Ana içeriğe atla

Sayfanın son güncellenme tarihi: 22 Nisan 2026

Sözlük

#

%51 saldırısı

Bir grubun düğümlerin çoğunluğunun kontrolünü ele geçirdiği bir saldırı türü. Bu, işlemleri geri alarak ve Ether ile diğer token'ları çifte harcayarak blokzinciri dolandırmalarına olanak tanır.

Ethereum Hisse Kanıtı'nda (PoS) bu, stake edilen toplam Ether'in yarısından fazlasının biriktirilmesiyle gerçekleştirilebilir. Bu, bir saldırganın blokzincire hangi yeni blokların ekleneceğine karar vermesine olanak tanır. Ancak, zinciri geri almak veya çifte harcama yapmak için bir saldırganın stake edilen toplam Ether'in en az %66'sına ihtiyacı olacaktır.

A

Hesap

Bir Ethereum hesabı, Ethereum blokzincirinde kullanıcıların Ether gönderip almasına ve akıllı sözleşmelerle etkileşime girmesine olanak tanıyan dijital bir kimliktir.

Teknik:
Bir adres, bakiye, nonce ve isteğe bağlı depolama ile kod içeren bir nesnedir. Bir hesap, bir kontrat hesabı veya harici olarak sahip olunan bir hesap (EOA) olabilir.

Adres

Bir Ethereum adresi, token almak için kullanılan benzersiz bir tanımlayıcıdır ve kripto paralar için bir banka hesap numarasına benzer şekilde işlev görür. Ethereum hesabınızı tanımlamak için kullanılır.

Bir ECDSA açık anahtarının Keccak hash'inin en sağdaki 160 bitidir.

Uygulama İkili Arayüzü (ABI)

Bir akıllı sözleşmede yer alan fonksiyonları ve değişkenleri tanımlayan bir JSON dosyasıdır. ABI, baytkodun insan tarafından okunabilir formatlara eşlenmesini sağlar.

Sybil karşıtı

İnsanların internette aynı anda birçok kullanıcıymış gibi davranmasını engellemenin ve her kullanıcının gerçek, ayrı bir kişi olmasını sağlamanın yollarıdır. Bu, çevrimiçi etkileşimlerin adil ve dürüst kalmasına yardımcı olur.

Uygulama Programlama Arayüzü (API)

Bir Uygulama Programlama Arayüzü (API), bir yazılım parçasının nasıl kullanılacağına dair tanımlar bütünüdür. Bir API, bir uygulama ile bir web sunucusu arasında yer alır ve aralarındaki veri aktarımını kolaylaştırır.

APR

APR veya Yıllık Yüzde Oranı, faiz ve ücretler dahil olmak üzere borç almanın yıllık maliyetini yüzde olarak yansıtır.

ASIC

Uygulamaya özel entegre devre. Bu genellikle kripto para madenciliği için özel olarak oluşturulmuş entegre bir devreyi ifade eder.

assert

Solidity'de `assert(false)`, geçersiz bir işlem kodu olan `0xfe` olarak derlenir; bu, kalan tüm Gazı tüketir ve tüm değişiklikleri geri alır. Bir `assert()` ifadesi başarısız olduğunda, çok yanlış ve beklenmedik bir şey oluyordur ve kodunuzu düzeltmeniz gerekir. Asla ama asla gerçekleşmemesi gereken durumlardan kaçınmak için `assert()` kullanmalısınız. Akıllı sözleşme güvenliği hakkında daha fazlası.

Onay

Bir varlık tarafından bir şeyin doğru olduğuna dair yapılan bir iddia. Ethereum bağlamında, mutabakat doğrulayıcıları zincirin durumunun ne olduğuna inandıklarına dair bir iddiada bulunmalıdır. Belirlenen zamanlarda her bir doğrulayıcı, son kesinleşmiş kontrol noktası ve zincirin mevcut başı da dahil olmak üzere, bu doğrulayıcının zincir hakkındaki görüşünü resmi olarak beyan eden farklı onaylar yayınlamaktan sorumludur. Onaylar hakkında daha fazlası.

B

Taban ücret

Her bloğun 'taban ücret' olarak bilinen bir rezerv fiyatı vardır. Bir kullanıcının bir işlemi sonraki bloğa dahil etmek için ödemesi gereken minimum Gaz ücretidir. Gaz ve ücretler hakkında daha fazlası.

İşaret zinciri

İşaret Zinciri, Ethereum'a Hisse Kanıtı'nı (PoS) ve doğrulayıcıları tanıtan blokzincirdi. Aralık 2020'den, bugünkü Ethereum'u oluşturmak üzere iki zincirin birleştirildiği Eylül 2022'ye kadar İş Kanıtı (PoW) Ethereum Ana Ağı ile birlikte çalıştı. İşaret zinciri hakkında daha fazlası.

Büyük uçlu

En anlamlı basamağın bellekte ilk sırada yer aldığı konumsal bir sayı gösterimi. En az anlamlı basamağın ilk sırada yer aldığı küçük uçlunun (little-endian) tam tersidir.

Blok

Bir blok, işlemlerin veya dijital eylemlerin depolandığı yerdir. Bir blok dolduğunda, bir öncekine bağlanarak bir blok zinciri veya "Blokzincir" oluşturur. Bloklar hakkında daha fazlası.

Bir blok, sıralı bir işlemler listesi ve mutabakatla ilgili bilgileri içeren paketlenmiş bir bilgi birimidir. Bloklar, Hisse Kanıtı (PoS) doğrulayıcıları tarafından teklif edilir ve bu noktada tüm eşler arası ağda paylaşılır, burada diğer tüm düğümler tarafından kolayca bağımsız olarak doğrulanabilirler. Mutabakat kuralları, bir bloğun hangi içeriklerinin geçerli kabul edileceğini yönetir ve geçersiz bloklar ağ tarafından dikkate alınmaz. Bu blokların ve içindeki işlemlerin sıralanması, sonu ağın mevcut durumunu temsil eden deterministik bir olaylar zinciri oluşturur.

Blok gezgini

Bir kullanıcının bir blokzincirden ve blokzincir hakkında bilgi aramasına olanak tanıyan bir arayüz. Bu, bireysel işlemleri, belirli adreslerle ilişkili etkinlikleri ve ağ hakkındaki bilgileri almayı içerir.

Blok başlığı

Blok başlığı, bir blok hakkındaki meta verilerin bir koleksiyonu ve yürütme yüküne dahil edilen işlemlerin bir özetidir.

Blok yayılımı

Onaylanmış bir bloğun ağdaki diğer tüm düğümlere iletilmesi süreci.

Blok teklifçisi

Belirli bir slotta bir blok oluşturmak için seçilen belirli doğrulayıcı.

Blok ödülü

Yeni ve geçerli bir bloğun teklifçisine ödül olarak verilen Ether miktarı.

Blok durumu

Bir bloğun içinde bulunabileceği durumlar. Olası durumlar şunları içerir:

  • teklif edildi (proposed): blok bir doğrulayıcı tarafından teklif edildi
  • planlandı (scheduled): doğrulayıcılar şu anda veri gönderiyor
  • kaçırıldı/atlandı (missed/skipped): teklifçi uygun zaman dilimi içinde bir blok teklif etmedi
  • yetim (orphaned): blok, çatallanma seçimi algoritması tarafından yeniden düzenleme (reorg) ile dışarıda bırakıldı

Blok süresi

Blokzincire eklenen bloklar arasındaki zaman aralığı.

Blok doğrulama

Yeni bir bloğun geçerli işlemler ve imzalar içerdiğini, en ağır geçmiş zincir (yani geçmişinde en çok onayı biriktirmiş olan) üzerine inşa edildiğini ve diğer tüm mutabakat kurallarına uyduğunu kontrol etme süreci. Geçerli bloklar zincirin başına eklenir ve ağdaki diğer kişilere yayılır. Geçersiz bloklar dikkate alınmaz.

Blokzincir

Bir blokzincir, ağdaki tüm bilgisayarlarda çoğaltılan ve paylaşılan, verilerin geriye dönük olarak değiştirilememesini sağlayan bir işlemler veritabanıdır.

Önceki bloğun hash'ine referans vererek başlangıç bloğuna kadar her birinin kendinden öncekine bağlandığı bir blok dizisidir. Blokzincirin bütünlüğü, Hisse Kanıtı (PoS) tabanlı bir mutabakat mekanizması kullanılarak kripto-ekonomik olarak güvence altına alınır. Blokzincir nedir?

Başlatma düğümü

Bir düğüm çalıştırılırken keşif sürecini başlatmak için kullanılabilecek düğümler. Başlatma düğümleri, yeni düğümleri mevcut diğer düğümlerle 'tanıştırır', böylece ilk eşi aramak zorunda kalmak yerine hızlıca eşler kazanabilirler. Bu düğümlerin uç noktaları genellikle Ethereum istemci kaynak kodunda sağlanır, ancak kullanıcılar kendi başlatma düğümü listelerini de sağlayabilirler.

Köprü

Bir blokzincir köprüsü, varlıkları bir blokzincir ağından diğerine transfer etmek için kullanılır. Örneğin, ana Ethereum ağından daha ucuz Katman 2 (L2) ölçeklendirme çözümlerine ETH transfer etmek için bir köprü kullanabilirsiniz.

Baytkod

EVM tarafından verimli bir şekilde yürütülebilmesi için kompakt, sayısal bir biçimde ifade edilen kod.

Bizans çatalı

Metropolis geliştirme aşaması için iki sert çatallanmadan ilki. Buz Çağı'nın 1 yıl ertelendiği ve blok ödülünün 5'ten 3 Ether'e düşürüldüğü EIP-649 Metropolis Zorluk Bombası Gecikmesi ve Blok Ödülü İndirimi'ni içeriyordu.

C

Casper FFG

Casper FFG, fikir birliği istemcilerinin İşaret Zinciri'nin başı üzerinde anlaşmasına olanak tanımak için LMD-GHOST çatallanma seçimi algoritması ile birlikte kullanılan bir Hisse Kanıtı (PoS) mutabakat protokolüdür.

Kontrol noktası

İşaret Zinciri, slotlara (12 saniye) ve dönemlere (32 slot) bölünmüş bir tempoya sahiptir. Her dönemdeki ilk slot bir kontrol noktasıdır. Doğrulayıcıların süper çoğunluğu iki kontrol noktası arasındaki bağlantıyı onayladığında, bunlar gerekçelendirilmiş olabilir ve ardından üzerine başka bir kontrol noktası gerekçelendirildiğinde kesinleşmiş olabilirler.

Derleme

Üst düzey bir programlama dilinde (örn. Solidity) yazılmış kodun daha düşük düzeyli bir dile (örn. EVM baytkodu) dönüştürülmesi.Akıllı sözleşmeleri derleme hakkında daha fazlası

Komite

Her slotta blokları doğrulamak üzere atanan en az 128 doğrulayıcıdan oluşan bir grup. Komitedeki doğrulayıcılardan biri, bir onay üzerinde anlaşan komitedeki diğer tüm doğrulayıcıların imzalarını bir araya getirmekten sorumlu olan toplayıcıdır. Senkronizasyon komitesi ile karıştırılmamalıdır.

Hesaplamalı imkansızlık

Bir işlemin gerçekleştirilmesi, bunu yapmaya ilgi duyabilecek herhangi biri için pratik olarak uygulanamayacak kadar uzun bir zaman (örneğin milyarlarca yıl) alacaksa, bu işlem hesaplamalı olarak imkansızdır.

Mutabakat

Bir ağdaki bilgisayarların 2/3'ünden fazlasının aynı kayıt kümesine sahip oldukları konusunda hemfikir olması ve herkesin aynı sayfada olduğundan emin olunmasıdır. Bu, izledikleri kurallarla ilgili değil, hepsinin aynı bilgiye sahip olduğundan emin olmakla ilgilidir.

Fikir birliği istemcisi

Fikir birliği istemcileri (Prysm, Teku, Nimbus, Lighthouse, Lodestar gibi), ağın İşaret Zinciri'nin başı hakkında anlaşmaya varmasını sağlayan Ethereum'un Hisse Kanıtı (PoS) mutabakat algoritmasını çalıştırır. Fikir birliği istemcileri işlemleri doğrulamaya/yayınlamaya veya durum geçişlerini yürütmeye katılmazlar. Bu, yürütme istemcileri tarafından yapılır. Fikir birliği istemcileri yeni blokları onaylamaz veya teklif etmez. Bu, fikir birliği istemcisine isteğe bağlı bir eklenti olan doğrulayıcı istemcisi tarafından yapılır.

Mutabakat katmanı

Ethereum'un mutabakat katmanı, fikir birliği istemcilerinden oluşan ağdır.

Mutabakat kuralları

Tam düğümlerin diğer düğümlerle mutabakat içinde kalmak için izlediği blok doğrulama kuralları. Mutabakat ile karıştırılmamalıdır.

Konstantinopolis çatalı

Başlangıçta 2018'in ortaları için planlanan Metropolis aşamasının ikinci kısmı. Diğer değişikliklerin yanı sıra hibrit bir İş Kanıtı (PoW)/Hisse Kanıtı (PoS) mutabakat algoritmasına geçişi içermesi bekleniyordu.

Kontrat hesabı

Başka bir hesaptan (EOA veya sözleşme) bir işlem aldığında yürütülen kodu içeren bir hesap.

Sözleşme oluşturma işlemi

Bir sözleşmenin başlatma kodunu içeren özel bir işlem. Alıcı `null` olarak ayarlanır ve sözleşme, kullanıcı adresi ile `nonce` değerinden oluşturulan bir adrese dağıtılır. Bu, bir sözleşmeyi kaydetmek ve Ethereum blokzincirine kaydetmek için kullanılır.

Kriptografi

Yalnızca bilginin hedeflendiği kişilerin okuyabilmesi ve işleyebilmesi için kodlar kullanılarak iletişimin ve verilerin güvence altına alınması uygulamasıdır.
Gizliliği sağlamak için şifreleme (okunabilir bilgiyi okunamayan bir formata dönüştürme) ve şifre çözme (tekrar okunabilir bir formata dönüştürme) tekniklerini içerir.

Kriptoekonomi

Güvenli ve güvenilir dijital platformlar tasarlamak için matematiksel ve ekonomik ilkelerin incelenmesi. Amaç, tüm katılımcıların kurallara uymasını ve ağın güvenliğine ve işleyişine katkıda bulundukları için ödüllendirilmelerini sağlamaktır.

D

Đ

Đ (çizgili D), Eski İngilizce, Orta İngilizce, İzlandaca ve Faroece'de büyük harf “Eth” yerine kullanılır. Đ'nin İskandinav harfi “eth” olduğu ĐEV veya Đapp (merkeziyetsiz uygulama) gibi kelimelerde kullanılır. Büyük eth (Ð) aynı zamanda Dogecoin kripto parasını sembolize etmek için de kullanılır. Bu, eski Ethereum literatüründe yaygın olarak görülür ancak günümüzde daha az kullanılmaktadır.

DAG

DAG, Yönlendirilmiş Asiklik Grafik (Directed Acyclic Graph) anlamına gelir. Düğümlerden ve aralarındaki bağlantılardan oluşan bir veri yapısıdır. Birleşme'den (The Merge) önce Ethereum, İş Kanıtı (PoW) algoritması olan Ethash içinde bir DAG kullanıyordu, ancak artık Hisse Kanıtı'nda (PoS) kullanılmamaktadır.

Dapp

Bir dapp, bir blokzincir ağında çalışan ve merkezi bir kontrol otoritesi olmadan hizmetler sunan merkeziyetsiz bir uygulamadır (dapp). Merkeziyetsiz uygulamalar hakkında daha fazlası.
En azından bir dapp, bir web arayüzüne bağlı bir akıllı sözleşmeye sahiptir. Buna ek olarak, birçok dapp merkeziyetsiz depolama ve/veya bir mesaj protokolü ve platformu içerir.

Veri kullanılabilirliği

Sistemdeki şeffaflığı ve güveni korumak için herhangi bir düğüm, bir blokzincirdeki işlemleri bağımsız olarak doğrulayabilir.

Merkeziyetsizlik

Süreçlerin kontrolünü ve yürütülmesini merkezi bir varlıktan uzaklaştırma kavramı.

Merkeziyetsiz otonom organizasyon (DAO)

Bir DAO, kararların merkezi bir otorite tarafından değil, üye oylarıyla alındığı, bir blokzincirde kodlanmış kurallarla yönetilen dijital bir organizasyondur. Merkeziyetsiz otonom organizasyonlar (DAO'lar) hakkında daha fazlası.
Her üyenin oy gücü genellikle ellerinde tuttukları token sayısına bağlıdır. DAO'lar, şeffaflığa ve topluluk yönetişimine odaklanarak karar alma ve operasyonları demokratikleştirmeyi amaçlar.

DeSci

DeSci veya Merkeziyetsiz Bilim (DeSci), blokzincir teknolojisini bilimsel araştırmalara uygulayan bir harekettir. Daha şeffaf, açık ve işbirlikçi finansman ve araştırma ekosistemleri oluşturmak için DAO'lardan, akıllı sözleşmelerden ve tokenize edilmiş teşviklerden yararlanır.

Merkeziyetsiz borsa (DEX)

Ağdaki eşlerle token takas etmenizi sağlayan bir tür Ethereum uygulaması. DEX'ler, merkezi borsalar gibi coğrafi kısıtlamalara tabi değildir; herkes katılabilir.

Yatırma sözleşmesi

Ethereum'da staking'e açılan kapı. Yatırma sözleşmesi, Ethereum üzerinde ETH yatırımlarını kabul eden ve doğrulayıcı bakiyelerini yöneten akıllı bir sözleşmedir. Bir doğrulayıcı, bu sözleşmeye ETH yatırmadan etkinleştirilemez. Sözleşme, ETH ve girdi verisi gerektirir. Bu girdi verisi, doğrulayıcının özel anahtarıyla imzalanmış doğrulayıcı açık anahtarını ve çekim açık anahtarını içerir. Bu veriler, bir doğrulayıcının Hisse Kanıtı (PoS) ağı tarafından tanımlanması ve onaylanması için gereklidir.

DeFi

Herhangi bir aracı olmadan, blokzincir destekli finansal hizmetler sunmayı amaçlayan geniş bir Ethereum uygulamaları kategorisi. Merkeziyetsiz finans (DeFi) hakkında daha fazla bilgi

Zorluk

İş Kanıtı (PoW) ağlarında, geçerli bir nonce bulmak için ortalama ne kadar hesaplama gerektiğini kontrol eden ağ çapında bir ayar. Zorluk, ortaya çıkan blok hash'inin geçerli sayılması için gereken baştaki sıfırların sayısıyla temsil edilir. Bu kavram, Hisse Kanıtı'na (PoS) geçişten bu yana Ethereum'da kullanımdan kaldırılmıştır.

Zorluk bombası

Hisse Kanıtı'na (PoS) geçişi teşvik etmek ve bir çatallanma olasılığını azaltmak için tasarlanmış, İş Kanıtı (PoW) zorluk ayarındaki planlı üstel artış. Zorluk bombası, Birleşme ile birlikte kullanımdan kaldırılmıştır.

Dijital imza

Bir kullanıcının bir belge için özel anahtar kullanarak ürettiği kısa bir veri dizisidir; öyle ki, ilgili açık anahtara, imzaya ve belgeye sahip olan herkes (1) belgenin o belirli özel anahtarın sahibi tarafından "imzalandığını" ve (2) belgenin imzalandıktan sonra değiştirilmediğini doğrulayabilir.

Keşif

Bir Ethereum düğümünün bağlanacak diğer düğümleri bulma süreci.

Dağıtılmış hash tablosu (DHT)

Ethereum düğümleri tarafından bağlanılacak eşleri tanımlamak ve iletişim kurmak için hangi protokollerin kullanılacağını belirlemek amacıyla kullanılan, `(key, value)` (anahtar, değer) çiftlerini içeren bir veri yapısı.

Çifte harcama

Yeterince büyük miktarda madencilik gücüne/stake'e sahip bir kullanıcının, bir miktar para birimini zincir dışına taşıyan (örneğin, itibari paraya geçiş yapmak veya zincir dışı bir satın alma işlemi gerçekleştirmek) bir işlem gönderdiği ve ardından bu işlemi kaldırmak için blokzinciri yeniden düzenlediği kasıtlı bir blokzincir çatallanmasıdır. Başarılı bir çifte harcama, saldırganın hem zincir içi hem de zincir dışı varlıklarını elinde tutmasını sağlar.

E

Eliptik Eğri Dijital İmza Algoritması (ECDSA)

Ethereum tarafından fonların yalnızca sahipleri tarafından harcanabilmesini sağlamak için kullanılan kriptografik bir algoritma. Açık ve özel anahtarlar oluşturmak için tercih edilen yöntemdir. Hesap adresi oluşturma ve işlem doğrulaması ile ilgilidir.

Şifreleme

Şifreleme, elektronik verilerin doğru şifre çözme anahtarının sahibi dışında hiç kimse tarafından okunamayacak bir forma dönüştürülmesidir.

Entropi

Kriptografi bağlamında, öngörülebilirlik eksikliği veya rastgelelik seviyesi. Özel anahtarlar gibi gizli bilgiler üretilirken, algoritmalar genellikle çıktının öngörülemez olmasını sağlamak için yüksek entropili bir kaynağa güvenir.

Dönem

Her biri 12 saniye olan ve toplamda 6,4 dakika süren 32 slotluk bir periyot. Doğrulayıcı komiteleri güvenlik nedenleriyle her dönemde karıştırılır. Her dönem, zincirin kesinleşmiş hale gelmesi için bir fırsata sahiptir. Her doğrulayıcıya her dönemin başında yeni sorumluluklar atanır. Hisse Kanıtı (PoS) hakkında daha fazla bilgi

Çifte imza

Bir doğrulayıcının birbiriyle çelişen iki mesaj göndermesi. Basit bir örnek, bir işlem göndericisinin aynı nonce ile iki işlem göndermesidir. Bir diğeri ise bir blok teklifçisinin aynı blok yüksekliğinde (veya aynı slot için) iki blok teklif etmesidir.

Eth1

'Eth1', mevcut İş Kanıtı (PoW) blokzinciri olan Ethereum Ana Ağı'nı ifade eden bir terimdi. Bu terim o zamandan beri 'yürütme katmanı' lehine kullanımdan kaldırılmıştır. Bu isim değişikliği hakkında daha fazla bilgi edinin (opens in a new tab).

Eth2

'Eth2', Ethereum'un Hisse Kanıtı'na (PoS) geçişi de dahil olmak üzere bir dizi Ethereum protokol yükseltmesini ifade eden bir terimdi. Bu terim o zamandan beri 'mutabakat katmanı' lehine kullanımdan kaldırılmıştır. Bu isim değişikliği hakkında daha fazla bilgi edinin (opens in a new tab).

Ethereum İyileştirme Teklifi (EIP)

Ethereum topluluğuna bilgi sağlayan, önerilen yeni bir özelliği veya süreçlerini ya da ortamını açıklayan bir tasarım belgesi (bkz. ERC). EIP'lere giriş

Ethereum İsim Hizmeti (ENS)

Ethereum İsim Hizmeti, Ethereum adresleri için bir internet telefon rehberi gibidir. ENS, uzun cüzdan adresleri kullanmak yerine dijital para ve varlık gönderip almak için "john.eth" gibi basit isimler kullanmanıza olanak tanır.

Teknik:
ENS kayıt defteri, EIP-137'de açıklandığı gibi alan adlarından sahiplere ve çözümleyicilere bir eşleme sağlayan tek bir merkezi sözleşmedir. ens.domains adresinde daha fazlasını okuyun (opens in a new tab).

Yürütme istemcisi

Besu, Erigon, Go-Ethereum (Geth), Nethermind gibi yürütme istemcileri (eski adıyla "Eth1 istemcileri"), işlemleri işlemek ve yayınlamak ile Ethereum'un durumunu yönetmekle görevlidir. Protokolün kurallarına uyulduğundan emin olmak için Ethereum Sanal Makinesi (EVM) kullanarak her işlem için hesaplamaları çalıştırırlar.

Yürütme katmanı

Ethereum'un yürütme katmanı, yürütme istemcilerinden oluşan ağdır.

Dışarıdan sahipli hesap (EOA)

Dışarıdan Sahipli Hesaplar (EOA'lar), en yaygın Ethereum hesabı türüdür. Özel anahtarlar/kurtarma ifadesi aracılığıyla bir kişi tarafından kontrol edilirler. Ethereum cüzdanları hakkında daha fazla bilgi.

Ethereum Yorum Talebi (ERC)

ERC (Ethereum Yorum Talebi), Ethereum ağında yeni kullanım standartları önermek için Ethereum topluluğunda kullanılan bir tür teknik belgedir.

Bu teklifler, yeni token standartları (token'lar için kullanılan ERC-20 ve NFT'ler için ERC-721 gibi) dahil olmak üzere çok çeşitli konuları kapsayabilir.

ERC-20

ERC-20, Ethereum ağındaki çoğu token'ın oluşturulması için kullandığı standarttır.
Popüler örnekler arasında DAI ve USDC gibi sabitcoin'ler veya Uniswap'tan UNI gibi borsa token'ları bulunur. Geleneksel sistemlerde sahip olduğumuz alternatif para biçimlerine benzer... yani ödül puanları, kredi sistemleri veya hatta hisse senetleri vb.

ERC-721

NFT'ler (misli olmayan token'lar), ERC-721 olarak adlandırılan standart bir kurallar dizisi kullanılarak oluşturulur.
NFT token'ları, dijital sanat veya koleksiyonluklar gibi benzersiz herhangi bir şeyin sahipliğini temsil edebilir ve her token'ın kendine has özellikleri ve değeri vardır. Her NFT benzersizdir ve diğer herhangi bir NFT'den kolayca ayırt edilebilir.

ERC-1155

ERC-1155, NFT'ye (benzersiz koleksiyonluk öğeler gibi) benzeyen ve aynı zamanda tek bir akıllı sözleşme içinde birbiriyle değiştirilebilir öğeler (para birimi gibi) oluşturmaya olanak tanıyan daha yeni bir tür Ethereum token standardıdır.
Bu, özellikle video oyunları veya dijital koleksiyonlar gibi uygulamalar için çeşitli dijital varlık türlerini yönetmeyi daha kolay ve daha verimli hale getirir.

Ethash

Ethereum'un Hisse Kanıtı'na (PoS) geçmeden önce kullandığı bir İş Kanıtı (PoW) algoritması. Daha fazlasını okuyun

Ether

Ethereum'un genellikle "ETH" olarak adlandırılan yerel kripto parası. Ethereum ekosistemini ve uygulamalarını kullanırken işlem ücretlerini karşılamak için kullanılır. Ether hakkında daha fazla bilgi.

Olaylar

EVM günlükleme (log) olanaklarının kullanılmasına izin verir. Merkeziyetsiz uygulamalar (dapp'ler) olayları dinleyebilir ve bunları kullanıcı arayüzünde JavaScript geri çağrılarını (callback) tetiklemek için kullanabilir. Olaylar ve günlükler hakkında daha fazla bilgi

Ethereum Sanal Makinesi (EVM)

Baytkod yürüten yığın tabanlı bir sanal makine. Ethereum'da yürütme modeli, bir dizi baytkod talimatı ve küçük bir çevresel veri demeti verildiğinde sistem durumunun nasıl değiştirileceğini belirtir. Bu, sanal bir durum makinesinin resmi bir modeli aracılığıyla belirtilir. Ethereum Sanal Makinesi hakkında daha fazla bilgi.

EVM assembly dili

EVM baytkodunun insan tarafından okunabilir bir formu.

F

Geri dönüş fonksiyonu

Veri veya bildirilmiş bir fonksiyon adı olmadığında çağrılan varsayılan bir fonksiyon.

Musluk

Bir test ağında kullanılabilecek ücretsiz test ether'i şeklinde fon dağıtan, akıllı sözleşme aracılığıyla yürütülen bir hizmet.

Kesinlik

Kesinlik, büyük miktarda ETH kaybedilmeden bir dizi işlemin değiştirilemeyeceğinin garantisidir.

Finney

Bir ether birimi. 1 finney = 1015 wei. 103 finney = 1 ether.

Çatallanma

Alternatif bir zincirin oluşmasına neden olan protokoldeki bir değişiklik.

Çatallanma seçimi algoritması

Blokzincirin başını belirlemek için kullanılan algoritma. Ethereum'da zincirin başı, onayların en büyük 'ağırlığına' sahip çatallanma olarak tanımlanır. Ağırlık, onay sayısının ve onaylayan doğrulayıcıların etkin bakiyesinin çarpımıdır. Bu, zincirin gerçek başının, en çok stake edilmiş ether'in oy verdiği baş olduğu anlamına gelir. Mutabakat katmanında çatallanma seçimi algoritması LMD-GHOST olarak adlandırılır.

Sahtekarlık kanıtı

Hızı artırmak için işlemlerin partiler halinde toplanarak tek bir işlemde Ethereum'a sunulduğu belirli katman 2 (L2) çözümleri için bir güvenlik modeli. Diğer ağ katılımcıları, dürüstçe yürütüldüklerini kontrol etmek için işlemleri yeniden yürütebilir. Gönderilen veriler ile kendi sürümleri arasında bir tutarsızlık ortaya çıkarırlarsa, bir sahtekarlığın nerede gerçekleştiğini gösteren kriptografik bir kanıt gönderebilirler. Bazı toplamalar geçerlilik kanıtları kullanır.

Frontier

Ethereum'un Temmuz 2015'ten Mart 2016'ya kadar süren ilk test geliştirme aşaması.

G

Gaz

Gaz, Ethereum gibi bir blokzincir üzerindeki işlemler ve akıllı sözleşmeler için ödenen ücrettir. Gaz ve ücretler hakkında daha fazla bilgi.

Gaz limiti

Bir işlemin veya bloğun tüketebileceği maksimum gaz miktarı.

Gas fiyatı

Bir işlemde belirtilen bir birim gazın ether cinsinden fiyatı.

Başlangıç bloğu

Belirli bir ağı ve kripto parasını başlatmak için kullanılan, bir blokzincirdeki ilk blok.

Geth

Go Ethereum. Ethereum protokolünün Go dilinde yazılmış en önde gelen uygulamalarından biri. geth.ethereum.org adresinde daha fazlasını okuyun (opens in a new tab)

Gwei

Gigawei'nin kısaltmasıdır, genellikle gazı fiyatlandırmak için kullanılan bir ether birimidir. 1 gwei = 109 wei. 109 gwei = 1 ether.

H

Sert çatallanma

Blokzincirde kalıcı bir ayrılma; sert çatallanma değişikliği olarak da bilinir. Genellikle yükseltilmemiş düğümler, daha yeni mutabakat kurallarını izleyen yükseltilmiş düğümler tarafından oluşturulan blokları doğrulayamadığında ortaya çıkar. Çatallanma, yumuşak çatallanma, yazılım çatallanması veya Git çatallanması ile karıştırılmamalıdır.

Hash

Bir hash fonksiyonu tarafından üretilen, değişken boyutlu girdinin sabit uzunluklu bir parmak izi. (Bkz. Keccak-256).

Hash oranı

Madencilik yazılımı çalıştıran bilgisayarlar tarafından saniyede yapılan hash hesaplamalarının sayısı.

Holografik mutabakat

Büyük bir grup kararının, daha küçük bir temsilci grubunun oy kullanmasına izin verilerek nasıl alındığını ifade eder. Ardından, küçük grubun iyi bir iş çıkardığına güvendikleri sürece diğer herkes buna uymayı kabul eder.
Bazı çevrimiçi topluluklarda, herkesin her konuda oy kullanmasına gerek kalmadan hızlı bir şekilde karar almak ve aynı zamanda kararların adil olduğundan ve çoğu insanın ne istediğini temsil ettiğinden emin olmak için kullanılır.

Homestead

Ethereum'un Mart 2016'da 1.150.000. blokta başlatılan ikinci geliştirme aşaması.

I

Endeks

Depolama kaynağına verimli bir yol sağlayarak blokzincir genelinden bilgi sorgulamayı optimize etmeyi amaçlayan bir ağ yapısı.

Entegre geliştirme ortamı (IDE)

Genellikle bir kod düzenleyici, derleyici, çalışma zamanı ve hata ayıklayıcıyı birleştiren bir kullanıcı arayüzü. Entegre geliştirme ortamları hakkında daha fazla bilgi.

Değiştirilemez dağıtılmış kod sorunu

Bir sözleşmenin (veya kütüphanenin) kodu dağıtıldıktan sonra değişmez hale gelir. Standart yazılım geliştirme uygulamaları olası hataları düzeltebilmeye ve yeni özellikler ekleyebilmeye dayandığından, bu durum akıllı sözleşme geliştirmede bir zorluk teşkil eder. Akıllı sözleşmeleri dağıtma hakkında daha fazla bilgi.

Dahili işlem

Bir kontrat hesabından başka bir kontrat hesabına veya bir EOA'ya gönderilen bir işlem (bkz. mesaj).

İhraç

Blok teklifini, onayı ve ihbarı ödüllendirmek için yeni ether basımı.

K

Anahtar türetme fonksiyonu (KDF)

"Parola uzatma algoritması" olarak da bilinir, parola şifrelemesine yönelik kaba kuvvet (brute-force), sözlük ve gökkuşağı tablosu (rainbow table) saldırılarına karşı koruma sağlamak amacıyla parolayı tekrar tekrar hashleyerek anahtar deposu formatları tarafından kullanılır.

Anahtar

Ethereum bağlamında anahtarlar dijital kodlardır: işlemleri almak için bir açık anahtar ve fonlara erişmek ile göndermek için bir özel anahtar.
Açık anahtarlar: Bunlar açıkça paylaşılabilir.
Özel anahtarlar: Bunlar sahibi tarafından gizli tutulur.

Anahtar deposu

Her hesabın özel anahtar/adres çifti, bir Ethereum istemcisinde tek bir anahtar dosyası olarak bulunur. Bunlar, hesabın şifrelenmiş özel anahtarını içeren ve yalnızca hesap oluşturma sırasında girilen parolayla şifresi çözülebilen JSON metin dosyalarıdır.

Keccak-256

Ethereum'da kullanılan kriptografik hash fonksiyonu. Keccak-256, SHA-3 olarak standartlaştırılmıştır.

L

Katman 1

Katman 1, çok seviyeli bir blokzincir ağındaki ana blokzinciri ifade eder. Örneğin, Ethereum ve Bitcoin katman 1 blokzincirleridir. Birçok katman 2 blokzinciri, kaynak yoğun işlemleri kendi ayrı blokzincirlerine aktarırken, güvenlik amacıyla Ethereum veya Bitcoin'in katman 1 blokzincirini kullanmaya devam eder.

Katman 2

Katman 2'ler, işlemleri daha hızlı ve daha ucuz hale getirmek için Ethereum ana ağı üzerine inşa edilmiş diğer ağlardır. Katman 2 hakkında daha fazla bilgi.

Kütüphane

Ödenebilir (payable) fonksiyonları, geri dönüş fonksiyonu (fallback function) ve veri depolaması olmayan özel bir sözleşme türü. Bu nedenle, ether alamaz veya tutamaz ya da veri depolayamaz. Bir kütüphane, diğer sözleşmelerin salt okunur hesaplama için çağırabileceği önceden dağıtılmış kod olarak hizmet eder. Akıllı sözleşme kütüphaneleri hakkında daha fazla bilgi.

Hafif istemci

Blokzincirin yerel bir kopyasını saklamayan veya blokları ve işlemleri doğrulamayan bir Ethereum istemcisi. Bir cüzdanın işlevlerini sunar ve işlemler oluşturup yayınlayabilir.

Likidite

Likidite, bir varlığın ne kadar hızlı ve kolay bir şekilde nakde veya başka bir varlığa dönüştürülebileceğidir. Uniswap gibi merkeziyetsiz borsalar, varlık sahiplerinin varlıklarını yatırabileceği ve yatırımcıların ödüller karşılığında bunları merkeziyetsiz bir şekilde alıp satabileceği birden fazla likidite havuzuna sahiptir.

Likidite token'ları

Likidite token'ları (LST), bir akıllı sözleşmede kilitlenen ve merkeziyetsiz bir borsada (DEX) ticareti kolaylaştırmak için kullanılan bir fon koleksiyonu olan likidite havuzuna varlık yatıran katılımcılara verilen dijital token'lardır.
Bu token'lar, katılımcının havuzdaki payını temsil eder ve daha sonra ilk yatırılan miktar ile havuzun faaliyetinden elde edilen işlem ücretlerinin bir kısmı karşılığında bozdurulabilir. Temel olarak, likidite token'ları bir likidite havuzundaki sahipliğin veya payın kanıtı olarak hizmet eder ve sahiplerinin ödül kazanmasına olanak tanırken, başkalarının farklı kripto para çiftlerini verimli bir şekilde takas etmesi için gerekli likiditeyi sağlar.

LMD-GHOST

Ethereum'un fikir birliği istemcileri tarafından zincirin başını belirlemek için kullanılan çatallanma seçimi algoritması. LMD-GHOST, "Latest Message Driven Greediest Heaviest Observed SubTree" (En Son Mesaj Odaklı En Açgözlü En Ağır Gözlemlenen Alt Ağaç) kelimelerinin kısaltmasıdır; bu, zincirin başının geçmişinde en fazla onay birikimine sahip blok olduğu anlamına gelir.

M

Ana Ağ

"Ana ağ"ın kısaltmasıdır, bu ana halka açık Ethereum blokzinciridir.

Gaz Başına Maksimum Ücret

Maksimum Ücret, bir kullanıcının bir işlemin bir bloğa dahil edilmesi için gaz birimi (Gwei) başına ödemeye razı olduğu mutlak maksimum miktardır.

Merkle Patricia Ağacı (MPT)

Ethereum'da anahtar-değer çiftlerini verimli bir şekilde depolamak için kullanılan bir veri yapısı.

Merkle Kökü

Bir Merkle kökü, bir Merkle ağacının en üstteki tek hash'idir. Bir blok içindeki tüm işlemleri doğrular.

Mesaj

Asla serileştirilmeyen ve yalnızca EVM içinde gönderilen bir dahili işlem.

Mesaj çağrısı

Bir hesaptan diğerine bir mesaj iletme eylemi. Hedef hesap EVM koduyla ilişkiliyse, sanal makine (VM) o nesnenin durumuyla başlatılır ve mesaja göre hareket edilir.

Maksimum Çıkarılabilir Değer (MEV)

Bir bloktaki işlemleri dahil ederek, hariç tutarak ve sırasını değiştirerek standart blok ödülü ve gaz ücretlerine ek olarak blok üretiminden çıkarılabilecek maksimum değer. Maksimum Çıkarılabilir Değer (MEV) hakkında daha fazla bilgi.

Madencilik

Sonuç rastgele sayıda önde gelen ikili sıfır içerene kadar bir nonce değerini artırırken bir blok başlığını tekrar tekrar hashleme işlemi. Bu, yeni blokların bir iş kanıtı blokzincirine eklendiği süreçtir. Ethereum, hisse kanıtına geçmeden önce bu şekilde güvence altına alınıyordu.

Madenci

Tekrarlanan geçiş hashlemesi yoluyla yeni bloklar için geçerli iş kanıtı bulan bir ağ düğümü (bkz. Ethash). Madenciler artık Ethereum'un bir parçası değildir - Ethereum hisse kanıtına geçtiğinde yerlerini doğrulayıcılar almıştır.

Basım

Basım, yeni token'lar oluşturma ve kullanılabilmeleri için onları dolaşıma sokma sürecidir. Merkezi bir otoritenin katılımı olmadan yeni bir token oluşturmak için merkeziyetsiz bir mekanizmadır.

Çoklu imza

Çoklu imza (multisig), işlemleri yürütmek için birden fazla imza veya onay gerektiren ve güvenliği artıran bir dijital cüzdanı veya hesabı ifade eder.
Bu, yalnızca bir kişinin onayının gerektiği geleneksel tek imzalı hesaplara kıyasla ekstra güvenlik sağlar.

N

İşlemleri ve blokları her Ethereum düğümüne (ağ katılımcısı) yayan eşler arası bir ağ olan Ethereum ağını ifade eder. Ağlar hakkında daha fazla bilgi.

Ağ karma oranı

Tüm bir madencilik ağı tarafından üretilen kolektif karma oranı. Ethereum hisse kanıtına geçtiğinde Ethereum'da madencilik kapatıldı.

Değiştirilemez token (NFT)

Blokzincir teknolojisi ile doğrulanan, sanat eserleri veya koleksiyonluk eşyalar gibi sahip olabileceğiniz benzersiz bir dijital öğe. Değiştirilemez token'lar (NFT'ler) hakkında daha fazla bilgi.

Düğüm

Ağa katılan bir yazılım istemcisi. Düğümler ve istemciler hakkında daha fazla bilgi.

Nonce

Kriptografide, yalnızca bir kez kullanılabilen bir değer. Bir hesap nonce'u, her hesapta bulunan ve tekrarlama (replay) saldırılarını önlemek için kullanılan bir işlem sayacıdır.

O

Zincir dışı

Zincir dışı, blokzincirin dışında var olan herhangi bir işlem veya veri anlamına gelir. Her işlemi zincir içine kaydetmek pahalı ve verimsiz olabileceğinden, fiyatlandırma verilerini işleyen kâhinler gibi üçüncü taraf araçlar veya daha yüksek işlem kapasitesi yürüten katman 2 çözümleri, işleme işinin büyük bir kısmını zincir dışında halleder ve bilgileri daha az sıklıkta zincir içine sunar.

Ommer (amca) bloğu

Bir iş kanıtı madencisi geçerli bir blok bulduğunda, başka bir madenci blokzincirin ucuna ilk olarak eklenen rakip bir blok yayınlamış olabilir. Bu geçerli ancak eski blok, daha yeni bloklar tarafından ommer olarak dahil edilebilir ve kısmi bir blok ödülü alabilir. "Ommer" terimi, bir ebeveyn bloğun kardeşi için tercih edilen cinsiyetsiz bir terimdir, ancak buna bazen "amca" (uncle) da denir. Bu, Ethereum bir iş kanıtı ağıyken yaygındı. Artık Ethereum hisse kanıtı kullandığı için, her slot başına yalnızca bir blok teklifçisi seçilmektedir.

Zincir içi

Blokzincir üzerinde gerçekleşen ve herkese açık olan eylemleri veya işlemleri ifade eder.

Bunu, herkesin görebileceği ve kontrol edebileceği büyük, paylaşılan bir deftere bir şeyler yazmak gibi düşünün; yazılanların (dijital para göndermek veya bir sözleşme yapmak gibi) kalıcı olduğundan ve değiştirilemeyeceğinden veya silinemeyeceğinden emin olmanızı sağlar.

İyimser rollup

İyimser Rollup, itiraz edilmediği sürece varsayılan olarak geçerli olduklarını varsayarak Ethereum'daki işlemleri hızlandıran bir Katman 2 çözümüdür. İyimser rollup'lar hakkında daha fazla bilgi.

Kâhin

Bir kâhin, blokzincir ile gerçek dünya arasında bir köprüdür. Bilgi için sorgulanabilen ve akıllı sözleşmelerde kullanılabilen zincir içi API'ler olarak işlev görürler. Kâhinler hakkında daha fazla bilgi.

P

Blokzincirin aynı kopyalarına sahip olan ve Ethereum istemci yazılımını çalıştıran bağlı bilgisayarlar.

Eşler arası ağ

Merkezi, sunucu tabanlı hizmetlere ihtiyaç duymadan işlevleri toplu olarak yerine getirebilen bilgisayarlardan (eşler) oluşan bir ağ.
Bu kurulum genellikle dosyaları (örn. BitTorrent), bilgileri veya dijital para birimlerini paylaşmak için kullanılır ve kullanıcılar arasında daha doğrudan ve potansiyel olarak daha verimli alışverişlere olanak tanır.

İzinsiz

İzinsiz, herkesin Ethereum gibi bir sisteme katılabileceği ve kullanabileceği anlamına gelir. Herkesin katılımına açıktır ve herhangi bir onay gerektirmez.

Plasma

İyimser rollup'lar gibi sahtekarlık kanıtları kullanan bir zincir dışı ölçeklendirme çözümü. Plasma, temel token transferleri ve takaslar gibi basit işlemlerle sınırlıdır. Plasma hakkında daha fazla bilgi.

Özel anahtar

Özel anahtar, dijital paranızın sahibi olduğunuzu kanıtlayan ve hesabınız için bir PIN kodu gibi onu harcamanıza izin veren gizli bir koddur. BUNU PAYLAŞMAYIN.

Özel zincir

Tamamen özel bir blokzincir, kullanıma açık olmayan, izinli erişime sahip bir blokzincirdir.

POAP

Katılım Kanıtı Protokolü (Proof of Attendance Protocol), belirli bir etkinliğe veya faaliyete katıldığınızı kanıtlayan dijital bir koleksiyonluk (NFT) oluşturmak için kullanılır.

Hisse Kanıtı (PoS)

Bir kripto para blokzincir protokolünün dağıtık mutabakat sağlamayı amaçladığı bir yöntem. PoS, işlemlerin doğrulanmasına katılabilmeleri için kullanıcılardan belirli bir miktarda kripto paranın (ağdaki "stake"lerinin) sahipliğini kanıtlamalarını ister. Hisse kanıtı hakkında daha fazla bilgi.

İş Kanıtı (PoW)

Blokzincirler için, düğümlerin belirli bir değeri bulmak amacıyla hesaplama şeklinde enerji harcamasını gerektiren bir güvenlik mekanizması.

Proto-Danksharding

Ethereum için veri "blob"larını kabul eden yeni bir işlem türü. Bu "blob" verisi, işaret zincirinde 4096 dönem (~18,2 gün) boyunca geçici olarak saklanır ve düğüm operatörleri için donanım gereksinimlerini azaltmaya yardımcı olmak amacıyla daha sonra isteğe bağlı olarak budanabilir.

Kamusal mallar

Kamusal mallar, parklar veya temiz hava gibi herkesin ücretsiz olarak kullanabileceği ve birinin kullanmasının başkalarının da kullanmasını engellemediği şeylerdir. İnsanlardan bunları kullanmaları için kolayca ücret talep edemediklerinden işletmeler genellikle bunları sağlamaz, bu nedenle genellikle hükümetler tarafından sağlanırlar.

Açık anahtar

Açık anahtar, para için bir e-posta adresi gibi, başkalarının size güvenli bir şekilde dijital para göndermesini sağlayan bir karakter dizisidir.

R

Makbuz

Belirli bir işlemin sonucunu temsil etmek üzere bir Ethereum istemcisi tarafından döndürülen ve işlemin bir hash'ini, blok numarasını, kullanılan gaz miktarını ve bir akıllı sözleşme dağıtılması durumunda sözleşmenin adresini içeren veri.

Yeniden giriş saldırısı

Saldırgan bir sözleşmenin, kurban sözleşmenin bir fonksiyonunu, yürütme sırasında kurbanın saldırgan sözleşmeyi özyineli olarak tekrar çağıracağı şekilde çağırmasından oluşan bir saldırı. Bu, örneğin kurban sözleşmenin bakiyeleri güncelleyen veya çekim miktarlarını sayan kısımlarını atlayarak fonların çalınmasıyla sonuçlanabilir. Yeniden giriş hakkında daha fazla bilgi.

Ödül

Her bir slotta, bir blok önermek veya bir senkronizasyon komitesine katılmak da dahil olmak üzere belirli işlevleri yerine getiren doğrulayıcılara verilen bir miktar Ether.

Özyineli Uzunluk Öneki (RLP)

Ethereum geliştiricileri tarafından rastgele karmaşıklık ve uzunluktaki nesneleri (veri yapılarını) kodlamak ve serileştirmek için tasarlanmış bir kodlama standardı.

Toplamalar

Birden fazla işlemi gruplayan ve bunları tek bir işlemde Ethereum ana zincirine gönderen bir tür katman 2 ölçeklendirme çözümü. Bu, gaz maliyetlerinde düşüşe ve işlem kapasitesinde artışa olanak tanır. Bu ölçeklenebilirlik kazanımlarını sunmak için farklı güvenlik yöntemleri kullanan İyimser (Optimistic) ve Sıfır bilgi (Zero-knowledge) toplamaları vardır. Toplamalar hakkında daha fazla bilgi.

Uzaktan prosedür çağrısı (RPC)

RPC, bir bilgisayarın ağ üzerinden başka bir bilgisayardan veri veya eylem talep etmesini sağlar, tıpkı bir uzaktan kumanda ile bilgi istemek gibi.

S

Güvenli Hash Algoritması (SHA)

Ulusal Standartlar ve Teknoloji Enstitüsü (NIST) tarafından yayınlanan bir kriptografik hash fonksiyonları ailesi.

Kurtarma ifadesi

Dijital bir cüzdan oluşturduğunuzda size verilen bir kelime listesi. Erişiminizi kaybetmeniz durumunda cüzdanınıza tekrar girmenize yardımcı olabilecek bir şifre gibi davranarak dijital paranızı veya token'larınızı kaybetmemenizi sağlar.

Sıralayıcı

Sıralayıcı, özellikle Katman 2 ölçeklendirme çözümlerinde, bir blokzincir ağındaki işlemleri sıralamaktan sorumlu bir programdır.

Serileştirme

Bir veri yapısını bir bayt dizisine dönüştürme işlemi.

Parça / parça zinciri

Parça zincirleri, doğrulayıcı alt kümelerinin sorumlu olabileceği toplam blokzincirin ayrık bölümleridir. Bu başlangıçta Ethereum'un saniyede milyonlarca işleme ölçeklenmesinin yolu olarak tasarlanmıştı, ancak şimdi toplamalar kullanan ölçeklendirmenin hızlı gelişimi ile yerini almıştır.

Yan zincir

Farklı, genellikle daha hızlı mutabakat kuralları olan ayrı bir zincir kullanan bir ölçeklendirme çözümü. Bu yan zincirleri Ana Ağ'a bağlamak için bir köprü gereklidir. Toplamalar da yan zincirleri kullanır, ancak bunun yerine Ana Ağ ile işbirliği içinde çalışırlar. Yan zincirler hakkında daha fazla bilgi.

İmzalama

Bir işlemin belirli bir özel anahtarın sahibi tarafından onaylandığını kriptografik olarak göstermek.

Singleton

Yalnızca tek bir örneği bulunabilen bir nesneyi tanımlayan bir bilgisayar programlama terimi.

Slasher

Slasher, kesinti (slash) gerektiren ihlalleri aramak için onayları tarayan bir varlıktır. Kesintiler ağa yayınlanır ve bir sonraki blok teklifçisi kanıtı bloğa ekler. Blok teklifçisi daha sonra kötü niyetli doğrulayıcıya kesinti uyguladığı için bir ödül alır.

Slot

Hisse Kanıtı (PoS) sisteminde bir doğrulayıcı tarafından yeni blokların önerilebileceği bir zaman dilimi (12 saniye). Bir slot boş olabilir. 32 slot bir dönem oluşturur. Hisse Kanıtı (PoS) hakkında daha fazla bilgi.

Akıllı sözleşme

Akıllı sözleşme, kendi kendini yürüten dijital bir sözleşme gibi, bir blokzincir üzerindeki anlaşmaları otomatik olarak yürüten bir programdır. Akıllı sözleşmelere giriş.

SNARK

"Kısa ve öz etkileşimsiz bilgi argümanı"nın (succinct non-interactive argument of knowledge) kısaltması olan SNARK, bir tür sıfır bilgi ispatıdır. Sıfır bilgi toplamaları hakkında daha fazla bilgi.

Yumuşak çatallanma

Mutabakat kuralları değiştiğinde bir blokzincirde meydana gelen bir ayrılma. Sert çatallanmanın aksine, yumuşak çatallanma geriye dönük olarak uyumludur; yükseltilmiş düğümler, yeni mutabakat kurallarına uydukları sürece yükseltilmemiş düğümler tarafından oluşturulan blokları doğrulayabilir.

Solidity

JavaScript, C++ veya Java'ya benzer sözdizimine sahip prosedürel (zorunlu) bir programlama dili. Ethereum akıllı sözleşmeleri için en popüler ve en sık kullanılan dildir. Dr. Gavin Wood tarafından yaratılmıştır. Solidity hakkında daha fazla bilgi.

Solidity satıriçi assembly

Bir Solidity programında EVM assembly dili. Solidity'nin satıriçi assembly desteği, belirli işlemleri yazmayı kolaylaştırır.

Sabitcoin

Sabitcoin, fiyat oynaklığını en aza indirmek için genellikle bir para birimine veya emtiaya (ABD doları gibi) sabitlenmiş, istikrarlı bir değere sahip olacak şekilde tasarlanmış bir kripto para türüdür. Sabitcoin'ler hakkında daha fazla bilgi.

Staking

Bir doğrulayıcı olmak ve ağı güvence altına almak için bir miktar Ether (stake'iniz) yatırmak. Bir doğrulayıcı, Hisse Kanıtı (PoS) mutabakat modeli altında işlemleri kontrol eder ve bloklar önerir. Staking, ağın çıkarlarına en uygun şekilde hareket etmeniz için size ekonomik bir teşvik sağlar. Doğrulayıcı görevlerinizi yerine getirdiğiniz için ödüller alırsınız, ancak yapmazsanız değişen miktarlarda ETH kaybedersiniz. Ethereum staking hakkında daha fazla bilgi.

Staking havuzu

Bir dizi doğrulayıcı anahtarını etkinleştirmek için gereken 32 ETH'ye ulaşmak amacıyla kullanılan, birden fazla Ethereum staker'ının birleştirilmiş ETH'si. Bir düğüm operatörü bu anahtarları mutabakata katılmak için kullanır ve blok ödülleri katkıda bulunan staker'lar arasında paylaştırılır. Staking havuzları veya yetkilendirilmiş staking, Ethereum protokolüne özgü değildir, ancak topluluk tarafından birçok çözüm oluşturulmuştur. Havuzlu staking hakkında daha fazla bilgi.

STARK

"Ölçeklenebilir şeffaf bilgi argümanı"nın (scalable transparent argument of knowledge) kısaltması olan STARK, bir tür sıfır bilgi ispatıdır. Sıfır bilgi toplamaları hakkında daha fazla bilgi.

Durum

Blokzincir üzerinde belirli bir andaki tüm bakiyelerin ve verilerin anlık görüntüsü, normalde belirli bir bloktaki koşulu ifade eder.

Durum kanalları

Katılımcılar arasında serbestçe ve ucuza işlem yapabilecekleri bir kanalın kurulduğu bir katman 2 çözümü. Ana Ağ'a yalnızca kanalı kurmak ve kanalı kapatmak için bir işlem gönderilir. Bu, çok yüksek işlem kapasitesine olanak tanır, ancak katılımcı sayısını önceden bilmeye ve fonların kilitlenmesine dayanır. Durum kanalları hakkında daha fazla bilgi.

Süper çoğunluk

Süper çoğunluk, Ethereum'u güvence altına alan toplam stake edilmiş Ether'in 2/3'ünü (%66) aşan bir miktar için verilen terimdir. İşaret Zincirinde blokların kesinleşmiş olması için süper çoğunluk oyu gereklidir.

Sybil saldırısı

Sybil saldırıları, bireylerin etkilerini artırmak için bir sistemi birden fazla kişi olduklarına inandırarak kandırmasını ifade eder.

Eşzamanlama

Bir blokzincirin en son sürümünün tamamını bir düğüme indirme işlemi.

Senkronizasyon komitesi

Senkronizasyon komitesi, yaklaşık her 27 saatte bir yenilenen, rastgele seçilmiş bir doğrulayıcı grubudur. Amaçları, geçerli blok başlıklarına imzalarını eklemektir. Senkronizasyon komiteleri, hafif istemcilerin tüm doğrulayıcı setine erişmeye gerek kalmadan blokzincirin başını takip etmelerini sağlar.

Szabo

Bir Ether birimi. 1 szabo = 1012 Wei. 106 szabo = 1 Ether.

T

Terminal toplam zorluk (TTD)

Toplam zorluk, blokzincirde belirli bir noktaya kadar olan tüm bloklar için Ethash madencilik zorluğunun toplamıdır. Terminal toplam zorluk, yürütme istemcilerinin madencilik ve blok dedikodusu (gossip) işlevlerini kapatarak ağın Hisse Kanıtı'na (PoS) geçişini sağlamak için tetikleyici olarak kullanılan toplam zorluk için belirli bir değerdi. Ethereum Hisse Kanıtı'na (PoS) geçtiği için artık geçerli değildir.

Test ağı

"Test ağı"nın kısaltması, ana Ethereum ağının davranışını simüle etmek için kullanılan bir ağ.

Token

Ethereum blokzincirindeki akıllı sözleşmelerde tanımlanan, ticareti yapılabilir sanal bir ürün.

Token fabrikası

Token fabrikası, ERC-20, ERC-721 veya ERC-1155 gibi belirli bir standart dahilinde token'ların oluşturulmasını kolaylaştıran akıllı bir sözleşmedir. Akıllı sözleşme bir şablon görevi görerek kullanıcıların sıfırdan yeni bir akıllı sözleşme oluşturmadan isim, sembol, arz ve ekstra işlevsellik gibi özel parametrelerle yeni token'lar dağıtmasına olanak tanır.

İşlem

Kaynak bir hesap tarafından imzalanmış, belirli bir adresi hedefleyen ve Ethereum Blokzincirine işlenen veri. İşlem, o işlem için gaz limiti gibi meta verileri içerir. İşlemler hakkında daha fazla bilgi.

İşlem ücreti

Ethereum ağını her kullandığınızda ödemeniz gereken bir ücret. Örnekler arasında cüzdanınızdan fon göndermek veya token takas etmek ya da koleksiyonluk bir eşya satın almak gibi bir merkeziyetsiz uygulama (dapp) etkileşimi yer alır. Bunu bir hizmet bedeli gibi düşünebilirsiniz. Bu ücret, ağın ne kadar meşgul olduğuna bağlı olarak değişecektir. Bunun nedeni, işleminizi işlemekten sorumlu kişiler olan doğrulayıcıların, daha yüksek ücretli işlemlere öncelik verme olasılığının yüksek olmasıdır; bu nedenle tıkanıklık fiyatı yukarı çeker.

Teknik düzeyde, işlem ücretiniz işleminizin ne kadar gaz gerektirdiğiyle ilgilidir.

İşlem ücretlerini düşürmek şu anda yoğun ilgi gören bir konudur. Bkz. Katman 2.

Güven varsayımları

Güven varsayımları, bir sistemin güvenliği ve güvenilirliği hakkındaki temel inançlardır ve sistemin çalışması için neye güvendiğimize rehberlik eder.

Güvene ihtiyaç duymama

Bir ağın, ilgili taraflardan hiçbirinin üçüncü bir tarafa güvenmesine gerek kalmadan işlemlere aracılık etme yeteneği.

Turing tam

Adını İngiliz matematikçi ve bilgisayar bilimcisi Alan Turing'den alan bir kavram; bir veri işleme kuralları sisteminin (bir bilgisayarın komut seti, bir programlama dili veya hücresel bir otomat gibi), herhangi bir Turing makinesini simüle etmek için kullanılabiliyorsa "Turing tam" veya "hesaplamalı olarak evrensel" olduğu söylenir.

V

Doğrulayıcı

Bir Hisse Kanıtı (PoS) sisteminde veri depolamaktan, işlemleri işlemekten ve blokzincire yeni bloklar eklemekten sorumlu bir düğüm. Doğrulayıcı yazılımını etkinleştirmek için 32 ETH stake edebilmeniz gerekir. Ethereum'da staking hakkında daha fazla bilgi.

Doğrulayıcı yaşam döngüsü

Bir doğrulayıcının içinde bulunabileceği durumların sırası. Bunlar şunları içerir:

  • yatırıldı (deposited): Doğrulayıcı tarafından yatırma sözleşmesine en az 32 ETH yatırılmıştır
  • beklemede (pending): doğrulayıcı, mevcut doğrulayıcılar tarafından ağa oylanmayı bekleyen etkinleştirme sırasındadır
  • aktif (active): şu anda onay veriyor ve bloklar öneriyor
  • kesinti (slashing): doğrulayıcı hatalı davrandı ve kesintiye uğruyor
  • çıkıyor (exiting): doğrulayıcı, gönüllü olarak veya atıldığı için ağdan çıkmak üzere işaretlendi.

Geçerlilik kanıtı

Hızı artırmak için işlemlerin gruplar halinde toplandığı ve tek bir işlemde Ethereum'a gönderildiği belirli katman 2 çözümleri için bir güvenlik modeli. İşlem hesaplaması zincir dışı yapılır ve ardından geçerliliklerinin bir kanıtı ile ana zincire sunulur. Bu yöntem, güvenliği korurken mümkün olan işlem miktarını artırır. Bazı toplamalar sahtekarlık kanıtı kullanır. Sıfır bilgi toplamaları hakkında daha fazla bilgi.

Validium

İşlem kapasitesini artırmak için geçerlilik kanıtları kullanan zincir dışı bir çözüm. Sıfır bilgi toplamalarının aksine, validium verileri katman 1 Ana Ağ'da depolanmaz. Validium hakkında daha fazla bilgi.

Vyper

Python benzeri sözdizimine sahip üst düzey bir programlama dili. Saf bir fonksiyonel dile daha da yaklaşması amaçlanmıştır. Vitalik Buterin tarafından yaratılmıştır. Vyper hakkında daha fazla bilgi.

W

Cüzdan

Cüzdan, çevrimiçi paranız için sanal bir cüzdan gibi, dijital para birimini depolamak, göndermek ve almak için kullanılan dijital bir araçtır. Ethereum cüzdanları hakkında daha fazla bilgi.

Web3

Web3, şirketlerin değil kullanıcıların kendi verilerini ve işlemlerini kontrol ettiği, blokzincire sahip yeni internettir. Herhangi bir kişisel bilgi paylaşmaya gerek yoktur. Web3 hakkında daha fazla bilgi.

Wei

Ether'in en küçük birimi. 1018 Wei = 1 Ether.

Sarmalanmış token

Farklı bir ağdaki başka bir kripto parayı veya varlığı temsil eden blokzincir tabanlı bir token. Örneğin, Sarılmış Ether (WETH), Ether'i (ETH) Ethereum'un ERC-20 token standardına uyan bir formatta temsil eder. Orijinal varlık bir akıllı sözleşme tarafından güvenli bir şekilde kilitlenir ve eşdeğer bir sarmalanmış token basılır. Bu mekanizma, blokzincirler içinde ve arasında birlikte çalışabilirliği sağlayarak ETH gibi varlıkların değerlerini korurken merkeziyetsiz uygulamalarda sorunsuz bir şekilde kullanılmasına olanak tanır.

Z

Sıfır adresi

Tamamen sıfırlardan oluşan ve genellikle token'ları sahip olunan dolaşımdan çıkarmak için bir adres olarak kullanılan bir Ethereum adresi. burn() yöntemi aracılığıyla bir akıllı sözleşmenin dizininden resmi olarak çıkarılan token'lar ile bu adrese gönderilenler arasında bir ayrım yapılır.

Sıfır bilgi ispatı

Sıfır bilgi ispatı, bir bireyin herhangi bir ek bilgi aktarmadan bir ifadenin doğru olduğunu kanıtlamasına olanak tanıyan kriptografik bir yöntemdir. Sıfır bilgi toplamaları hakkında daha fazla bilgi.

Sıfır bilgi toplaması

Ana Ağ (katman 1) tarafından sağlanan güvenliği kullanırken artırılmış katman 2 işlem kapasitesi sunmak için geçerlilik kanıtları kullanan işlemlerin bir toplaması. İyimser rollup'lar gibi karmaşık işlem türlerini işleyemeseler de, işlemler gönderildiğinde kanıtlanabilir şekilde geçerli olduğu için gecikme sorunları yaşamazlar. Sıfır bilgi toplamaları hakkında daha fazla bilgi.

Kaynaklar

Kısmen Andreas M. Antonopoulos, Gavin Wood (opens in a new tab) tarafından yazılan Mastering Ethereum (opens in a new tab) kitabından CC-BY-SA lisansı altında sağlanmıştır.

Bu sayfaya katkıda bulunun

Gözden kaçırdığımız bir şey mi oldu? Yanlış bir şey mi var? GitHub'daki bu sözlüğe katkıda bulunarak gelişmemize yardımcı olun!

Nasıl katkıda bulunacağınız hakkında daha fazla bilgi edinin

Sayfanın son güncellenme tarihi: 22 Nisan 2026

Bu makale faydalı oldu mu?