Mạng xã hội phi tập trung

Mạng xã hội đóng một vai trò quan trọng trong viêc liên lạc và giao tiếp thường ngày. Tuy nhiên, sự kiểm soát tập trung của các nền tảng này đã tạo ra nhiều vấn đề: rò rỉ dữ liệu, quá tải server, chặn tài khoản, kiểm duyệt nội dung, và vi phạm riêng tư là một vài trong số nhiều đánh đổi mà mạng xã hội thường làm. Để đấu tranh những vấn đề này, các nhà phát triển đang xây dựng nhiều mạng xã hội trên Ethereum. Mạng xã hội phi tập trung có thể sửa chữa nhiều vấn đề của các nền tảng mạng xã hội truyền thống và cải thiện trải nghiệm chung của người dùng.

Mạng xã hội phi tập trung là các nền tảng cho phép người dùng trao đổi thông tin cũng như xuất bản và phân phối nội dung đến khán giả. Bởi vì những ứng dụng này chạy trên blockchain, chúng có thể đạt đến sự phi tập trung và chống lại sự kiểm duyệt và kiểm soát thái quá.

Nhiều mạng xã hội phi tập trung đã tồn tại như những giải pháp thay thế cho các mạng xã hội hiện tại như Facebook, Linkedin, Twitter, và Medium. Nhưng những mạng xã hội trên blockchain sở hữu một số tính năng mà giúp chúng dẫn trước các nền tảng xã hội truyền thống.

Mạng xã hội phi tập trung là một loại ứng dụng phi tập trung (dapps)—các ứng dụng được vận hành bởi được triển khai trên chuỗi khối. Code của hợp đồng thông minh hoạt động như là phần backend cho những ứng dụng này và xác định logic kinh doanh của chúng.

Những nền tảng mạng xã hội truyền thống dựa vào các cơ sở dữ liệu để lữu trữ thông tin người dùng, code, và các dạng dữ liệu khác. Nhưng mà chuyện này tạo ra nhiều điểm lỗi (point-of-failure) và gia tăng rủi ro. Ví dụ: máy chủ của Facebook đã ngoại tuyến trong nhiều giờ một cách tai tiếng vào tháng 10 năm 2021, khiến người dùng không thể truy cập vào nền tảng.

Các mạng xã hội phi tập trung tồn tại trên một bao gồm hàng nghìn nút trên toàn cầu. Cho dù nếu có một vài node ngưng hoạt động, mạng này vẫn sẽ vận hành mà không bị ảnh hưởng, giúp cho các ứng dụng kháng sự ngưng hoạt động và quá tải.

Sử dụng các hệ thống lưu trữ phi tập trung như InterPlanetary File System (IPFS) (opens in a new tab), các mạng xã hội được xây dựng trên Ethereum có thể bảo vệ thông tin người dùng khỏi việc bị khai thác và sử dụng cho mục đích xấu. Không ai sẽ bán thông tin cá nhân của bạn tới những nhà quảng cáo, cũng sẽ không có hacker nào ăn cắp được thông tin bí mật của bạn.

Nhiều nền tảng mạng xã hội trên blockchain sở hữu token riêng mà đẩy mạnh việc kiếm tiền trong lúc thiếu doanh thu từ quảng cáo. Người dùng có thể mua những token này để sử dụng các tính năng nhất định, mua trong ứng dụng, hoặc boa những nhà sáng tạo nội dung ưa thích của họ.

Lợi ích của mạng xã hội phi tập trung

Mạng xã hội phi tập trung chống kiểm duyệt và chào đón mọi người. Điều này có nghĩa là người dùng không thể bị cấm, bị xóa khỏi nền tảng hoặc bị hạn chế một cách tùy tiện.
Các mạng xã hội phi tập trung được xây dựng dựa trên lý tưởng nguồn mở và cung cấp mã nguồn của các ứng dụng để kiểm tra công khai. Bằng cách loại bỏ việc thực thi các thuật toán không rõ ràng mà phổ biến trong các mạng xã hội truyền thống, các mạng xã hội trên blockchain có thể phù hợp với nhu cầu của người dùng và nhà sáng tạo nền tảng.
Mạng xã hội phi tập trung loại bỏ "người trung gian". Người sáng tạo nội dung có quyền sở hữu trực tiếp đối với nội dung của họ và họ tương tác trực tiếp với người theo dõi, người hâm mộ, người mua và các bên khác, chỉ với một hợp đồng thông minh ở giữa.
Là các ứng dụng phi tập trung chạy trên mạng Ethereum, được duy trì bởi mạng lưới nút ngang hàng toàn cầu, các mạng xã hội phi tập trung ít bị ảnh hưởng bởi thời gian ngừng hoạt động của máy chủ và sự cố ngừng hoạt động.
Các nền tảng xã hội phi tập trung cung cấp một khuôn khổ kiếm tiền cải tiến cho những người sáng tạo nội dung thông qua , thanh toán bằng tiền mã hóa trong ứng dụng, v.v.
Các mạng xã hội phi tập trung cung cấp cho người dùng mức độ riêng tư và ẩn danh cao. Ví dụ: một cá nhân có thể đăng nhập vào mạng xã hội dựa trên Ethereum bằng hồ sơ hoặc —mà không cần phải chia sẻ thông tin nhận dạng cá nhân (PII), chẳng hạn như tên, địa chỉ email, v.v.
Mạng xã hội phi tập trung dựa vào kho lưu trữ phi tập trung, không phải các cơ sở dữ liệu tập trung, thứ được xem là bảo vệ dữ liệu người dùng tốt hơn.

Mạng Ethereum đã trở thành công cụ ưa thích cho các nhà phát triển tạo ra mạng xã hội phi tập trung nhờ sự phổ biến của các token và cơ sở người dùng khổng lồ của nó. Đây là vài ví dụ về mạng xã hội trên Ethereum:

Mirror

Mirror (opens in a new tab) là một nền tảng viết hỗ trợ web3 với mục tiêu trở nên phi tập trung và do người dùng sở hữu. Người dùng có thể đọc và viết miễn phí trên Mirror bằng cách đơn giản là kết nối ví của họ. Người dùng cũng có thể sưu tập bài viết và đăng ký (subscribe) theo dõi các tác giả ưa thích của họ.

Các bài đăng được xuất bản trên Mirror được lưu trữ vĩnh viễn trên Arweave, một nền tảng lưu trữ phi tập trung và có thể được đúc dưới dạng token không thể thay thế (NFT) có thể sưu tập được, được gọi là Writing NFT. Writing NFT hoàn toàn miễn phí cho các nhà văn tạo ra và việc sưu tập diễn ra trên một của Ethereum — giúp cho các giao dịch không tốn kém, nhanh chóng và thân thiện với môi trường.

MINDS

MINDS (opens in a new tab) là một trong những mạng xã hội phi tập trung được sử dụng nhiều nhất. Nó hoạt động giống như Facebook và đã có hàng triệu người dùng rồi.

Người dùng sử dụng token gốc của nền tảng là $MIND để thanh toán cho các mặt hàng. Người dùng cũng có thể kiếm token $MIND bằng việc đăng tải các nội dung nổi tiếng, đóng góp vào hệ sinh thái, và giới thiệu người khác tham gia vào nền tảng.

Farcaster

Farcaster (opens in a new tab) là một mạng xã hội "phi tập trung đầy đủ" tương tự như X và Reddit, cho phép người dùng chia sẻ và khám phá các "cast". Nó được xây dựng trên mạng L2 Optimism để giữ cho các giao dịch tương đối rẻ.

Status.app (opens in a new tab) - Status là một ứng dụng nhắn tin an toàn sử dụng giao thức mã nguồn mở, ngang hàng và mã hóa đầu cuối để bảo vệ tin nhắn của bạn khỏi các bên thứ ba.
Mirror.xyz (opens in a new tab) - Mirror là một nền tảng xuất bản phi tập trung, do người dùng sở hữu, được xây dựng trên Ethereum để người dùng huy động vốn cộng đồng cho các ý tưởng, kiếm tiền từ nội dung và xây dựng các cộng đồng có giá trị cao.
Lens Protocol (opens in a new tab) - Lens Protocol là một biểu đồ xã hội có thể kết hợp và phi tập trung giúp người sáng tạo sở hữu nội dung của họ ở bất cứ đâu trong khu vườn kỹ thuật số của Internet phi tập trung.
Farcaster (opens in a new tab) - Farcaster là một mạng xã hội phi tập trung đầy đủ. Nó là một giao thức mở mà hỗ trợ nhiều máy khách (client), giống như email.
Ethereum Follow Protocol (opens in a new tab) - Ethereum Follow Protocol là một biểu đồ xã hội trên chuỗi hoàn toàn phi tập trung cho các tài khoản Ethereum, thúc đẩy tầm nhìn về một ngăn xếp danh tính Ethereum mô-đun, bổ sung cho ENS và SIWE.
Ethereum Comments Protocol (opens in a new tab) - Một nguyên thủy nội dung xã hội mới, có thể lập trình trên Ethereum để đưa suy nghĩ của bạn lên chuỗi.

Các nền tảng xã hội gốc không phải là những nền tảng duy nhất cố gắng tích hợp công nghệ chuỗi khối vào mạng xã hội. Nhiều nền tảng tập trung cũng đang khám phá hoặc đã thử nghiệm việc tích hợp Ethereum vào cơ sở hạ tầng của họ:

Trình duyệt Brave

Brave đã tích hợp Basic Attention Token (BAT) (opens in a new tab), một token ERC-20 được xây dựng trên Ethereum, vào hệ sinh thái trình duyệt của mình để cách mạng hóa quảng cáo kỹ thuật số và hỗ trợ người sáng tạo nội dung.
Chương trình Phần thưởng Brave (opens in a new tab) cho phép người dùng kiếm BAT bằng cách xem các quảng cáo tôn trọng quyền riêng tư và sau đó tự động đóng góp cho các trang web và người sáng tạo nội dung trên các nền tảng khác nhau như YouTube, Twitter và GitHub dựa trên thời gian chú ý.
Người sáng tạo nội dung có thể đăng ký làm người sáng tạo đã được xác minh của Brave (opens in a new tab) để nhận các khoản đóng góp này trực tiếp vào ví Ethereum của họ, tạo ra một cầu nối giữa các nền tảng web truyền thống và việc kiếm tiền dựa trên chuỗi khối.
Các token BAT tồn tại độc lập trên chuỗi khối Ethereum, cho phép người dùng chuyển chúng vào ví cá nhân hoặc sàn giao dịch sau khi kiếm được.

Nền tảng âm nhạc Audius

Audius (opens in a new tab) là một nền tảng phát nhạc trực tuyến sử dụng công nghệ chuỗi khối Ethereum để kết nối trực tiếp nghệ sĩ với người hâm mộ.
Nền tảng này có kiến trúc phi tập trung kết hợp, nơi nội dung được lưu trữ trên IPFS trong khi sử dụng chuỗi khối cho các quyền sở hữu và token AUDIO (opens in a new tab).
Audius đã thiết lập quan hệ đối tác với TikTok (opens in a new tab), mang chức năng Web3 đến với khán giả đại chúng và cho phép các nghệ sĩ kiếm tiền từ nội dung của họ thông qua công nghệ chuỗi khối.
Thông tin chi tiết kỹ thuật của nền tảng có trong giấy trắng (opens in a new tab) của họ, cho thấy cách họ đã xây dựng trên cơ sở hạ tầng của Ethereum.

Thể thao giả tưởng Sorare

Sorare (opens in a new tab) là một nền tảng thể thao giả tưởng được xây dựng trên Ethereum (opens in a new tab) cho phép người dùng sưu tập, giao dịch và chơi với các thẻ cầu thủ NFT chính thức.
Thẻ cầu thủ là các NFT có thể xác minh được trên chuỗi khối Ethereum và các hợp đồng thông minh của nền tảng có thể được xem trên Etherscan (opens in a new tab).
Sorare kết hợp lối chơi thể thao giả tưởng truyền thống với quyền sở hữu chuỗi khối đối với tài sản kỹ thuật số, mang chức năng nạp tiền bằng Ethereum (opens in a new tab) đến với những người hâm mộ thể thao đại chúng.

Twitter/X (Tip bằng tiền mã hóa)

Twitter (opens in a new tab) (nay là X) đã tích hợp công nghệ chuỗi khối theo nhiều cách để tăng cường khả năng kiếm tiền của người sáng tạo và xác minh danh tính kỹ thuật số:

Tip bằng tiền mã hóa: Nền tảng này đã tích hợp tip bằng Ethereum (opens in a new tab), cho phép người dùng gửi thanh toán qua các ví dựa trên Ethereum như Strike.

Bằng cách tích hợp các tính năng chuỗi khối, X đang thu hẹp khoảng cách giữa trải nghiệm xã hội Web2 và quyền sở hữu kỹ thuật số phi tập trung.

Đọc thêm

Lần cập nhật trang lần cuối: 23 tháng 2, 2026

+12

Mạng xã hội phi tập trung