सामान्य हार्डवेअरवर इथेरियम नोड्स चालवण्याची क्षमता खऱ्या विकेंद्रीकरणासाठी अत्यंत महत्त्वाची आहे. याचे कारण असे की नोड चालवल्याने वापरकर्त्यांना डेटा पुरवण्यासाठी तृतीय पक्षावर विश्वास ठेवण्याऐवजी स्वतंत्रपणे गूढलेखन तपासणी करून माहिती सत्यापित करण्याची क्षमता मिळते. नोड चालवल्याने वापरकर्त्यांना मध्यस्थावर विश्वास ठेवण्याऐवजी थेट इथेरियम पीअर-टू-पीअर नेटवर्कवर व्यवहार सबमिट करण्याची अनुमती मिळते. जर हे फायदे केवळ महागडे हार्डवेअर असलेल्या वापरकर्त्यांनाच उपलब्ध असतील तर विकेंद्रीकरण शक्य नाही. त्याऐवजी, नोड्स अत्यंत सामान्य प्रक्रियेसह आणि मेमरी आवश्यकतांसह चालण्यास सक्षम असले पाहिजेत जेणेकरून ते मोबाईल फोन, मायक्रो-कॉम्प्युटर किंवा घरगुती संगणकावर सहजपणे चालू शकतील.
आज, उच्च डिस्क स्पेसची आवश्यकता हा नोड्सच्या सार्वत्रिक प्रवेशास प्रतिबंध करणारा मुख्य अडथळा आहे. हे प्रामुख्याने इथेरियमच्या स्थिती डेटाचे मोठे भाग संचयित करण्याच्या आवश्यकतेमुळे आहे. या स्थिती डेटामध्ये नवीन ब्लॉक्स आणि व्यवहारांवर योग्यरित्या प्रक्रिया करण्यासाठी आवश्यक असलेली महत्त्वपूर्ण माहिती असते. हे लिहित असताना, पूर्ण इथेरियम नोड चालवण्यासाठी वेगवान 2TB SSD ची शिफारस केली जाते. कोणताही जुना डेटा न काढणाऱ्या नोडसाठी, स्टोरेजची आवश्यकता सुमारे 14GB/आठवडा या वेगाने वाढते, आणि उत्पत्ती ब्लॉकपासून सर्व डेटा संचयित करणारे आर्काइव्ह नोड्स 12 TB च्या जवळ पोहोचत आहेत (हे लिहित असताना, फेब्रुवारी 2023 मध्ये).
जुना डेटा संचयित करण्यासाठी स्वस्त हार्ड ड्राईव्ह वापरल्या जाऊ शकतात परंतु त्या येणाऱ्या ब्लॉक्सच्या वेगाशी जुळवून घेण्यासाठी खूप संथ असतात. क्लायंट्ससाठी सध्याचे स्टोरेज मॉडेल्स ठेवणे आणि डेटा स्वस्त आणि संचयित करणे सोपे करणे हा समस्येवर केवळ एक तात्पुरता आणि आंशिक उपाय आहे कारण इथेरियमची स्थिती वाढ 'अमर्याद' आहे, याचा अर्थ असा की स्टोरेज आवश्यकता केवळ वाढू शकतात, आणि तांत्रिक सुधारणांना नेहमीच सततच्या स्थिती वाढीशी गती राखावी लागेल. त्याऐवजी, क्लायंट्सनी ब्लॉक्स आणि व्यवहार सत्यापित करण्याचे नवीन मार्ग शोधले पाहिजेत जे स्थानिक डेटाबेसमधून डेटा शोधण्यावर अवलंबून नाहीत.
नोड्ससाठी स्टोरेज कमी करणे
प्रत्येक नोडला संचयित कराव्या लागणाऱ्या डेटाचे प्रमाण कमी करण्याचे अनेक मार्ग आहेत, प्रत्येकासाठी इथेरियमच्या कोर प्रोटोकॉलला वेगवेगळ्या प्रमाणात अद्यतनित करणे आवश्यक आहे:
- इतिहास समाप्ती: नोड्सना X ब्लॉक्सपेक्षा जुना स्थिती डेटा टाकून देण्यास सक्षम करते, परंतु इथेरियम क्लायंट स्थिती डेटा कसा हाताळतात हे बदलत नाही.
- स्थिती समाप्ती: वारंवार न वापरल्या जाणाऱ्या स्थिती डेटाला निष्क्रिय होण्याची अनुमती देते. निष्क्रिय डेटा पुनरुज्जीवित होईपर्यंत क्लायंट्सद्वारे दुर्लक्षित केला जाऊ शकतो.
- सौम्य अवस्थाहीनता: केवळ ब्लॉक उत्पादकांना पूर्ण स्थिती डेटामध्ये प्रवेश आवश्यक आहे, इतर नोड्स स्थानिक स्थिती डेटाबेसशिवाय ब्लॉक्स सत्यापित करू शकतात.
- प्रबळ अवस्थाहीनता: कोणत्याही नोड्सना पूर्ण स्थिती डेटामध्ये प्रवेशाची आवश्यकता नाही.
डेटा समाप्ती
इतिहास समाप्ती
इतिहास समाप्ती म्हणजे क्लायंट्सनी त्यांना आवश्यक नसलेला जुना डेटा काढून टाकणे, जेणेकरून ते केवळ थोड्या प्रमाणात ऐतिहासिक डेटा संचयित करतात आणि नवीन डेटा आल्यावर जुना डेटा टाकून देतात. क्लायंट्सना ऐतिहासिक डेटा आवश्यक असण्याची दोन कारणे आहेत: समक्रमण आणि डेटा विनंत्या पूर्ण करणे. मूळतः, क्लायंट्सना उत्पत्ती ब्लॉकपासून समक्रमण करावे लागत असे, चेनच्या टोकापर्यंत प्रत्येक सलग ब्लॉक योग्य असल्याची पडताळणी करावी लागत असे. आज, क्लायंट्स चेनच्या टोकापर्यंत पोहोचण्यासाठी "सौम्य व्यक्तिनिष्ठता चेकपॉईंट्स" वापरतात. हे चेकपॉईंट्स विश्वसनीय सुरुवातीचे बिंदू आहेत, जसे की इथेरियमच्या अगदी सुरुवातीऐवजी वर्तमानाच्या जवळ उत्पत्ती ब्लॉक असणे. याचा अर्थ असा की क्लायंट्स चेनच्या टोकापर्यंत समक्रमण करण्याची क्षमता न गमावता सर्वात अलीकडील सौम्य व्यक्तिनिष्ठता चेकपॉईंटच्या आधीची सर्व माहिती टाकून देऊ शकतात. क्लायंट्स सध्या ऐतिहासिक डेटासाठी (जेसॉन-आरपीसी द्वारे येणाऱ्या) विनंत्या त्यांच्या स्थानिक डेटाबेसमधून मिळवून पूर्ण करतात. तथापि, इतिहास समाप्तीसह हे शक्य होणार नाही जर विनंती केलेला डेटा काढून टाकला गेला असेल. हा ऐतिहासिक डेटा पुरवण्यासाठी काही नाविन्यपूर्ण उपायांची आवश्यकता आहे.
एक पर्याय असा आहे की क्लायंट्स पोर्टल नेटवर्क सारख्या उपायाचा वापर करून पीअर्सकडून ऐतिहासिक डेटाची विनंती करतात. पोर्टल नेटवर्क हे ऐतिहासिक डेटा पुरवण्यासाठी विकसित होत असलेले पीअर-टू-पीअर नेटवर्क आहे जिथे प्रत्येक नोड इथेरियमच्या इतिहासाचा एक छोटासा भाग संचयित करतो जेणेकरून संपूर्ण इतिहास नेटवर्कवर वितरित स्वरूपात अस्तित्वात असतो. संबंधित डेटा संचयित करणाऱ्या पीअर्सचा शोध घेऊन आणि त्यांच्याकडून विनंती करून विनंत्या पूर्ण केल्या जातात. वैकल्पिकरित्या, ऐतिहासिक डेटामध्ये प्रवेश आवश्यक असणारे सामान्यतः ॲप्स असल्याने, तो संचयित करणे ही त्यांची जबाबदारी बनू शकते. इथेरियम क्षेत्रात पुरेसे परोपकारी घटक देखील असू शकतात जे ऐतिहासिक अभिलेख राखण्यास तयार असतील. ऐतिहासिक डेटा स्टोरेज व्यवस्थापित करण्यासाठी तयार केलेला DAO असू शकतो, किंवा आदर्शपणे हे या सर्व पर्यायांचे संयोजन असेल. हे प्रदाते अनेक प्रकारे डेटा पुरवू शकतात, जसे की टॉरेंट, FTP, फाईलकॉइन् किंवा IPFS वर.
इतिहास समाप्ती काहीशी वादग्रस्त आहे कारण आतापर्यंत इथेरियमने नेहमीच कोणत्याही ऐतिहासिक डेटाच्या उपलब्धतेची अप्रत्यक्षपणे हमी दिली आहे. उत्पत्तीपासून पूर्ण समक्रमण नेहमीच मानक म्हणून शक्य झाले आहे, जरी ते स्नॅपशॉट्समधून काही जुना डेटा पुनर्निर्मित करण्यावर अवलंबून असले तरीही. इतिहास समाप्ती ही हमी देण्याची जबाबदारी इथेरियम कोर प्रोटोकॉलच्या बाहेर हलवते. जर ऐतिहासिक डेटा प्रदान करण्यासाठी केंद्रीकृत संस्था पुढे आल्या तर यामुळे नवीन सेन्सॉरशिप धोके निर्माण होऊ शकतात.
EIP-4444 अद्याप लागू करण्यासाठी तयार नाही, परंतु त्यावर सक्रिय चर्चा सुरू आहे. विशेष म्हणजे, EIP-4444 मधील आव्हाने तांत्रिक नसून बहुतांशी समुदाय व्यवस्थापनाची आहेत. हे लागू करण्यासाठी, समुदायाचा पाठिंबा असणे आवश्यक आहे ज्यामध्ये केवळ सहमतीच नाही तर विश्वसनीय संस्थांकडून ऐतिहासिक डेटा संचयित आणि पुरवण्याच्या वचनबद्धतेचाही समावेश आहे.
हे अपग्रेड इथेरियम नोड्स स्थिती डेटा कसा हाताळतात हे मूलभूतपणे बदलत नाही, ते केवळ ऐतिहासिक डेटामध्ये कसा प्रवेश केला जातो हे बदलते.
स्थिती समाप्ती
स्थिती समाप्ती म्हणजे वैयक्तिक नोड्समधून स्थिती काढून टाकणे जर त्यात अलीकडे प्रवेश केला गेला नसेल. हे लागू करण्याचे अनेक मार्ग आहेत, यासह:
- भाड्याने समाप्ती: खात्यांना "भाडे" आकारणे आणि त्यांचे भाडे शून्यावर पोहोचल्यावर त्यांना समाप्त करणे
- वेळेनुसार समाप्ती: काही काळासाठी त्या खात्यावर कोणतेही वाचन/लेखन न झाल्यास खाती निष्क्रिय करणे
भाड्याने समाप्ती हे खात्यांना सक्रिय स्थिती डेटाबेसमध्ये ठेवण्यासाठी आकारले जाणारे थेट भाडे असू शकते. वेळेनुसार समाप्ती हे शेवटच्या खाते संवादापासून काउंटडाउन असू शकते, किंवा ते सर्व खात्यांची नियतकालिक समाप्ती असू शकते. वेळ आणि भाडे आधारित मॉडेल्स दोन्हीचे घटक एकत्र करणारी यंत्रणा देखील असू शकते, उदाहरणार्थ वैयक्तिक खाती सक्रिय स्थितीत राहतात जर त्यांनी वेळेवर आधारित समाप्तीपूर्वी काही लहान शुल्क भरले. स्थिती समाप्तीसह हे लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे की निष्क्रिय स्थिती हटविली जात नाही, ती केवळ सक्रिय स्थितीपासून वेगळी संचयित केली जाते. निष्क्रिय स्थिती सक्रिय स्थितीत पुनरुज्जीवित केली जाऊ शकते.
हे ज्या प्रकारे कार्य करेल ते कदाचित विशिष्ट कालावधीसाठी (कदाचित ~1 वर्ष) स्थिती ट्री असणे असेल. जेव्हा नवीन कालावधी सुरू होतो, तेव्हा पूर्णपणे नवीन स्थिती ट्री देखील सुरू होते. केवळ वर्तमान स्थिती ट्री सुधारित केली जाऊ शकते, इतर सर्व अपरिवर्तनीय आहेत. इथेरियम नोड्सनी केवळ वर्तमान स्थिती ट्री आणि त्यापुढील सर्वात अलीकडील ट्री ठेवणे अपेक्षित आहे. यासाठी पत्त्याला तो ज्या कालावधीत अस्तित्वात आहे त्या कालावधीसह टाइम-स्टॅम्प करण्याचा मार्ग आवश्यक आहे. हे करण्याचे अनेक संभाव्य मार्ग (opens in a new tab) आहेत, परंतु प्रमुख पर्यायासाठी अतिरिक्त माहिती सामावून घेण्यासाठी पत्ते लांब करणे (opens in a new tab) आवश्यक आहे, ज्याचा अतिरिक्त फायदा असा आहे की लांब पत्ते अधिक सुरक्षित असतात. हे करणाऱ्या रोडमॅप आयटमला ॲड्रेस स्पेस एक्स्टेंशन (opens in a new tab) म्हणतात.
इतिहास समाप्तीप्रमाणेच, स्थिती समाप्ती अंतर्गत जुना स्थिती डेटा संचयित करण्याची जबाबदारी वैयक्तिक वापरकर्त्यांकडून काढून घेतली जाते आणि केंद्रीकृत प्रदाते, परोपकारी समुदाय सदस्य किंवा पोर्टल नेटवर्क सारख्या अधिक भविष्यवादी विकेंद्रित उपायांसारख्या इतर संस्थांवर ढकलली जाते.
स्थिती समाप्ती अद्याप संशोधन टप्प्यात आहे आणि लागू करण्यासाठी तयार नाही. स्थिती समाप्ती अवस्थाहीन क्लायंट्स आणि इतिहास समाप्तीनंतर होऊ शकते कारण ते अपग्रेड्स बहुतांश व्हॅलिडेटर्ससाठी मोठ्या स्थिती आकार सहजपणे व्यवस्थापित करण्यायोग्य बनवतात.
अवस्थाहीनता
अवस्थाहीनता हे थोडे चुकीचे नाव आहे कारण याचा अर्थ "स्थिती" ची संकल्पना नष्ट झाली आहे असा होत नाही, परंतु यात इथेरियम नोड्स स्थिती डेटा कसा हाताळतात यातील बदलांचा समावेश आहे. अवस्थाहीनता स्वतः दोन प्रकारांमध्ये येते: सौम्य अवस्थाहीनता आणि प्रबळ अवस्थाहीनता. सौम्य अवस्थाहीनता स्थिती स्टोरेजची जबाबदारी काहींवर टाकून बहुतांश नोड्सना अवस्थाहीन होण्यास सक्षम करते. प्रबळ अवस्थाहीनता कोणत्याही नोडला पूर्ण स्थिती डेटा संचयित करण्याची आवश्यकता पूर्णपणे काढून टाकते. सौम्य आणि प्रबळ अवस्थाहीनता दोन्ही सामान्य व्हॅलिडेटर्सना खालील फायदे देतात:
- जवळजवळ त्वरित समक्रमण
- क्रमाने नसलेले ब्लॉक्स प्रमाणित करण्याची क्षमता
- अत्यंत कमी हार्डवेअर आवश्यकतांसह चालण्यास सक्षम नोड्स (उदा. फोनवर)
- नोड्स स्वस्त हार्ड ड्राईव्हवर चालू शकतात कारण कोणतेही डिस्क वाचन/लेखन आवश्यक नाही
- इथेरियमच्या गूढलेखनाच्या भविष्यातील अपग्रेड्सशी सुसंगत
सौम्य अवस्थाहीनता
सौम्य अवस्थाहीनतेमध्ये इथेरियम नोड्स स्थितीतील बदल कसे सत्यापित करतात याच्या पद्धतीत बदल समाविष्ट आहेत, परंतु ते नेटवर्कवरील सर्व नोड्समध्ये स्थिती स्टोरेजची आवश्यकता पूर्णपणे दूर करत नाही. त्याऐवजी, सौम्य अवस्थाहीनता स्थिती स्टोरेजची जबाबदारी ब्लॉक प्रस्तावकांवर टाकते, तर नेटवर्कवरील इतर सर्व नोड्स पूर्ण स्थिती डेटा संचयित न करता ब्लॉक्स सत्यापित करतात.
सौम्य अवस्थाहीनतेमध्ये ब्लॉक्स प्रस्तावित करण्यासाठी पूर्ण स्थिती डेटामध्ये प्रवेश आवश्यक आहे परंतु ब्लॉक्स सत्यापित करण्यासाठी कोणत्याही स्थिती डेटाची आवश्यकता नाही
हे होण्यासाठी, इथेरियम क्लायंट्समध्ये व्हर्कल ट्रीज आधीच लागू केलेले असणे आवश्यक आहे. व्हर्कल ट्रीज ही इथेरियम स्थिती डेटा संचयित करण्यासाठी एक पर्यायी डेटा रचना आहे जी डेटाच्या लहान, निश्चित आकाराच्या "साक्षींना" पीअर्समध्ये पाठवण्याची आणि स्थानिक डेटाबेसच्या विरूद्ध ब्लॉक्स सत्यापित करण्याऐवजी ब्लॉक्स सत्यापित करण्यासाठी वापरण्याची अनुमती देते. प्रस्तावक-निर्माता विभाजन (PBS) देखील आवश्यक आहे कारण यामुळे ब्लॉक निर्मात्यांना अधिक शक्तिशाली हार्डवेअरसह विशेष नोड्स बनण्याची अनुमती मिळते, आणि त्यांनाच पूर्ण स्थिती डेटामध्ये प्रवेश आवश्यक असतो.
अवस्थाहीनता ब्लॉक निर्मात्यांवर अवलंबून असते जे पूर्ण स्थिती डेटाची प्रत राखतात जेणेकरून ते साक्षी तयार करू शकतील ज्यांचा वापर ब्लॉक सत्यापित करण्यासाठी केला जाऊ शकतो. इतर नोड्सना स्थिती डेटामध्ये प्रवेशाची आवश्यकता नाही, ब्लॉक सत्यापित करण्यासाठी आवश्यक असलेली सर्व माहिती साक्षमध्ये उपलब्ध आहे. यामुळे अशी परिस्थिती निर्माण होते जिथे ब्लॉक प्रस्तावित करणे महाग असते, परंतु ब्लॉक सत्यापित करणे स्वस्त असते, ज्याचा अर्थ असा की कमी ऑपरेटर ब्लॉक प्रस्तावित करणारा नोड चालवतील. तथापि, जोपर्यंत जास्तीत जास्त सहभागी ते प्रस्तावित करत असलेले ब्लॉक्स वैध आहेत हे स्वतंत्रपणे सत्यापित करू शकतात तोपर्यंत ब्लॉक प्रस्तावकांचे विकेंद्रीकरण महत्त्वपूर्ण नाही.
डँक्रॅडच्या नोट्सवर अधिक वाचा (opens in a new tab)ब्लॉक प्रस्तावक "साक्षी" तयार करण्यासाठी स्थिती डेटा वापरतात - डेटाचा किमान संच जो ब्लॉकमधील व्यवहारांद्वारे बदलल्या जाणाऱ्या स्थितीची मूल्ये सिद्ध करतो. इतर व्हॅलिडेटर्स स्थिती ठेवत नाहीत, ते केवळ स्थिती रूट (संपूर्ण स्थितीचा हॅश) संचयित करतात. त्यांना एक ब्लॉक आणि एक साक्ष मिळते आणि ते त्यांचा स्थिती रूट अद्यतनित करण्यासाठी त्यांचा वापर करतात. यामुळे प्रमाणित करणारा नोड अत्यंत हलका होतो.
सौम्य अवस्थाहीनता संशोधनाच्या प्रगत अवस्थेत आहे, परंतु ती प्रस्तावक-निर्माता विभाजन आणि व्हर्कल ट्रीज लागू करण्यावर अवलंबून आहे जेणेकरून लहान साक्षी पीअर्समध्ये पाठवल्या जाऊ शकतील. याचा अर्थ सौम्य अवस्थाहीनता इथरियम मेननेटपासून कदाचित काही वर्षे दूर आहे.
स्तर १ (l1) पडताळणीसाठी zkEVM हे एक पूरक तंत्रज्ञान आहे जे अवस्थाहीन पडताळणी आणखी वाढवू शकते. केवळ साक्षी तपासण्याऐवजी, व्हॅलिडेटर्स शून्य-ज्ञान पुरावा सत्यापित करू शकतात की संपूर्ण ब्लॉक योग्यरित्या कार्यान्वित केला गेला होता—व्यवहार पुन्हा कार्यान्वित न करता गूढलेखन निश्चितता प्रदान करते.
प्रबळ अवस्थाहीनता
प्रबळ अवस्थाहीनता कोणत्याही नोडला स्थिती डेटा संचयित करण्याची आवश्यकता काढून टाकते. त्याऐवजी, व्यवहार साक्षींसह पाठवले जातात जे ब्लॉक उत्पादकांद्वारे एकत्रित केले जाऊ शकतात. त्यानंतर ब्लॉक उत्पादक केवळ तीच स्थिती संचयित करण्यासाठी जबाबदार असतात जी संबंधित खात्यांसाठी साक्षी तयार करण्यासाठी आवश्यक असते. स्थितीची जबाबदारी जवळजवळ पूर्णपणे वापरकर्त्यांकडे हलविली जाते, कारण ते कोणत्या खात्यांशी आणि स्टोरेज कीजशी संवाद साधत आहेत हे घोषित करण्यासाठी साक्षी आणि 'प्रवेश सूची' पाठवतात. यामुळे अत्यंत हलके नोड्स सक्षम होतील, परंतु यात स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्ट्ससह व्यवहार करणे अधिक कठीण बनवण्यासह काही तडजोडी आहेत.
प्रबळ अवस्थाहीनतेची संशोधकांद्वारे तपासणी केली गेली आहे परंतु सध्या ती इथेरियमच्या रोडमॅपचा भाग असण्याची अपेक्षा नाही - इथेरियमच्या स्केलिंग आवश्यकतांसाठी सौम्य अवस्थाहीनता पुरेशी असण्याची अधिक शक्यता आहे.
सद्य प्रगती
सौम्य अवस्थाहीनता, इतिहास समाप्ती आणि स्थिती समाप्ती हे सर्व संशोधन टप्प्यात आहेत आणि आतापासून काही वर्षांनी लागू होण्याची अपेक्षा आहे. हे सर्व प्रस्ताव लागू केले जातील याची कोणतीही हमी नाही, उदाहरणार्थ, जर स्थिती समाप्ती प्रथम लागू केली गेली तर इतिहास समाप्ती देखील लागू करण्याची आवश्यकता नसू शकते. इतर रोडमॅप आयटम्स देखील आहेत, जसे की व्हर्कल ट्रीज आणि प्रस्तावक-निर्माता विभाजन (PBS) जे प्रथम पूर्ण करणे आवश्यक आहे.
पुढील वाचन
- अवस्थाहीन इथेरियम म्हणजे काय? (opens in a new tab)
- व्हिटालिक अवस्थाहीनता AMA (opens in a new tab)
- स्थिती आकार व्यवस्थापनाचा सिद्धांत (opens in a new tab)
- पुनरुत्थान-संघर्ष-कमी केलेले स्थिती बाउंडिंग (opens in a new tab)
- अवस्थाहीनता आणि स्थिती समाप्तीचे मार्ग (opens in a new tab)
- EIP-4444 तपशील (opens in a new tab)
- EIP-4444 वर ॲलेक्स स्टोक्स (opens in a new tab)
- अवस्थाहीन होणे इतके महत्त्वाचे का आहे (opens in a new tab)
- मूळ अवस्थाहीन क्लायंट संकल्पना नोट्स (opens in a new tab)
- स्थिती समाप्तीवर अधिक (opens in a new tab)
- स्थिती समाप्तीवर आणखी अधिक (opens in a new tab)
- अवस्थाहीन इथेरियम माहिती पृष्ठ (opens in a new tab)
पृष्ठ शेवटचे अपडेट: 6 जून, 2026
