నిఘా ప్రయోజనాలను కలిగి ఉన్నప్పటికీ, ఇది సాధారణ పౌరుల గోప్యతను కూడా దెబ్బతీస్తుంది.

వినియోగదారులు ప్రైవేట్, పీర్-టు-పీర్ లావాదేవీలను నిర్వహించడానికి ఒక మార్గాన్ని అందించడానికి క్రిప్టోకరెన్సీలు ఉద్దేశించబడ్డాయి. కానీ చాలా క్రిప్టోకరెన్సీ లావాదేవీలు పబ్లిక్ బ్లాక్‌చైన్‌లలో బహిరంగంగా కనిపిస్తాయి. వినియోగదారుల గుర్తింపులు తరచుగా మారుపేర్లతో ఉంటాయి మరియు ఉద్దేశపూర్వకంగా వాస్తవ-ప్రపంచ గుర్తింపులకు లింక్ చేయబడతాయి (ఉదా., Twitter లేదా GitHub ప్రొఫైల్‌లలో ETH చిరునామాలను చేర్చడం ద్వారా) లేదా ప్రాథమిక ఆన్‌చైన్ మరియు ఆఫ్‌చైన్ డేటా విశ్లేషణను ఉపయోగించి వాస్తవ-ప్రపంచ గుర్తింపులతో అనుబంధించబడతాయి.

పూర్తిగా అనామక లావాదేవీల కోసం రూపొందించిన నిర్దిష్ట “ప్రైవసీ కాయిన్‌లు” ఉన్నాయి. Zcash మరియు Monero వంటి గోప్యత-కేంద్రీకృత బ్లాక్‌చెయిన్‌లు, పంపినవారు/స్వీకర్త చిరునామాలు, ఆస్తి రకం, పరిమాణం మరియు లావాదేవీల టైమ్‌లైన్‌తో సహా లావాదేవీ వివరాలను కాపాడతాయి.

ప్రోటోకాల్‌లోకి జీరో-కనౌలెడ్జి టెక్నాలజీని పొందుపరచడం ద్వారా, గోప్యత-కేంద్రీకృత నెట్‌వర్క్‌లు లావాదేవీ డేటాను యాక్సెస్ చేయాల్సిన అవసరం లేకుండా లావాదేవీలను ధృవీకరించడానికి అనుమతిస్తాయి. EIP-7503 (opens in a new tab) అనేది ఇతీరియము బ్లాక్‌చెయిన్‌లో విలువ యొక్క స్థానిక ప్రైవేట్ బదిలీలను ప్రారంభించే ప్రతిపాదిత డిజైన్‌కు ఉదాహరణ. అయితే, భద్రత, నియంత్రణ మరియు UX ఆందోళనల మిశ్రమం కారణంగా అటువంటి ప్రతిపాదనలను అమలు చేయడం కష్టం.

పబ్లిక్ బ్లాక్‌చెయిన్‌లలో లావాదేవీలను అనామకంగా చేయడానికి జీరో-కనౌలెడ్జి రుజువులు కూడా వర్తింపజేయబడుతున్నాయి. ఒక ఉదాహరణ టోర్నాడో క్యాష్, ఇది వికేంద్రీకృత, నాన్-కస్టోడియల్ సేవ, ఇది వినియోగదారులను ఇతీరియములో ప్రైవేట్ లావాదేవీలను నిర్వహించడానికి అనుమతిస్తుంది. టోర్నాడో క్యాష్ లావాదేవీల వివరాలను అస్పష్టం చేయడానికి మరియు ఆర్థిక గోప్యతకు హామీ ఇవ్వడానికి జీరో-కనౌలెడ్జి రుజువులను ఉపయోగిస్తుంది. దురదృష్టవశాత్తు, ఇవి "ఆప్ట్-ఇన్" గోప్యతా ఉపకరణాలు కాబట్టి అవి అక్రమ కార్యకలాపాలతో ముడిపడి ఉన్నాయి. దీన్ని అధిగమించడానికి, గోప్యత చివరికి పబ్లిక్ బ్లాక్‌చెయిన్‌లలో డిఫాల్ట్‌గా మారాలి. ఇతీరియములో గోప్యత గురించి మరింత తెలుసుకోండి.

గుర్తింపు రక్షణ

ప్రస్తుత గుర్తింపు నిర్వహణ వ్యవస్థలు వ్యక్తిగత సమాచారాన్ని ప్రమాదంలో పడవేస్తాయి. సున్నితమైన వివరాలను రక్షించుకుంటూ గుర్తింపును ధృవీకరించడంలో జీరో-కనౌలెడ్జి రుజువులు వ్యక్తులకు సహాయపడతాయి.

వికేంద్రీకృత గుర్తింపు సందర్భంలో జీరో-కనౌలెడ్జి రుజువులు ప్రత్యేకంగా ఉపయోగపడతాయి. వికేంద్రీకృత గుర్తింపు ('స్వీయ-సార్వభౌమ గుర్తింపు' అని కూడా వర్ణించబడింది) వ్యక్తిగత ఐడెంటిఫైయర్‌లకు ప్రాప్యతను నియంత్రించే సామర్థ్యాన్ని వ్యక్తికి ఇస్తుంది. మీ పన్ను ID లేదా పాస్‌పోర్ట్ వివరాలను వెల్లడించకుండా మీ పౌరసత్వాన్ని నిరూపించడం అనేది జీరో-కనౌలెడ్జి టెక్నాలజీ వికేంద్రీకృత గుర్తింపును ఎలా ప్రారంభిస్తుందో చెప్పడానికి మంచి ఉదాహరణ.

మానవత్వం యొక్క రుజువు

నేడు ఆచరణలో ఉన్న జీరో-కనౌలెడ్జి రుజువుల యొక్క అత్యంత విస్తృతంగా ఉపయోగించే ఉదాహరణలలో ఒకటి World ID ప్రోటోకాల్ (opens in a new tab), దీనిని "AI యుగానికి ప్రపంచ డిజిటల్ పాస్‌పోర్ట్"గా భావించవచ్చు. వ్యక్తిగత సమాచారాన్ని బహిర్గతం చేయకుండా తాము ప్రత్యేకమైన వ్యక్తులమని నిరూపించుకోవడానికి ఇది ప్రజలను అనుమతిస్తుంది. ఆర్బ్ అనే పరికరం ద్వారా ఇది సాధించబడుతుంది, ఇది ఒక వ్యక్తి యొక్క ఐరిస్‌ను స్కాన్ చేసి, ఐరిస్ కోడ్‌ను రూపొందిస్తుంది. ఆ వ్యక్తి జీవశాస్త్రపరంగా ఒక ప్రత్యేక మానవుడని నిర్ధారించడానికి ఐరిస్ కోడ్ తనిఖీ చేయబడి, ధృవీకరించబడుతుంది. ధృవీకరణ తర్వాత, వినియోగదారు పరికరంలో రూపొందించబడిన గుర్తింపు నిబద్ధత (మరియు బయోమెట్రిక్ డేటా నుండి లింక్ చేయబడలేదు లేదా తీసుకోబడలేదు) బ్లాక్‌చెయిన్‌లోని సురక్షిత జాబితాకు జోడించబడుతుంది. అప్పుడు, వినియోగదారు తాము ధృవీకరించబడిన మానవుడని నిరూపించుకోవాలనుకున్నప్పుడల్లా - సైన్ ఇన్ చేయడానికి, ఓటు వేయడానికి లేదా ఇతర చర్యలు తీసుకోవడానికి - వారు జాబితాలో తమ సభ్యత్వాన్ని నిర్ధారించే జీరో-కనౌలెడ్జి రుజువును రూపొందించవచ్చు. జీరో-కనౌలెడ్జి రుజువును ఉపయోగించడం యొక్క అందం ఏమిటంటే ఒకే ఒక ప్రకటన మాత్రమే వెల్లడవుతుంది: ఈ వ్యక్తి ప్రత్యేకమైనవాడు. మిగతావన్నీ ప్రైవేట్‌గా ఉంటాయి.

World ID, ఇతీరియము ఫౌండేషన్‌లోని PSE బృందం (opens in a new tab) అభివృద్ధి చేసిన సెమాఫోర్ ప్రోటోకాల్ (opens in a new tab)పై ఆధారపడి ఉంటుంది. సెమాఫోర్ తేలికైన ఇంకా శక్తివంతమైన మార్గంలో జీరో-కనౌలెడ్జి రుజువులను రూపొందించడానికి మరియు ధృవీకరించడానికి రూపొందించబడింది. ఇది వినియోగదారులను తాము సమూహంలో ఏ సభ్యులో చూపకుండా తాము ఒక సమూహంలో (ఈ సందర్భంలో, ధృవీకరించబడిన మానవులు) భాగమని నిరూపించుకోవడానికి అనుమతిస్తుంది. సెమాఫోర్ కూడా చాలా సౌకర్యవంతంగా ఉంటుంది, గుర్తింపు ధృవీకరణ, ఈవెంట్‌లలో పాల్గొనడం లేదా ఆధారాల యాజమాన్యం వంటి విస్తృత ప్రమాణాల ఆధారంగా సమూహాలను సృష్టించడానికి అనుమతిస్తుంది.

ప్రామాణీకరణ

ఆన్‌లైన్ సేవలను ఉపయోగించడానికి మీ గుర్తింపును మరియు ఆ ప్లాట్‌ఫారమ్‌లను యాక్సెస్ చేసే హక్కును నిరూపించుకోవాలి. దీనికి తరచుగా పేర్లు, ఇమెయిల్ చిరునామాలు, పుట్టిన తేదీలు మొదలైన వ్యక్తిగత సమాచారాన్ని అందించడం అవసరం. మీరు పొడవైన పాస్‌వర్డ్‌లను గుర్తుంచుకోవలసి రావచ్చు లేదా యాక్సెస్ కోల్పోయే ప్రమాదం ఉంది.

అయితే, జీరో-కనౌలెడ్జి రుజువులు ప్లాట్‌ఫారమ్‌లు మరియు వినియోగదారుల కోసం ప్రామాణీకరణను సులభతరం చేయగలవు. పబ్లిక్ ఇన్‌పుట్‌లను (ఉదా., ప్లాట్‌ఫారమ్‌లో వినియోగదారు సభ్యత్వాన్ని ధృవీకరించే డేటా) మరియు ప్రైవేట్ ఇన్‌పుట్‌లను (ఉదా., వినియోగదారు వివరాలు) ఉపయోగించి ZK-ప్రూఫ్ రూపొందించబడిన తర్వాత, వినియోగదారు సేవను యాక్సెస్ చేయవలసి వచ్చినప్పుడు వారి గుర్తింపును ప్రామాణీకరించడానికి దానిని సమర్పించవచ్చు. ఇది వినియోగదారులకు అనుభవాన్ని మెరుగుపరుస్తుంది మరియు భారీ మొత్తంలో వినియోగదారు సమాచారాన్ని నిల్వ చేయవలసిన అవసరం నుండి సంస్థలను విముక్తి చేస్తుంది.

ధృవీకరించదగిన కంప్యూటేషన్

బ్లాక్‌చెయిన్ డిజైన్‌లను మెరుగుపరచడానికి ధృవీకరించదగిన కంప్యూటేషన్ జీరో-కనౌలెడ్జి టెక్నాలజీ యొక్క మరొక అప్లికేషన్. ధృవీకరించదగిన కంప్యూటింగ్ ధృవీకరించదగిన ఫలితాలను నిర్వహిస్తూనే మరొక సంస్థకు కంప్యూటేషన్‌ను అవుట్‌సోర్స్ చేయడానికి మాకు అనుమతిస్తుంది. సంస్థ ప్రోగ్రామ్ సరిగ్గా అమలు చేయబడిందని ధృవీకరించే రుజువుతో పాటు ఫలితాన్ని సమర్పిస్తుంది.

భద్రతను తగ్గించకుండా బ్లాక్‌చెయిన్‌లపై ప్రాసెసింగ్ వేగాన్ని మెరుగుపరచడానికి ధృవీకరించదగిన కంప్యూటేషన్ చాలా కీలకం. దీన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి ఇతీరియమును స్కేలింగ్ చేయడానికి ప్రతిపాదిత పరిష్కారాలలోని తేడాలను తెలుసుకోవడం అవసరం.

ఆన్‌చెయిన్ స్కేలింగ్ సొల్యూషన్స్, షార్డింగ్ వంటివి, బ్లాక్‌చెయిన్ యొక్క బేస్ లేయర్‌లో విస్తృతమైన మార్పు అవసరం. అయితే, ఈ విధానం చాలా క్లిష్టమైనది మరియు అమలులో లోపాలు ఇతీరియము యొక్క భద్రతా నమూనాను దెబ్బతీస్తాయి.

ఆఫ్‌చెయిన్ స్కేలింగ్ సొల్యూషన్స్ కోర్ ఇతీరియము ప్రోటోకాల్‌ను పునఃరూపకల్పన చేయాల్సిన అవసరం లేదు. బదులుగా వారు ఇతీరియము యొక్క బేస్ లేయర్‌లో త్రూపుట్‌ను మెరుగుపరచడానికి అవుట్‌సోర్స్డ్ కంప్యూటేషన్ మోడల్‌పై ఆధారపడతారు.

నిజంగా ఎలా పని చేస్తాదో చూద్దాం:

• ప్రతి లావాదేవీని ప్రాసెస్ చేయడానికి బదులుగా, ఇతీరియము ఎగ్జిక్యూషన్‌ను ప్రత్యేక గొలుసుకు ఆఫ్‌లోడ్ చేస్తుంది.

• లావాదేవీలను ప్రాసెస్ చేసిన తర్వాత, ఇతర గొలుసు ఇతీరియము యొక్క స్థితికి వర్తించే ఫలితాలను అందిస్తుంది.

ఇక్కడ ప్రయోజనం ఏమిటంటే, ఇతీరియము ఎటువంటి అమలు చేయనవసరం లేదు మరియు అవుట్‌సోర్స్ చేసిన కంప్యూటేషన్ నుండి దాని స్థితికి ఫలితాలను వర్తింపజేయాలి. ఇది నెట్‌వర్క్ రద్దీని తగ్గిస్తుంది మరియు లావాదేవీల వేగాన్ని కూడా మెరుగుపరుస్తుంది (ఆఫ్‌చెయిన్ ప్రోటోకాల్‌లు వేగవంతమైన అమలు కోసం ఆప్టిమైజ్ చేస్తాయి).

చైన్‌కు వాటిని తిరిగి అమలు చేయకుండా ఆఫ్‌చెయిన్ లావాదేవీలను ధృవీకరించడానికి ఒక మార్గం అవసరం, లేకుంటే ఆఫ్‌చెయిన్ అమలు విలువ కోల్పోతుంది.

ధృవీకరించదగిన కంప్యూటేషన్ ఇక్కడే అమలులోకి వస్తుంది. ఒక నోడ్ ఇతీరియము వెలుపల లావాదేవీని అమలు చేసినప్పుడు, అది ఆఫ్‌చెయిన్ అమలు యొక్క ఖచ్చితత్వాన్ని నిరూపించడానికి జీరో-కనౌలెడ్జి రుజువును సమర్పిస్తుంది. ఈ రుజువు ( అని పిలుస్తారు) ఒక లావాదేవీ చెల్లుబాటు అవుతుందని హామీ ఇస్తుంది, ఎవరైనా వివాదం చేసే వరకు వేచి ఉండకుండానే ఇతీరియము దాని స్థితికి ఫలితాన్ని వర్తింపజేయడానికి అనుమతిస్తుంది.

జీరో-కనౌలెడ్జి రోలప్‌లు మరియు వాలిడియమ్‌లు అనేవి సురక్షితమైన స్కేలబిలిటీని అందించడానికి చెల్లుబాటు రుజువులను ఉపయోగించే రెండు ఆఫ్‌చెయిన్ స్కేలింగ్ పరిష్కారాలు. ఈ ప్రోటోకాల్‌లు వేలాది లావాదేవీలను ఆఫ్‌చెయిన్‌లో అమలు చేస్తాయి మరియు ఇతీరియములో ధృవీకరణ కోసం రుజువులను సమర్పిస్తాయి. ఆ రుజువు ధృవీకరించబడిన తర్వాత ఆ ఫలితాలు వెంటనే వర్తింపజేయబడతాయి, బేస్ లేయర్‌లో కంప్యూటేషన్‌ను పెంచకుండా మరిన్ని లావాదేవీలను ప్రాసెస్ చేయడానికి ఇతీరియముని అనుమతిస్తుంది.

ఆన్‌చెయిన్ ఓటింగ్‌లో లంచం మరియు కుమ్మక్కు తగ్గించడం

బ్లాక్‌చెయిన్ ఓటింగ్ స్కీమ్‌లు అనేక అనుకూలమైన లక్షణాలను కలిగి ఉన్నాయి: అవి పూర్తిగా ఆడిట్ చేయగలవు, దాడుల నుండి సురక్షితంగా ఉంటాయి, సెన్సార్‌షిప్‌కు నిరోధకతను కలిగి ఉంటాయి మరియు భౌగోళిక పరిమితులు లేకుండా ఉంటాయి. కానీ ఆన్‌చెయిన్ ఓటింగ్ స్కీమ్‌లు కూడా కుమ్మక్కు సమస్య నుండి మినహాయింపు కాదు.

“ఇతరులను మోసం చేయడం, వంచించడం మరియు తప్పుదారి పట్టించడం ద్వారా బహిరంగ పోటీని పరిమితం చేయడానికి సమన్వయం చేయడం” అని నిర్వచించబడింది, కుమ్మక్కు అనేది లంచాలు ఇవ్వడం ద్వారా ఓటింగ్‌ను ప్రభావితం చేసే హానికరమైన నటుడి రూపాన్ని తీసుకోవచ్చు. ఉదాహరణకు, ఆలిస్ ఆప్షన్ Aని ఇష్టపడినప్పటికీ, బ్యాలెట్‌లో ఆప్షన్ Bకి ఓటు వేయడానికి బాబ్ నుండి లంచం పొందవచ్చు.

లంచం మరియు కుమ్మక్కు ఓటింగ్‌ను సిగ్నలింగ్ మెకానిజంగా ఉపయోగించే ఏదైనా ప్రక్రియ యొక్క ప్రభావాన్ని పరిమితం చేస్తాయి (ముఖ్యంగా వినియోగదారులు వారు ఎలా ఓటు వేశారో నిరూపించగల చోట). ఇది ముఖ్యమైన పరిణామాలను కలిగి ఉంటుంది, ముఖ్యంగా ఓట్లు కొరత వనరులను కేటాయించడంలో బాధ్యత వహించే చోట.

ఉదాహరణకు, క్వాడ్రాటిక్ ఫండింగ్ మెకానిజమ్స్ (opens in a new tab) విభిన్న ప్రజా ప్రయోజన ప్రాజెక్టులలో నిర్దిష్ట ఎంపికల కోసం ప్రాధాన్యతను కొలవడానికి విరాళాలపై ఆధారపడతాయి. ప్రతి విరాళం ఒక నిర్దిష్ట ప్రాజెక్ట్ కోసం "ఓటు"గా పరిగణించబడుతుంది, ఎక్కువ ఓట్లు పొందిన ప్రాజెక్ట్‌లు మ్యాచింగ్ పూల్ నుండి ఎక్కువ నిధులను పొందుతాయి.

ఆన్‌చెయిన్ ఓటింగ్‌ను ఉపయోగించడం క్వాడ్రాటిక్ ఫండింగ్‌ను కుమ్మక్కుకు గురి చేస్తుంది: బ్లాక్‌చెయిన్ లావాదేవీలు పబ్లిక్‌గా ఉంటాయి, కాబట్టి లంచం ఇచ్చేవారు లంచం తీసుకున్నవారి ఆన్‌చెయిన్ కార్యకలాపాలను తనిఖీ చేసి వారు ఎలా "ఓటు" వేశారో చూడగలరు. ఈ విధంగా క్వాడ్రాటిక్ ఫండింగ్ కమ్యూనిటీ యొక్క సమగ్ర ప్రాధాన్యతల ఆధారంగా నిధులను కేటాయించడానికి సమర్థవంతమైన మార్గంగా ఉండదు.

అదృష్టవశాత్తూ, MACI (మినిమమ్ యాంటీ-కొల్యూజన్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్) వంటి కొత్త పరిష్కారాలు ఆన్‌చెయిన్ ఓటింగ్‌ను (ఉదా., క్వాడ్రాటిక్ ఫండింగ్ మెకానిజమ్స్) లంచం మరియు కుమ్మక్కుకు నిరోధకతను కలిగించడానికి జీరో-కనౌలెడ్జి రుజువులను ఉపయోగిస్తున్నాయి. MACI అనేది స్మార్ట్ కాంట్రాక్టులు మరియు స్క్రిప్ట్‌ల సమితి, ఇది ఒక సెంట్రల్ అడ్మినిస్ట్రేటర్ ("కోఆర్డినేటర్" అని పిలుస్తారు) ప్రతి వ్యక్తి ఎలా ఓటు వేశారో ప్రత్యేకతలను వెల్లడించకుండా ఓట్లను tổng hợp చేయడానికి మరియు ఫలితాలను లెక్కించడానికి అనుమతిస్తుంది. అయినప్పటికీ, ఓట్లు సరిగ్గా లెక్కించబడ్డాయని ధృవీకరించడం లేదా ఒక నిర్దిష్ట వ్యక్తి ఓటింగ్ రౌండ్‌లో పాల్గొన్నారని నిర్ధారించడం ఇప్పటికీ సాధ్యమే.

MACI జీరో-కనౌలెడ్జి రుజువులతో ఎలా పనిచేస్తుంది?

ప్రారంభంలో, కోఆర్డినేటర్ ఇతీరియములో MACI కాంట్రాక్టును అమలు చేస్తాడు, ఆ తర్వాత వినియోగదారులు ఓటింగ్ కోసం సైన్ అప్ చేయవచ్చు (స్మార్ట్ కాంట్రాక్ట్‌లో వారి పబ్లిక్ కీని నమోదు చేయడం ద్వారా). వినియోగదారులు తమ పబ్లిక్ కీతో గుప్తీకరించిన సందేశాలను స్మార్ట్ కాంట్రాక్టుకు పంపడం ద్వారా ఓట్లు వేస్తారు (చెల్లుబాటు అయ్యే ఓటు వినియోగదారు గుర్తింపుతో అనుబంధించబడిన ఇటీవలి పబ్లిక్ కీతో, ఇతర ప్రమాణాలతో పాటు సంతకం చేయబడాలి). ఆ తర్వాత, ఓటింగ్ వ్యవధి ముగిసిన తర్వాత కోఆర్డినేటర్ అన్ని సందేశాలను ప్రాసెస్ చేస్తాడు, ఓట్లను లెక్కిస్తాడు మరియు ఫలితాలను ఆన్‌చెయిన్‌లో ధృవీకరిస్తాడు.

MACIలో, కోఆర్డినేటర్ ఓట్లను తప్పుగా ప్రాసెస్ చేయడం మరియు ఫలితాలను లెక్కించడం అసాధ్యం చేయడం ద్వారా కంప్యూటేషన్ యొక్క ఖచ్చితత్వాన్ని నిర్ధారించడానికి జీరో-కనౌలెడ్జి రుజువులు ఉపయోగించబడతాయి. కోఆర్డినేటర్ a) అన్ని సందేశాలు సరిగ్గా ప్రాసెస్ చేయబడ్డాయని b) చివరి ఫలితం అన్ని చెల్లుబాటు అయ్యే ఓట్ల మొత్తానికి అనుగుణంగా ఉందని ధృవీకరించే ZK-SNARK రుజువులను రూపొందించడం ద్వారా ఇది సాధించబడుతుంది.

అందువల్ల, ప్రతి వినియోగదారుకు ఓట్ల విభజనను పంచుకోకుండానే (సాధారణంగా జరిగే విధంగా), MACI లెక్కింపు ప్రక్రియలో లెక్కించిన ఫలితాల సమగ్రతకు హామీ ఇస్తుంది. ప్రాథమిక కుమ్మక్కు పథకాల ప్రభావాన్ని తగ్గించడంలో ఈ ఫీచర్ ఉపయోగపడుతుంది. ఒక ఎంపికకు ఓటు వేయడానికి బాబ్ ఆలిస్‌కు లంచం ఇవ్వడం యొక్క మునుపటి ఉదాహరణను ఉపయోగించడం ద్వారా మనం ఈ అవకాశాన్ని అన్వేషించవచ్చు:

• ఆలిస్ వారి పబ్లిక్ కీని స్మార్ట్ కాంట్రాక్టుకు పంపడం ద్వారా ఓటు వేయడానికి నమోదు చేసుకుంటుంది.
• ఆలిస్ బాబ్ నుండి లంచం కోసం option Bకి ఓటు వేయడానికి అంగీకరిస్తుంది.
• ఆలిస్ option Bకి ఓటు వేస్తుంది.
• ఆలిస్ తన గుర్తింపుతో అనుబంధించబడిన పబ్లిక్ కీని మార్చడానికి రహస్యంగా ఒక గుప్తీకరించిన లావాదేవీని పంపుతుంది.
• ఆలిస్ కొత్త పబ్లిక్ కీని ఉపయోగించి option A కోసం ఓటింగ్ చేసే స్మార్ట్ కాంట్రాక్టుకు మరొక (గుప్తీకరించిన) సందేశాన్ని పంపుతుంది.
• ఆలిస్ బాబ్‌కు ఒక లావాదేవీని చూపిస్తుంది, అది ఆమె option Bకి ఓటు వేసినట్లు చూపిస్తుంది (ఇది చెల్లదు ఎందుకంటే సిస్టమ్‌లో పబ్లిక్ కీ ఇకపై ఆలిస్ గుర్తింపుతో అనుబంధించబడదు)
• సందేశాలను ప్రాసెస్ చేస్తున్నప్పుడు, కోఆర్డినేటర్ ఆలిస్ ఓటు option Bని దాటవేసి, option A కోసం మాత్రమే ఓటును లెక్కిస్తాడు. అందువల్ల, ఆలిస్‌తో కుమ్మక్కై ఆన్‌చెయిన్ ఓటును తారుమారు చేయడానికి బాబ్ చేసిన ప్రయత్నం విఫలమవుతుంది.

MACIని ఉపయోగించడం అవసరం అయితే, కోఆర్డినేటర్ లంచం ఇచ్చేవారితో కుమ్మక్కు కాకుండా లేదా ఓటర్లకు తామే లంచం ఇవ్వడానికి ప్రయత్నించకుండా నమ్మాలి. కోఆర్డినేటర్ వినియోగదారు సందేశాలను డీక్రిప్ట్ చేయగలరు (రుజువును సృష్టించడానికి అవసరం), కాబట్టి ప్రతి వ్యక్తి ఎలా ఓటు వేశారో వారు ఖచ్చితంగా ధృవీకరించగలరు.

కానీ కోఆర్డినేటర్ నిజాయితీగా ఉన్న సందర్భాలలో, MACI ఆన్‌చెయిన్ ఓటింగ్ యొక్క పవిత్రతకు హామీ ఇవ్వడానికి ఒక శక్తివంతమైన సాధనాన్ని సూచిస్తుంది. ప్రతి వ్యక్తి ఓటింగ్ ఎంపికల సమగ్రతపై ఎక్కువగా ఆధారపడే క్వాడ్రాటిక్ ఫండింగ్ అప్లికేషన్‌లలో (ఉదా., clr.fund (opens in a new tab)) దీని ప్రజాదరణను ఇది వివరిస్తుంది.

MACI గురించి మరింత తెలుసుకోండి (opens in a new tab).

జీరో-కనౌలెడ్జి ప్రూఫ్ లు ఎలా పని చేస్తాయి?

ఒక జీరో-కనౌలెడ్జి రుజువు ఒక ప్రకటన యొక్క కంటెంట్‌లను పంచుకోకుండా లేదా మీరు సత్యాన్ని ఎలా కనుగొన్నారో వెల్లడించకుండా దాని సత్యం యొక్క రుజువును నిరూపించడానికి మిమ్మల్ని అనుమతిస్తుంది. దీన్ని సాధ్యం చేయడానికి, జీరో-కనౌలెడ్జి ప్రోటోకాల్‌లు కొన్ని డేటాను ఇన్‌పుట్‌గా తీసుకునే మరియు అవుట్‌పుట్‌గా 'నిజం' లేదా 'అబద్ధం' అని తిరిగి ఇచ్చే అల్గారిథమ్‌లపై ఆధారపడతాయి.

ఒక జీరో-కనౌలెడ్జి ప్రోటోకాల్ కింది ప్రమాణాలను తప్పనిసరిగా సంతృప్తి పరచాలి:

1. పూర్తిత్వం: ఇన్‌పుట్ చెల్లుబాటు అయితే, జీరో-కనౌలెడ్జి ప్రోటోకాల్ ఎల్లప్పుడూ ‘నిజం’ అని తిరిగి ఇస్తుంది. అందువల్ల, అంతర్లీన ప్రకటన నిజమైతే, మరియు ప్రూవర్ మరియు వెరిఫైయర్ నిజాయితీగా వ్యవహరిస్తే, రుజువు ఆమోదించబడవచ్చు.

2. సౌండ్‌నెస్: ఇన్‌పుట్ చెల్లనిది అయితే, జీరో-కనౌలెడ్జి ప్రోటోకాల్‌ను 'నిజం' అని తిరిగి ఇచ్చేలా మోసగించడం సిద్ధాంతపరంగా అసాధ్యం. అందువల్ల, ఒక అబద్ధం చెప్పే ప్రూవర్ చెల్లని ప్రకటనను చెల్లుబాటు అయ్యేదిగా నమ్మేలా నిజాయితీ గల వెరిఫైయర్‌ను మోసగించలేడు (చిన్న సంభావ్యత మార్జిన్‌తో తప్ప).

3. జీరో-కనౌలెడ్జి: వెరిఫైయర్ ఒక ప్రకటన గురించి దాని చెల్లుబాటు లేదా తప్పుడుతనం మినహా ఏమీ నేర్చుకోడు (వారికి ప్రకటన గురించి “జీరో కనౌలెడ్జి” ఉంటుంది). ఈ అవసరం వెరిఫైయర్‌ను రుజువు నుండి అసలు ఇన్‌పుట్ (ప్రకటన కంటెంట్‌లు)ను తీసుకోకుండా కూడా నిరోధిస్తుంది.

ప్రాథమిక రూపంలో, ఒక జీరో-కనౌలెడ్జి రుజువు మూడు అంశాలను కలిగి ఉంటుంది: సాక్షి, సవాలు, మరియు ప్రతిస్పందన.

• సాక్షి: ఒక జీరో-కనౌలెడ్జి రుజువుతో, ప్రూవర్ కొన్ని దాచిన సమాచారం గురించి తన జ్ఞానాన్ని నిరూపించుకోవాలనుకుంటాడు. రహస్య సమాచారం రుజువుకు “సాక్షి”, మరియు సాక్షి గురించి ప్రూవర్ యొక్క ఊహించిన జ్ఞానం సమాచారం గురించి జ్ఞానం ఉన్న పార్టీ మాత్రమే సమాధానం చెప్పగల ప్రశ్నల సమితిని ఏర్పాటు చేస్తుంది. అందువల్ల, ప్రూవర్ యాదృచ్ఛికంగా ఒక ప్రశ్నను ఎంచుకోవడం, సమాధానం లెక్కించడం మరియు దానిని వెరిఫైయర్‌కు పంపడం ద్వారా రుజువు ప్రక్రియను ప్రారంభిస్తాడు.

• సవాలు: వెరిఫైయర్ యాదృచ్ఛికంగా సెట్ నుండి మరొక ప్రశ్నను ఎంచుకుని, దానిని సమాధానం చెప్పమని ప్రూవర్‌ను అడుగుతాడు.

• ప్రతిస్పందన: ప్రూవర్ ప్రశ్నను అంగీకరించి, సమాధానం లెక్కించి, దానిని వెరిఫైయర్‌కు తిరిగి ఇస్తాడు. ప్రూవర్ యొక్క ప్రతిస్పందన వెరిఫైయర్‌కు మునుపటి వారు నిజంగా సాక్షికి యాక్సెస్ కలిగి ఉన్నారో లేదో తనిఖీ చేయడానికి అనుమతిస్తుంది. ప్రూవర్ గుడ్డిగా ఊహించి, యాదృచ్ఛికంగా సరైన సమాధానాలు పొందలేదని నిర్ధారించడానికి, వెరిఫైయర్ అడగడానికి మరిన్ని ప్రశ్నలను ఎంచుకుంటాడు. ఈ పరస్పర చర్యను అనేకసార్లు పునరావృతం చేయడం ద్వారా, వెరిఫైయర్ సంతృప్తి చెందే వరకు ప్రూవర్ సాక్షి యొక్క జ్ఞానాన్ని నకిలీ చేసే అవకాశం గణనీయంగా పడిపోతుంది.

పైన పేర్కొన్నది 'ఇంటరాక్టివ్ జీరో-కనౌలెడ్జి రుజువు' యొక్క నిర్మాణాన్ని వివరిస్తుంది. ప్రారంభ జీరో-కనౌలెడ్జి ప్రోటోకాల్‌లు ఇంటరాక్టివ్ ప్రూవింగ్‌ను ఉపయోగించాయి, ఇక్కడ ఒక ప్రకటన యొక్క చెల్లుబాటును ధృవీకరించడానికి ప్రూవర్లు మరియు వెరిఫైయర్‌ల మధ్య ముందు-వెనుక కమ్యూనికేషన్ అవసరం.

ఇంటరాక్టివ్ రుజువులు ఎలా పనిచేస్తాయో వివరించే ఒక మంచి ఉదాహరణ జీన్-జాక్వెస్ క్విస్క్వేటర్ యొక్క ప్రసిద్ధ అలీ బాబా గుహ కథ (opens in a new tab). కథలో, పెగ్గీ (ప్రూవర్) విక్టర్ (వెరిఫైయర్)కు రహస్య పదాన్ని వెల్లడించకుండా ఒక మేజిక్ తలుపు తెరవడానికి రహస్య పదం తెలుసు అని నిరూపించుకోవాలనుకుంటుంది.

నాన్-ఇంటరాక్టివ్ జీరో-కనౌలెడ్జి రుజువులు

విప్లవాత్మకమైనప్పటికీ, ఇంటరాక్టివ్ ప్రూవింగ్ పరిమిత ఉపయోగకరాన్ని కలిగి ఉంది, ఎందుకంటే దీనికి ఇద్దరు పార్టీలు అందుబాటులో ఉండాలి మరియు పదేపదే సంభాషించాలి. ఒక వెరిఫైయర్ ప్రూవర్ యొక్క నిజాయితీని నమ్మినప్పటికీ, స్వతంత్ర ధృవీకరణకు రుజువు అందుబాటులో ఉండదు (కొత్త రుజువును లెక్కించడానికి ప్రూవర్ మరియు వెరిఫైయర్ మధ్య కొత్త సందేశాల సమితి అవసరం).

ఈ సమస్యను పరిష్కరించడానికి, మాన్యుయెల్ బ్లమ్, పాల్ ఫెల్డ్‌మాన్, మరియు సిల్వియో మికాలీ మొదటి నాన్-ఇంటరాక్టివ్ జీరో-కనౌలెడ్జి రుజువులను (opens in a new tab) సూచించారు, ఇక్కడ ప్రూవర్ మరియు వెరిఫైయర్ ఒక షేర్డ్ కీని కలిగి ఉంటారు. ఇది ప్రూవర్‌కు కొంత సమాచారం (అంటే, సాక్షి) గురించి తమ జ్ఞానాన్ని ప్రదర్శించడానికి అనుమతిస్తుంది, దానిని అందించకుండానే.

ఇంటరాక్టివ్ రుజువులలా కాకుండా, నాన్-ఇంటరాక్టివ్ రుజువులకు పాల్గొనేవారి (ప్రూవర్ మరియు వెరిఫైయర్) మధ్య కేవలం ఒక రౌండ్ కమ్యూనికేషన్ మాత్రమే అవసరం. ప్రూవర్ రహస్య సమాచారాన్ని ఒక ప్రత్యేక అల్గారిథమ్‌కు పంపి ఒక జీరో-కనౌలెడ్జి రుజువును లెక్కిస్తాడు. ఈ రుజువు వెరిఫైయర్‌కు పంపబడుతుంది, అతను మరొక అల్గారిథమ్‌ను ఉపయోగించి ప్రూవర్ రహస్య సమాచారాన్ని తెలుసుకున్నాడో లేదో తనిఖీ చేస్తాడు.

నాన్-ఇంటరాక్టివ్ ప్రూవింగ్ ప్రూవర్ మరియు వెరిఫైయర్ మధ్య కమ్యూనికేషన్‌ను తగ్గిస్తుంది, ZK-ప్రూఫ్‌లను మరింత సమర్థవంతంగా చేస్తుంది. అంతేకాకుండా, ఒక రుజువు రూపొందించబడిన తర్వాత, అది ధృవీకరించడానికి మరెవరైనా (షేర్డ్ కీ మరియు ధృవీకరణ అల్గారిథమ్‌కు యాక్సెస్ ఉన్నవారు) అందుబాటులో ఉంటుంది.

నాన్-ఇంటరాక్టివ్ రుజువులు జీరో-కనౌలెడ్జి టెక్నాలజీకి ఒక పురోగతిని సూచించాయి మరియు ఈ రోజు ఉపయోగించే ప్రూవింగ్ సిస్టమ్‌ల అభివృద్ధిని ప్రేరేపించాయి. మేము ఈ రుజువు రకాలను క్రింద చర్చిస్తాము:

జీరో-కనౌలెడ్జి రుజువుల రకాలు

ZK-SNARKs

ZK-SNARK అనేది జీరో-నాలెడ్జ్ సక్సింక్ట్ నాన్-ఇంటరాక్టివ్ ఆర్గుమెంట్ ఆఫ్ నాలెడ్జ్ కు సంక్షిప్త రూపం. ZK-SNARK ప్రోటోకాల్ కింది లక్షణాలను కలిగి ఉంది:

• జీరో-కనౌలెడ్జి: ఒక వెరిఫైయర్ ప్రకటన గురించి మరేమీ తెలియకుండానే దాని సమగ్రతను ధృవీకరించగలదు. వెరిఫైయర్‌కు ప్రకటన గురించి ఉన్న ఏకైక జ్ఞానం అది నిజమా లేదా అబద్ధమా అనేది.

• సంక్షిప్తత: జీరో-కనౌలెడ్జి రుజువు సాక్ష్యం కంటే చిన్నది మరియు త్వరగా ధృవీకరించవచ్చు.

• నాన్-ఇంటరాక్టివ్: రుజువు ‘నాన్-ఇంటరాక్టివ్’ ఎందుకంటే ప్రూవర్ మరియు వెరిఫైయర్ కేవలం ఒక్కసారి మాత్రమే సంభాషిస్తారు, బహుళ రౌండ్ల కమ్యూనికేషన్ అవసరమయ్యే ఇంటరాక్టివ్ రుజువులలా కాకుండా.

• వాదన: రుజువు ‘సౌండ్‌నెస్’ అవసరాన్ని సంతృప్తి పరుస్తుంది, కాబట్టి మోసం చాలా అసంభవం.

• (జ్ఞానం యొక్క): రహస్య సమాచారం (సాక్షి)కి యాక్సెస్ లేకుండా జీరో-కనౌలెడ్జి రుజువును నిర్మించడం సాధ్యం కాదు. సాక్షి లేని ప్రూవర్ చెల్లుబాటు అయ్యే జీరో-కనౌలెడ్జి రుజువును లెక్కించడం కష్టం, అసాధ్యం కాకపోతే.

ముందుగా పేర్కొన్న ‘షేర్డ్ కీ’ అనేది ప్రూవర్ మరియు వెరిఫైయర్ రుజువులను రూపొందించడానికి మరియు ధృవీకరించడానికి ఉపయోగించడానికి అంగీకరించే పబ్లిక్ పారామితులను సూచిస్తుంది. పబ్లిక్ పారామితులను (సామూహికంగా కామన్ రిఫరెన్స్ స్ట్రింగ్ (CRS) అని పిలుస్తారు) రూపొందించడం అనేది ప్రోటోకాల్ భద్రతకు దాని ప్రాముఖ్యత కారణంగా ఒక సున్నితమైన ఆపరేషన్. CRSను రూపొందించడంలో ఉపయోగించే ఎంట్రోపీ (యాదృచ్ఛికత) ఒక నిజాయితీ లేని ప్రూవర్ చేతుల్లోకి వస్తే, వారు తప్పుడు రుజువులను లెక్కించవచ్చు.

మల్టీ-పార్టీ కంప్యూటేషన్ (MPC) (opens in a new tab) అనేది పబ్లిక్ పారామితులను రూపొందించడంలో నష్టాలను తగ్గించే ఒక మార్గం. బహుళ పార్టీలు ఒక విశ్వసనీయ సెటప్ వేడుక (opens in a new tab)లో పాల్గొంటాయి, ఇక్కడ ప్రతి వ్యక్తి CRSను రూపొందించడానికి కొన్ని యాదృచ్ఛిక విలువలను అందిస్తాడు. ఒక నిజాయితీ గల పార్టీ వారి ఎంట్రోపీ భాగాన్ని నాశనం చేసినంత కాలం, ZK-SNARK ప్రోటోకాల్ గణన సౌండ్‌నెస్‌ను నిలుపుకుంటుంది.

విశ్వసనీయ సెటప్‌లు పారామీటర్-జనరేషన్‌లో పాల్గొనేవారిని విశ్వసించమని వినియోగదారులను కోరతాయి. అయితే, ZK-STARKల అభివృద్ధి విశ్వసనీయత లేని సెటప్‌తో పనిచేసే ప్రూవింగ్ ప్రోటోకాల్‌లను ప్రారంభించింది.

ZK-STARKs

ZK-STARK అనేది జీరో-నాలెడ్జ్ స్కేలబుల్ ట్రాన్స్‌పరెంట్ ఆర్గుమెంట్ ఆఫ్ నాలెడ్జ్ కు సంక్షిప్త రూపం. ZK-STARKలు ZK-SNARKల మాదిరిగానే ఉంటాయి, అవి తప్ప:

• స్కేలబుల్: సాక్షి పరిమాణం పెద్దగా ఉన్నప్పుడు రుజువులను రూపొందించడంలో మరియు ధృవీకరించడంలో ZK-SNARK కంటే ZK-STARK వేగంగా ఉంటుంది. STARK రుజువులతో, సాక్షి పెరిగేకొద్దీ ప్రూవర్ మరియు ధృవీకరణ సమయాలు కొద్దిగా మాత్రమే పెరుగుతాయి (SNARK ప్రూవర్ మరియు వెరిఫైయర్ సమయాలు సాక్షి పరిమాణంతో సరళంగా పెరుగుతాయి).

• పారదర్శకత: ZK-STARK విశ్వసనీయ సెటప్‌కు బదులుగా రుజువు మరియు ధృవీకరణ కోసం పబ్లిక్ పారామితులను రూపొందించడానికి బహిరంగంగా ధృవీకరించదగిన యాదృచ్ఛికతపై ఆధారపడుతుంది. అందువల్ల, అవి ZK-SNARKలతో పోలిస్తే మరింత పారదర్శకంగా ఉంటాయి.

ZK-STARKలు ZK-SNARKల కంటే పెద్ద రుజువులను ఉత్పత్తి చేస్తాయి, అంటే అవి సాధారణంగా అధిక ధృవీకరణ ఓవర్‌హెడ్‌లను కలిగి ఉంటాయి. అయితే, కొన్ని సందర్భాలలో (పెద్ద డేటాసెట్‌లను నిరూపించడం వంటివి) ZK-STARKలు ZK-SNARKల కంటే ఖర్చుతో కూడుకున్నవి కావచ్చు.

జీరో-కనౌలెడ్జి రుజువులను ఉపయోగించడం వల్ల కలిగే లోపాలు

హార్డ్‌వేర్ ఖర్చులు

జీరో-కనౌలెడ్జి రుజువులను రూపొందించడంలో ప్రత్యేక యంత్రాలపై ఉత్తమంగా నిర్వహించబడే చాలా క్లిష్టమైన గణనలు ఉంటాయి. ఈ యంత్రాలు ఖరీదైనవి కాబట్టి, అవి తరచుగా సాధారణ వ్యక్తులకు అందుబాటులో ఉండవు. అదనంగా, జీరో-కనౌలెడ్జి టెక్నాలజీని ఉపయోగించాలనుకునే అప్లికేషన్‌లు హార్డ్‌వేర్ ఖర్చులను పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి-ఇది తుది-వినియోగదారులకు ఖర్చులను పెంచవచ్చు.

రుజువు ధృవీకరణ ఖర్చులు

రుజువులను ధృవీకరించడానికి కూడా క్లిష్టమైన గణన అవసరం మరియు అప్లికేషన్‌లలో జీరో-కనౌలెడ్జి టెక్నాలజీని అమలు చేసే ఖర్చులను పెంచుతుంది. ఈ ఖర్చు ముఖ్యంగా గణనను నిరూపించే సందర్భంలో సంబంధితంగా ఉంటుంది. ఉదాహరణకు, ZK-రోలప్‌లు ఇతీరియములో ఒకే ZK-SNARK రుజువును ధృవీకరించడానికి ~ 500,000 గ్యాస్‌ను చెల్లిస్తాయి, ZK-STARKలకు ఇంకా ఎక్కువ రుసుములు అవసరం.

విశ్వాస అంచనాలు

ZK-SNARKలో, కామన్ రిఫరెన్స్ స్ట్రింగ్ (పబ్లిక్ పారామితులు) ఒకసారి రూపొందించబడుతుంది మరియు జీరో-కనౌలెడ్జి ప్రోటోకాల్‌లో పాల్గొనాలనుకునే పార్టీలకు తిరిగి ఉపయోగం కోసం అందుబాటులో ఉంటుంది. పబ్లిక్ పారామితులు విశ్వసనీయ సెటప్ వేడుక ద్వారా సృష్టించబడతాయి, ఇక్కడ పాల్గొనేవారు నిజాయితీగా ఉంటారని భావించబడుతుంది.

కానీ పాల్గొనేవారి నిజాయితీని అంచనా వేయడానికి వినియోగదారులకు నిజంగా మార్గం లేదు మరియు వినియోగదారులు అభివృద్ధి చేసేవాడు మాటను తీసుకోవాలి. ZK-STARKలు విశ్వాస అంచనాల నుండి విముక్తి పొందాయి, ఎందుకంటే స్ట్రింగ్‌ను రూపొందించడంలో ఉపయోగించే యాదృచ్ఛికత బహిరంగంగా ధృవీకరించబడుతుంది. ఈలోగా, పరిశోధకులు ప్రూవింగ్ మెకానిజమ్‌ల భద్రతను పెంచడానికి ZK-SNARKల కోసం విశ్వసనీయత లేని సెటప్‌లపై పనిచేస్తున్నారు.

క్వాంటం కంప్యూటింగ్ బెదిరింపులు

ZK-SNARK ఎన్‌క్రిప్షన్ కోసం ఎలిప్టిక్ కర్వ్ క్రిప్టోగ్రఫీని ఉపయోగిస్తుంది. ఎలిప్టిక్ కర్వ్ డిస్క్రీట్ లాగరిథమ్ సమస్య ప్రస్తుతానికి అసాధ్యమని భావించినప్పటికీ, క్వాంటం కంప్యూటర్ల అభివృద్ధి భవిష్యత్తులో ఈ భద్రతా నమూనాను విచ్ఛిన్నం చేయవచ్చు.

ZK-STARK క్వాంటం కంప్యూటింగ్ యొక్క ముప్పు నుండి రోగనిరోధక శక్తిని కలిగి ఉంటుందని పరిగణించబడుతుంది, ఎందుకంటే ఇది దాని భద్రత కోసం కొలిజన్-రెసిస్టెంట్ హాష్ ఫంక్షన్లపై మాత్రమే ఆధారపడుతుంది. ఎలిప్టిక్ కర్వ్ క్రిప్టోగ్రఫీలో ఉపయోగించే పబ్లిక్-ప్రైవేట్ కీ జతలతో కాకుండా, క్వాంటం కంప్యూటింగ్ అల్గారిథమ్‌లు బద్దలు కొట్టడానికి కొలిజన్-రెసిస్టెంట్ హాషింగ్ మరింత కష్టం.

మరింత సమాచారం

• జీరో-కనౌలెడ్జి రుజువుల వినియోగ కేసుల అవలోకనం (opens in a new tab) — ప్రైవసీ అండ్ స్కేలింగ్ ఎక్స్ప్లోరేషన్స్ టీమ్
• SNARKs vs. STARKS vs. రికర్సివ్ SNARKs (opens in a new tab) — ఆల్కెమీ ఓవర్వ్యూస్
• ఒక జీరో-కనౌలెడ్జి రుజువు: బ్లాక్‌చైన్‌లో గోప్యతను మెరుగుపరచడం (opens in a new tab) — డిమిత్రి లావ్రెనోవ్
• zk-SNARKs — వాస్తవిక జీరో-కనౌలెడ్జి ఉదాహరణ మరియు డీప్ డైవ్ (opens in a new tab) — ఆడమ్ లూసియానో
• ZK-STARKs — క్వాంటం కంప్యూటర్లకు వ్యతిరేకంగా కూడా ధృవీకరించదగిన నమ్మకాన్ని సృష్టించండి (opens in a new tab) — ఆడమ్ లూసియానో
• zk-SNARKలు ఎలా సాధ్యమో ఒక సుమారు పరిచయం (opens in a new tab) — విటాలిక్ బుటెరిన్
• జీరో నాలెడ్జ్ ప్రూఫ్స్ (ZKPs) స్వీయ-సార్వభౌమ గుర్తింపు కోసం గేమ్ ఛేంజర్ ఎందుకు (opens in a new tab) — ఫ్రాంక్లిన్ ఓహెగ్బులామ్
• EIP-7503 వివరించబడింది: ZK ప్రూఫ్స్‌తో ఇతీరియములో ప్రైవేట్ బదిలీలను ప్రారంభించడం (opens in a new tab) — ఇమ్మాన్యుయేల్ అవోసికా
• ZK కార్డ్ గేమ్: ZK ఫండమెంటల్స్ మరియు నిజ జీవిత వినియోగ కేసులను నేర్చుకోవడానికి గేమ్ (opens in a new tab) - ZK-కార్డ్స్

పేజీ చివరి అప్‌డేట్: 23 ఫిబ్రవరి, 2026

m (opens in a new tab)

m (opens in a new tab)

p (opens in a new tab)

+13

సహకారులను చూడండి