Phân đoạn thế hệ mới (Danksharding)
Phân đoạn thế hệ mới (Danksharding) là cách Ethereum trở thành một chuỗi khối có khả năng mở rộng thực sự, nhưng cần có một vài nâng cấp giao thức để đạt được điều đó. Tiền phân đoạn thế hệ mới (Proto-Danksharding) là một bước trung gian trên con đường đó. Cả hai đều nhằm mục đích làm cho các giao dịch trên Lớp 2 rẻ nhất có thể cho người dùng và sẽ mở rộng quy mô của Ethereum lên >100.000 giao dịch mỗi giây.
Tiền phân đoạn thế hệ mới (Proto-Danksharding) là gì?
Tiền phân đoạn thế hệ mới (Proto-Danksharding), còn được gọi là EIP-4844 (opens in a new tab), là một cách để các rollup thêm dữ liệu rẻ hơn vào các khối. Cái tên (Proto-Danksharding) đến từ người đề xuất ý tưởng: Protolambda và Dankrad Feist. Trong lịch sử, các rollup bị giới hạn về mức độ có thể làm cho các giao dịch của người dùng rẻ hơn bởi thực tế là chúng đăng các giao dịch của mình trong CALLDATA.
Việc này rất đắt đỏ vì quá trình này được thực hiện bởi tất cả nút xác thực Ethereum và trực tiếp nằm trên chuỗi vĩnh viễn, mặc dù Rollups chỉ cần dữ liệu một cách tạm thời. Tiền phân đoạn thế hệ mới giới thiệu dữ liệu Blob có thể gửi và nối với khối. Những dữ liệu Blob này không thể truy cập từ máy ảo Ethereum và được tự động xóa đi sau một quãng thời gian (Đặt khoảng 4096 chu kỳ ở thời điểm bài viết này, khoảng 18 ngày). Điều này có nghĩa rằng Rollups có thể gửi dữ liệu một cách rẻ hơn và giúp người dùng cuối tiết kiệm nhờ phí giao dịch rẻ hơn.
Dữ liệu Blob được xác minh như thế nào?
Rollups đăng các giao dịch mà chúng thực hiện trong các dữ liệu Blob. Chúng cũng đăng một "cam kết" với dữ liệu. Bằng cách khớp một hàm đa thức với dữ liệu. Hàm này có thể được tính giá trị ở nhiều điểm khác nhau. Ví dụ, nếu ta định nghĩa một hàm rất đơn giản f(x) = 2x-1 thì ta có thể tính hàm này tại x = 1, x = 2, x = 3 và thu được kết quả lần lượt là 1, 3, 5. Người chứng minh áp dụng cùng hàm đó lên dữ liệu và tính toán tại cùng các điểm. Nếu dữ liệu gốc bị thay đổi, hàm sẽ không còn giống hệt nữa, và vì thế các giá trị tính được tại mỗi điểm cũng sẽ khác. Trên thực tế, phần cam kết và bằng chứng phức tạp hơn nhiều vì chúng được gói trong các hàm mật mã.
KZG là gì?
KZG là viết tắt của Kate-Zaverucha-Goldberg - tên của ba tác giả ban đầu (opens in a new tab) của một lược đồ làm giảm một blob dữ liệu xuống thành một "cam kết" mã hóa (opens in a new tab) nhỏ. Dữ liệu Blob gửi lên bởi Rollups cần được xác minh để đảm bảo Rollups không gian lận. Điều này đòi hỏi một người chứng minh phải chạy lại các giao dịch trong Bloc để kiểm tra rằng cam kết đó là hợp lệ. Điều này tương tự như cách các Client thực thi trên Ethereum lớp 1 kiểm tra tính hợp lệ của giao dịch bằng bằng chứng Merkle. KZG là một dạng bằng chứng khác, dựa trên việc khớp dữ liệu với một phương trình đa thức. Cam kết này được tính bằng cách đánh giá đa thức tại một số điểm dữ liệu bí mật. Người chứng minh sẽ khớp cùng đa thức đó với dữ liệu và tính toán tại cùng những giá trị này để kiểm tra xem kết quả có trùng khớp hay không. Đây là một phương pháp xác minh dữ liệu tương thích với các kỹ thuật không kiến thức (Zero-Knowledge) mà một số Rollups đang sử dụng, và về sau có thể áp dụng cho các phần khác của giao thức Ethereum.
Nghi thức KZG là gì?
Nghi thức KZG là một cách để nhiều người trong cộng đồng Ethereum cùng nhau tạo ra một chuỗi số ngẫu nhiên bí mật, có thể được dùng để xác minh dữ liệu. Điều rất quan trọng là chuỗi số này không được ai biết và cũng không thể bị tái tạo bởi bất kỳ ai. Để đảm bảo điều đó, mỗi người tham gia nghi thức sẽ nhận một chuỗi từ (String) người tham gia trước đó. Sau đó, họ đã tạo một số giá trị ngẫu nhiên mới (ví dụ: bằng cách cho phép trình duyệt đo lường chuyển động chuột của họ) và trộn chúng với giá trị trước đó. Tiếp theo, họ gửi giá trị đó cho người tham gia kế tiếp và xóa nó khỏi máy tính cá nhân của mình. Chỉ cần một người trong nghi thức làm điều này một cách trung thực, giá trị cuối cùng sẽ không thể bị kẻ tấn công biết được.
Nghi thức KZG cho EIP-4844 được mở công khai và hàng chục nghìn người đã tham gia để thêm tính ngẫu nhiên của riêng họ. Tổng cộng có hơn 140.000 lượt đóng góp, khiến nó trở thành nghi thức lớn nhất thế giới thuộc loại này. Để nghi thức này bị tấn công, thì 100% số người tham gia đều phải không trung thực. Từ góc nhìn của người tham gia, nếu họ biết rằng bản thân mình đã trung thực, thì họ không cần phải tin ai khác, bởi vì họ biết mình đã giúp đảm bảo an toàn cho nghi thức (họ đã tự mình đáp ứng yêu cầu chỉ cần 1-trong-N người tham gia là trung thực).
Phân đoạn thế hệ mới là gì?
Phân đoạn thế hệ mới là quá trình mở rộng Rollups bắt đầu với tiền phân đoạn thế hệ mới. Phân đoạn thế hệ mới sẽ mang lại một lượng không gian khổng lồ trên Ethereum để các Rollups có thể ghi dữ liệu giao dịch đã nén của chúng. Điều này có nghĩa là Ethereum sẽ có thể dễ dàng hỗ trợ hàng trăm nhà vận hành Rollup riêng lẻ và biến hàng triệu giao dịch mỗi giây thành hiện thực.
Cách mà điều này hoạt động là mở rộng số lượng Blob gắn với khối từ 6 Blob trong tiền phân đoạn thế hệ mới lên 64 Blob trong phân đoạn thế hệ mới hoàn chỉnh. Các thay đổi cần thiết còn lại đều là các bản cập nhật về cách mà Client đồng thuận hoạt động, để chúng có thể xử lý được các Blob lớn mới. Một số thay đổi trong số này vốn đã nằm trong lộ trình cho các mục đích khác, độc lập với phân đoạn thế hệ mới. Ví dụ, phân đoạn thế hệ mới yêu cầu phải triển khai cơ chế tách biệt người đề xuất khối và người xây dựng khối. Đây là một bản nâng cấp tách riêng nhiệm vụ xây dựng khối và nhiệm vụ đề xuất khối cho các nút xác thực khác nhau. Tương tự, lấy mẫu dữ liệu khả dụng là bắt buộc đối với phân đoạn thế hệ mới nhưng nó cũng cần thiết cho việc phát triển các Client dung lượng siêu nhẹ, vốn không lưu trữ nhiều dữ liệu lịch sử (gọi là “Stateless Client”).
Tiến độ hiện tại
Phân đoạn thế hệ mới toàn phần nhiều năm tới. Trong khi đó, nghi lễ KZG đã kết thúc với hơn 140.000 đóng góp và EIP (opens in a new tab) cho Tiền phân đoạn thế hệ mới (Proto-Danksharding) đã hoàn thiện. Đề xuất này đã được triển khai đầy đủ trên tất cả các mạng thử nghiệm, và chính thức đi vào hoạt động trên mạng chính cùng với bản nâng cấp mạng Cancun-Deneb (“Dencun”) vào tháng 3 năm 2024.
Đọc thêm
- Ghi chú về Proto-Danksharding (opens in a new tab) - Vitalik Buterin
- Ghi chú của Dankrad về Danksharding (opens in a new tab)
- Dankrad, Proto và Vitalik thảo luận về Danksharding (opens in a new tab)
- Nghi lễ KZG (opens in a new tab)
- Bài nói chuyện của Carl Beekhuizen tại Devcon về các thiết lập đáng tin cậy (opens in a new tab)
- Tìm hiểu thêm về việc lấy mẫu tính sẵn có của dữ liệu cho các blob (opens in a new tab)
- Dankrad Feist nói về các cam kết và bằng chứng KZG (opens in a new tab)
- Các cam kết đa thức KZG (opens in a new tab)
Lần cập nhật trang lần cuối: 16 tháng 2, 2026
