Ethereum'un temel güçlerinden biri, aktif bir araştırma ve mühendislik topluluğunun onu sürekli olarak geliştirmesidir. Dünya çapında birçok hevesli ve yetenekli insan, kendilerini Ethereum'daki bekleyen sorunlara adamak istiyor, ancak bu sorunların ne olduğunu bulmak her zaman kolay olmuyor. Bu sayfa, Ethereum'un en ileri teknolojisine kaba bir rehber olarak temel aktif araştırma alanlarını özetlemektedir.
Ethereum araştırması nasıl çalışır?
Ethereum araştırması açık ve şeffaftır ve merkeziyetsiz bilim (DeSci) (opens in a new tab) ilkelerini somutlaştırır. Kültür, araştırma araçlarını ve çıktılarını, örneğin çalıştırılabilir not defterleri aracılığıyla, mümkün olduğunca açık ve etkileşimli hale getirmektir. Ethereum araştırması hızlı ilerler; yeni bulgular, akran değerlendirmesi turlarından sonra geleneksel yayınlar aracılığıyla topluluğa ulaşmak yerine ethresear.ch (opens in a new tab) gibi forumlarda açıkça yayınlanır ve tartışılır.
Genel araştırma kaynakları
Belirli bir konudan bağımsız olarak, ethresear.ch (opens in a new tab) adresinde ve Eth R&D Discord kanalında (opens in a new tab) Ethereum araştırmaları hakkında zengin bir bilgi birikimi bulunabilir. Bunlar, Ethereum araştırmacılarının en son fikirleri ve geliştirme fırsatlarını tartıştığı başlıca yerlerdir.
Mayıs 2022'de DelphiDigital (opens in a new tab) tarafından yayınlanan bu rapor, Ethereum yol haritasına iyi bir genel bakış sunmaktadır.
Fon Kaynakları
Ethereum araştırmalarına dahil olabilir ve bunun için ödeme alabilirsiniz! Örneğin, Ethereum Vakfı yakın zamanda bir Akademik Hibeler fonlama turu (opens in a new tab) düzenledi. Aktif ve yaklaşan fonlama fırsatları hakkında bilgiyi Ethereum hibeler sayfasında bulabilirsiniz.
Protokol araştırması
Protokol araştırması, Ethereum'un temel katmanıyla ilgilenir; bu, düğümlerin nasıl bağlandığını, iletişim kurduğunu, Ethereum verilerini nasıl alıp verdiğini ve depoladığını ve Blokzincir'in durumu hakkında nasıl mutabakata vardığını tanımlayan kurallar dizisidir. Protokol araştırması iki üst düzey kategoriye ayrılır: mutabakat ve yürütme.
Mutabakat
Mutabakat araştırması, Ethereum'un Hisse Kanıtı (PoS) mekanizması ile ilgilenir. Bazı örnek mutabakat araştırma konuları şunlardır:
- güvenlik açıklarını belirleme ve yamalama;
- kriptoekonomik güvenliği ölçme;
- istemci uygulamalarının güvenliğini veya performansını artırma;
- ve hafif istemciler geliştirme.
İleriye dönük araştırmaların yanı sıra, Ethereum'da önemli iyileştirmelere olanak sağlamak için tek slot kesinliği gibi protokolün bazı temel yeniden tasarımları da araştırılmaktadır. Ayrıca, fikir birliği istemcileri arasındaki eşler arası ağ iletişiminin verimliliği, güvenliği ve izlenmesi de önemli araştırma konularıdır.
Arka plan okuması
- Hisse Kanıtı'na (PoS) giriş
- Casper FFG makalesi (opens in a new tab)
- Casper FFG açıklayıcısı (opens in a new tab)
- Gasper makalesi (opens in a new tab)
Son araştırmalar
- Ethresear.ch Mutabakatı (opens in a new tab)
- Kullanılabilirlik/Kesinlik ikilemi (opens in a new tab)
- Tek slot kesinliği (opens in a new tab)
- Teklifçi-oluşturucu ayrımı (PBS) (opens in a new tab)
Yürütme
Yürütme katmanı, işlemleri yürütmek, Ethereum sanal makinesini (EVM) çalıştırmak ve mutabakat katmanına iletilecek yürütme yüklerini oluşturmakla ilgilenir. Aşağıdakiler de dahil olmak üzere birçok aktif araştırma alanı vardır:
- hafif istemci desteği oluşturmak;
- Gaz limitlerini araştırmak;
- ve yeni veri yapılarını (ör. Verkle Ağaçları) dahil etmek.
Arka plan okuması
Son araştırmalar
- Veritabanı optimizasyonları (opens in a new tab)
- Durum zaman aşımı (opens in a new tab)
- Durum zaman aşımına giden yollar (opens in a new tab)
- Verkle ve durum zaman aşımı teklifi (opens in a new tab)
- Geçmiş yönetimi (opens in a new tab)
- Verkle Ağaçları (opens in a new tab)
- Veri kullanılabilirliği örneklemesi (DAS) (opens in a new tab)
İstemci Geliştirme
Ethereum istemcileri, Ethereum protokolünün uygulamalarıdır. İstemci geliştirme, protokol araştırmasından elde edilen sonuçları bu istemcilere entegre ederek gerçeğe dönüştürür. İstemci geliştirme, istemci spesifikasyonlarını güncellemeyi ve belirli uygulamalar oluşturmayı içerir.
Bir Ethereum düğümünün iki yazılım parçasını çalıştırması gerekir:
- Blokzincir'in başını takip etmek, blokları yaymak (gossip) ve mutabakat mantığını işlemek için bir fikir birliği istemcisi
- Ethereum Sanal Makinesi'ni desteklemek ve işlemleri ve akıllı sözleşmeleri yürütmek için bir yürütme istemcisi
Düğümler ve istemciler hakkında daha fazla ayrıntı ve mevcut tüm istemci uygulamalarının bir listesi için düğümler ve istemciler sayfasına bakın. Ayrıca tüm Ethereum güncellemelerinin geçmişini geçmiş sayfasında bulabilirsiniz.
Yürütme İstemcileri
- Yürütme istemcisi spesifikasyonu (opens in a new tab)
- Yürütme API'si spesifikasyonu (opens in a new tab)
Fikir Birliği İstemcileri
- Fikir birliği istemcisi spesifikasyonu (opens in a new tab)
- İşaret (Beacon) API'si spesifikasyonu (opens in a new tab)
Ölçeklendirme ve performans
Ethereum'u ölçeklendirmek, Ethereum araştırmacıları için büyük bir odak alanıdır. Mevcut yaklaşımlar, işlemleri toplamalara (rollups) aktarmayı ve veri blobları kullanarak bunları mümkün olduğunca ucuz hale getirmeyi içerir. Ethereum'u ölçeklendirme hakkında giriş niteliğindeki bilgiler ölçeklendirme sayfamızda mevcuttur.
Katman 2 (L2)
Şu anda işlemleri toplu işleme (batching) ve bunları Ethereum katman 1 (L1) üzerinde güvence altına alma konusunda farklı teknikler kullanarak Ethereum'u ölçeklendiren çeşitli katman 2 (L2) protokolleri bulunmaktadır. Bu, çok fazla araştırma ve geliştirme potansiyeline sahip, çok hızlı büyüyen bir konudur.
Arka plan okuması
Son araştırmalar
- Sıralayıcılar için Arbitrum'un adil sıralaması (opens in a new tab)
- Ethresear.ch Katman 2 (opens in a new tab)
- Toplama odaklı yol haritası (opens in a new tab)
- L2BEAT (opens in a new tab)
Köprüler
Katman 2'nin daha fazla araştırma ve geliştirme gerektiren belirli bir alanı, güvenli ve performanslı köprülerdir. Bu, çeşitli Katman 2'ler arasındaki köprüleri ve Katman 1 ile Katman 2 arasındaki köprüleri içerir. Bu, özellikle önemli bir araştırma alanıdır çünkü köprüler genellikle bilgisayar korsanları tarafından hedef alınır.
Arka plan okuması
- Blokzincir köprülerine giriş
- Vitalik'in köprüler hakkındaki görüşleri (opens in a new tab)
- Blokzincir köprüleri makalesi (opens in a new tab)
- Köprülerde kilitlenen değer (opens in a new tab)
Son araştırmalar
Parçalama (Sharding)
Ethereum'un Blokzincir'ini parçalara ayırmak (sharding) uzun zamandır geliştirme yol haritasının bir parçası olmuştur. Ancak, "danksharding" gibi yeni ölçeklendirme çözümleri şu anda merkezde yer almaktadır.
Tam danksharding'in öncüsü olan Proto-Danksharding, Cancun-Deneb ("Dencun") ağ güncellemesi ile yayına girdi.
Dencun güncellemesi hakkında daha fazla bilgi
Arka plan okuması
- Proto-Danksharding notları (opens in a new tab)
- Bankless Danksharding videosu (opens in a new tab)
- Ethereum Parçalama (Sharding) Araştırma Özeti (opens in a new tab)
- Danksharding (Polynya) (opens in a new tab)
Son araştırmalar
- EIP-4844: Proto-Danksharding (opens in a new tab)
- Vitalik'in parçalama ve veri kullanılabilirliği örneklemesi (DAS) hakkındaki görüşleri (opens in a new tab)
Donanım
Mütevazı donanımlarda düğümleri çalıştırmak, Ethereum'u merkeziyetsiz tutmak için temeldir. Bu nedenle, düğümleri çalıştırmak için donanım gereksinimlerini en aza indirmeye yönelik aktif araştırmalar önemli bir araştırma alanıdır.
Arka plan okuması
Son araştırmalar
Güvenlik
Güvenlik; spam/dolandırıcılık önleme, Cüzdan güvenliği, donanım güvenliği, kriptoekonomik güvenlik, hata avcılığı ve uygulamaların ve istemci yazılımlarının test edilmesi ile anahtar yönetimini içerebilen geniş bir konudur. Bu alanlardaki bilgi birikimine katkıda bulunmak, ana akım benimsenmeyi teşvik etmeye yardımcı olacaktır.
Kriptografi ve ZKP
Sıfır bilgi ispatları (ZKP) ve kriptografi, Ethereum ve uygulamalarına gizlilik ve güvenlik oluşturmak için kritik öneme sahiptir. Sıfır bilgi, birçok açık araştırma ve geliştirme fırsatına sahip, nispeten genç ancak hızlı ilerleyen bir alandır. Bazı olasılıklar arasında Keccak hashleme algoritmasının (opens in a new tab) daha verimli uygulamalarını geliştirmek, şu anda var olanlardan daha iyi polinom taahhütleri bulmak veya ECDSA açık anahtar üretimi ve imza doğrulama devrelerinin maliyetini azaltmak yer alır.
Arka plan okuması
- 0xparc blogu (opens in a new tab)
- zkp.science (opens in a new tab)
- Zero Knowledge podcast'i (opens in a new tab)
Son araştırmalar
- Eliptik eğri kriptografisindeki son gelişmeler (opens in a new tab)
- Ethresear.ch ZK (opens in a new tab)
Cüzdanlar
Ethereum cüzdanları tarayıcı eklentileri, masaüstü ve mobil uygulamalar veya Ethereum üzerindeki akıllı sözleşmeler olabilir. Bireysel kullanıcı anahtar yönetimiyle ilişkili bazı riskleri azaltan sosyal kurtarma cüzdanları üzerine aktif araştırmalar bulunmaktadır. Cüzdanların geliştirilmesiyle bağlantılı olarak, yeni gelişen önemli bir araştırma alanı olan hesap soyutlamanın alternatif biçimlerine yönelik araştırmalar da mevcuttur.
Arka plan okuması
- Cüzdanlara giriş
- Cüzdan güvenliğine giriş
- Ethresear.ch Güvenliği (opens in a new tab)
- EIP-2938 Hesap Soyutlama (opens in a new tab)
- EIP-4337 Hesap Soyutlama (opens in a new tab)
Son araştırmalar
- Doğrulama odaklı akıllı sözleşme cüzdanları (opens in a new tab)
- Hesapların geleceği (opens in a new tab)
- EIP-3074 AUTH ve AUTHCALL İşlem Kodları (Opcodes) (opens in a new tab)
- Bir EOA adresinde kod yayınlama (opens in a new tab)
Topluluk, eğitim ve sosyal yardım
Yeni kullanıcıların Ethereum sistemine katılımı (onboarding), yeni eğitim kaynakları ve sosyal yardım yaklaşımları gerektirir. Bu; blog yazıları ve makaleler, kitaplar, podcast'ler, memler, öğretim kaynakları, olaylar ve topluluklar oluşturan, yeni başlayanları karşılayan ve insanları Ethereum hakkında eğiten diğer her şeyi içerebilir.
UX/UI
Daha fazla insanı Ethereum sistemine katmak için ekosistemin UX/UI'ı iyileştirmesi gerekir. Bu, tasarımcıların ve ürün uzmanlarının cüzdanların ve uygulamaların tasarımını yeniden incelemesini gerektirecektir.
Arka plan okuması
Son araştırmalar
- Web3 Design Discord'u (opens in a new tab)
- Web3 Tasarım İlkeleri (opens in a new tab)
- Ethereum Magicians UX tartışması (opens in a new tab)
Ekonomi
Ethereum'daki ekonomi araştırmaları genel olarak iki yaklaşımı izler: ekonomik teşviklere dayanan mekanizmaların güvenliğini doğrulamak ("mikroekonomi") ve protokoller, uygulamalar ve kullanıcılar arasındaki değer akışlarını analiz etmek ("makroekonomi"). Ethereum'un yerel varlığı (Ether) ve üzerine inşa edilen token'lar (örneğin NFT'ler ve ERC-20 token'ları) ile ilgili karmaşık kriptoekonomik faktörler vardır.
Arka plan okuması
- Sağlam Teşvikler Grubu (Robust Incentives Group) (opens in a new tab)
- Devconnect'te ETHconomics atölyesi (opens in a new tab)
Son araştırmalar
- EIP-1559'un ampirik analizi (opens in a new tab)
- Dolaşımdaki arz dengesi (opens in a new tab)
- MEV'i Ölçmek: Orman ne kadar karanlık? (opens in a new tab)
Blok alanı ve ücret piyasaları
Blok alanı piyasaları, son kullanıcı işlemlerinin doğrudan Ethereum'a (Katman 1) veya köprülenmiş ağlara, ör. toplamalara (Katman 2) dahil edilmesini yönetir. Ethereum'da işlemler, zinciri spam'den koruyan ve tıkanıklığı fiyatlandıran EIP-1559 olarak protokol içinde dağıtılan ücret piyasasına sunulur. Her iki katmanda da işlemler, bu dışsallıkları yakalamak veya yönetmek için yeni piyasa yapılarını teşvik eden Maksimum Çıkarılabilir Değer (MEV) olarak bilinen dışsallıklar üretebilir.
Arka plan okuması
- Ethereum Blokzinciri İçin İşlem Ücreti Mekanizması Tasarımı: EIP-1559'un Ekonomik Analizi (Tim Roughgarden, 2020) (opens in a new tab)
- EIP-1559 Simülasyonları (Sağlam Teşvikler Grubu) (opens in a new tab)
- Temel ilkelerden Toplama (Rollup) ekonomisi (opens in a new tab)
- Flash Boys 2.0: Merkeziyetsiz Borsalarda Önden Koşma (Frontrunning), İşlem Yeniden Sıralama ve Mutabakat İstikrarsızlığı (opens in a new tab)
Son araştırmalar
- Çok boyutlu EIP-1559 video sunumu (opens in a new tab)
- Etki alanları arası MEV (opens in a new tab)
- MEV müzayedeleri (opens in a new tab)
Hisse Kanıtı (PoS) teşvikleri
Doğrulayıcılar, dürüst olmayan davranışlara karşı teminat olarak Ethereum'un yerel varlığını (Ether) kullanırlar. Bunun kriptoekonomisi ağın güvenliğini belirler. Gelişmiş doğrulayıcılar, açık saldırılar başlatmak için teşvik katmanının nüanslarından yararlanabilirler.
Arka plan okuması
- Ethereum ekonomisi ustalık sınıfı ve ekonomik model (opens in a new tab)
- PoS teşviklerinin simülasyonları (Sağlam Teşvikler Grubu) (opens in a new tab)
Son araştırmalar
- Teklifçi-oluşturucu ayrımı (PBS) altında işlemlerin sansür direncini artırma (opens in a new tab)
- PoS Ethereum'a Yönelik Üç Saldırı (opens in a new tab)
Likit staking ve türevler
Likit staking, 32 ETH'den daha azına sahip kullanıcıların, Ether'i DeFi'de kullanılabilecek stake edilmiş Ether'i temsil eden bir token ile değiştirerek staking getirileri elde etmelerini sağlar. Ancak, likit staking ile ilişkili teşvikler ve piyasa dinamiklerinin yanı sıra bunun Ethereum'un güvenliği üzerindeki etkisi (ör. merkezileşme riskleri) hala keşfedilmektedir.
Arka plan okuması
- Ethresear.ch likit staking (opens in a new tab)
- Lido: Güven gerektirmeyen Ethereum staking'ine giden yol (opens in a new tab)
- Rocket Pool: Staking protokolüne giriş (opens in a new tab)
Son araştırmalar
- Lido'dan çekim işlemlerini yönetme (opens in a new tab)
- Çekim kimlik bilgileri (opens in a new tab)
- Likit Staking Türevlerinin riskleri (opens in a new tab)
Test Etme
Biçimsel doğrulama
Biçimsel doğrulama, Ethereum'un mutabakat spesifikasyonlarının doğru ve hatasız olduğunu doğrulamak için kod yazmaktır. Spesifikasyonun Python ile yazılmış, bakım ve geliştirme gerektiren çalıştırılabilir bir sürümü vardır. Daha fazla araştırma, spesifikasyonun Python uygulamasını iyileştirmeye ve doğruluğu daha sağlam bir şekilde doğrulayabilen ve sorunları belirleyebilen araçlar eklemeye yardımcı olabilir.
Arka plan okuması
Son araştırmalar
- Yatırma sözleşmesinin biçimsel doğrulaması (opens in a new tab)
- İşaret Zinciri spesifikasyonunun biçimsel doğrulaması (opens in a new tab)
Veri bilimi ve analitik
Ethereum'daki etkinlik ve ağın sağlığı hakkında ayrıntılı bilgi veren daha fazla veri analizi aracına ve kontrol paneline ihtiyaç vardır.
Arka plan okuması
Son araştırmalar
Uygulamalar ve araçlar
Uygulama katmanı, işlemleri Ethereum'un temel katmanında sonuçlandıran çeşitli bir program ekosistemini destekler. Geliştirme ekipleri, önemli Web2 uygulamalarının birleştirilebilir, izinsiz ve sansüre dirençli sürümlerini oluşturmak veya tamamen yeni Web3'e özgü kavramlar yaratmak için Ethereum'dan yararlanmanın yeni yollarını sürekli olarak buluyor. Aynı zamanda, Ethereum üzerinde merkeziyetsiz uygulamalar (dapp'ler) oluşturmayı daha az karmaşık hale getiren yeni araçlar geliştirilmektedir.
DeFi
Merkeziyetsiz finans (DeFi), Ethereum üzerine inşa edilen birincil uygulama sınıflarından biridir. DeFi, kullanıcıların akıllı sözleşmeler kullanarak kripto varlıkları depolamasına, transfer etmesine, borç vermesine, borç almasına ve yatırım yapmasına olanak tanıyan birleştirilebilir "para legoları" oluşturmayı amaçlar. DeFi, sürekli güncellenen, hızlı ilerleyen bir alandır. Güvenli, verimli ve erişilebilir protokollere yönelik araştırmalara sürekli ihtiyaç duyulmaktadır.
Arka plan okuması
Son araştırmalar
- Merkeziyetsiz finans, merkezi mülkiyet mi? (opens in a new tab)
- Optimism: Dolar altı işlemlere giden yol (opens in a new tab)
DAO'lar
Ethereum için etkili bir kullanım durumu, DAO'ların kullanımı yoluyla merkeziyetsiz bir şekilde organize olma yeteneğidir. İnsanların seçeneklerini geleneksel şirketlerin ve organizasyonların ötesine büyük ölçüde genişleterek, güveni minimize edilmiş bir koordinasyon aracı olarak gelişmiş yönetişim biçimlerini yürütmek için Ethereum'daki DAO'ların nasıl geliştirilebileceği ve kullanılabileceği konusunda çok sayıda aktif araştırma bulunmaktadır.
Arka plan okuması
Son araştırmalar
Geliştirici araçları
Ethereum geliştiricileri için araçlar hızla gelişiyor. Bu genel alanda yapılacak çok sayıda aktif araştırma ve geliştirme var.
Arka plan okuması
- Programlama diline göre araçlar
- Geliştirici Çerçeveleri
- Fikir birliği geliştirici araçları listesi (opens in a new tab)
- Token standartları
- CryptoDevHub: EVM Araçları (opens in a new tab)
Son araştırmalar
Kâhinler (Oracles)
Kâhinler (Oracles), zincir dışı verileri izinsiz ve merkeziyetsiz bir şekilde Blokzincir'e aktarır. Bu verileri zincir içine almak, dapp'lerin gerçek dünyadaki varlıklardaki fiyat dalgalanmaları, zincir dışı uygulamalardaki olaylar veya hatta hava durumundaki değişiklikler gibi gerçek dünya olaylarına tepki vermesini sağlar.
Arka plan okuması
Son araştırmalar
- Blokzincir kâhinleri anketi (opens in a new tab)
- Chainlink teknik incelemesi (white paper) (opens in a new tab)
Uygulama güvenliği
Ethereum'daki hack'ler genellikle protokolün kendisinden ziyade bireysel uygulamalardaki güvenlik açıklarından yararlanır. Bilgisayar korsanları ve uygulama geliştiricileri, yeni saldırılar ve savunmalar geliştirmek için bir silahlanma yarışına kilitlenmiş durumdadır. Bu, uygulamaları hack'lerden korumak için her zaman önemli araştırma ve geliştirmelerin gerektiği anlamına gelir.
Arka plan okuması
- Wormhole istismar raporu (opens in a new tab)
- Ethereum sözleşme hack'i otopsileri listesi (opens in a new tab)
- Rekt News (opens in a new tab)
Son araştırmalar
Teknoloji yığını
Tüm Ethereum teknoloji yığınını merkeziyetsizleştirmek önemli bir araştırma alanıdır. Şu anda, Ethereum üzerindeki dapp'ler genellikle merkezi araçlara veya altyapıya dayandıkları için bazı merkezileşme noktalarına sahiptir.
Arka plan okuması
- Ethereum yığını
- Coinbase: Web3 Yığınına Giriş (opens in a new tab)
- Akıllı sözleşmelere giriş
- Merkeziyetsiz depolamaya giriş