Chuyển đến nội dung chính

Giới thiệu về quản trị Ethereum

Nếu không ai sở hữu Ethereum, làm thế nào các quyết định về những thay đổi trong quá khứ và tương lai đối với Ethereum được đưa ra? Quản trị Ethereum đề cập đến quá trình cho phép đưa ra các quyết định như vậy.

Quản trị là gì?

Quản trị là các hệ thống được thiết lập để cho phép đưa ra các quyết định. Trong một cấu trúc tổ chức điển hình, đội ngũ điều hành hoặc hội đồng quản trị có thể có tiếng nói cuối cùng trong việc ra quyết định. Hoặc có lẽ các cổ đông bỏ phiếu cho các đề xuất để ban hành sự thay đổi. Trong một hệ thống chính trị, các quan chức được bầu có thể ban hành luật nhằm đại diện cho mong muốn của cử tri của họ.

Quản trị phi tập trung

Không một cá nhân nào sở hữu hoặc kiểm soát Giao thức Ethereum, nhưng các quyết định vẫn cần được đưa ra về việc triển khai các thay đổi để đảm bảo tốt nhất tuổi thọ và sự thịnh vượng của mạng lưới. Sự thiếu vắng quyền sở hữu này làm cho quản trị tổ chức truyền thống trở thành một giải pháp không tương thích.

Quản trị Ethereum

Quản trị Ethereum là quá trình mà qua đó các thay đổi Giao thức được thực hiện. Điều quan trọng cần chỉ ra là quá trình này không liên quan đến cách mọi người và các ứng dụng sử dụng Giao thức - Ethereum là không cần cấp phép. Bất kỳ ai từ bất kỳ đâu trên thế giới đều có thể tham gia vào các hoạt động trên chuỗi. Không có quy tắc nào được đặt ra cho việc ai có thể hoặc không thể xây dựng một ứng dụng hoặc gửi một giao dịch. Tuy nhiên, có một quá trình để đề xuất các thay đổi đối với Giao thức cốt lõi, mà các ứng dụng phi tập trung (dapp) chạy trên đó. Vì có rất nhiều người phụ thuộc vào sự ổn định của Ethereum, nên có một ngưỡng phối hợp rất cao đối với các thay đổi cốt lõi, bao gồm các quy trình xã hội và kỹ thuật, để đảm bảo bất kỳ thay đổi nào đối với Ethereum đều an toàn và được cộng đồng ủng hộ rộng rãi.

Ethereum core governance explained

Nixo walks through how Ethereum's core protocol governance actually works, including client diversity and hard forks, the ACD call process, common misconceptions, devnets, and actionable paths for participation.

Xem kèm bản chép lời 

Quản trị trên chuỗi và ngoài chuỗi

Công nghệ Chuỗi khối cho phép các khả năng quản trị mới, được gọi là quản trị trên chuỗi. Quản trị trên chuỗi là khi các thay đổi Giao thức được đề xuất được quyết định bởi một cuộc bỏ phiếu của các bên liên quan, thường là bởi những người nắm giữ token quản trị, và việc bỏ phiếu diễn ra trên Chuỗi khối. Với một số hình thức quản trị trên chuỗi, các thay đổi Giao thức được đề xuất đã được viết bằng mã và được triển khai tự động nếu các bên liên quan chấp thuận các thay đổi thông qua việc ký một giao dịch.

Cách tiếp cận ngược lại, quản trị ngoài chuỗi, là nơi bất kỳ quyết định thay đổi Giao thức nào đều diễn ra thông qua một quá trình thảo luận xã hội không chính thức, mà nếu được chấp thuận, sẽ được triển khai bằng mã.

Quản trị Ethereum diễn ra ngoài chuỗi với nhiều bên liên quan khác nhau tham gia vào quá trình này.

Mặc dù ở cấp độ Giao thức, quản trị Ethereum là ngoài chuỗi, nhưng nhiều trường hợp sử dụng được xây dựng trên Ethereum, chẳng hạn như các DAO, lại sử dụng quản trị trên chuỗi.

Tìm hiểu thêm về DAO

Những ai tham gia?

Có nhiều bên liên quan khác nhau trong cộng đồng Ethereum, mỗi bên đóng một vai trò trong quá trình quản trị. Bắt đầu từ các bên liên quan xa nhất với Giao thức và thu hẹp dần, chúng ta có:

  • Người nắm giữ ether: những người này nắm giữ một lượng ETH bất kỳ. Tìm hiểu thêm về ETH.
  • Người dùng ứng dụng: những người này tương tác với các ứng dụng trên Chuỗi khối Ethereum.
  • Nhà phát triển ứng dụng/công cụ: những người này viết các ứng dụng chạy trên Chuỗi khối Ethereum (ví dụ: tài chính phi tập trung (DeFi), NFT, v.v.) hoặc xây dựng công cụ để tương tác với Ethereum (ví dụ: ví, bộ thử nghiệm, v.v.). Tìm hiểu thêm về dapp.
  • Người vận hành nút: những người này chạy các nút truyền bá các khối và giao dịch, từ chối bất kỳ giao dịch hoặc khối không hợp lệ nào mà họ gặp phải. Tìm hiểu thêm về nút.
  • Tác giả EIP: những người này đề xuất các thay đổi đối với Giao thức Ethereum, dưới dạng Đề xuất cải tiến Ethereum (EIP). Tìm hiểu thêm về EIP.
  • Trình xác thực: những người này chạy các nút có thể thêm các khối mới vào Chuỗi khối Ethereum.
  • Nhà phát triển Giao thức (hay còn gọi là "Nhà phát triển cốt lõi"): những người này duy trì các triển khai Ethereum khác nhau (ví dụ: go-ethereum, Nethermind, Besu, Erigon, Reth ở lớp thực thi hoặc Prysm, Lighthouse, Nimbus, Teku, Lodestar, Grandine ở lớp đồng thuận). Tìm hiểu thêm về các ứng dụng khách Ethereum.

Lưu ý: bất kỳ cá nhân nào cũng có thể là một phần của nhiều nhóm này (ví dụ: một nhà phát triển Giao thức có thể dẫn dắt một EIP, chạy một trình xác thực Chuỗi Beacon và sử dụng các ứng dụng DeFi). Tuy nhiên, để rõ ràng về mặt khái niệm, cách dễ nhất là phân biệt giữa họ.

EIP là gì?

Một quá trình quan trọng được sử dụng trong quản trị Ethereum là việc đề xuất các Đề xuất cải tiến Ethereum (EIP). EIP là các tiêu chuẩn chỉ định các tính năng hoặc quy trình mới tiềm năng cho Ethereum. Bất kỳ ai trong cộng đồng Ethereum đều có thể tạo một EIP. Nếu bạn quan tâm đến việc viết một EIP hoặc tham gia vào quá trình đánh giá ngang hàng và/hoặc quản trị, hãy xem:

Tìm hiểu thêm về EIP

Quy trình chính thức

Quy trình chính thức để giới thiệu các thay đổi đối với Giao thức Ethereum như sau:

  1. Đề xuất một EIP Cốt lõi: như được mô tả trong EIP-1 (opens in a new tab), bước đầu tiên để chính thức đề xuất một thay đổi đối với Ethereum là trình bày chi tiết nó trong một EIP Cốt lõi. Điều này sẽ hoạt động như một đặc tả chính thức cho một EIP mà các Nhà phát triển Giao thức sẽ triển khai nếu được chấp nhận.

  2. Trình bày EIP của bạn với các Nhà phát triển Giao thức: khi bạn có một EIP Cốt lõi mà bạn đã thu thập ý kiến đóng góp từ cộng đồng, bạn nên trình bày nó với các Nhà phát triển Giao thức. Bạn có thể làm như vậy bằng cách đề xuất nó để thảo luận trong một cuộc gọi AllCoreDevs (opens in a new tab). Rất có thể một số cuộc thảo luận đã diễn ra không đồng bộ trên diễn đàn Ethereum Magicians (opens in a new tab) hoặc trong Discord R&D của Ethereum (opens in a new tab).

Các kết quả tiềm năng của giai đoạn này là:

  • EIP sẽ được xem xét cho một đợt nâng cấp mạng lưới trong tương lai
  • Các thay đổi kỹ thuật sẽ được yêu cầu
  • Nó có thể bị từ chối nếu không phải là ưu tiên hoặc sự cải tiến không đủ lớn so với nỗ lực phát triển

  1. Lặp lại hướng tới một đề xuất cuối cùng: sau khi nhận được phản hồi từ tất cả các bên liên quan, bạn có thể sẽ cần thực hiện các thay đổi đối với đề xuất ban đầu của mình để cải thiện tính bảo mật của nó hoặc đáp ứng tốt hơn nhu cầu của nhiều người dùng khác nhau. Khi EIP của bạn đã kết hợp tất cả các thay đổi mà bạn cho là cần thiết, bạn sẽ cần trình bày lại nó với các Nhà phát triển Giao thức. Sau đó, bạn sẽ chuyển sang bước tiếp theo của quy trình này, hoặc các mối quan tâm mới sẽ xuất hiện, đòi hỏi một vòng lặp lại khác trên đề xuất của bạn.

  2. EIP được đưa vào Nâng cấp mạng lưới: giả sử EIP được chấp thuận, thử nghiệm và triển khai, nó sẽ được lên lịch như một phần của đợt nâng cấp mạng lưới. Do chi phí phối hợp cao của các đợt nâng cấp mạng lưới (mọi người cần nâng cấp đồng thời), các EIP thường được gộp chung lại trong các đợt nâng cấp.

  3. Nâng cấp mạng lưới được kích hoạt: sau khi nâng cấp mạng lưới được kích hoạt, EIP sẽ hoạt động trên mạng lưới Ethereum. Lưu ý: các đợt nâng cấp mạng lưới thường được kích hoạt trên các mạng thử nghiệm (testnet) trước khi được kích hoạt trên Mạng chính Ethereum.

Luồng này, mặc dù rất đơn giản hóa, cung cấp một cái nhìn tổng quan về các giai đoạn quan trọng để một thay đổi Giao thức được kích hoạt trên Ethereum. Bây giờ, hãy xem xét các yếu tố không chính thức diễn ra trong quá trình này.

Quy trình không chính thức

Hiểu về các công việc trước đây

Những người dẫn dắt EIP nên làm quen với các công việc và đề xuất trước đây trước khi tạo một EIP có thể được xem xét nghiêm túc cho việc triển khai trên Mạng chính Ethereum. Bằng cách này, EIP hy vọng sẽ mang lại điều gì đó mới mẻ chưa từng bị từ chối trước đây. Ba nơi chính để nghiên cứu điều này là kho lưu trữ EIP (opens in a new tab), Ethereum Magicians (opens in a new tab) và ethresear.ch (opens in a new tab).

Các nhóm làm việc

Bản nháp ban đầu của một EIP khó có thể được triển khai trên Mạng chính Ethereum mà không có chỉnh sửa hoặc thay đổi. Nói chung, những người dẫn dắt EIP sẽ làm việc với một nhóm nhỏ các Nhà phát triển Giao thức để chỉ định, triển khai, thử nghiệm, lặp lại và hoàn thiện đề xuất của họ. Trong lịch sử, các nhóm làm việc này đã yêu cầu vài tháng (và đôi khi là nhiều năm!) làm việc. Tương tự, những người dẫn dắt EIP cho các thay đổi như vậy nên thu hút sự tham gia của các Nhà phát triển ứng dụng/công cụ có liên quan từ sớm trong nỗ lực của họ để thu thập phản hồi của người dùng cuối và giảm thiểu bất kỳ rủi ro nào trong việc triển khai.

Sự đồng thuận của cộng đồng

Mặc dù một số EIP là những cải tiến kỹ thuật đơn giản với ít sắc thái, nhưng một số lại phức tạp hơn và đi kèm với những đánh đổi sẽ ảnh hưởng đến các bên liên quan khác nhau theo những cách khác nhau. Điều này có nghĩa là một số EIP gây tranh cãi trong cộng đồng nhiều hơn những EIP khác.

Không có một cẩm nang rõ ràng nào về cách xử lý các đề xuất gây tranh cãi. Đây là kết quả của thiết kế phi tập trung của Ethereum, theo đó không một nhóm bên liên quan nào có thể ép buộc nhóm khác thông qua vũ lực: các nhà phát triển Giao thức có thể chọn không triển khai các thay đổi mã; những người vận hành nút có thể chọn không chạy ứng dụng khách Ethereum mới nhất; các nhóm ứng dụng và người dùng có thể chọn không giao dịch trên Chuỗi. Vì các Nhà phát triển Giao thức không có cách nào để buộc mọi người áp dụng các bản nâng cấp mạng lưới, họ thường sẽ tránh triển khai các EIP mà sự tranh cãi vượt quá lợi ích mang lại cho cộng đồng rộng lớn hơn.

Những người dẫn dắt EIP được kỳ vọng sẽ thu thập phản hồi từ tất cả các bên liên quan. Nếu bạn thấy mình là người dẫn dắt một EIP gây tranh cãi, bạn nên cố gắng giải quyết các phản đối để xây dựng sự đồng thuận xung quanh EIP của mình. Với quy mô và sự đa dạng của cộng đồng Ethereum, không có một thước đo duy nhất nào (ví dụ: bỏ phiếu bằng coin) có thể được sử dụng để đánh giá sự đồng thuận của cộng đồng và những người dẫn dắt EIP được kỳ vọng sẽ thích ứng với hoàn cảnh của đề xuất của họ.

Ngoài tính bảo mật của mạng lưới Ethereum, trong lịch sử, các Nhà phát triển Giao thức đã đặt trọng tâm đáng kể vào những gì các Nhà phát triển ứng dụng/công cụ và Người dùng ứng dụng coi trọng, vì việc họ sử dụng và phát triển trên Ethereum là điều làm cho hệ sinh thái trở nên hấp dẫn đối với các bên liên quan khác. Ngoài ra, các EIP cần được triển khai trên tất cả các triển khai ứng dụng khách, được quản lý bởi các nhóm riêng biệt. Một phần của quá trình này thường có nghĩa là thuyết phục nhiều nhóm Nhà phát triển Giao thức rằng một thay đổi cụ thể là có giá trị và nó giúp ích cho người dùng cuối hoặc giải quyết một vấn đề bảo mật.

Xử lý những bất đồng

Việc có nhiều bên liên quan với những động lực và niềm tin khác nhau có nghĩa là những bất đồng không phải là hiếm.

Nói chung, những bất đồng được xử lý bằng các cuộc thảo luận dài trên các diễn đàn công khai để hiểu gốc rễ của vấn đề và cho phép bất kỳ ai cũng có thể đóng góp ý kiến. Thông thường, một nhóm sẽ nhượng bộ, hoặc đạt được một giải pháp trung hòa. Nếu một nhóm có quan điểm đủ mạnh mẽ, việc ép buộc thông qua một thay đổi cụ thể có thể dẫn đến sự chia tách Chuỗi. Sự chia tách Chuỗi là khi một số bên liên quan phản đối việc triển khai một thay đổi Giao thức dẫn đến các phiên bản Giao thức khác nhau, không tương thích hoạt động, từ đó hai Chuỗi khối riêng biệt xuất hiện.

Phân nhánh DAO

Phân nhánh là khi các nâng cấp hoặc thay đổi kỹ thuật lớn cần được thực hiện đối với mạng lưới và thay đổi các "quy tắc" của Giao thức. Các ứng dụng khách Ethereum phải cập nhật phần mềm của họ để triển khai các quy tắc Phân nhánh mới.

Phân nhánh DAO là để phản ứng lại cuộc tấn công DAO năm 2016 (opens in a new tab) nơi một hợp đồng không an toàn đã bị rút cạn hơn 3,6 triệu ETH trong một vụ hack. Phân nhánh này đã chuyển tiền từ hợp đồng bị lỗi sang một hợp đồng mới cho phép bất kỳ ai bị mất tiền trong vụ hack đều có thể lấy lại được.

Quá trình hành động này đã được cộng đồng Ethereum bỏ phiếu. Bất kỳ người nắm giữ ETH nào cũng có thể bỏ phiếu thông qua một giao dịch trên một nền tảng bỏ phiếu (opens in a new tab). Quyết định Phân nhánh đã đạt được hơn 85% số phiếu bầu.

Điều quan trọng cần lưu ý là mặc dù Giao thức đã Phân nhánh để hoàn nguyên vụ hack, nhưng sức nặng của cuộc bỏ phiếu trong việc quyết định Phân nhánh vẫn còn gây tranh cãi vì một vài lý do:

  • Tỷ lệ cử tri đi bỏ phiếu cực kỳ thấp
  • Hầu hết mọi người không biết cuộc bỏ phiếu đang diễn ra
  • Cuộc bỏ phiếu chỉ đại diện cho những người nắm giữ ETH, không đại diện cho bất kỳ người tham gia nào khác trong hệ thống

Một bộ phận cộng đồng đã từ chối Phân nhánh, phần lớn vì họ cảm thấy sự cố DAO không phải là một khiếm khuyết trong Giao thức. Họ tiếp tục thành lập Ethereum Classic (opens in a new tab).

Ngày nay, cộng đồng Ethereum đã áp dụng chính sách không can thiệp trong các trường hợp lỗi hợp đồng hoặc mất tiền để duy trì tính trung lập đáng tin cậy của hệ thống.

Xem thêm về vụ hack DAO:

The DAO hack: story of Ethereum Classic

The story of the DAO hack in 2016, and how the community's response led to the creation of Ethereum Classic as a separate chain.

Xem kèm bản chép lời 

Tiện ích của việc phân nhánh

Phân nhánh Ethereum/Ethereum Classic là một ví dụ tuyệt vời về một Phân nhánh lành mạnh. Chúng ta có hai nhóm bất đồng sâu sắc với nhau về một số giá trị cốt lõi đến mức cảm thấy đáng để chấp nhận những rủi ro liên quan để theo đuổi các quá trình hành động cụ thể của họ.

Khả năng Phân nhánh khi đối mặt với những khác biệt đáng kể về chính trị, triết học hoặc kinh tế đóng một phần lớn trong sự thành công của quản trị Ethereum. Nếu không có khả năng Phân nhánh, giải pháp thay thế sẽ là những cuộc đấu đá nội bộ đang diễn ra, buộc những người cuối cùng đã thành lập Ethereum Classic phải tham gia một cách miễn cưỡng và một tầm nhìn ngày càng khác biệt về sự thành công của Ethereum trông như thế nào.

Quản trị Chuỗi Beacon

Quá trình quản trị Ethereum thường đánh đổi tốc độ và hiệu quả lấy sự cởi mở và tính bao trùm. Để đẩy nhanh quá trình phát triển Chuỗi Beacon, nó đã được ra mắt tách biệt với mạng lưới Ethereum Bằng chứng công việc (PoW) và tuân theo các thực tiễn quản trị của riêng nó.

Mặc dù các đặc tả và triển khai phát triển luôn hoàn toàn là mã nguồn mở, nhưng các quy trình chính thức được sử dụng để đề xuất các bản cập nhật được mô tả ở trên đã không được sử dụng. Điều này cho phép các thay đổi được chỉ định và thống nhất nhanh hơn bởi các nhà nghiên cứu và người triển khai.

Khi Chuỗi Beacon hợp nhất với lớp thực thi Ethereum vào ngày 15 tháng 9 năm 2022, The Merge đã hoàn tất như một phần của bản nâng cấp mạng lưới Paris. Đề xuất EIP-3675 (opens in a new tab) đã được thay đổi từ 'Last Call' (Cuộc gọi cuối cùng) thành 'Final' (Cuối cùng), hoàn tất quá trình chuyển đổi sang Bằng chứng cổ phần (PoS).

Tìm hiểu thêm về The Merge

Làm thế nào tôi có thể tham gia?

Đọc thêm

Quản trị trong Ethereum không được định nghĩa một cách cứng nhắc. Các thành viên khác nhau trong cộng đồng có những quan điểm đa dạng về nó. Dưới đây là một vài trong số đó: