Ethereum ve Bitcoin: Aralarındaki fark nedir?

Bitcoin—hızlı bir başlangıç

Bitcoin, merkeziyetsiz bir dijital para ağıdır. 2008 finansal krizinden kısa bir süre sonra, Satoshi Nakamoto adını kullanan anonim bir varlık tarafından 2009 yılında yaratılmıştır. Fikir, Bitcoin'in eşler arası bir elektronik nakit sistemi olmasıydı.

Bitcoin, herkesin bir banka gibi merkezi bir otoriteye güvenmeden internet üzerinden bitcoin gönderip almasına olanak tanır. Tüm işlemler, Blokzincir olarak bilinen halka açık bir deftere kaydedilir.

Bitcoin, ağını güvence altına almak için İş Kanıtı (PoW) kullanır. Dünyanın dört bir yanındaki bilgisayarlar, yeni bloklar eklemelerine izin veren kriptografik bulmacaları çözmek için yarışır. Bu özel bilgisayarlara madenciler denir ve yeni blokların "madenciliğini" yaptıkları için blok ödülü olarak bitcoin alırlar.

Bitcoin'in 21 milyon coin'lik sabit bir maksimum arzı vardır. Bu tasarım seçimi, Bitcoin'in genellikle dijital altın olarak adlandırılmasının temel bir nedenidir.

Ethereum—hızlı bir başlangıç

Bitcoin gibi Ethereum da merkeziyetsiz bir Blokzincir ağıdır, ancak sadece ödemeleri kaydetmekten daha fazlasını yapmak için tasarlanmıştır. 2015 yılında Vitalik Buterin adlı bir yazılım geliştiricisi ve kurucu ortakları tarafından başlatılan Ethereum, bir akıllı sözleşme ve merkeziyetsiz uygulama (dapp) platformu olarak inşa edilmiştir.

Ethereum, herkesin Bitcoin gibi değer gönderip almasına izin verir, ancak aynı zamanda herkesin uygulamalar için kullanabileceği bir platform olarak da işlev görür. Ethereum ağı binlerce düğüm üzerinde çalışır ve tek bir varlık tarafından kontrol edilmez.

Herkes Ethereum'da uygulamalar oluşturabilir ve dağıtabilir. Bu programlara akıllı sözleşmeler denir ve bunlar Ethereum'un temel yeniliğidir.

Akıllı sözleşme dağıtıldıktan sonra, etkileşime girildiğinde deterministik olarak çalışır. Bu, dünya çapında milyonlarca kullanıcı için her gün, tüm gün çalışan borç verme, ticaret, oyunlar ve dijital koleksiyon ürünleri gibi şeyler için uygulamalar oluşturmayı mümkün kılar.

Bitcoin'in Bitcoin ağında işlem ücretlerini ödemek için kullanılmasıyla aynı şekilde, Ethereum'un yerel para birimi olan Ether, işlem ücretlerini ödemek, akıllı sözleşmeleri yayınlamak ve kullanmak ve ağı güvence altına almak için kullanılır. Ether, hem programları çalıştırmak için yakıt hem de bir değer deposu olarak işlev görür.

Ethereum ve nasıl çalıştığı hakkında daha fazla bilgi edinin 

Temel farklar

Bitcoin ve Ethereum, merkeziyetsiz ağları sürdürmek için Blokzincir teknolojisini kullanır, ancak tasarımları, amaçları ve yetenekleri bakımından farklılık gösterirler.

Bitcoin ve Ethereum'un Amacı

Bitcoin, küresel finansal krizin ardından 2009 yılında yaratıldı. Amacı, bankalar veya hükümetler olmadan çalışan eşler arası bir para biçimi sunmaktı. Tasarım gereği basittir. Ağ, değeri bir aracı olmadan bir kişiden diğerine taşımayı amaçlar. Bu dar odak, onun bir değişim aracı olarak da kullanılabilen kıt ve dayanıklı bir değer deposu olan dijital altın biçimi olarak yaygın bir şekilde tanınmasına yardımcı olmuştur.

Ethereum 2015 yılında daha geniş bir vizyonla piyasaya sürüldü. Yaratıcıları, Blokzincir'in güvenliğini ve merkeziyetsizliğini alıp onu programlanabilir hale getirmek istediler. Kendini ödemelerle sınırlamak yerine, Ethereum herkesin akıllı sözleşmeler adı verilen kendi kendini yürüten programlar yazmasına ve yayınlamasına olanak tanır. Bu, merkeziyetsiz finans (DeFi) ve sabit coin'lerden değiştirilemez token'lara (NFT'ler), oyunlara ve merkeziyetsiz sosyal medyaya kadar tamamen yeni bir uygulama kategorisinin kapısını açar.

Teknik tasarımlar bu amaçları yansıtır. Bitcoin'in betik dili sınırlıdır, bu da karmaşıklığı azaltır ve ağın güvenli kalmasına yardımcı olur. Ethereum'un programlama dili daha ifade edicidir, bu da uygulamalar arasında daha karmaşık durumları ve etkileşimleri depolamasına ve yönetmesine olanak tanır. Bu esneklik bir güçtür, ancak aynı zamanda ağın düzenli yükseltmeler ve yeni özelliklerle daha hızlı geliştiği anlamına da gelir.

Her ikisi de daha geniş dijital ekonomide farklı roller oynar. Bitcoin, istikrarlı ve merkeziyetsiz bir değer deposu olmaya odaklanır. Ethereum, merkeziyetsiz uygulamalar ve programlanabilir varlıklar için küresel bir uzlaşma katmanı olmayı amaçlar.

Kullanım durumları ve benimsenme

Bitcoin yaygın olarak bir değer deposu olarak kullanılır. Birçok yatırımcı onu enflasyona veya ekonomik istikrarsızlığa karşı bir koruma olarak görür. Bazı ülkelerde, alternatif bir para birimi veya insanların geleneksel bankacılık sistemi dışında tasarruf etmelerinin bir yolu olarak kullanılır.

Ether de bir değer deposu olarak hizmet eder, ancak birincil rolü geniş bir uygulama ve varlık ekosistemine güç sağlamaktır. Geliştiriciler Ethereum'u yeni protokoller oluşturmak, token'lar başlatmak, merkeziyetsiz borsalar çalıştırmak, NFT'ler basmak, oyunlar inşa etmek ve merkezi kontrol olmadan çalışan sosyal platformlar geliştirmek için kullanabilirler.

Ethereum, yeni finans biçimleri, kitle fonlaması ve dijital mülkiyet için binlerce merkeziyetsiz uygulamayı destekler. Bazı kullanım durumları her iki ağı bile birbirine bağlar. Örneğin, Bitcoin "sarılarak" (wrapped) Ethereum üzerinde DeFi'de borç verme, borç alma ve ticaret gibi faaliyetler için kullanılabilir.

Kurumsal benimsenme bu farklılıkları yansıtır. Kripto para birimi olan Bitcoin yaygın olarak uzun vadeli bir değer deposu olarak tutulurken, Ethereum merkeziyetsiz bir altyapı olarak görülür. Programlanabilirliği, fintek platformlarına ve ödeme sağlayıcılarına hitap eder.

Ethereum'un ne için kullanıldığı hakkında daha fazla bilgi edinin 

Para politikası

Bitcoin'in arzı 21 milyon coin ile sınırlanacaktır. Bu kesin sınır Protokol tarafından uygulanır ve Bitcoin'in altınla karşılaştırılmasının nedenlerinden biridir. Yeni bitcoin'ler, madenciliğinin yapılması yaklaşık 4 yıl süren ve yarılanma (halving) adı verilen bir olayda her 210.000 blokta bir yarıya inen madencilik ödülleri aracılığıyla dolaşıma girer. Ödül 2009'da blok başına 50 bitcoin ile başladı, 2012'de 25'e, ardından 2016'da 12,5'e düştü ve bu şekilde devam etti. Bu hızla, son bitcoin'in 2140 yılı civarında madenciliğinin yapılması bekleniyor.

Bitcoin'in madencilik ödülleri ve işlem ücretleri ağın masraflarını karşılar ve onu güvence altına almak için kullanılır. Ancak, blok ödülü yarıya indikçe, ağ kendi masraflarını karşılamak için işlem ücretlerine daha fazla bağımlı hale gelir. Şu anda ağ ücretleri, ağın gelirinin küçük bir bölümünü (<%5) oluşturmaktadır, bu da Bitcoin ağının ihracı 0'a yaklaştıkça ağın uzun vadeli güvenliğinin risk altında olabileceği anlamına gelir.

Ethereum'un sabit bir arz sınırı yoktur. Bunun yerine, ihracı Protokol kuralları tarafından belirlenir ve son yükseltmeler zamanla arzı azaltabilecek mekanizmalar sunmuştur. En dikkate değer olanı, işlem ücretlerinin bir kısmını yakan EIP-1559 yükseltmesidir. Ağ etkinliği yüksek olduğunda, ihraç edilenden daha fazla ETH yakılabilir, bu da arzı o dönemlerde deflasyonist hale getirir.

Ethereum'un parasal yaklaşımı, işlem ücretleri ve blok ödüllerinin ağın güvenlik bütçesini sağlamasıyla sonsuza dek bir güvenlik bütçesini garanti eder.

Geliştirici ekosistemi

Ethereum, en büyük Blokzincir geliştirici topluluklarından birine sahiptir. Ethereum üzerinde inşa etmek, çok çeşitli araçlara, çerçevelere, hibelere ve hackathon'lara erişmenizi sağlar. Ethereum Sanal Makinesi (EVM), Ethereum'un çalışma zamanı ortamıdır ve uyumluluğu sağlamak için onu kullanan diğer birçok Blokzincir ile ortak bir standart haline gelmiştir.

ERC-20 ve ERC-721 gibi token standartları, daha geniş Blokzincir ekonomisinin büyük bir kısmının temeli haline gelmiştir. Birçok Katman 2 (L2) ağı ve diğer Blokzincir'ler, uygulamaların, cüzdanların ve akıllı sözleşmelerin minimum değişiklikle Blokzincir'ler arasında kullanılabilmesi için EVM'yi kullanır.

Bitcoin'in geliştirici topluluğu daha küçüktür ve daha odaklıdır. Çoğu faaliyet, çekirdek Protokolü sürdürmeye ve iyileştirmeye ve ayrıca daha hızlı ve daha ucuz ödemeler için Lightning Network gibi Katman 2 (L2) çözümleri geliştirmeye odaklanır.

Ethereum geliştirici kaynakları hakkında daha fazla bilgi edinin 

Güvenlik ve mutabakat

Bitcoin ve Ethereum'un her ikisi de bağımsız düğümlerden oluşan büyük, dağıtık ağlar tarafından güvence altına alınır, ancak ağın durumu üzerinde anlaşmak için farklı yöntemler kullanırlar.

Bitcoin, İş Kanıtı (PoW) adı verilen bir sistem kullanır. Madenciler adı verilen bilgisayarlar kriptografik bulmacaları çözmek için rekabet eder. Birini ilk çözen, bir sonraki işlem bloğunu Blokzincir'e ekler ve bitcoin cinsinden bir ödül kazanır. Bu yaklaşım, Bitcoin'e olasılıksal kesinlik olarak bilinen şeyi verir, yani bir işlem ancak üzerine birkaç blok daha eklendikten sonra son derece güvenli kabul edilir. Bitcoin için bu genellikle yaklaşık altı onay veya yaklaşık bir saattir.

Ethereum, Hisse Kanıtı (PoS) kullanır. Bu modelde doğrulayıcılar, yeni bloklar önermek ve onaylamak üzere seçilme şansı için ETH kilitler veya stake ederler. Seçim rastgeledir, ancak seçilme olasılığı stake edilen ETH miktarıyla artar. Dürüst olmayan şekilde davranan doğrulayıcılar stake'lerini kaybetme riskiyle karşı karşıya kalırlar. Bu, Ethereum'un genellikle yaklaşık 15 dakika içinde kesinleşmiş blokları geri almanın son derece zor olduğu ekonomik kesinliğe ulaşmasını sağlar. Ethereum ayrıca, yeterli sayıda doğrulayıcı anlaştığında blokları geri döndürülemez olarak işaretlemek için kontrol noktaları kullanır.

Ethereum'un mutabakat mekanizması hakkında daha fazla bilgi edinin 

Temel teknoloji

Bitcoin, harcanmamış işlem çıktısı modeli veya UTXO olarak bilinen şeyi kullanır. Bu sistemde Blokzincir, hesap bakiyelerini izlemez. Bunun yerine, henüz harcanmamış önceki işlemlerden gelen çıktıları kaydeder. Bitcoin harcadığınızda, bu çıktıları yeni bir işlem için girdi olarak kullanır ve bu süreçte yeni çıktılar yaratırsınız.

Bunu nakit kullanmak gibi düşünebilirsiniz. İki adet beş dolarlık banknotunuz varsa ve yedi dolar harcamak istiyorsanız, her iki banknotu da verir ve para üstü olarak üç dolar alırsınız. Bitcoin toplam bakiyenizi değil, banknotları ve para üstünü kaydeder.

Ethereum, hesap tabanlı bir model kullanır. Bireysel çıktıları izlemek yerine, bir banka hesabı gibi hesap bakiyelerinin kaydını tutar. Bu yaklaşım, hesaplar veri depolayabildiği ve programlar gibi birbirleriyle etkileşime girebildiği için akıllı sözleşmeleri ve karmaşık mantığı yönetmeyi kolaylaştırır.

Her modelin ödünleşimleri vardır. UTXO'lar daha fazla gizlilik sunabilir ve bireysel coin'leri izlemeyi kolaylaştırabilir. Hesap tabanlı sistemler, uygulama oluşturmak için daha basittir.

Ethereum geliştirici belgelerinde daha fazlasını okuyun 

Merkeziyetsizlik

Bitcoin ve Ethereum'un her ikisi de merkeziyetsiz olacak şekilde tasarlanmıştır, ancak bunu farklı şekillerde ölçer ve ele alırlar.

Bitcoin'in merkeziyetsizliği, basit teknik tasarımı, uzun vadeli istikrarı ve düğümlerin geniş dağılımı ile desteklenir. Düşük kaynak gereksinimleri, insanların evde tam düğümleri çalıştırmasını kolaylaştırır, bu da ağın bağımsızlığını ve sansür direncini korumaya yardımcı olur.

Ethereum ayrıca büyük ve büyüyen bir düğüm ağına sahiptir. İstemci çeşitliliğine güçlü bir vurgu yapar, yani yazılımın birden fazla sürümü bağımsız ekipler tarafından sürdürülür. Bu, herhangi bir tek istemciye olan bağımlılığı azaltır ve ağı etkileyebilecek hatalara veya arızalara karşı korunmaya yardımcı olur.

Ethereum, staking, yükseltmeler ve yönetişim tartışmaları gibi faaliyetlere katılan daha geniş bir katılımcı sayısına sahiptir, ancak her iki ağ da açık ve dirençli kalmayı amaçlar. Bitcoin, daha az yazılım istemcisine güvenerek düğüm gereksinimlerini değiştirmez. Ethereum, her biri kendi bakış açısını getiren farklı katkıda bulunanları teşvik eder.

Çevresel etki

Ethereum tarihindeki en önemli değişikliklerden biri, 2022'de İş Kanıtı'ndan (PoW) Hisse Kanıtı'na (PoS) geçişti. Birleşme olarak bilinen bu geçiş, ağın enerji tüketimini yüzde 99'dan fazla azalttı.

Hisse Kanıtı (PoS) altında, Ethereum artık enerji yoğun madenciliğe dayanmıyor. Bunun yerine, doğrulayıcılar rastgele seçilir ve seçilme olasılığı stake ettikleri ETH miktarıyla artar. Bu değişim, Ethereum'u daha enerji verimli Blokzincir ağlarından biri haline getirdi.

Bitcoin, madenciler kriptografik bulmacaları çözmek için rekabet ederken büyük miktarda elektrik gerektiren İş Kanıtı'nı (PoW) kullanmaya devam ediyor. Bu enerjinin bir kısmı yenilenebilir kaynaklardan geliyor ve Bitcoin topluluğunda sürdürülebilirliği iyileştirmenin yolları hakkında devam eden tartışmalar var.

Enerji kullanımındaki fark, iki ağ arasında önemli bir karşılaştırma noktası haline gelmiştir. Ethereum'un daha düşük enerji ayak izi, çevresel etkinin bir öncelik olduğu bağlamlarda onu daha çekici hale getirir.

Ethereum'un enerji kullanımı hakkındaki tam raporu okuyun  (opens in a new tab)

Gelecek nasıl görünüyor

Bitcoin giderek bir değer deposu ve rezerv varlık olarak benimseniyor. Önemli ölçüde değişmesi pek olası değildir ve bu istikrar, çekiciliğinin bir parçasıdır.

Ethereum, yeni dijital ekonomide kendini bir uygulama platformu olarak konumlandırıyor. Katman 2 (L2) ağlarının büyümesi ve devam eden yükseltmelerle, küresel ölçekli uygulamaları, altyapıyı ve varlıkları desteklemeyi amaçlıyor.

Birçok kullanıcı için iki ağ doğrudan rekabet içinde değildir. Farklı amaçlara hizmet ederler ve dijital varlıklara yönelik çeşitlendirilmiş bir yaklaşımda birbirlerini tamamlayabilirler.

Ethereum'un yol haritası hakkında daha fazla bilgi edinin