డాంక్షార్డింగ్ ద్వారా ఎథీరియం నిజంగా స్కేలబుల్ బ్లాక్చైన్గా మారుతుంది, అయితే అక్కడికి చేరుకోవడానికి అనేక ప్రోటోకాల్ నవీకరణలు అవసరం. ప్రోటో-డాంక్షార్డింగ్ అనేది ఈ మార్గంలో ఒక మధ్యంతర దశ. వినియోగదారుల కోసం లేయర్ 2 (l2) పై లావాదేవీలను వీలైనంత చౌకగా చేయడం రెండింటి లక్ష్యం మరియు ఎథీరియంను సెకనుకు >100,000 లావాదేవీలకు స్కేల్ చేయాలి.
ప్రోటో-డాంక్షార్డింగ్ అంటే ఏమిటి?
ప్రోటో-డాంక్షార్డింగ్, దీనిని EIP-4844 (opens in a new tab) అని కూడా పిలుస్తారు, ఇది రోల్అప్లు బ్లాక్లకు చౌకైన డేటాను జోడించడానికి ఒక మార్గం. ఈ ఆలోచనను ప్రతిపాదించిన ఇద్దరు పరిశోధకుల నుండి ఈ పేరు వచ్చింది: Protolambda మరియు Dankrad Feist. చారిత్రాత్మకంగా, రోల్అప్లు తమ లావాదేవీలను CALLDATA లో పోస్ట్ చేయడం వల్ల వినియోగదారుల లావాదేవీలను ఎంత చౌకగా చేయగలవు అనే విషయంలో పరిమితం చేయబడ్డాయి.
రోల్అప్లకు డేటా కొద్దిసేపు మాత్రమే అవసరమైనప్పటికీ, ఇది అన్ని ఎథీరియం నోడ్ల ద్వారా ప్రాసెస్ చేయబడుతుంది మరియు ఎప్పటికీ ఆన్చైన్లో ఉంటుంది కాబట్టి ఇది ఖరీదైనది. ప్రోటో-డాంక్షార్డింగ్ బ్లాక్లకు పంపగల మరియు జతచేయగల డేటా బ్లాబ్లను పరిచయం చేస్తుంది. ఈ బ్లాబ్లలోని డేటా EVM కి అందుబాటులో ఉండదు మరియు నిర్ణీత సమయం తర్వాత స్వయంచాలకంగా తొలగించబడుతుంది (రాసే సమయానికి 4096 ఎపోచ్లకు సెట్ చేయబడింది, లేదా సుమారు 18 రోజులు). దీని అర్థం రోల్అప్లు తమ డేటాను చాలా చౌకగా పంపగలవు మరియు ఆ పొదుపును చౌకైన లావాదేవీల రూపంలో తుది వినియోగదారులకు అందించగలవు.
బ్లాబ్ డేటా ఎలా ధృవీకరించబడుతుంది?
రోల్అప్లు తాము అమలు చేసే లావాదేవీలను డేటా బ్లాబ్లలో పోస్ట్ చేస్తాయి. వారు డేటాకు "నిబద్ధత"ను కూడా పోస్ట్ చేస్తారు. డేటాకు బహుపది (polynomial) ఫంక్షన్ను అమర్చడం ద్వారా వారు దీన్ని చేస్తారు. ఈ ఫంక్షన్ను వివిధ పాయింట్ల వద్ద మూల్యాంకనం చేయవచ్చు. ఉదాహరణకు, మనం చాలా సులభమైన ఫంక్షన్ f(x) = 2x-1 ని నిర్వచిస్తే, మనం ఈ ఫంక్షన్ను x = 1, x = 2, x = 3 కోసం మూల్యాంకనం చేయవచ్చు, ఫలితాలు 1, 3, 5 ఇస్తాయి. ఒక ప్రూవర్ డేటాకు అదే ఫంక్షన్ను వర్తింపజేస్తాడు మరియు అదే పాయింట్ల వద్ద దానిని మూల్యాంకనం చేస్తాడు. అసలు డేటా మార్చబడితే, ఫంక్షన్ ఒకేలా ఉండదు, కాబట్టి ప్రతి పాయింట్ వద్ద మూల్యాంకనం చేయబడిన విలువలు కూడా ఒకేలా ఉండవు. వాస్తవానికి, నిబద్ధత మరియు రుజువు మరింత క్లిష్టంగా ఉంటాయి ఎందుకంటే అవి క్రిప్టోగ్రాఫిక్ ఫంక్షన్లలో చుట్టబడి ఉంటాయి.
KZG అంటే ఏమిటి?
KZG అంటే Kate-Zaverucha-Goldberg - డేటా బ్లాబ్ను చిన్న క్రిప్టోగ్రాఫిక్ "నిబద్ధత" (opens in a new tab)కి తగ్గించే పథకం యొక్క ముగ్గురు అసలు రచయితల (opens in a new tab) పేర్లు. రోలప్ తప్పుగా ప్రవర్తించడం లేదని నిర్ధారించడానికి రోలప్ సమర్పించిన డేటా బ్లాబ్ ధృవీకరించబడాలి. నిబద్ధత చెల్లుబాటు అయ్యిందో లేదో తనిఖీ చేయడానికి ప్రూవర్ బ్లాబ్లోని లావాదేవీలను తిరిగి అమలు చేయడం ఇందులో ఉంటుంది. మెర్కిల్ ప్రూఫ్లను ఉపయోగించి లేయర్ 1 (l1) పై ఎథీరియం లావాదేవీల చెల్లుబాటును ఎగ్జిక్యూషన్ క్లయింట్లు తనిఖీ చేసే విధానానికి ఇది సంభావితంగా సమానంగా ఉంటుంది. KZG అనేది డేటాకు బహుపది సమీకరణాన్ని అమర్చే ప్రత్యామ్నాయ రుజువు. నిబద్ధత కొన్ని రహస్య డేటా పాయింట్ల వద్ద బహుపదిని మూల్యాంకనం చేస్తుంది. ఒక ప్రూవర్ డేటాపై అదే బహుపదిని అమర్చుతాడు మరియు అదే విలువల వద్ద దానిని మూల్యాంకనం చేస్తాడు, ఫలితం ఒకేలా ఉందో లేదో తనిఖీ చేస్తాడు. ఇది కొన్ని రోల్అప్లు మరియు చివరికి ఎథీరియం ప్రోటోకాల్లోని ఇతర భాగాలు ఉపయోగించే శూన్య-జ్ఞాన పద్ధతులకు అనుకూలంగా ఉండే డేటాను ధృవీకరించే మార్గం.
KZG వేడుక అంటే ఏమిటి?
KZG వేడుక అనేది ఎథీరియం కమ్యూనిటీ అంతటా ఉన్న చాలా మంది వ్యక్తులు సమిష్టిగా కొంత డేటాను ధృవీకరించడానికి ఉపయోగపడే సంఖ్యల రహస్య యాదృచ్ఛిక స్ట్రింగ్ను రూపొందించడానికి ఒక మార్గం. ఈ సంఖ్యల స్ట్రింగ్ ఎవరికీ తెలియకపోవడం మరియు ఎవరూ తిరిగి సృష్టించలేకపోవడం చాలా ముఖ్యం. దీన్ని నిర్ధారించడానికి, వేడుకలో పాల్గొన్న ప్రతి వ్యక్తి మునుపటి పాల్గొనేవారి నుండి ఒక స్ట్రింగ్ను అందుకున్నారు. వారు ఆపై కొన్ని కొత్త యాదృచ్ఛిక విలువలను సృష్టించారు (ఉదా., వారి మౌస్ కదలికను కొలవడానికి వారి బ్రౌజర్ను అనుమతించడం ద్వారా) మరియు దానిని మునుపటి విలువతో కలిపారు. వారు ఆ విలువను తదుపరి పాల్గొనేవారికి పంపారు మరియు వారి స్థానిక యంత్రం నుండి దానిని నాశనం చేశారు. వేడుకలో కనీసం ఒక్క వ్యక్తి అయినా దీన్ని నిజాయితీగా చేసినంత కాలం, తుది విలువ దాడి చేసేవారికి తెలియదు.
EIP-4844 KZG వేడుక ప్రజలకు తెరవబడింది మరియు పదివేల మంది ప్రజలు తమ స్వంత ఎంట్రోపీ (యాదృచ్ఛికత) ని జోడించడానికి పాల్గొన్నారు. మొత్తంగా 140,000 కంటే ఎక్కువ సహకారాలు ఉన్నాయి, ఇది ప్రపంచంలోనే ఈ రకమైన అతిపెద్ద వేడుకగా నిలిచింది. వేడుకను దెబ్బతీయాలంటే, పాల్గొన్న వారిలో 100% మంది చురుకుగా నిజాయితీ లేకుండా ఉండాలి. పాల్గొనేవారి కోణం నుండి, వారు నిజాయితీగా ఉన్నారని వారికి తెలిస్తే, వారు వేడుకను సురక్షితం చేశారని వారికి తెలుసు కాబట్టి మరెవరినీ విశ్వసించాల్సిన అవసరం లేదు (వారు వ్యక్తిగతంగా N లో 1 నిజాయితీ గల పాల్గొనేవారి అవసరాన్ని సంతృప్తిపరిచారు).
డాంక్షార్డింగ్ అంటే ఏమిటి?
డాంక్షార్డింగ్ అనేది ప్రోటో-డాంక్షార్డింగ్తో ప్రారంభమైన రోలప్ స్కేలింగ్ యొక్క పూర్తి సాక్షాత్కారం. రోల్అప్లు తమ కంప్రెస్ చేయబడిన లావాదేవీ డేటాను డంప్ చేయడానికి డాంక్షార్డింగ్ ఎథీరియంపై భారీ మొత్తంలో స్థలాన్ని తీసుకువస్తుంది. దీని అర్థం ఎథీరియం వందలాది వ్యక్తిగత రోల్అప్లకు సులభంగా మద్దతు ఇవ్వగలదు మరియు సెకనుకు మిలియన్ల లావాదేవీలను వాస్తవంగా మార్చగలదు.
ప్రోటో-డాంక్షార్డింగ్లో ఆరు (6) ఉన్న బ్లాక్లకు జతచేయబడిన బ్లాబ్లను పూర్తి డాంక్షార్డింగ్లో 64 కి విస్తరించడం ద్వారా ఇది పనిచేస్తుంది. అవసరమైన మిగిలిన మార్పులన్నీ కొత్త పెద్ద బ్లాబ్లను నిర్వహించడానికి వీలుగా ఏకాభిప్రాయ క్లయింట్లు పనిచేసే విధానానికి నవీకరణలు. ఈ మార్పులలో చాలా వరకు డాంక్షార్డింగ్తో సంబంధం లేకుండా ఇతర ప్రయోజనాల కోసం ఇప్పటికే రోడ్మ్యాప్లో ఉన్నాయి. ఉదాహరణకు, డాంక్షార్డింగ్కు ప్రతిపాదకుడు-నిర్మాత విభజన (PBS) అమలు చేయబడటం అవసరం. ఇది బ్లాక్లను నిర్మించడం మరియు వివిధ ధృవీకర్తల అంతటా బ్లాక్లను ప్రతిపాదించడం వంటి పనులను వేరు చేసే నవీకరణ. అదేవిధంగా, డాంక్షార్డింగ్కు డేటా లభ్యత నమూనా అవసరం, అయితే ఎక్కువ చారిత్రక డేటాను నిల్వ చేయని చాలా తేలికపాటి క్లయింట్ల ("స్టేట్లెస్ క్లయింట్లు") అభివృద్ధికి కూడా ఇది అవసరం.
ప్రస్తుత పురోగతి
పూర్తి డాంక్షార్డింగ్ రావడానికి ఇంకా చాలా సంవత్సరాలు పడుతుంది. ఈలోగా, KZG వేడుక 140,000 కంటే ఎక్కువ సహకారాలతో ముగిసింది మరియు ప్రోటో-డాంక్షార్డింగ్ కోసం EIP (opens in a new tab) పరిపక్వం చెందింది. ఈ ప్రతిపాదన అన్ని టెస్ట్నెట్లలో పూర్తిగా అమలు చేయబడింది మరియు మార్చి 2024 లో కాన్కున్-డెనెబ్ ("Dencun") నెట్వర్క్ నవీకరణతో మెయిన్నెట్లో ప్రత్యక్ష ప్రసారం చేయబడింది.
మరింత చదవడానికి
- ప్రోటో-డాంక్షార్డింగ్ గమనికలు (opens in a new tab) - Vitalik Buterin
- డాంక్షార్డింగ్పై Dankrad గమనికలు (opens in a new tab)
- డాంక్షార్డింగ్ గురించి Dankrad, Proto మరియు Vitalik చర్చిస్తున్నారు (opens in a new tab)
- KZG వేడుక (opens in a new tab)
- విశ్వసనీయ సెటప్లపై Carl Beekhuizen యొక్క Devcon ప్రసంగం (opens in a new tab)
- బ్లాబ్ల కోసం డేటా లభ్యత నమూనా గురించి మరింత (opens in a new tab)
- KZG నిబద్ధతలు మరియు రుజువులపై Dankrad Feist (opens in a new tab)
- KZG బహుపది నిబద్ధతలు (opens in a new tab)
పేజీ చివరి నవీకరణ: 6 జూన్, 2026
