Yeni Başlayanlar İçin Merhaba Dünya Akıllı Sözleşmesi

solidity

hardhat

alchemy

akıllı sözleşmeler

dağıtım

Başlangıç

elanh

31 Mart 2021

10 dakikalık okuma

Blokzincir geliştirmeye yeniyseniz ve nereden başlayacağınızı bilmiyorsanız veya sadece akıllı sözleşmeleri nasıl dağıtacağınızı ve onlarla nasıl etkileşime gireceğinizi anlamak istiyorsanız, bu rehber tam size göre. Sanal bir cüzdan olan MetaMask (yeni sekmede açılır), Solidity (yeni sekmede açılır), Hardhat (yeni sekmede açılır) ve Alchemy (yeni sekmede açılır) kullanarak Sepolia test ağında basit bir akıllı sözleşme oluşturma ve dağıtma adımlarını inceleyeceğiz (bunların ne anlama geldiğini henüz anlamadıysanız endişelenmeyin, açıklayacağız).

Sözleşmeniz dağıtıldıktan sonra, onun için bir kullanıcı arayüzü oluşturabilirsiniz.

Herhangi bir noktada sorularınız olursa Alchemy Discord (yeni sekmede açılır) kanalından ulaşmaktan çekinmeyin!

Adım 1: Ethereum ağına bağlanın

Ethereum zincirine istekte bulunmanın birçok yolu vardır. Basitlik adına, kendi düğümlerimizi çalıştırmak zorunda kalmadan Ethereum zinciriyle iletişim kurmamızı sağlayan bir blokzincir geliştirici platformu ve API'si olan Alchemy'de ücretsiz bir hesap kullanacağız. Platform ayrıca, akıllı sözleşme dağıtımımızın arka planında neler olup bittiğini anlamak için bu eğitimde yararlanacağımız izleme ve analiz için geliştirici araçlarına da sahiptir. Henüz bir Alchemy hesabınız yoksa, buradan ücretsiz kaydolabilirsiniz (yeni sekmede açılır).

Adım 2: Uygulamanızı (ve API anahtarınızı) oluşturun

Bir Alchemy hesabı oluşturduktan sonra, bir uygulama oluşturarak bir API anahtarı üretebilirsiniz. Bu, Sepolia test ağına istekte bulunmamızı sağlayacaktır. Test ağlarına aşina değilseniz, bu sayfaya göz atın.

Gezinme çubuğunda "Select an app" (Bir uygulama seç) seçeneğini belirleyip "Create new app" (Yeni uygulama oluştur) düğmesine tıklayarak Alchemy Kontrol Panelinizdeki "Create new app" sayfasına gidin.

Uygulamanıza "Hello World" adını verin, kısa bir açıklama sunun ve bir kullanım senaryosu seçin, örn. "Infra & Tooling". Ardından, "Ethereum"u arayın ve ağı seçin.

İlerlemek için "Next" (İleri) düğmesine, ardından "Create app" (Uygulama oluştur) düğmesine tıklayın ve işte bu kadar! Uygulamanız, kopyalanmaya hazır bir API Anahtarı ile birlikte gezinme çubuğu açılır menüsünde görünmelidir.

Adım 3: Bir Ethereum hesabı (adres) oluşturun

İşlem göndermek ve almak için bir Ethereum hesabına ihtiyacımız var. Bu eğitim için, Ethereum hesap adresinizi yönetmek için kullanılan tarayıcıdaki sanal bir cüzdan olan MetaMask'ı kullanacağız. İşlemler hakkında daha fazla bilgi edinin.

MetaMask'ı indirebilir ve buradan (yeni sekmede açılır) ücretsiz olarak bir Ethereum hesabı oluşturabilirsiniz. Bir hesap oluştururken veya zaten bir hesabınız varsa, ağ açılır menüsünü kullanarak "Sepolia" test ağına geçtiğinizden emin olun (böylece gerçek parayla uğraşmamış oluruz).

Sepolia'nın listelendiğini görmüyorsanız, sağ üst köşedeki menüyü açın, "Networks" (Ağlar) seçeneğini belirleyin ve ağ listesinin altındaki "Show test networks" (Test ağlarını göster) seçeneğini açın (MetaMask'ın test ağlarını görüntüleme rehberine (yeni sekmede açılır) bakın). Ardından ağ seçim menüsünden "Sepolia"yı seçin.

Adım 4: Bir musluktan ether ekleyin

Akıllı sözleşmemizi test ağına dağıtmak için biraz sahte ETH'ye ihtiyacımız olacak. Sepolia ETH almak için çeşitli muslukların bir listesini görüntülemek üzere Sepolia ağ detaylarına gidebilirsiniz. Biri çalışmazsa, bazen kuruyabilecekleri için diğerini deneyin. Bazı muslukların uygunluk kuralları vardır; örneğin, Alchemy'nin Sepolia musluğu, alıcı adresin Ethereum Ana Ağında en az 0.001 ETH tutmasını gerektirir. Ağ trafiği nedeniyle sahte ETH'nizi almanız biraz zaman alabilir. Kısa bir süre sonra MetaMask hesabınızda ETH görmelisiniz!

Adım 5: Bakiyenizi Kontrol Edin

Bakiyemizin orada olduğunu iki kez kontrol etmek için, Alchemy'nin composer aracını (yeni sekmede açılır) kullanarak bir eth_getBalance isteği yapalım. Bu, cüzdanımızdaki ETH miktarını döndürecektir. MetaMask hesap adresinizi girip "Send Request" (İsteği Gönder) düğmesine tıkladıktan sonra şöyle bir yanıt görmelisiniz:

{ "jsonrpc": "2.0", "id": 0, "result": "0x2B5E3AF16B1880000" }

NOT: Bu sonuç ETH değil Wei cinsindendir. Wei, ether'in en küçük birimi olarak kullanılır. Wei'den ETH'ye dönüşüm şöyledir: 1 eth = 10¹⁸ wei. Yani 0x2B5E3AF16B1880000 değerini ondalık sayıya çevirirsek 5*10¹⁸ elde ederiz, bu da 5 ETH'ye eşittir.

Oh be! Sahte paramızın hepsi orada .

Adım 6: Projemizi başlatın

İlk olarak, projemiz için bir klasör oluşturmamız gerekecek. Komut satırınıza gidin ve şunu yazın:

mkdir hello-world
cd hello-world

Artık proje klasörümüzün içinde olduğumuza göre, projeyi başlatmak için npm init kullanacağız. Eğer npm henüz yüklü değilse, Node.js kurulum talimatlarını (yeni sekmede açılır) izleyin (bu eğitim için Node.js ve npm'e ihtiyacımız olacak).

npm init

Kurulum sorularını nasıl yanıtladığınız pek önemli değil, referans olması için biz şu şekilde yaptık:

package name: (hello-world)
version: (1.0.0)
description: hello world smart contract
entry point: (index.js)
test command:
git repository:
keywords:
author:
license: (ISC)
About to write to /Users/.../.../.../hello-world/package.json:

{
  "name": "hello-world",
  "version": "1.0.0",
  "description": "hello world smart contract",
  "main": "index.js",
  "scripts": {
     "test": "echo \"Error: no test specified\" && exit 1"
  },
  "author": "",
  "license": "ISC"
}

package.json dosyasını onaylayın. Bir sonraki adımda kuracağımız Hardhat 3, yalnızca ES modülü projelerini destekler, bu nedenle projeyi şu şekilde işaretleyin:

npm pkg set type=module

Ve artık hazırız!

Adım 7: Hardhat (yeni sekmede açılır)'i indirin

Hardhat, Ethereum yazılımınızı derlemek, dağıtmak, test etmek ve hatalarını ayıklamak için bir geliştirme ortamıdır. Geliştiricilere, canlı zincire dağıtmadan önce yerel olarak akıllı sözleşmeler ve merkeziyetsiz uygulamalar (dapp'ler) oluştururken yardımcı olur.

Hardhat 3, Node.js v22.13.0 veya daha yeni bir sürümünü gerektirir. hello-world projemizin içinde şunu çalıştırın:

npm install --save-dev hardhat

Kurulum talimatları (yeni sekmede açılır) hakkında daha fazla detay için bu sayfaya göz atın.

Adım 8: Hardhat projesi oluşturun

npx hardhat --init komutunu çalıştırmak eksiksiz bir örnek proje oluşturur, ancak bu eğitimde her parçayı görebilmeniz için her şeyi elle ayarlayacağız. Proje klasörünüzün kök dizininde, aşağıdaki içeriğe sahip hardhat.config.js adında bir dosya oluşturun:

import { defineConfig } from "hardhat/config"

export default defineConfig({
  solidity: "0.8.34",
})

Burası, projemiz için tüm kurulumu belirteceğimiz yerdir (13. adımda). Şimdilik, sadece Hardhat'e Solidity derleyicisinin hangi sürümünü kullanacağını söyler.

Adım 9: Proje klasörlerini ekleyin

Projemizi düzenli tutmak için iki yeni klasör oluşturacağız. Komut satırınızda projenizin kök dizinine gidin ve şunu yazın:

mkdir contracts
mkdir scripts

contracts/, merhaba dünya akıllı sözleşme kod dosyamızı tutacağımız yerdir
scripts/, sözleşmemizi dağıtmak ve onunla etkileşime girmek için komut dosyalarını tutacağımız yerdir

Adım 10: Sözleşmemizi yazın

Kendi kendinize, ne zaman kod yazacağız diye soruyor olabilirsiniz?? İşte buradayız, 10. adımda.

hello-world projesini favori düzenleyicinizde açın (biz VSCode (yeni sekmede açılır)'u seviyoruz). Akıllı sözleşmeler, HelloWorld.sol akıllı sözleşmemizi yazmak için kullanacağımız Solidity adlı bir dilde yazılır.‌

"contracts" klasörüne gidin ve HelloWorld.sol adında yeni bir dosya oluşturun
Aşağıda, bu eğitim için kullanacağımız Ethereum Vakfı'ndan örnek bir Hello World akıllı sözleşmesi bulunmaktadır. Aşağıdaki içeriği kopyalayıp HelloWorld.sol dosyanıza yapıştırın ve bu sözleşmenin ne yaptığını anlamak için yorumları okuduğunuzdan emin olun:

// SPDX-License-Identifier: MIT
// Anlamsal sürümleme kullanarak Solidity sürümünü belirtir.
// Daha fazla bilgi edinin: https://docs.soliditylang.org/en/latest/layout-of-source-files.html#pragma
pragma solidity ^0.8.24;

// `HelloWorld` adında bir sözleşme tanımlar.
// Bir sözleşme, işlevlerin ve verilerin (durumunun) bir koleksiyonudur. Dağıtıldıktan sonra, bir sözleşme Ethereum Blokzincir üzerinde belirli bir adreste bulunur. Daha fazla bilgi edinin: https://docs.soliditylang.org/en/latest/structure-of-a-contract.html
contract HelloWorld {

   // `string` türünde bir `message` durum değişkeni bildirir.
   // Durum değişkenleri, değerleri sözleşme deposunda kalıcı olarak saklanan değişkenlerdir. `public` anahtar kelimesi, değişkenleri bir sözleşme dışından erişilebilir hale getirir ve diğer sözleşmelerin veya istemcilerin değere erişmek için çağırabileceği bir işlev oluşturur.
   string public message;

   // Sınıf tabanlı nesne yönelimli birçok dile benzer şekilde, kurucu (constructor), yalnızca sözleşme oluşturulduğunda yürütülen özel bir işlevdir.
   // Kurucular, sözleşmenin verilerini başlatmak için kullanılır. Daha fazla bilgi edinin: https://docs.soliditylang.org/en/latest/contracts.html#constructors
   constructor(string memory initMessage) {

      // Bir dize argümanı olan `initMessage` değerini kabul eder ve değeri sözleşmenin `message` depolama değişkenine ayarlar).
      message = initMessage;
   }

   // Bir dize argümanı kabul eden ve `message` depolama değişkenini güncelleyen genel (public) bir işlev.
   function update(string memory newMessage) public {
      message = newMessage;
   }
}

Bu, oluşturulduğunda bir mesaj depolayan ve update işlevi çağrılarak güncellenebilen süper basit bir akıllı sözleşmedir.

Adım 11: MetaMask ve Alchemy'yi projenize bağlayın

Bir MetaMask cüzdanı, Alchemy hesabı oluşturduk ve akıllı sözleşmemizi yazdık, şimdi bu üçünü bağlama zamanı.

Sanal cüzdanınızdan gönderilen her işlem, benzersiz özel anahtarınızı kullanarak bir imza gerektirir. Programımıza bu izni sağlamak için özel anahtarımızı (ve Alchemy API anahtarını) bir ortam dosyasında güvenle saklayabiliriz.

İşlem gönderme hakkında daha fazla bilgi edinmek için işlemler belgelerine göz atın.

Projemizin kök dizininde bir .env dosyası oluşturun ve MetaMask özel anahtarınızı ve HTTP Alchemy API URL'nizi buna ekleyin.

Özel anahtarınızı dışa aktarmak için bu talimatları (yeni sekmede açılır) izleyin
HTTP Alchemy API URL'sini almak için aşağıya bakın

Alchemy API URL'sini kopyalayın

.env dosyanız şu şekilde görünmelidir:

API_URL="https://eth-sepolia.g.alchemy.com/v2/your-api-key"
PRIVATE_KEY="your-metamask-private-key"

Bunları kodumuza gerçekten bağlamak için, 13. adımda hardhat.config.js dosyamızda bu değişkenlere referans vereceğiz. Node.js .env dosyalarını kendi başına okuyabilir, bu nedenle yüklenecek fazladan bir paket yoktur.

.env dosyasını işlemeyin (commit)! Lütfen .env dosyanızı asla kimseyle paylaşmadığınızdan veya ifşa etmediğinizden emin olun, çünkü bunu yaparak sırlarınızı tehlikeye atarsınız. Sürüm kontrolü kullanıyorsanız, .env dosyanızı bir gitignore dosyasına ekleyin.

Adım 12: Ethers.js'i yükleyin

Ethers.js, standart JSON-RPC yöntemlerini daha kullanıcı dostu yöntemlerle sararak Ethereum ile etkileşime girmeyi ve istekte bulunmayı kolaylaştıran bir kütüphanedir.

Hardhat, ek araçlar ve genişletilmiş işlevsellik için Eklentileri (yeni sekmede açılır) entegre etmeyi çok kolaylaştırır. Sözleşme dağıtımı için Ethers eklentisinden (yeni sekmede açılır) yararlanacağız (Ethers.js (yeni sekmede açılır) bazı süper temiz sözleşme dağıtım yöntemlerine sahiptir).

Proje dizininizde şunu yazın:

npm install --save-dev @nomicfoundation/hardhat-ethers ethers

Ayrıca bir sonraki adımda eklentiyi hardhat.config.js dosyamıza ekleyeceğiz.

Adım 13: hardhat.config.js dosyasını güncelleyin

Şimdiye kadar birkaç bağımlılık ve eklenti ekledik, şimdi projemizin hepsinden haberdar olması için hardhat.config.js dosyasını güncellememiz gerekiyor.

hardhat.config.js dosyanızı şu şekilde görünecek biçimde güncelleyin:

import { existsSync } from "node:fs"
import hardhatEthers from "@nomicfoundation/hardhat-ethers"
import { configVariable, defineConfig } from "hardhat/config"

// Eğer varsa, .env dosyasından API_URL ve PRIVATE_KEY değerlerini process.env içine yükle
if (existsSync(".env")) process.loadEnvFile()

export default defineConfig({
  plugins: [hardhatEthers],
  solidity: "0.8.34",
  networks: {
    sepolia: {
      type: "http",
      url: configVariable("API_URL"),
      accounts: [configVariable("PRIVATE_KEY")],
    },
  },
})

configVariable, Hardhat'e her bir değeri yalnızca ihtiyaç duyulduğunda bir ortam değişkeninden okumasını söyler, böylece compile gibi komutlar değerler ayarlanmadan önce bile çalışır. Özel anahtarınızı düz metin dosyasında tutmamayı tercih ederseniz, Hardhat şifrelenmiş bir anahtar deposundan yapılandırma değişkenlerini (yeni sekmede açılır) de okuyabilir.

Adım 14: Sözleşmemizi derleyin

Şimdiye kadar her şeyin çalıştığından emin olmak için sözleşmemizi derleyelim. compile görevi, yerleşik hardhat görevlerinden biridir.

Komut satırından şunu çalıştırın:

npx hardhat compile

İlk derlediğinizde, Hardhat Solidity derleyicisini indirir. Ardından Compiled 1 Solidity file with solc 0.8.34 gibi bir şey görmelisiniz. Görmezseniz, her zaman Alchemy Discord (yeni sekmede açılır) kanalından mesaj atabilirsiniz.

Adım 15: Dağıtım betiğimizi yazın

Artık sözleşmemiz yazıldığına ve yapılandırma dosyamız hazır olduğuna göre, sözleşme dağıtım betiğimizi yazma zamanı geldi.

scripts/ klasörüne gidin ve deploy.js adında yeni bir dosya oluşturarak içine aşağıdaki içeriği ekleyin:

import { network } from "hardhat"

const { ethers } = await network.create()

const HelloWorld = await ethers.getContractFactory("HelloWorld")

// Bir sözleşme nesnesine çözümlenen bir söz (promise) döndürerek dağıtımı başlat
const hello_world = await HelloWorld.deploy("Hello World!")
await hello_world.waitForDeployment()
console.log("Contract deployed to address:", await hello_world.getAddress())

Bu kod satırlarının her birinin ne yaptığına bir göz atalım.

const { ethers } = await network.create()

Hardhat 3'te, bir betik bir ağa açıkça bir bağlantı açar. network.create(), betiği çalıştırdığınızda --network seçeneğiyle seçtiğiniz ağa bağlanır ve hardhat-ethers eklentisi bu bağlantıya bir ethers nesnesi ekler.

const HelloWorld = await ethers.getContractFactory("HelloWorld")

ethers.js'deki bir ContractFactory, yeni akıllı sözleşmeleri dağıtmak için kullanılan bir soyutlamadır, bu nedenle buradaki HelloWorld, hello world sözleşmemizin örnekleri için bir fabrikadır. hardhat-ethers eklentisini kullanırken ContractFactory ve Contract örnekleri varsayılan olarak ilk imzalayana bağlanır.

const hello_world = await HelloWorld.deploy("Hello World!")

Bir ContractFactory üzerinde deploy() çağırmak dağıtımı başlatacak ve bir Contract'a çözümlenen bir Promise döndürecektir. Bu, akıllı sözleşme işlevlerimizin her biri için bir yöntemi olan nesnedir. deploy()'a ilettiğiniz argümanlar sözleşmenin kurucusuna gider, burada başlangıç mesajıdır.

waitForDeployment(), dağıtım işlemi bir bloğa dahil edilene kadar bekler ve getAddress() yeni sözleşmenin adresini döndürür. Daha fazla detay için ethers.js sözleşme belgelerine (yeni sekmede açılır) bakın.

Adım 16: Sözleşmemizi dağıtın

Sonunda akıllı sözleşmemizi dağıtmaya hazırız! Komut satırına gidin ve şunu çalıştırın:

npx hardhat run scripts/deploy.js --network sepolia

Ardından şuna benzer bir şey görmelisiniz:

Contract deployed to address: 0x6cd7d44516a20882cEa2DE9f205bF401c0d23570

Sepolia etherscan (yeni sekmede açılır)'e gidip sözleşme adresimizi aratırsak, başarıyla dağıtıldığını görebilmeliyiz. İşlem şuna benzer görünecektir:

From adresi MetaMask hesap adresinizle eşleşmelidir ve To adresi "Contract Creation" (Sözleşme Oluşturma) diyecektir, ancak işleme tıklarsak To alanında sözleşme adresimizi göreceğiz:

Tebrikler! Ethereum zincirine bir akıllı sözleşme dağıttınız 🎉

Arka planda neler olup bittiğini anlamak için, Alchemy kontrol panelinizde (yeni sekmede açılır) "Hello World" uygulamanızın aldığı isteklere bakabilirsiniz.

Orada, .deploy() işlevini çağırdığımızda Hardhat/Ethers'ın bizim için arka planda yaptığı bir avuç JSON-RPC çağrısını göreceksiniz. Burada dikkat edilmesi gereken iki önemli çağrı, sözleşmemizi gerçekten Sepolia zincirine yazma isteği olan eth_sendRawTransaction ve hash verildiğinde işlemimiz hakkında bilgi okuma isteği olan eth_getTransactionByHash'tir (işlem gönderirken tipik bir model). İşlem gönderme hakkında daha fazla bilgi edinmek için işlemler belgelerine göz atın.

Bu eğitim için hepsi bu kadar. Ardından, sözleşmeniz için bir kullanıcı arayüzü oluşturabilirsiniz.