Tài chính tái tạo (ReFi)

ReFi là gì?

Tài chính tái tạo (ReFi) là một tập hợp các công cụ và ý tưởng được xây dựng trên , nhằm mục đích tạo ra các nền kinh tế có tính tái tạo, thay vì khai thác hoặc bóc lột. Sau cùng, các hệ thống khai thác sẽ làm cạn kiệt tài nguyên và sụp đổ; không có cơ chế tái tạo, chúng sẽ thiếu khả năng phục hồi. ReFi hoạt động dựa trên giả định rằng việc tạo ra giá trị tiền tệ phải được tách rời khỏi việc khai thác tài nguyên không bền vững từ hành tinh và cộng đồng của chúng ta.

Thay vào đó, ReFi nhằm mục đích giải quyết các vấn đề môi trường, cộng đồng hoặc xã hội bằng cách tạo ra các chu kỳ tái tạo. Những hệ thống này tạo ra giá trị cho người tham gia đồng thời mang lại lợi ích cho hệ sinh thái và cộng đồng.

Một trong những nền tảng của ReFi là khái niệm kinh tế tái tạo do John Fullerton của Capital Institute tiên phong. Ông đã đề xuất tám nguyên tắc liên kết với nhau (opens in a new tab) làm nền tảng cho sức khỏe hệ thống:

Các dự án ReFi hiện thực hóa những nguyên tắc này bằng cách sử dụng các và các để khuyến khích các hành vi tái tạo, ví dụ, khôi phục các hệ sinh thái bị suy thoái, và tạo điều kiện hợp tác quy mô lớn về các vấn đề toàn cầu như biến đổi khí hậu và mất đa dạng sinh học.

ReFi cũng giao thoa với phong trào khoa học phi tập trung (DeSci), vốn sử dụng Ethereum làm nền tảng để tài trợ, tạo, đánh giá, ghi công, lưu trữ và phổ biến kiến thức khoa học. Các công cụ DeSci có thể trở nên hữu ích trong việc phát triển các tiêu chuẩn và phương pháp thực hành có thể kiểm chứng, nhằm triển khai và giám sát các hoạt động tái tạo như trồng cây, loại bỏ nhựa khỏi đại dương hoặc khôi phục hệ sinh thái bị suy thoái.

Mã hóa token các tín dụng carbon

Thị trường carbon tự nguyện (VCM) (opens in a new tab) là một cơ chế tài trợ cho các dự án tạo ra tác động tích cực đã được xác minh đối với lượng khí thải carbon, bằng cách giảm lượng khí thải đang diễn ra, hoặc loại bỏ khí nhà kính đã phát thải khỏi bầu khí quyển. Các dự án này nhận được một tài sản gọi là "tín chỉ carbon" sau khi được xác minh, tài sản này có thể bán cho các cá nhân và tổ chức muốn hỗ trợ những hoạt động vì khí hậu.

Ngoài VCM, còn có một số thị trường carbon do chính phủ ủy quyền ('thị trường tuân thủ') nhằm mục đích thiết lập giá carbon thông qua các luật hoặc quy định trong một khu vực pháp lý cụ thể (ví dụ: quốc gia hoặc khu vực), kiểm soát việc cung cấp các giấy phép sẽ được phân phối. Các thị trường tuân thủ khuyến khích những người gây ô nhiễm trong phạm vi quyền hạn của họ nên giảm lượng khí thải, nhưng chúng không có khả năng loại bỏ các khí nhà kính đã được thải ra.

Mặc dù đã phát triển trong những thập kỷ gần đây nhưng VCM vẫn tiếp tục gặp phải nhiều vấn đề:

Thanh khoản bị phân mảnh ở mức độ cao
Cơ chế giao dịch không rõ ràng
Chi phí cao
Tốc độ giao dịch rất chậm
Thiếu khả năng mở rộng quy mô

Việc chuyển đổi VCM sang thị trường carbon kỹ thuật số (DCM) dựa trên chuỗi khối mới có thể là một cơ hội để nâng cấp công nghệ hiện có cho việc xác thực, giao dịch và sử dụng các tín dụng carbon. Các blockchain cho phép dữ liệu có thể được xác minh công khai, trao quyền truy cập cho nhiều người dùng và tính thanh khoản cao hơn.

Các dự án ReFi sử dụng công nghệ blockchain để giảm bớt nhiều vấn đề của thị trường truyền thống:

Thanh khoản được tập trung trong một số ít các bể thanh khoản mà bất kỳ ai cũng có thể tự do giao dịch. Các tổ chức lớn cũng như người dùng cá nhân có thể sử dụng các quỹ chung này mà không cần tự tìm người bán/người mua, trả phí tham gia hoặc đăng ký trước.
Tất cả các giao dịch được ghi lại trên các blockchain công khai. Lộ trình mà mỗi tín chỉ carbon đi do hoạt động giao dịch có thể được theo dõi mãi mãi ngay khi nó được cung cấp trong DCM.
Tốc độ giao dịch gần như ngay lập tức. Việc tìm được số lượng lớn tín chỉ carbon thông qua các thị trường truyền thống có thể mất vài ngày hoặc vài tuần, nhưng điều này có thể đạt được sau vài giây trong DCM.
Hoạt động giao dịch diễn ra không cần trung gian, vốn là những đơn vị tính phí cao. Tín dụng carbon kỹ thuật số giúp giảm chi phí đáng kể so với các tín dụng truyền thống.
DCM có khả năng mở rộng và có thể đáp ứng nhu cầu của cả cá nhân và các tập đoàn đa quốc gia.

Các thành phần chính của DCM

Bốn thành phần chính tạo nên bối cảnh DCM hiện tại:

Các cơ quan đăng ký như Verra (opens in a new tab) và Gold Standard (opens in a new tab) đảm bảo rằng các dự án tạo ra tín dụng carbon là đáng tin cậy. Họ cũng vận hành các cơ sở dữ liệu mà từ đó tín dụng carbon số bắt nguồn và có thể được chuyển giao hoặc sử dụng hết (đã ngừng hoạt động).

Có một làn sóng mới gồm các dự án đổi mới đang được xây dựng trên blockchain đang cố gắng đổi mới những dự án đương nhiệm trong lĩnh vực này.

Những cây cầu carbon, còn được biết đến là các tokenizer, cung cấp công nghệ để thể hiện hoặc chuyển tín chỉ carbon từ cơ quan đăng ký truyền thống sang DCM. Các ví dụ đáng chú ý bao gồm Toucan Protocol (opens in a new tab), C3 (opens in a new tab) và Moss.Earth (opens in a new tab).
Các dịch vụ tích hợp cung cấp tín chỉ tránh và/hoặc loại bỏ carbon cho người dùng cuối để họ có thể yêu cầu tín chị mang lại lợi ích môi trường và chia sẻ tinh thần ủng hộ với hành động vì khí hậu với thế giới.

Một số dự án như Klima Infinity (opens in a new tab) và Senken (opens in a new tab) cung cấp nhiều dự án do bên thứ ba phát triển và được ban hành theo các tiêu chuẩn đã được thiết lập như Verra; những dự án khác như Nori (opens in a new tab) chỉ cung cấp các dự án cụ thể được phát triển theo tiêu chuẩn tín dụng carbon của riêng họ, do họ ban hành và họ có thị trường chuyên dụng riêng cho các dự án đó.

Những yếu tố điều kiện và cơ sở hạ tầng cơ bản tạo điều kiện thuận lợi cho việc mở rộng quy mô tác động và hiệu quả của toàn bộ chuỗi cung ứng của thị trường carbon. KlimaDAO (opens in a new tab) cung cấp thanh khoản như một hàng hóa công (cho phép bất kỳ ai mua hoặc bán tín dụng carbon với giá minh bạch), khuyến khích tăng thông lượng của thị trường carbon và việc loại bỏ tín dụng bằng phần thưởng, đồng thời cung cấp bộ công cụ thân thiện với người dùng và có khả năng tương tác để truy cập dữ liệu, cũng như mua và loại bỏ nhiều loại tín dụng carbon được mã hóa token.

ReFi ngoài thị trường carbon

Mặc dù hiện tại thị trường carbon nói chung và việc chuyển đổi VCM sang DCM nói riêng đang được chú ý nhiều trong không gian này, thuật ngữ “ReFi” không chỉ giới hạn ở carbon. Các tài sản môi trường khác ngoài tín chỉ carbon có thể được phát triển và token hóa, điều này có nghĩa là các tác động bên ngoài tiêu cực khác cũng có thể được định giá trong các lớp cơ sở của hệ thống kinh tế trong tương lai. Hơn nữa, khía cạnh tái tạo của mô hình kinh tế này có thể được áp dụng cho các lĩnh vực khác, chẳng hạn như tài trợ cho hàng hóa công thông qua các nền tảng tài trợ bậc hai như Gitcoin (opens in a new tab). Các tổ chức được xây dựng dựa trên ý tưởng về khả năng tham gia tự do và phân phối tài nguyên công bằng sẽ tạo điều kiện cho mọi bên rót tiền vào các dự án phần mềm nguồn mở, cũng như các dự án giáo dục, môi trường và hướng đến cộng đồng.

Bằng cách chuyển hướng vốn từ hoạt động khai thác sang dòng tái tạo, các dự án và công ty mang lại lợi ích xã hội, môi trường hoặc cộng đồng - và có thể không đạt được nguồn tài trợ trong tài chính truyền thống - có thể khởi đầu và tạo ra các tác động bên ngoài tích cực cho xã hội nhanh chóng và dễ dàng hơn rất nhiều. Việc chuyển đổi sang mô hình tài trợ này cũng mở ra cơ hội cho các hệ thống kinh tế toàn diện hơn nhiều, tại đây mọi người thuộc mọi thành phần nhân khẩu học đều có thể trở thành những người tham gia chủ động thay vì chỉ đơn thuần là những người quan sát thụ động. ReFi đưa ra tầm nhìn về Ethereum trở thành một cơ chế phối hợp hành động nhằm giải quyết các thách thức hiện hữu mà loài người và mọi sự sống trên hành tinh của chúng ta đang phải đối mặt—là lớp nền tảng của mô hình kinh tế mới, tạo điều kiện cho một tương lai toàn diện và bền vững hơn trong nhiều thế kỷ tới.

Tài liệu đọc thêm về ReFi

Lần cập nhật trang lần cuối: 22 tháng 10, 2025