Katman 2 nedir?
Kitlesel benimsenme için Ethereum'u ölçeklendirmek
Katman 2 nedir?
Katman 2 (L2), belirli bir Ethereum ölçeklendirme çözümleri kümesini tanımlamak için kullanılan ortak bir terimdir. Bir katman 2, Ethereum'u genişleten ve Ethereum'un güvenlik garantilerini devralan ayrı bir ağıdır.
Şimdi bunu biraz daha derinlemesine inceleyelim. Bunu yapmak için öncelikle katman 1'i (L1) açıklamamız gerekiyor.
Katman 1 nedir?
Ethereum ve Bitcoin gibi katman 1 Blokzincir ağları, katman 2 projelerinin üzerine inşa edildiği temel yapıdır. Katman 2 projelerine örnek olarak Ethereum üzerindeki sıfır bilgi toplamaları ve iyimser toplamalar ile Bitcoin üzerindeki Lightning Network verilebilir.
Ethereum ayrıca Katman 2'ler için bir DA katmanı olarak işlev görür ve önceki işlemlerle ilgili herhangi bir anlaşmazlık olması durumunda, bu anlaşmazlıklar için veriler Ethereum'dan sağlanır.
Katman 1 olarak Ethereum şunları içerir:
- ağı güvence altına almak ve doğrulamak için bir Düğüm operatörleri ağı
- bir Blok üreticileri ağı
- Blokzincir'in kendisi ve işlem verilerinin geçmişi
- ağ için mutabakat mekanizması
Neden katman 2'ye ihtiyacımız var?
Bir Blokzincir'in arzu edilen üç özelliği merkeziyetsiz, güvenli ve ölçeklenebilir olmasıdır. Blokzincir açmazı (trilemma), basit bir Blokzincir mimarisinin bu üç özellikten yalnızca ikisini elde edebileceğini belirtir. Güvenli ve merkeziyetsiz bir Blokzincir mi istiyorsunuz? Ölçeklenebilirlikten fedakarlık etmeniz gerekir. İşte katman 2 ağları tam bu noktada devreye girer.
Ethereum, günde 1 milyondan fazla işlemle ve bu işlemlerin her birine yönelik yüksek taleple ağın mevcut kapasitesine ulaşmıştır. Ethereum'un başarısı ve onu kullanmaya yönelik talep, Gaz fiyatlarının önemli ölçüde artmasına neden olmuştur. Bu nedenle ölçeklendirme çözümlerine olan ihtiyaç da zirveye ulaşmıştır.
Ölçeklenebilirlik
Ölçeklenebilirliğin temel amacı, merkeziyetsizlik veya güvenlikten ödün vermeden işlem hızını (daha hızlı kesinlik) ve işlem kapasitesini (saniyede yüksek işlem sayısı) artırmaktır.
Ethereum topluluğu, ölçeklenmek uğruna merkeziyetsizlik veya güvenlikten vazgeçmeyeceği konusunda güçlü bir duruş sergilemiştir. Parçalama (sharding) uygulanana kadar, Ethereum Ana Ağı (katman 1) saniyede yalnızca yaklaşık 15 işlem gerçekleştirebilecektir. Ethereum'u kullanma talebi yüksek olduğunda bu durum ağ tıkanıklığına neden olur, işlem ücretlerini artırır ve ücretler düşene kadar bunu karşılayamayanları Ethereum kullanmaktan alıkoyar. İşte katman 2, günümüzde Ethereum'u ölçeklendirmek için tam bu noktada devreye girer.
Katman 2 nasıl çalışır?
Yukarıda bahsettiğimiz gibi katman 2, işlemleri Ethereum katman 1'in dışında gerçekleştirirken aynı zamanda Ethereum katman 1'in sağlam merkeziyetsiz güvenliğinden yararlanmaya devam eden Ethereum ölçeklendirme çözümleri için kullanılan ortak bir terimdir. Bir katman 2, Ethereum'u genişleten ayrı bir Blokzincir'dir. Peki bu nasıl çalışır?
Her biri kendi ödünleşimlerine (trade-off) ve güvenlik modellerine sahip birkaç farklı katman 2 türü vardır. Katman 2'ler, işlem yükünü katman 1'den alarak onun daha az tıkanmasını sağlar ve her şey daha ölçeklenebilir hale gelir.
Toplamalar
Toplamalar, yüzlerce işlemi katman 1'de tek bir işlemde birleştirir (veya 'toplar'). Bu, L1 işlem ücretlerini Rollup içindeki herkese dağıtarak her kullanıcı için daha ucuz hale getirir.
Rollup içindeki işlem verileri katman 1'e gönderilir, ancak yürütme işlemi Rollup tarafından ayrı olarak yapılır. İşlem verilerini katman 1'e göndererek toplamalar, Ethereum'un güvenliğini devralır. Bunun nedeni, veriler katman 1'e yüklendikten sonra bir Rollup işlemini geri almanın Ethereum'u geri almayı gerektirmesidir. Toplamalara yönelik iki farklı yaklaşım vardır: iyimser ve sıfır bilgi; bunlar temel olarak bu işlem verilerinin L1'e nasıl gönderildiği konusunda farklılık gösterir.
İyimser toplamalar
İyimser toplamalar, işlemlerin geçerli olduğunun varsayıldığı ancak geçersiz bir işlemden şüphelenildiğinde itiraz edilebildiği hata kanıtları kullanır. Geçersiz bir işlemden şüphelenilirse, bunun gerçekleşip gerçekleşmediğini görmek için bir hata kanıtı çalıştırılır.
İyimser toplamalar hakkında daha fazlası
Sıfır bilgi toplamaları
Sıfır bilgi toplamaları, işlem hesaplamalarının zincir dışı yapıldığı ve ardından bu verilerin geçerliliklerinin bir kanıtıyla birlikte Ethereum Ana Ağı'na sunulduğu geçerlilik kanıtlarını kullanır.
zk-toplamaları hakkında daha fazlasıKendi araştırmanızı yapın: Katman 2'nin riskleri
Katman 2 zincirleri güvenliği Ethereum'dan devraldığı için ideal bir dünyada L1 Ethereum kadar güvenlidirler. Ancak, projelerin birçoğu hala yeni ve bir bakıma deneyseldir. Yıllar süren Ar-Ge çalışmalarının ardından, Ethereum'u ölçeklendirecek L2 teknolojilerinin birçoğu 2021'de yayına girdi. Bu, söz konusu L2'lerin güvenli olmadığı anlamına gelmez; yalnızca hiçbir katman 2'nin Ethereum Ana Ağı kadar zorlu testlerden geçmediğini gösterir. Her zaman kendi araştırmanızı yapın ve içerdiği riskleri göze alıp almadığınıza karar verin.
Katman 2'lerin teknolojisi, riskleri ve güven varsayımları hakkında daha fazla bilgi için, her projenin kapsamlı bir risk değerlendirme çerçevesini sunan L2BEAT'i incelemenizi öneririz.
Alternatif L1'ler, yan zincirler ve validium'lar hakkında bir not
Alternatif katman 1'ler, Ethereum'dan daha yüksek işlem kapasitesine ve daha düşük işlem ücretlerine sahiptir. Bu alternatif L1'ler, saniyede daha yüksek işlem sayısına ve daha düşük ücretlere ulaşmak için güvenlikten veya merkeziyetsizlikten ödün vermek zorunda kalmıştır. Ethereum ekosistemi, ölçeklenebilirlik açmazını çözmenin ve merkeziyetsiz ve güvenli kalmanın tek yolunun katman 2 ölçeklendirmesi olduğu konusunda kesin bir fikir birliği içindedir
Yan zincirler ve validium'lar, varlıkların bir Blokzincir'den diğerine köprülenmesine ve kullanılmasına olanak tanıyan Blokzincir ağlarıdır. Yan zincirler ve validium'lar ana zincirle paralel çalışır ve ana zincirle köprüler aracılığıyla etkileşime girer, ancak güvenliklerini veya veri kullanılabilirliklerini ana zincirden almazlar. Katman 2'lere benzer şekilde ölçeklenirler ancak farklı güven varsayımlarına sahiptirler. Daha düşük işlem ücretleri ve daha yüksek işlem kapasitesi sunarlar. Yan zincirler ve validium'lar hakkında daha fazlası.
Sayfanın son güncellenme tarihi: 11 Mayıs 2026
