Kto decyduje o tym, co możesz zrobić ze swoimi pieniędzmi?
Budzisz się i widzisz dziwne powiadomienie. Twoje konto zostało zamrożone. Twoje pieniądze wciąż tam są, ale nie możesz ich wydać, przetransferować ani zapłacić rachunków.
Większość z nas rzadko myśli o tym, kto kontroluje nasz cyfrowy dostęp, dopóki coś nie pójdzie nie tak.
Zazwyczaj jest to tymczasowe. Kontrola pod kątem oszustw kończy się pomyślnie, płatność przechodzi, a Ty o tym zapominasz. Ale przez kilka sekund zderzasz się z czymś, co jest prawdą każdego dnia i prawie nigdy nie jest widoczne: między Tobą a Twoimi pieniędzmi stoi firma, która może powiedzieć „nie”.
Czasami nawet Twój własny rząd może Cię zablokować:
- Liban, 2019: Ludzie posiadający oszczędności w dolarach amerykańskich nie mogli ich już normalnie wypłacać.[1]
- Argentyna, 2019–2025: Ludzie mierzyli się z surowymi limitami na zakup dolarów amerykańskich i transfer pieniędzy za granicę.[2]
- Mjanma, 2021: Niedobory gotówki i limity wypłat utrudniły dostęp do sald bankowych.[3]
- Sri Lanka, 2022: Władze ograniczyły możliwości przechowywania, używania i wypłacania obcych walut.[4]
A wiele osób w ogóle nie ma dostępu. Według najnowszego raportu Global Findex Banku Światowego, 1,3 miliarda dorosłych na całym świecie wciąż nie ma konta finansowego, mimo że 900 milionów z nich posiada telefon komórkowy.[5]
Posiadanie pieniędzy i swoboda ich używania to nie to samo.
Tak może wyglądać cenzura, gdy dotyczy pieniędzy. To nie znikający post ze strony internetowej, ale ktoś inny mający ostateczne zdanie na temat tego, czy możesz płacić, wypłacać, otrzymywać środki lub uczestniczyć w systemie.
Jakie wolności finansowe oferuje Ethereum?
Wolność finansowa to nie tylko to, ile masz pieniędzy. Chodzi również o to, jak duży masz wpływ na to, co możesz z nimi zrobić.
Możesz o tym myśleć jako o sprawczości finansowej: zdolności do przechowywania, przenoszenia i używania swoich aktywów, wybierania narzędzi finansowych, z których chcesz korzystać, oraz przenoszenia pieniędzy gdzie indziej, gdy dana usługa przestaje Ci odpowiadać.
Ethereum nie może zagwarantować bogactwa ani równych wyników. To, co może zrobić, to zmniejszyć częstotliwość, z jaką potrzebujesz czyjegoś pozwolenia na uczestnictwo.
Ethereum oferuje możliwość przechowywania i transferu ETH bez zależności od firmy, która utrzymuje Twoje konto otwarte.
Twoja zdolność do uczestnictwa w gospodarce
W Ethereum możesz używać aktywów jako zabezpieczenia, uzyskiwać dostęp do tej samej bazowej infrastruktury finansowej z różnych krajów, wchodzić w interakcje z rynkami przez całą dobę i przenosić aktywa między aplikacjami bez konieczności otwierania nowego konta za każdym razem.
Może to mieć znaczenie, gdy usługi opuszczają dany kraj lub gdy dostęp do tradycyjnej infrastruktury finansowej jest ograniczony.
Czym jest odporność na cenzurę?
Odporność na cenzurę to zdolność systemu do pozostania użytecznym, nawet gdy ktoś próbuje zablokować użytkownika lub transakcję.
W Ethereum żadna pojedyncza firma, walidator ani operator aplikacji nie kontroluje dostępu do głównej sieci. Aplikacja może ustalać własne zasady i blokować określone działania w jej obrębie, ale te zasady kończą się tam, gdzie kończy się aplikacja. Nie decydują one o tym, co możesz robić w Ethereum jako całości.
To jest właściwość techniczna stojąca za otwartym dostępem do Ethereum.
Alternatywa, gdy instytucje zawodzą
Większość ludzi będzie nadal korzystać z banków, stron internetowych i innych pośredników, ponieważ są one wygodne i użyteczne.
Infrastruktura odporna na cenzurę zapewnia inną opcję, gdy te systemy stają się niedostępne, zawodne lub wrogie.
Możesz rzadko potrzebować tej opcji, ale jej wartość staje się wyraźniejsza w dniu, w którym jest Ci niezbędna.
Sytuacje awaryjne
Kiedy Rosja najechała Ukrainę w 2022 roku, ukraiński bank centralny wprowadził awaryjne limity wypłat gotówki i niektórych transferów finansowych, aby chronić system bankowy. W tym samym czasie rząd opublikował oficjalne adresy krypto, w tym adres Ethereum, aby ludzie na całym świecie mogli wysyłać środki bezpośrednio.
W ciągu pierwszego miesiąca oficjalny ukraiński fundusz krypto otrzymał ponad 60 milionów dolarów w kryptoaktywach.[6]
Krypto nie zastąpiło ukraińskich banków. Zapewniło inny sposób przenoszenia wartości, gdy liczyły się szybkość, granice i dostęp.
Taka jest wartość infrastruktury odpornej na cenzurę: inna ścieżka, gdy systemy, na których normalnie polegasz, stają się ograniczone, niedostępne lub zawodne.
Twoja zdolność do publikowania
Informacje przechowywane w zdecentralizowanych systemach mogą być znacznie trudniejsze do cichego usunięcia lub przepisania przez jedną organizację.
W 2018 roku chińska studentka opublikowała list otwarty na temat przypadku napaści na tle seksualnym na Uniwersytecie Pekińskim. Po tym, jak list zniknął z głównych platform internetowych, zwolennicy skopiowali go do transakcji w Ethereum. Post mógł zostać usunięty ze strony internetowej, ale kopia w Ethereum pozostała.[7]
Później tego samego roku artykuł śledczy o skandalu szczepionkowym również został usunięty z chińskich mediów społecznościowych. Czytelnicy zareagowali, zachowując artykuł w Ethereum, zamieniając sieć w rejestr, który był znacznie trudniejszy do wymazania dla jakiejkolwiek pojedynczej platformy.[8]
Podobna sytuacja miała miejsce w 2020 roku, kiedy wywiad z lekarką z Wuhan, Ai Fen, zniknął z WeChat. Kopie wkrótce pojawiły się w formatach zaprojektowanych tak, aby przetrwać cenzurę, w tym w Ethereum.[9]
Platforma może usunąć post. Dla jednej strony jest praktycznie niemożliwe wymazanie bazowego zapisu z Ethereum.
Twoja wolność do budowania
Programiści mogą wdrożyć programy w Ethereum bez proszenia Ethereum o klucz interfejsu programowania aplikacji (API), konto deweloperskie czy zatwierdzenie w sklepie z aplikacjami.
Po wdrożeniu programy te nie zależą od ciągłego pozwolenia jednej firmy na ich istnienie.
W 2021 roku Uniswap Labs przestało wyświetlaować niektóre tokeny na swojej stronie internetowej. Ale sama aplikacja blockchain nadal działała, więc inne strony internetowe mogły się z nią łączyć i umożliwiać ludziom dostęp do tych samych tokenów.[10]
Nawet jeśli jedna strona internetowa przestanie zapewniać dostęp, bazowa aplikacja może nadal pozostać w Ethereum i być dostępna przez inny interfejs.
Jak Ethereum opiera się cenzurze
Ethereum rozdziela kontrolę między wielu niezależnych uczestników:
- Każdy może uruchomić węzeł i niezależnie sprawdzać zasady sieci. Ethereum jest celowo zaprojektowane tak, aby węzeł mógł działać na sprzęcie konsumenckim.
- Walidatorzy na całym świecie proponują i potwierdzają bloki transakcji.
- Wiele niezależnych zespołów tworzy oprogramowanie używane do obsługi sieci.
- Nie ma siedziby głównej Ethereum, której można by nakazać wyłączenie sieci.
- Nie ma centralnego systemu kont Ethereum, który mógłby zawiesić użytkownika.
Sprawia to, że długotrwała cenzura jest znacznie trudniejsza do skoordynowania, ponieważ wymaga kontrolowania lub wpływania na wiele niezależnych części systemu, a nie na jednego administratora.
Walidator lub budowniczy bloków może pominąć transakcję w bloku. Ale inny uczestnik może ją uwzględnić w późniejszym bloku. Transakcja może zostać opóźniona, ale nigdy całkowicie zatrzymana.
ETH nie jest jak inne kryptoaktywa
Wiele kryptoaktywów jest emitowanych przez firmy, które zachowują nad nimi pewną kontrolę. Na przykład emitenci stablecoinów, takich jak USDC i USDT, mogą blokować adresy i zamrażać tokeny, gdy jest to wymagane.[11]
ETH działa inaczej. Jest to natywne aktywo Ethereum, a nie token wyemitowany przez firmę lub kontrolowany przez inteligentny kontrakt. Nie ma klucza administratora, który mógłby zamrozić ETH na konkretnym koncie.
Jeśli kontrolujesz swoje konto i masz dostęp do sieci Ethereum, nikt, w tym żadna firma ani rząd, nie może odebrać Ci możliwości korzystania z Twojego ETH.
Rozpoczęcie pracy z Ethereum
Nie musisz zostać ekspertem, aby zmniejszyć zależność swojego cyfrowego dostępu od pośredników. Prostym pierwszym krokiem jest zainstalowanie portfela krypto w celu utworzenia konta Ethereum.
Cyfrowa wolność poza Ethereum
Ethereum to tylko jedna część znacznie większego wysiłku na rzecz utrzymania otwartej infrastruktury cyfrowej.
Organizacje na całym świecie pracują nad dostępem do internetu, wolnością słowa, odporną komunikacją, prywatnością i dostępem do informacji.
Electronic Frontier Foundation
Broni cyfrowych swobód obywatelskich w sądach i w polityce publicznej.
Access Now
Działa na rzecz obrony praw cyfrowych i dokumentuje wyłączenia internetu na całym świecie.
Internet Archive
Zabezpiecza sieć i broni prawa do czytania, wypożyczania i archiwizowania online.
Tor Project
Tworzy otwarte narzędzia zapewniające anonimowość i przeciwdziałające cenzurze.
Freedom of the Press Foundation
Opracowuje narzędzia i zasoby wspierające dziennikarzy i wolność prasy.
Reporterzy bez Granic
Działa na rzecz ochrony wolności informacji i dziennikarzy na całym świecie.
Inna przyszłość jest możliwa
Systemy cyfrowe nie muszą być budowane w oparciu o stałe pozwolenie od garstki strażników.
Możemy zbudować infrastrukturę, w której firmy nadal świadczą użyteczne usługi, społeczności nadal ustalają własne zasady, a prawo nadal obowiązuje, podczas gdy żaden pojedynczy pośrednik nie ma ostatecznego wyłącznika dostępu dla wszystkich.
Dalsza lektura
- Liban: Konsultacje z 2023 r. na mocy Artykułu IV (otwiera się w nowej karcie) - Międzynarodowy Fundusz Walutowy
- Comunicación "A" 6815 (otwiera się w nowej karcie) - Banco Central de la República Argentina (limit zniesiony w kwietniu 2025 r.)
- Myanmar Economic Monitor, lipiec 2021 (otwiera się w nowej karcie) - Bank Światowy
- Zmiana limitów i warunków posiadania walut obcych (otwiera się w nowej karcie) - Bank Centralny Sri Lanki
- Technologia telefonów komórkowych napędza wzrost oszczędności w gospodarkach rozwijających się (otwiera się w nowej karcie) - Bank Światowy (Global Findex 2025)
- Fundusz Kryptowalutowy Ukrainy zebrał już ponad 60 milionów dolarów na potrzeby Sił Zbrojnych (otwiera się w nowej karcie) - Gabinet Ministrów Ukrainy, marzec 2022 r.
- Chińscy aktywiści #MeToo używają blockchaina, aby ominąć cenzurę (otwiera się w nowej karcie) - Hong Kong Free Press
- Chińczycy stawiają na blockchain, aby przeciwdziałać tuszowaniu skandalu szczepionkowego (otwiera się w nowej karcie) - TechNode
- Chińscy internauci używają Ethereum, aby uniknąć chińskiej cenzury COVID-19 (otwiera się w nowej karcie) - Forbes
- Dostęp do tokenów na app.uniswap.org (otwiera się w nowej karcie) - Uniswap Labs
- Czynniki ryzyka USDC (otwiera się w nowej karcie) - Circle
- Święta i godziny handlu (otwiera się w nowej karcie) - New York Stock Exchange
- Nowy cykl rozrachunku „T+1”: co inwestorzy muszą wiedzieć (otwiera się w nowej karcie) - Amerykańska Komisja Papierów Wartościowych i Giełd (SEC)
- Czas działania Ethereum (Uptime) (otwiera się w nowej karcie) - ethereumuptime.com