వికేంద్రీకృత శాస్త్రం (DeSci)

వికేంద్రీకృత శాస్త్రం (eSci) అంటే ఏమిటి?

వికేంద్రీకృత శాస్త్రం (DeSci) అనేది స్టాక్‌ను ఉపయోగించి శాస్త్రీయ పరిజ్ఞానాన్ని న్యాయంగా మరియు సమానంగా నిధులు సమకూర్చడం, సృష్టించడం, సమీక్షించడం, క్రెడిట్ చేయడం, నిల్వ చేయడం మరియు వ్యాప్తి చేయడం కోసం ప్రజా మౌలిక సదుపాయాలను నిర్మించడం లక్ష్యంగా పెట్టుకున్న ఉద్యమం.

DeSci ఒక పర్యావరణ వ్యవస్థను సృష్టించడం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది, ఇక్కడ శాస్త్రవేత్తలు తమ పరిశోధనలను బహిరంగంగా పంచుకోవడానికి మరియు వారి పనికి క్రెడిట్‌ని అందుకోవడానికి ప్రోత్సహించబడతారు, అదే సమయంలో ఎవరైనా సులభంగా పరిశోధనను యాక్సెస్ చేయడానికి మరియు సహకరించడానికి అనుమతిస్తుంది. శాస్త్రీయ విజ్ఞానం అందరికీ అందుబాటులో ఉండాలి మరియు శాస్త్రీయ పరిశోధన ప్రక్రియ పారదర్శకంగా ఉండాలనే ఆలోచనతో DeSi పని చేస్తుంది. డిస్కో మరింత వికేంద్రీకరించబడిన మరియు పంపిణీ చేయబడిన శాస్త్రీయ పరిశోధన నమూనాను రూపొందిస్తోంది, ఇది కేంద్ర అధికారులచే సెన్సార్‌షిప్ మరియు నియంత్రణకు మరింత నిరోధకతను కలిగిస్తుంది. నిధులు, శాస్త్రీయ సాధనాలు మరియు కమ్యూనికేషన్ ఛానెల్‌లకు వికేంద్రీకృత ప్రాప్యత ద్వారా కొత్త మరియు సాంప్రదాయేతర ఆలోచనలు వృద్ధి చెందగల వాతావరణాన్ని సృష్టించాలని DeSi భావిస్తోంది.

వికేంద్రీకృత శాస్త్రం మరింత వైవిధ్యమైన నిధుల వనరులను ( నుండి, క్వాడ్రాటిక్ విరాళాలుopens in a new tab నుండి క్రౌడ్‌ఫండింగ్ మరియు మరిన్నింటి వరకు), మరింత అందుబాటులో ఉండే డేటా మరియు పద్ధతులను అనుమతిస్తుంది, మరియు పునరుత్పాదకత కోసం ప్రోత్సాహకాలను అందించడం ద్వారా.

జువాన్ బెనెట్ - ది డివి మూవ్‌మెంట్

DeSci విజ్ఞాన శాస్త్రాన్ని ఎలా మెరుగుపరుస్తుంది

సైన్స్‌లోని కీలక సమస్యల యొక్క అసంపూర్ణ జాబితా మరియు ఈ సమస్యలను పరిష్కరించడానికి వికేంద్రీకృత శాస్త్రం ఎలా సహాయపడుతుంది

వికేంద్రీకృత శాస్త్రం	సాంప్రదాయ శాస్త్రం
క్వాడ్రాటిక్ విరాళాలు లేదా DAOల వంటి యంత్రాంగాలను ఉపయోగించి నిధుల పంపిణీ ప్రజలచే నిర్ణయించబడుతుంది.	చిన్న, మూసివేసిన, కేంద్రీకృత సమూహాలు నిధుల పంపిణీని నియంత్రిస్తాయి.
మీరు డైనమిక్ టీమ్‌లలో ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న సహచరులతో కలిసి పని చేస్తారు.	నిధుల సంస్థలు మరియు సొంత సంస్థలు మీ సహకారాలను పరిమితం చేస్తాయి.
నిధుల నిర్ణయాలు ఆన్‌లైన్‌లో మరియు పారదర్శకంగా తీసుకోబడతాయి. కొత్త నిధుల విధానాలు అన్వేషించబడతాయి.	నిధుల నిర్ణయాలు సుదీర్ఘ టర్నరౌండ్ సమయంతో మరియు పరిమిత పారదర్శకతతో తీసుకోబడతాయి. కొన్ని నిధుల యంత్రాంగాలు ఉన్నాయి.
సాంకేతికతను ఉపయోగించడం ద్వారా ప్రయోగశాల సేవలను పంచుకోవడం సులభం మరియు మరింత పారదర్శకంగా చేయబడింది.	ప్రయోగశాల వనరులను పంచుకోవడం తరచుగా నెమ్మదిగా మరియు అపారదర్శకంగా ఉంటుంది.
విశ్వసనీయత, పారదర్శకత మరియు సార్వత్రిక ప్రాప్యత కోసం Web3 ప్రిమిటివ్‌లను ఉపయోగించే ప్రచురణ కోసం కొత్త నమూనాలను అభివృద్ధి చేయవచ్చు.	మీరు తరచుగా అసమర్థంగా, పక్షపాతంగా మరియు దోపిడీగా గుర్తించబడిన స్థాపిత మార్గాల ద్వారా ప్రచురిస్తారు.
మీరు పీర్-రివ్యూయింగ్ పని కోసం టోకెన్‌లు మరియు పలుకుబడిని సంపాదించవచ్చు.	మీ పీర్-రివ్యూ పనికి వేతనం ఉండదు, ఇది లాభాపేక్షగల ప్రచురణకర్తలకు ప్రయోజనం చేకూరుస్తుంది.
మీరు సృష్టించే మేధో సంపత్తి (IP) మీకే సొంతం మరియు దానిని పారదర్శక నిబంధనల ప్రకారం పంపిణీ చేస్తారు.	మీరు సృష్టించే IP మీ సొంత సంస్థకే చెందుతుంది. IPకి యాక్సెస్ పారదర్శకంగా లేదు.
పరిశోధనలన్నింటినీ పంచుకోవడం, విఫలమైన ప్రయత్నాల నుండి వచ్చిన డేటాతో సహా, అన్ని దశలను ఆన్‌చైన్‌లో ఉంచడం ద్వారా.	ప్రచురణ పక్షపాతం అంటే పరిశోధకులు విజయవంతమైన ఫలితాలను ఇచ్చిన ప్రయోగాలను పంచుకోవడానికి ఎక్కువ అవకాశం ఉందని అర్థం.

Ethereum మరియు DeSci

వికేంద్రీకృత విజ్ఞాన వ్యవస్థకు బలమైన భద్రత, కనీస ద్రవ్య మరియు లావాదేవీల ఖర్చులు మరియు అప్లికేషన్ అభివృద్ధి కోసం గొప్ప పర్యావరణ వ్యవస్థ అవసరం. వికేంద్రీకృత శాస్త్ర సాంకేతికతను నిర్మించడానికి అవసరమైన ప్రతిదాన్ని Ethereum అందిస్తుంది.

DeSci వినియోగ సందర్భాలు

సాంప్రదాయ విద్యాసంస్థలను డిజిటల్ ప్రపంచంలోకి తీసుకురావడానికి DeSci శాస్త్రీయ టూల్‌సెట్‌ను నిర్మిస్తోంది. ఈవెబ్3 ఉపయోగాల ఒక పరిచయానికి కాకూడదు, అయితే అన్వేషణా సముదాయానికి ఇతర ఉపయోగాలను ప్రదర్శించేందుకు కొంతమంది సంఖ్యలో ఉండవచ్చు.

ప్రచురణ

సైన్స్ పబ్లిషింగ్ ప్రముఖంగా సమస్యాత్మకమైనది ఎందుకంటే ఇది పేపర్‌లను రూపొందించడానికి శాస్త్రవేత్తలు, సమీక్షకులు మరియు సంపాదకుల నుండి ఉచిత శ్రమపై ఆధారపడే పబ్లిషింగ్ హౌస్‌ల ద్వారా నిర్వహించబడుతుంది, అయితే అధిక ప్రచురణ రుసుములను వసూలు చేస్తుంది. సాధారణంగా పరోక్షంగా పనికి మరియు ప్రచురణ ఖర్చులను పన్నుల ద్వారా చెల్లించిన పబ్లిక్, ప్రచురణకర్తకు మళ్లీ చెల్లించకుండా అదే పనిని యాక్సెస్ చేయలేరు. వ్యక్తిగత విజ్ఞాన శాస్త్ర పత్రాలను ప్రచురించడానికి అయ్యే మొత్తం రుసుములు తరచుగా ఐదు అంకెల్లో ($USD) ఉంటాయి, ఇది శాస్త్రీయ జ్ఞానాన్ని ఒక భావించే మొత్తం భావనను దెబ్బతీస్తుంది, అదే సమయంలో కొద్దిమంది ప్రచురణకర్తలకు భారీ లాభాలను ఆర్జించి పెడుతుంది.

ఉచిత మరియు ఓపెన్-యాక్సెస్ ప్లాట్‌ఫారమ్‌లు ప్రీ-ప్రింట్ సర్వర్‌ల రూపంలో ఉన్నాయి, ఉదాహరణకు ArXivopens in a new tab. అయితే, ఈ ప్లాట్‌ఫారమ్‌లలో నాణ్యత నియంత్రణ, కొరవడ్డాయి, మరియు సాధారణంగా ఆర్టికల్-స్థాయి మెట్రిక్‌లను ట్రాక్ చేయవు, అంటే అవి సాధారణంగా సాంప్రదాయ ప్రచురణకర్తకు సమర్పించే ముందు పనిని ప్రచారం చేయడానికి మాత్రమే ఉపయోగించబడతాయి. SciHub ప్రచురించిన పత్రాలను యాక్సెస్ చేయడానికి ఉచితం, కానీ చట్టబద్ధంగా కాదు, మరియు ప్రచురణకర్తలు ఇప్పటికే వారి చెల్లింపును తీసుకున్న తర్వాత మరియు ఖచ్చితమైన కాపీరైట్ చట్టంతో పనిని చుట్టిన తర్వాత మాత్రమే. ఇది పొందుపరిచిన చట్టబద్ధత మెకానిజం మరియు ప్రోత్సాహక నమూనాతో యాక్సెస్ చేయగల సైన్స్ పేపర్‌లు మరియు డేటాకు క్లిష్టమైన అంతరాన్ని మిగిల్చింది. అటువంటి వ్యవస్థను నిర్మించే సాధనాలు Web3లో ఉన్నాయి.

పునరుత్పాదకత మరియు ప్రతిరూపకత

నాణ్యమైన శాస్త్రీయ ఆవిష్కరణకు పునరుత్పత్తి మరియు ప్రతిరూపత పునాదులు.

పునరుత్పాదక ఫలితాలను ఒకే పద్ధతిని ఉపయోగించి ఒకే బృందం వరుసగా అనేకసార్లు సాధించవచ్చు.
అదే ప్రయోగాత్మక సెటప్‌ని ఉపయోగించి వేరొక సమూహం ద్వారా పునరావృతమయ్యే ఫలితాలను సాధించవచ్చు.

కొత్త Web3-స్థానిక సాధనాలు పునరుత్పత్తి మరియు ప్రతిరూపం ఆవిష్కరణకు ఆధారమని నిర్ధారించగలవు. మేము నాణ్యమైన విజ్ఞాన శాస్త్రాన్ని అకాడెమియా యొక్క సాంకేతిక ఫాబ్రిక్‌లో నేయగలము. Web3 ప్రతి విశ్లేషణ భాగం కోసం సృష్టించగల సామర్థ్యాన్ని అందిస్తుంది: ముడి డేటా, గణన ఇంజిన్ మరియు అప్లికేషన్ ఫలితం. ఏకాభిప్రాయ వ్యవస్థల యొక్క అందం ఏమిటంటే, ఈ భాగాలను నిర్వహించడానికి విశ్వసనీయ నెట్‌వర్క్ సృష్టించబడినప్పుడు, ప్రతి నెట్‌వర్క్ పార్టిసిపెంట్ గణనను పునరుత్పత్తి చేయడానికి మరియు ప్రతి ఫలితాన్ని ధృవీకరించడానికి బాధ్యత వహిస్తారు.

నిధులు

ఫండింగ్ సైన్స్ కోసం ప్రస్తుత ప్రామాణిక నమూనా ఏమిటంటే, వ్యక్తులు లేదా శాస్త్రవేత్తల సమూహాలు ఫండింగ్ ఏజెన్సీకి వ్రాతపూర్వక దరఖాస్తు చేయడం. విశ్వసనీయ వ్యక్తుల యొక్క చిన్న ప్యానెల్ దరఖాస్తులను స్కోర్ చేసి, దరఖాస్తుదారులలో కొంత భాగానికి నిధులను అందించే ముందు అభ్యర్థులను ఇంటర్వ్యూ చేస్తుంది. ఒక గ్రాంట్ కోసం దరఖాస్తు చేసుకోవడం మరియు స్వీకరించడం మధ్య కొన్నిసార్లు సంవత్సరాల తరబడి నిరీక్షణకు దారితీసే అవరోధాలను సృష్టించడమే కాకుండా, ఈ నమూనా సమీక్ష ప్యానెల్ యొక్క పక్షపాతాలు, స్వీయ-ప్రయోజనాలు మరియు రాజకీయాలకు అత్యంత హాని కలిగిస్తుందని తెలిసిన విషయమే.

గ్రాంట్ రివ్యూ ప్యానెల్‌లు అధిక-నాణ్యత ప్రతిపాదనలను ఎంచుకోవడంలో పేలవమైన పని చేస్తాయని అధ్యయనాలు చూపిస్తున్నాయి, ఎందుకంటే వివిధ గ్రహాలకు ఇచ్చిన ప్రతిపాదనలు చాలా భిన్నమైన ఫలితాలను కలిగి ఉంటాయి. నిధులు మరింత కొరతగా మారినందున, ఇది మరింత మేధోపరమైన సాంప్రదాయిక ప్రాజెక్టులతో ఎక్కువ మంది సీనియర్ పరిశోధకుల చిన్న సమూహంగా కేంద్రీకరించబడింది. ప్రభావం అధిక-పోటీ ఫండింగ్ ల్యాండ్‌స్కేప్‌ను సృష్టించింది, విపరీతమైన ప్రోత్సాహకాలను మరియు ఆవిష్కరణలను అణిచివేస్తుంది.

DAOలు మరియు Web3 విస్తృతంగా అభివృద్ధి చేసిన విభిన్న ప్రోత్సాహక నమూనాలతో ప్రయోగాలు చేయడం ద్వారా Web3 ఈ విరిగిన నిధుల నమూనాకు అంతరాయం కలిగించే సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉంది. విజ్ఞాన శాస్త్ర నిధులలో విప్లవాత్మక మార్పులు తీసుకురాగల కొన్ని Web3 సాధనాలు: రెట్రోయాక్టివ్ పబ్లిక్ గూడ్స్ ఫండింగ్opens in a new tab, క్వాడ్రాటిక్ ఫండింగ్opens in a new tab, DAO గవర్నెన్స్opens in a new tab మరియు టోకెనైజ్డ్ ప్రోత్సాహక నిర్మాణాలుopens in a new tab.

IP యాజమాన్యం మరియు అభివృద్ధి

సాంప్రదాయ విజ్ఞాన శాస్త్రంలో మేధో సంపత్తి (IP) అనేది ఒక పెద్ద సమస్య: విశ్వవిద్యాలయాలలో చిక్కుకోవడం లేదా బయోటెక్‌లలో ఉపయోగించకుండా ఉండటం నుండి, విలువైనదిగా గుర్తించడం కష్టం. అయితే, డిజిటల్ ఆస్తుల (శాస్త్రీయ డేటా లేదా ఆర్టికల్స్ వంటివి) యాజమాన్యం అనేది ఉపయోగించి Web3 అసాధారణంగా బాగా చేసే పని.

NFTలు భవిష్యత్ లావాదేవీల కోసం ఆదాయాన్ని అసలు సృష్టికర్తకు తిరిగి పంపగలిగే విధంగానే, మీరు పరిశోధకులకు, పాలక సంస్థలకు (DAOలు వంటివి) లేదా డేటా సేకరించిన సబ్జెక్ట్‌లకు కూడా రివార్డ్ చేయడానికి పారదర్శక విలువ ఆపాదింపు గొలుసులను ఏర్పాటు చేయవచ్చు.

IP-NFTలుopens in a new tab చేపట్టబడుతున్న పరిశోధన ప్రయోగాల యొక్క వికేంద్రీకృత డేటా రిపోజిటరీకి ఒక కీగా కూడా పనిచేయగలవు, మరియు NFT మరియు ఫైనాన్షియలైజేషన్ (ఫ్రాక్షనలైజేషన్ నుండి లెండింగ్ పూల్స్ మరియు విలువ మదింపు వరకు) లోకి ప్లగ్ అవ్వగలవు. ఇది VitaDAOopens in a new tab వంటి DAOల లాంటి స్థానిక ఆన్‌చైన్ సంస్థలను నేరుగా ఆన్‌చైన్‌లో పరిశోధన చేయడానికి కూడా అనుమతిస్తుంది. బదిలీ చేయలేని "సోల్‌బౌండ్" టోకెన్‌లopens in a new tab రాక కూడా వ్యక్తులు వారి Ethereum చిరునామాకు అనుసంధానించబడిన వారి అనుభవం మరియు ఆధారాలను నిరూపించుకోవడానికి అనుమతించడం ద్వారా DeSciలో ఒక ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించవచ్చు.

డేటా నిల్వ, యాక్సెస్ మరియు ఆర్కిటెక్చర్

Web3 నమూనాలను ఉపయోగించి శాస్త్రీయ డేటాను విస్తృతంగా అందుబాటులోకి తీసుకురావచ్చు మరియు పంపిణీ చేయబడిన నిల్వ విపత్తు సంఘటనల నుండి బయటపడేందుకు పరిశోధనను అనుమతిస్తుంది.

ప్రారంభ స్థానం తప్పనిసరిగా సరైన ధృవీకరించదగిన ఆధారాలను కలిగి ఉన్న ఏదైనా వికేంద్రీకృత గుర్తింపు ద్వారా యాక్సెస్ చేయగల సిస్టమ్ అయి ఉండాలి. ఇది రిడెండెన్సీ మరియు సెన్సార్‌షిప్ రెసిస్టెన్స్, ఫలితాల పునరుత్పత్తి మరియు డేటాసెట్‌కి కొత్త డేటాను జోడించడానికి బహుళ పక్షాల సామర్థ్యాన్ని కూడా అనుమతిస్తుంది, విశ్వసనీయ పక్షాల ద్వారా సున్నితమైన డేటాను సురక్షితంగా ప్రతిరూపం చేయడానికి అనుమతిస్తుంది. కంప్యూట్-టు-డేటాopens in a new tab వంటి గోప్యమైన కంప్యూటింగ్ పద్ధతులు ముడి డేటా ప్రతిరూపణకు ప్రత్యామ్నాయ యాక్సెస్ మెకానిజమ్‌లను అందిస్తాయి, అత్యంత సున్నితమైన డేటా కోసం విశ్వసనీయ పరిశోధన పరిసరాలను సృష్టిస్తాయి. విశ్వసనీయ పరిశోధన పరిసరాలు డేటా గోప్యత మరియు సహకారానికి భవిష్యత్-ఆధారిత పరిష్కారంగా NHS ద్వారా ఉదహరించబడ్డాయిopens in a new tab, ఇవి పరిశోధకులు కోడ్ మరియు పద్ధతులను పంచుకోవడానికి ప్రామాణిక పరిసరాలను ఉపయోగించి ఆన్-సైట్ డేటాతో సురక్షితంగా పనిచేయగల ఒక పర్యావరణ వ్యవస్థను సృష్టిస్తాయి.

ఫ్లెక్సిబుల్ Web3 డేటా సొల్యూషన్‌లు పైన ఉన్న దృశ్యాలకు మద్దతునిస్తాయి మరియు నిజమైన ఓపెన్ సైన్స్‌కు పునాదిని అందిస్తాయి, ఇక్కడ పరిశోధకులు యాక్సెస్ అనుమతులు లేదా రుసుము లేకుండా పబ్లిక్ వస్తువులను సృష్టించవచ్చు. IPFS, Arweave మరియు Filecoin వంటి Web3 పబ్లిక్ డేటా సొల్యూషన్‌లు వికేంద్రీకరణ కోసం ఆప్టిమైజ్ చేయబడ్డాయి. dClimate, ఉదాహరణకు, వాతావరణ స్టేషన్లు మరియు ప్రిడిక్టివ్ క్లైమేట్ మోడల్‌లతో సహా వాతావరణం మరియు వాతావరణ డేటాకు సార్వత్రిక ప్రాప్యతను అందిస్తుంది.

పాల్గొనండి

ప్రాజెక్ట్‌లను ఎక్స్‌ప్లోర్ చేయండి మరియు DeSi సంఘంలో చేరండి.

జాబితా చేయడానికి కొత్త ప్రాజెక్ట్‌ల కోసం సూచనలను మేము స్వాగతిస్తున్నాము - దయచేసి ప్రారంభించడానికి మా లిస్టింగ్ పాలసీని చూడండి!

మరింత సమాచారం

వీడియోలు

పేజీ చివరి అప్‌డేట్: 21 అక్టోబర్, 2025

+12