NFTs म्हणजे काय?
NFTs हे असे टोकन आहेत जे वैयक्तिकरित्या अद्वितीय असतात. प्रत्येक NFT चे वेगवेगळे गुणधर्म असतात (नॉन-फंजिबल) आणि ते सिद्ध करण्यायोग्य दुर्मिळ असतात. हे किंवा USDC सारख्या इतर इथेरियम आधारित टोकन्सपेक्षा वेगळे आहे जिथे प्रत्येक टोकन एकसारखे असते आणि त्याचे गुणधर्म समान असतात ('फंजिबल'). तुमच्या वॉलेटमध्ये कोणती विशिष्ट डॉलरची नोट (किंवा ETH) आहे याची तुम्हाला पर्वा नसते, कारण त्या सर्व एकसारख्या असतात आणि त्यांचे मूल्य समान असते. तथापि, तुमच्याकडे कोणता विशिष्ट NFT आहे याची तुम्हाला नक्कीच पर्वा असते, कारण त्या सर्वांचे वैयक्तिक गुणधर्म असतात जे त्यांना इतरांपेक्षा वेगळे करतात ('नॉन-फंजिबल').
प्रत्येक NFT चे वेगळेपण कला, संग्रहणीय वस्तू किंवा अगदी रिअल इस्टेटसारख्या गोष्टींचे टोकनीकरण करण्यास सक्षम करते, जिथे एक विशिष्ट अद्वितीय NFT काही विशिष्ट अद्वितीय वास्तविक जगातील किंवा डिजिटल वस्तूचे प्रतिनिधित्व करतो. मालमत्तेची मालकी इथेरियम वर सार्वजनिकरित्या पडताळणी करण्यायोग्य आहे.
मालमत्तांचे इंटरनेट
NFTs आणि इथेरियम आज इंटरनेटवर अस्तित्वात असलेल्या काही समस्या सोडवतात. जसजसे सर्वकाही अधिक डिजिटल होत आहे, तसतसे भौतिक वस्तूंचे गुणधर्म जसे की दुर्मिळता, वेगळेपण आणि मालकीचा पुरावा अशा प्रकारे तयार करण्याची आवश्यकता आहे जे कोणत्याही केंद्रीय संस्थेद्वारे नियंत्रित केले जात नाही. उदाहरणार्थ, NFTs सह, तुम्ही सर्व इथेरियम आधारित ॲप्सवर संगीत mp3 फाईलचे मालक असू शकता आणि Spotify किंवा Apple Music सारख्या एका कंपनीच्या विशिष्ट संगीत ॲपशी बांधील राहण्याची आवश्यकता नाही. तुमच्याकडे सोशल मीडिया हँडल असू शकते जे तुम्ही विकू शकता किंवा त्याची अदलाबदल करू शकता, परंतु प्लॅटफॉर्म प्रदात्याद्वारे ते तुमच्याकडून अनियंत्रितपणे काढून घेतले जाऊ शकत नाही.
आपल्यापैकी बहुतांश लोक आज वापरत असलेल्या इंटरनेटच्या तुलनेत NFTs चे इंटरनेट कसे दिसते ते येथे दिले आहे...
एक तुलना
| एक NFT इंटरनेट | आजचे इंटरनेट |
|---|---|
| तुम्ही तुमच्या मालमत्तेचे मालक आहात! फक्त तुम्हीच त्यांची विक्री किंवा अदलाबदल करू शकता. | तुम्ही एखाद्या संस्थेकडून मालमत्ता भाड्याने घेता आणि ती तुमच्याकडून काढून घेतली जाऊ शकते. |
| NFTs डिजिटल स्वरूपात अद्वितीय असतात, कोणतेही दोन NFTs समान नसतात. | प्रत अनेकदा मूळ प्रतीपासून वेगळी ओळखता येत नाही. |
| NFT ची मालकी ब्लॉकचेनवर साठवली जाते जेणेकरून कोणीही सार्वजनिकरित्या पडताळणी करू शकेल. | डिजिटल वस्तूंच्या मालकीच्या नोंदींचा प्रवेश संस्थांद्वारे नियंत्रित केला जातो – तुम्हाला त्यांच्या शब्दावर विश्वास ठेवावा लागतो. |
| NFTs हे इथेरियमवरील आहेत. याचा अर्थ असा की ते इथेरियमवरील इतर स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्ट्स आणि ॲप्समध्ये सहजपणे वापरले जाऊ शकतात! | डिजिटल वस्तू असलेल्या कंपन्यांना सहसा त्यांच्या स्वतःच्या "वॉल्ड गार्डन" (बंदिस्त) पायाभूत सुविधांची आवश्यकता असते. |
| सामग्री निर्माते त्यांचे काम कुठेही विकू शकतात आणि जागतिक बाजारपेठेत प्रवेश करू शकतात. | निर्माते ते वापरत असलेल्या प्लॅटफॉर्मच्या पायाभूत सुविधा आणि वितरणावर अवलंबून असतात. हे अनेकदा वापराच्या अटी आणि भौगोलिक निर्बंधांच्या अधीन असतात. |
| NFT निर्माते त्यांच्या स्वतःच्या कामावरील मालकी हक्क राखून ठेवू शकतात, आणि थेट NFT कॉन्ट्रॅक्टमध्ये रॉयल्टी प्रोग्राम करू शकतात. | संगीत स्ट्रीमिंग सेवांसारखे प्लॅटफॉर्म, विक्रीतून मिळणाऱ्या नफ्याचा मोठा हिस्सा स्वतःकडे ठेवतात. |
NFTs कशासाठी वापरले जातात?
NFTs अनेक गोष्टींसाठी वापरले जातात, ज्यामध्ये खालील गोष्टींचा समावेश आहे:
- तुम्ही एखाद्या कार्यक्रमाला उपस्थित होता हे सिद्ध करणे
- तुम्ही एखादा कोर्स पूर्ण केल्याचे प्रमाणित करणे
- गेमसाठी मालकी हक्क असलेल्या वस्तू
- डिजिटल कला
- वास्तविक जगातील मालमत्तांचे टोकनीकरण करणे
- तुमची ऑनलाइन ओळख सिद्ध करणे
- सामग्रीचा प्रवेश नियंत्रित करणे
- तिकीट विक्री
- विकेंद्रित इंटरनेट डोमेन नावे
- मध्ये तारण
कदाचित तुम्ही एक कलाकार आहात ज्यांना नियंत्रण न गमावता आणि मध्यस्थांना तुमचा नफा न देता NFTs वापरून तुमचे काम शेअर करायचे आहे. तुम्ही एक नवीन कॉन्ट्रॅक्ट तयार करू शकता आणि NFTs ची संख्या, त्यांचे गुणधर्म आणि काही विशिष्ट कलाकृतीची लिंक निर्दिष्ट करू शकता. कलाकार म्हणून, तुम्ही स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्टमध्ये तुम्हाला मिळणाऱ्या रॉयल्टीचा प्रोग्राम करू शकता (उदा., प्रत्येक वेळी NFT चे हस्तांतरण झाल्यावर विक्री किंमतीच्या 5% रक्कम कॉन्ट्रॅक्ट मालकाला हस्तांतरित करणे). तुम्ही नेहमी हे देखील सिद्ध करू शकता की तुम्ही NFTs तयार केले आहेत कारण तुम्ही कॉन्ट्रॅक्ट तैनात केलेल्या मालक आहात. तुमचे खरेदीदार सहजपणे सिद्ध करू शकतात की त्यांच्याकडे तुमच्या संग्रहातील अधिकृत NFT आहे कारण त्यांचा वॉलेट तुमच्या स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्टमधील टोकनशी जोडलेला आहे. ते त्याच्या सत्यतेबद्दल खात्री बाळगून संपूर्ण इथेरियम इकोसिस्टममध्ये त्याचा वापर करू शकतात.
किंवा एखाद्या क्रीडा स्पर्धेच्या तिकिटाचा विचार करा. ज्याप्रमाणे एखाद्या कार्यक्रमाचा आयोजक किती तिकिटे विकायची हे निवडू शकतो, त्याचप्रमाणे NFT चा निर्माता किती प्रती अस्तित्वात असाव्यात हे ठरवू शकतो. कधीकधी या अगदी तंतोतंत प्रती असतात, जसे की 5000 जनरल ॲडमिशन तिकिटे. कधीकधी अनेक तिकिटे तयार केली जातात जी अगदी सारखी असतात, परंतु प्रत्येक थोडे वेगळे असते, जसे की नियुक्त केलेल्या सीटसह तिकीट. तिकीट हाताळणाऱ्यांना पैसे न देता यांची पीअर-टू-पीअर खरेदी आणि विक्री केली जाऊ शकते आणि खरेदीदार नेहमी कॉन्ट्रॅक्ट पत्ता तपासून तिकिटाच्या सत्यतेची खात्री करू शकतो.
ethereum.org वर, लोकांनी आमच्या GitHub रिपॉझिटरीमध्ये अर्थपूर्ण योगदान दिले आहे हे दर्शविण्यासाठी NFTs चा वापर केला जातो (वेबसाइट प्रोग्राम केली, एखादा लेख लिहिला किंवा सुधारित केला...), आमच्या सामग्रीचे भाषांतर केले, किंवा आमच्या कम्युनिटी कॉल्सला उपस्थित राहिले, आणि आमच्याकडे आमचे स्वतःचे NFT डोमेन नाव देखील आहे. जर तुम्ही ethereum.org मध्ये योगदान दिले, तर तुम्ही NFT वर दावा करू शकता. काही क्रिप्टो मीटअप्सनी POAPs चा तिकिटे म्हणून वापर केला आहे. योगदानाबद्दल अधिक माहिती. कम्युनिटी अचिव्हमेंट NFTs पाहण्यासाठी तुम्ही आमचे ethereum.org संग्रहणीय वस्तू पृष्ठ देखील एक्सप्लोर करू शकता.
या वेबसाइटचे NFTs द्वारे समर्थित पर्यायी डोमेन नाव देखील आहे, ethereum.eth. आमचा .org पत्ता डोमेन नेम सिस्टीम (DNS) प्रदात्याद्वारे मध्यवर्तीरित्या व्यवस्थापित केला जातो, तर ethereum.eth इथेरियम नेम सर्व्हिस (ENS) द्वारे इथेरियमवर नोंदणीकृत आहे. आणि ते आमच्या मालकीचे आणि व्यवस्थापनाखाली आहे. आमचा ENS रेकॉर्ड तपासा (opens in a new tab)
ENS बद्दल अधिक माहिती (opens in a new tab)
NFTs कसे काम करतात?
इथेरियम ब्लॉकचेनवरील कोणत्याही डिजिटल वस्तूंप्रमाणेच, NFTs "स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्ट" नावाच्या विशेष इथेरियम आधारित संगणक प्रोग्रामद्वारे तयार केले जातात. हे कॉन्ट्रॅक्ट्स किंवा मानकांसारख्या विशिष्ट नियमांचे पालन करतात, जे कॉन्ट्रॅक्ट काय करू शकते हे ठरवतात.
NFT स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्ट काही प्रमुख गोष्टी करू शकते:
- NFTs तयार करणे: ते नवीन NFTs बनवू शकते.
- मालकी नियुक्त करणे: ते विशिष्ट इथेरियम पत्त्यांशी लिंक करून कोणत्या NFT ची मालकी कोणाकडे आहे याचा मागोवा ठेवते.
- प्रत्येक NFT ला एक ID देणे: प्रत्येक NFT चा एक क्रमांक असतो जो त्याला अद्वितीय बनवतो. याव्यतिरिक्त, सहसा त्यासोबत काही माहिती (मेटाडेटा) जोडलेली असते, जी NFT कशाचे प्रतिनिधित्व करते याचे वर्णन करते.
जेव्हा कोणीतरी NFT "तयार करतो" किंवा "मिंट" करतो, तेव्हा ते मुळात स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्टला त्यांना विशिष्ट NFT ची मालकी देण्यास सांगत असतात. ही माहिती ब्लॉकचेनमध्ये सुरक्षितपणे आणि सार्वजनिकरित्या साठवली जाते.
याव्यतिरिक्त, कॉन्ट्रॅक्टचा निर्माता अतिरिक्त नियम जोडू शकतो. ते एखादा विशिष्ट NFT किती प्रमाणात बनवला जाऊ शकतो हे मर्यादित करू शकतात किंवा जेव्हा जेव्हा NFT ची मालकी बदलते तेव्हा त्यांना एक छोटी रॉयल्टी फी मिळावी असे ठरवू शकतात.
NFT सुरक्षा
इथेरियमची सुरक्षा मधून येते. ही प्रणाली दुर्भावनापूर्ण कृतींना आर्थिकदृष्ट्या परावृत्त करण्यासाठी डिझाइन केलेली आहे, ज्यामुळे इथेरियम छेडछाड-मुक्त बनते. यामुळेच NFTs शक्य होतात. एकदा तुमच्या NFT व्यवहाराचा समावेश असलेला की, तो बदलण्यासाठी हल्लेखोराला लाखो ETH खर्च करावे लागतील. इथेरियम सॉफ्टवेअर चालवणारी कोणतीही व्यक्ती NFT मधील अप्रामाणिक छेडछाड त्वरित शोधू शकेल आणि त्या वाईट प्रवृत्तीच्या व्यक्तीला आर्थिक दंड आकारला जाईल आणि बाहेर काढले जाईल.
NFTs शी संबंधित सुरक्षा समस्या बहुधा फिशिंग स्कॅम, स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्टमधील असुरक्षा किंवा वापरकर्त्याच्या चुकांशी (जसे की अनावधानाने खाजगी की उघड करणे) संबंधित असतात, ज्यामुळे NFT मालकांसाठी चांगली वॉलेट सुरक्षा महत्त्वपूर्ण बनते.
सुरक्षेबद्दल अधिक माहितीपुढील वाचन
- NFTs साठी नवशिक्यांसाठी मार्गदर्शक (opens in a new tab) – लिंडा झी, जानेवारी 2020
- Etherscan NFT ट्रॅकर (opens in a new tab)
- Blockscout NFT ट्रॅकर (opens in a new tab)
- ERC-721 टोकन मानक
- ERC-1155 टोकन मानक
- NFT मानके विकी (opens in a new tab)