Nhảy đến nội dung chính

Trang cập nhật mới nhất: 26 tháng 2, 2026

Giới thiệu về quản trị Ethereum

Nếu không ai sở hữu Ethereum, vậy thì các quyết định về thay đổi trong quá khứ và tương lại cho mạng lưới được thông qua như thế nào? Quản trị Ethereum đề cập đến quá trình cho phép đưa ra các quyết định được tạo ra.

Mô hình quản trị là gì?

Mô hình quản trị là những hệ thống được thiết lập để cho phép các quyết định được thông qua. Trong một cấu trúc tổ chức thông thường, ban giám đốc hoặc hội đồng quản trị có thể sẽ là người ra quyết định cuối cùng. Hoặc có thể các cổ đông bỏ phiếu trên các đề xuất để dẫn đến sự thay đổi. Trong một hệ thống chính trị, các quan chức được bầu có thể ban hành những đạo luật nhằm tìm cách đại diện cho những mong muốn của cử tri.

Quản trị phi tập trung

Không một ai sở hữu hay kiểm soát giao thức của Ethereum, những các quyết định vẫn cần được thông qua để thực hiện những thay đổi nhằm đảm bảo sự phồn vinh và tuổi thọ lâu dài của mạng lưới. Sự thiếu vắng chủ sở hữu này khiến cho mô hình quản trị truyền thống trở thành một giải pháp không tương thích.

Quản trị Ethereum

Mô hình quản trị của Ethereum là quy trình mà dựa vào đó, những thay đổi về giao thức được thực hiện. Cần chỉ ra rằng quy trình này không liên quan đến cách mà người dùng và các ứng dụng sử dụng giao thức - Ethereum không cần sự cho phép. Bất kì ai ở trên thế giới có thể tham gia hoạt động trên chuỗi. Không có luật lệ nào được đưa ra để quy định ai là người có thể hay không thể xây dựng một ứng dụng hay gửi đi một giao dịch. Tuy nhiên, để đảm bảo sự ổn định và an toàn cho hệ thống, Ethereum có một quy trình riêng để đề xuất các thay đổi đối với giao thức cốt lõi, là nền tảng cho các ứng dụng phi tập trung. Vì rất nhiều người phụ thuộc vào sự ổn định của Ethereum, nên có một ngưỡng điều phối rất cao đối với các thay đổi cốt lõi, bao gồm các quy trình xã hội và kỹ thuật, để đảm bảo bất kỳ thay đổi nào đối với Ethereum đều an toàn và được cộng đồng ủng hộ rộng rãi.

Quản trị trên chuỗi và ngoài chuỗi

Công nghệ chuỗi khối mở ra các cách quản trị mới, gọi là quản trị trên chuỗi. Quản trị trên chuỗi là khi các thay đổi giao thức được đề xuất được quyết định bởi cuộc bỏ phiếu của các bên liên quan, thường là những người sở hữu token quản trị, và việc bỏ phiếu diễn ra trên chuỗi khối. Ở một số kiểu quản trị trên chuỗi, các thay đổi giao thức đã được viết sẵn thành mã nguồn và tự động áp dụng nếu được người liên quan phê duyệt bằng cách ký giao dịch.

Một cách tiếp cận ngược lại, quản trị ngoài chuỗi, là khi các quyết định thay đổi giao thức diễn ra thông qua quá trình thảo luận xã hội không chính thức, và nếu được phê duyệt, sẽ được triển khai vào mã nguồn.

Quản trị Ethereum diễn ra ngoài chuỗi với sự tham gia của nhiều bên liên quan trong quá trình này.

Mặc dù ở cấp độ giao thức, quản trị Ethereum diễn ra ngoài chuỗi, nhưng nhiều ứng dụng được xây dựng trên Ethereum, như các DAO, lại sử dụng cơ chế quản trị trên chuỗi.

Tìm hiểu thêm về các DAO

Những ai tham gia vào việc quản trị Ethereum?

Có nhiều bên liên quan khác nhau trong cộng đồng Ethereum, mỗi bên đóng một vai trò trong quy trình quản trị. Bắt đầu từ những cổ đông xa nhất với giao thức rồi nhìn gần lại, chúng ta có:

  • Những người nắm giữ Ether: những người này nắm giữ một khoản ETH bất kì. Tìm hiểu thêm về ETH.
  • Người dùng ứng dụng: những người này tương tác với các ứng dụng trên chuỗi khối Ethereum.
  • Nhà phát triển ứng dụng/Công cụ: những người này viết các ứng dụng chạy trên chuỗi khối Ethereum (ví dụ: DeFi, NFT, v.v.) hoặc xây dựng các công cụ để tương tác với Ethereum (ví dụ: ví, bộ thử nghiệm, v.v.). Tìm hiểu thêm về các ứng dụng phi tập trung.
  • Người vận hành nút: những người này chạy các nút giúp lan truyền các khối và giao dịch, từ chối mọi giao dịch hoặc khối không hợp lệ mà họ gặp phải. Tìm hiểu thêm về các nút.
  • Tác giả EIP: những người này đề xuất các thay đổi đối với giao thức Ethereum, dưới dạng Đề xuất Cải tiến Ethereum (EIP). Tìm hiểu thêm về các EIP.
  • Các validator: những người này chạy các nút có thể thêm các khối mới vào chuỗi khối Ethereum.
  • Nhà phát triển giao thức (hay còn gọi là "Nhà phát triển cốt lõi" ): những người này duy trì các bản triển khai Ethereum khác nhau (ví dụ: go-ethereum, Nethermind, Besu, Erigon, Reth ở lớp thực thi hoặc Prysm, Lighthouse, Nimbus, Teku, Lodestar, Grandine ở lớp đồng thuận). Tìm hiểu thêm về các máy khách Ethereum.

Lưu ý: bất kỳ cá nhân nào cũng có thể là thành viên của nhiều nhóm này (ví dụ: một nhà phát triển giao thức có thể khởi xướng một EIP, chạy một trình xác thực Chuỗi Hải Đăng và sử dụng các ứng dụng DeFi). Để đem lại sự rõ ràng về khái niệm thì cách dễ nhất là phân biệt chúng với nhau._

Một đề xuất cải thiện Ethereum là gì?

Một quy trình quan trọng được sử dụng trong quản trị Ethereum là đề xuất Đề xuất Cải tiến Ethereum (EIP). EIPs là các tiêu chuẩn dùng để xác định những tính năng hay quy trình tiềm năng cho Ethereum. Bất cứ ai trong cộng đồng Ethereum có thể tạo ra một đề xuất cải thiện Ethereum. Nếu bạn quan tâm muốn viết một EIP hoặc tham gia đánh giá ngang hàng và/hoặc quản trị, hãy tham khảo:

Tìm hiểu thêm về các EIP

Quy trình chính thức

Quy trình chính thức để giới thiệu thay đổi cho giao thức của Ethereum như sau:

  1. Đề xuất EIP cốt lõi: như được mô tả trong EIP-1 (opens in a new tab), bước đầu tiên để đề xuất thay đổi chính thức cho Ethereum là nêu chi tiết thay đổi đó trong một EIP cốt lõi. Việc làm này sẽ đóng vai trò như một bản mô tả chi tiết chính thức cho một đề xuất cải thiện Ethereum mà các nhà phát triển giao thức sẽ tiến hành thực hiện nếu được chấp nhận.

  2. Trình bày EIP của bạn cho các Nhà phát triển Giao thức: một khi bạn đã có một EIP cốt lõi mà bạn đã thu thập được ý kiến đóng góp của cộng đồng, bạn nên trình bày nó cho các Nhà phát triển Giao thức. Bạn có thể làm như vậy bằng cách đề xuất thảo luận trong một cuộc gọi AllCoreDevs (opens in a new tab). Có khả năng một số cuộc thảo luận đã diễn ra không đồng bộ trên diễn đàn của Ethereum Magician (opens in a new tab) hoặc trong Discord của Ethereum R&D (opens in a new tab).

Những kết quả có khả năng xảy ra ở giai đoạn này là:

  • Đề xuất cải thiện Ethereum (EIP) sẽ được cân nhắc cho một nâng cấp mạng lưới trong tương lai
  • Những thay đổi mang tính kĩ thuật sẽ được yêu cầu
  • Đề xuất có thể bị từ chối nếu nó không phải một ưu tiên hay sự cải thiện thì không đủ lớn so với nỗ lực bỏ ra

  1. Lặp lại để đi đến đề xuất cuối cùng: sau khi nhận được phản hồi từ tất cả các bên liên quan, bạn có thể sẽ cần thực hiện các thay đổi đối với đề xuất ban đầu của mình để cải thiện tính bảo mật hoặc đáp ứng tốt hơn nhu cầu của nhiều người dùng khác nhau. Một khi đề xuất cải thiện Ethereum (EIP) của bạn đã tổng hợp tất cả những thay đổi mà bạn thấy cần thiết, you sẽ cần trình bày nó thêm một lần nữa cho các nhà phát triển giao thức. Sau đó, bạn sẽ đi đến bước tiếp theo của quy trình, hoặc những lo ngại mới sẽ xuất hiện, đòi hỏi một vòng thay đổi nữa cho đề xuất của bạn.

  2. EIP được bao gồm trong Nâng cấp mạng: giả sử EIP được phê duyệt, kiểm tra và triển khai, nó sẽ được lên lịch như một phần của bản nâng cấp mạng. Với chi phí điều phối đắt đỏ của những nâng cấp mạng lưới (mọi người cần phải cập nhật cùng lúc), các đề xuất cải thiện Ethereum thường được gộp chung với nhau trong những bản nâng cấp.

  3. Nâng cấp mạng được kích hoạt: sau khi nâng cấp mạng được kích hoạt, EIP sẽ hoạt động trên mạng Ethereum. Ghi chú: những nâng cấp mạng lưới thường được kích hoạt trên các mạng lưới thử nghiệm (testnets) trước khi được kích hoạt trên mạng lưới chính Ethereum.

Quy trình này, dù rất tóm lược, cho chúng ta một cái nhìn tổng quan về những bước quan trọng để một thay đổi giao thức được kích hoạt trên Ethereum. Bây giờ, hãy nhìn vào vai trò của những yếu tố không chính thức trong quy trình này.

Quy trình không chính thức

Tìm hiểu các công việc trước đây

Những người dẫn đầu các đề xuất cải thiện Ethereum nên làm quen với những công việc và đề xuất đã diễn ra trước đây trước khi tạo ra một đề xuất cải thiện Ethereum mà có thể được nghiêm túc cân nhắc triển khai trên mạng lưới chính của Ethereum. Như vậy, đề xuất của bạn có khả năng đem lại một điều gì mới mà chưa từng bị từ chối trong quá khứ. Ba nơi chính để nghiên cứu về vấn đề này là kho lưu trữ EIP (opens in a new tab), Ethereum Magicians (opens in a new tab) và ethresear.ch (opens in a new tab).

Các nhóm làm việc

Bản nháp ban đầu của một đề xuất cải thiện Ethereum (EIP) thường không có khả năng được tiến hành thực hiện trên mạng lưới chính của Ethereum mà không phải trải qua bất cứ một sự điều chỉnh hay thay đổi nào. Nói chung, các nhà đề xuất EIP sẽ làm việc với một tiểu ban của các nhà phát triển giao thức để xác định, thực hiện, thử nghiệm, thay đổi và hoàn thiện đề xuất của mình. Trong lịch sử, các nhóm làm việc này đã yêu cầu vài tháng (và đôi khi là nhiều năm!) làm việc. Tương tự, những nhà đề xuất EIP nên có sự tham gia sớm của các nhà phát triển ứng dụng/công cụ liên quan trong nỗ lực của mình nhằm thu thập phản hồi từ người dùng và giảm thiểu các rủi ro liên quan đến việc triển khai đề xuất.

Sự đồng thuận của cộng đồng

Trong khi một số EIP là những cải tiến kỹ thuật đơn giản với những chi tiết tối giản, nhưng một số EIP phức tạp hơn và đi kèm với sự đánh đổi sẽ ảnh hưởng đến các bên liên quan khác nhau theo những cách khác nhau. Điều này dẫn đến việc một số EIP nhận được nhiều ý kiến trái chiều trong cộng đồng hơn so với những EIP khác.

Không có một bộ quy chuẩn rõ ràng nào trong việc làm sao để xử lý những đề xuất mang tính tranh chấp cao. Đây là kết quả của thiết kế phi tập trung của Ethereum, theo đó không một nhóm bên liên quan nào có thể ép buộc nhóm kia thông qua vũ lực: các nhà phát triển giao thức có thể chọn không thực hiện thay đổi mã; các nhà vận hành node có thể chọn không chạy client Ethereum mới nhất; các nhóm ứng dụng và người dùng có thể chọn không giao dịch trên chuỗi. Vì các nhà phát triển giao thức không có cách nào để buộc người khác phải chấp nhận những nâng cấp mạng lưới, họ nhìn chung sẽ tránh thực hiện những EIPs nơi mà cái giá phải trả cho sự tranh chấp cao hơn lợi ích thu về cho cộng đồng.

Các nhà đề xuất EIP được kì vọng thu nhận phản hồi từ tất cả các cổ đông (stakeholders) liên quan. Nếu bạn chính là người đóng vai trò dẫn đầu một đề xuất đầy tranh chấp, bạn phải cố gắng để giải đáp các ý kiến phản đối nhằm xây dựng sự đồng thuận xung quanh đề xuất của bạn. Với quy mô và sự đa dạng của cộng đồng Ethereum, không có một chỉ số duy nhất nào (ví dụ: bỏ phiếu bằng coin) có thể được sử dụng để đánh giá sự đồng thuận của cộng đồng, và những người khởi xướng EIP được kỳ vọng sẽ thích ứng với các trường hợp của đề xuất của họ.

Ngoài sự an toàn của mạng lưới Ethereum, trong quá khứ, sức nặng được các nhà phát triển giao thức ưu tiên được đặt vào cái mà các nhà phát triển ứng dụng/công cụ và những người dùng thấy là quan trọng, với cơ sở rằng việc sử dụng và phát triển sản phẩm trên Ethereum của những nhóm người này là điều khiến cho hệ sinh thái trở nên hấp dẫn đối với các cổ đông khác. Thêm vào đó, EIPs cần được triển khai xuyên suốt tất cả các ứng dụng được quản lý bởi các nhóm riêng biệt. Một phần của quy trình này thường đồng nghĩa với việc thuyết phục nhiều nhóm phát triển giao thức rằng một thay đổi bất kì là có giá trị và rằng nó giúp ích cho người dùng hay giải quyết một vấn đề an ninh.

Xử lý các bất đồng

Với nhiều cổ đông với những động lực và niềm tin khác nhau có nghĩa rằng sự bất đồng là không hề hiếm gặp.

Nói chung, những sự bất đồng được xử lý với các thảo luận dài trong các diễn đàn công cộng để hiểu được gốc rễ của vấn đề và cho phép bất cứ ai tham gia ý kiến. Thông thường, một nhóm nhượng bộ, hay các bên sẽ đi đến một sự thỏa hiệp vừa phải. Nếu một nhóm có sự xác tín mạnh mẽ về quan điểm của mình, việc áp đặt một thay đổi nào đó có thể dẫn đến việc tách chuỗi. Sự tách chuỗi xảy ra khi mà một số cổ đông phản đối việc thực hiện một thay đổi giao thức dẫn đến việc sản sinh những phiên bản khác biệt và không tương thích của giao thức đang hoạt động. Từ đó, hai chuỗi khối riêng biệt sẽ ra đời.

Phân nhánh DAO

Những sự kiện phân nhánh diễn ra khi mà những nâng cấp kĩ luật hoặc thay đổi lớn cần phải được thực hiện cho mạng lưới và thay đổi "luật lệ" của giao thức. Ethereum clients phải tự cập nhật phần mềm của mình để áp dụng những quy tắc mới.

Phân nhánh DAO là một phản ứng đối với cuộc tấn công DAO năm 2016 (opens in a new tab), nơi một hợp đồng không an toàn đã bị rút hơn 3,6 triệu ETH trong một vụ hack. Sự kiện phân nhánh di chuyển khoản tiền từ hợp đồng bị lỗi sang một hợp đồng mới cho phép bất cứ ai bị mất tiền do hack nhận lại tiền của mình.

Quá trình này đã được bỏ phiếu thông qua bởi cộng đồng Ethereum. Bất kỳ người nắm giữ ETH nào cũng có thể bỏ phiếu thông qua một giao dịch trên một nền tảng bỏ phiếu (opens in a new tab). Quyết định phân nhánh đã đạt trên 85% số phiếu đồng thuận.

Cần lưu ý rằng mặc dù giao thức đã phân nhánh để đảo ngược vụ hack, sức nặng của những lá phiếu quyết định việc phân nhánh đáng được tranh luận bởi một số lý do:

  • Tỷ lệ bỏ phiếu cực kì thấp
  • Phần lớn người có quyền bỏ phiếu đã không biết việc bỏ phiếu đang diễn ra
  • Kết quả bỏ phiếu chỉ đại diện cho những người nắm ETH chứ không đại diện cho bất cứ bên tham gia nào khác của hệ thống

Một bộ phận của cộng đồng từ chối phân nhánh, phần lớn là do họ cảm thấy sự kiện DAO không phải lỗi của giao thức. Họ đã tiếp tục hình thành Ethereum Classic (opens in a new tab).

Ngày nay, cộng đồng Ethereum đã thông qua một chính sách không can thiệp trong những trường hợp có lỗ hổng hợp đồng hay xảy ra mất mát tài sản nhằm duy trì sự trung lập của hệ thống.

Xem thêm về sự kiện DAO hack:

Tiện ích của việc phân nhánh

Sự kiện phân nhánh giữa Ethereum và Ethereum Classic là một ví dụ tuyệt vời về một cuộc phân nhánh lành mạnh. Chúng ta có hai nhóm với sự bất đồng đủ lớn trên một số giá trị cốt lõi để cảm thấy rằng rủi ro phải trả là xứng đáng để theo đuổi con đường riêng của họ.

Khả năng phân nhánh khi phải đối mặt với những khác biệt lớn lao mang tính chính trị, kinh tế, hay triết lý đóng một vai trò thiết yếu trong sự thành công của mô hình quản trị Ethereum. Nếu không có khả năng phân nhánh hệ thống, lựa chọn còn lại sẽ là sự tiếp diễn của các cuộc đấu đá nội bộ, sự tham gia một cách lưỡng lự do bị ép buộc của những người bất đồng mà sau này đã tạo ra Ethereum Classic cũng như một tầm nhìn ngày một khác về định nghĩa thành công của Ethereum.

Quản trị Chuỗi Hải Đăng

Quy trình quản trị Ethereum thường đánh đổi tốc độ và hiệu quả vì sự cởi mở và tính phổ quát cộng đồng. Để đẩy nhanh sự phát triển của Beacon Chain, nó đã được ra mắt riêng biệt với mạng Ethereum bằng chứng công việc và tuân theo các thông lệ quản trị của riêng nó.

Mặc dù đặc điểm kỹ thuật và triển khai phát triển luôn là mã nguồn mở hoàn toàn, nhưng các quy trình chính thức được sử dụng để đề xuất cập nhật như mô tả ở trên không được áp dụng. Điều này cho phép những thay đổi được xác định và thống nhất nhanh hơn bởi các nhà nghiên cứu và thực hiện.

Khi Chuỗi Hải Đăng hợp nhất với lớp thực thi Ethereum vào ngày 15 tháng 9 năm 2022, The Merge đã hoàn thành như một phần của bản nâng cấp mạng Paris. Đề xuất EIP-3675 (opens in a new tab) đã được thay đổi từ 'Last Call' sang 'Final', hoàn tất quá trình chuyển đổi sang bằng chứng cổ phần.

Tìm hiểu thêm về The Merge

Tôi có thể tham gia bằng cách nào? Tham gia

Đọc thêm

Mô hình quản trị trong Ethereum không được định nghĩa một cách cứng nhắc. Những thành viên của cộng đồng có những cái nhìn rất đa chiều về vấn đề này. Dưới đây là một số trong những cái nhìn đó:

Lần cập nhật trang lần cuối: 26 tháng 2, 2026

wackeroww (opens in a new tab)
mnelsonBTm (opens in a new tab)
minimalsmm (opens in a new tab)
+17

Bài viết này hữu ích không?