పోస్ట్-క్వాంటం భద్రత & ఎథీరియం యొక్క 2026 రోడ్‌మ్యాప్

ఎథీరియం ఫౌండేషన్ యొక్క 2025 పురోగతి, పోస్ట్-క్వాంటం భద్రతా పరిశోధన యొక్క స్థితి మరియు ఎథీరియం యొక్క ఏకాభిప్రాయ పొర (consensus layer) మరియు అమలు పొర (execution layer) అంతటా క్వాంటం-నిరోధక గూఢలిపి శాస్త్రం (cryptography) కోసం ఖచ్చితమైన అమలు రోడ్‌మ్యాప్‌ను కవర్ చేస్తూ ETHBoulder వద్ద టోమాస్జ్ స్టాన్జాక్ (Tomasz Stańczak) చేసిన సమగ్ర ప్రదర్శన.

ఈ ట్రాన్‌స్క్రిప్ట్ ETHBoulder ప్రచురించిన అసలు వీడియో ట్రాన్‌స్క్రిప్ట్ (opens in a new tab) యొక్క యాక్సెస్ చేయగల కాపీ. ఇది చదవడానికి వీలుగా కొద్దిగా సవరించబడింది.

EF పురోగతి మరియు సాంస్కృతిక మార్పు (0:12)

మీలో కొందరు ఎథీరియం ఫౌండేషన్ యొక్క దృష్టి మరియు దిశ గురించి వినవచ్చనే ఆలోచనతో ఇక్కడికి వచ్చి ఉండవచ్చు. నేను పోస్ట్-క్వాంటం డబ్బు గురించి మాట్లాడతానని నాకు ముందుగా చెప్పబడింది, కాబట్టి నేను దాని కోసమే సిద్ధమయ్యాను, కానీ నేను త్వరగా మరొక దానికి కూడా స్లయిడ్‌లను సిద్ధం చేసాను. కాబట్టి బహుశా మనం రెండింటినీ వేగంగా పూర్తి చేద్దాం — నాకు 20 నుండి 25 నిమిషాల సమయం ఉందని నేను అనుకుంటున్నాను.

ఇది 2025 సారాంశం — గత సంవత్సరం మార్చిలో నేను చేరినప్పటి నుండి, ఫౌండేషన్‌లో మేము చేసినవి ఇక్కడ ఉన్నాయి. కమ్యూనికేషన్స్ బృందం సోషల్ మీడియా, కమ్యూనికేషన్ మరియు కథలు చెప్పడంలో అద్భుతమైన పని చేస్తోంది — చాలా సాంకేతిక విషయాలు, సంస్థలు మరియు ఇన్‌స్టిట్యూషన్‌ల గురించిన ముఖ్యమైన విషయాల గురించి మాట్లాడటం, అలాగే ఉత్తేజకరమైన విషయాల గురించి కొత్త తరంతో మాట్లాడటానికి చివరకు కొత్త స్వరాన్ని కనుగొనడం. ఇది EFకి, ఎథీరియం పర్యావరణ వ్యవస్థకు చాలా కొత్త ప్రతిభను ఆకర్షిస్తుంది మరియు సాధారణంగా విషయాలు బాగున్నాయనే వాతావరణాన్ని సృష్టిస్తుంది. EF మళ్లీ బాగుందనే భావనకు Boulder కూడా దోహదపడితే, అది అద్భుతంగా ఉంటుంది.

2025లో ఎథీరియం యొక్క సంస్థాగత అంశం చాలా ముఖ్యమైనది. సంస్థలకు ఇది చాలా కీలకమైన సంవత్సరం అవుతుందని మాకు తెలుసు. ఎథీరియం వ్యవస్థాపకుల గురించి పట్టించుకోదని — వ్యవస్థాపకులు ఇతర పర్యావరణ వ్యవస్థలకు వెళ్లారని చెప్పే వ్యక్తులకు మేము కొద్దిగా ప్రతిస్పందించాము. కాబట్టి మేము EcoDevని పునర్నిర్మించాము మరియు వ్యవస్థాపకులు మరియు అప్లికేషన్‌లపై చాలా కృషి చేసాము. జేమ్స్ స్మిత్ (James Smith) చాలా ప్రతిభను, నిర్మాణాన్ని మరియు నాయకత్వాన్ని తీసుకువచ్చారు. మేము గ్రాంట్ వ్యూహం (strategy) మార్చాము — స్థానిక ఈవెంట్‌లు నేరుగా ఫౌండేషన్ నుండి నిధులు పొందడం చాలా కష్టతరం చేసాము, కానీ కొత్త కమ్యూనికేషన్ వ్యూహం మరియు సోషల్ మీడియా ద్వారా ఈవెంట్‌లను ప్రోత్సహించడం, విస్తరించడంపై ఎక్కువ కృషి చేసాము.

ఒక చాలా పెద్ద మరియు ముఖ్యమైన విషయం ఎథీరియం ఫౌండేషన్‌లో ప్రోటోకాల్ (protocol) క్లస్టర్‌ను పునర్నిర్మించడం — పరిశోధకులు మరియు ఇంజనీర్లను మరింత దగ్గరగా అనుసంధానించడం. గతంలో, పరిశోధకులు మరియు ఇంజనీర్లు ఒకరితో ఒకరు మాట్లాడుకోవడానికి ఈవెంట్‌లలో ప్రత్యేక విందులను నిర్వహించవలసి వచ్చేదని మాకు చెప్పబడింది. ఇప్పుడు వారు ఒకే బృందాలలో కలిసి పని చేస్తున్నారు మరియు వారు నిర్దిష్ట ట్రాక్‌లపై దృష్టి పెడతారు — ముఖ్యంగా Scale 1, Scale 2 మరియు Improve UX Interop. ఇక్కడే పరిశోధకులు మరియు ఇంజనీర్లు లక్ష్యాలను సాధించడానికి కలిసి పని చేస్తున్నారు.

ట్రిలియన్ డాలర్ సెక్యూరిటీ చొరవ ఒక పెద్ద ప్రయత్నం — భద్రతా అంశాలపై అతిపెద్ద సమస్యల కోసం పర్యావరణ వ్యవస్థను సమీక్షించడం. ఆ తర్వాత మేము రెండు ఫోర్క్ (fork) లను విడుదల చేసాము. పర్యావరణ వ్యవస్థ నుండి వచ్చిన పెద్ద ఫీడ్‌బ్యాక్ ఏమిటంటే, మేము సమయానికి విడుదల చేయలేదని, కొన్నిసార్లు ఫోర్క్‌ను అందించడానికి ఒకటిన్నర సంవత్సరాలు తీసుకున్నామని. కాబట్టి మేము సంవత్సరానికి రెండు ఫోర్క్‌లను అందించగలమని చూపించాము మరియు బహుశా ఈ సంవత్సరం మేము దానిని పునరావృతం చేస్తాము — బహుశా ఇది ప్రతి తొమ్మిది నెలలకు ఒకసారి ఉండవచ్చు, కానీ ఇది మంచి దిశలో వెళుతోంది. గోప్యత (privacy) క్లస్టర్ మార్పులు ఇంకా నిర్మించబడుతున్నాయి. ప్రపంచవ్యాప్తంగా జరుపుకున్న ఎథీరియం యొక్క 10 సంవత్సరాల గురించి మేము మాట్లాడాము. వికేంద్రీకృత (decentralized) AI బృందం స్థాపించబడింది. మేము బాహ్య బృందాలతో భౌతిక హబ్‌లను ప్రారంభించాము — చాలా సందర్భాలలో వాటికి ఎథీరియం ఫౌండేషన్ ద్వారా నిధులు సమకూర్చబడలేదు లేదా నామమాత్రంగా నిధులు సమకూర్చబడ్డాయి. స్థానిక స్పాన్సర్‌లతో, సాధారణంగా VCలు లేదా శక్తివంతమైన కమ్యూనిటీలతో స్థానిక బృందాలు స్వయం సమృద్ధిగా ఉండటానికి మేము చాలా ప్రోత్సహిస్తాము. మరియు zkVMలు నిజంగా ఒక పెద్ద అంశం.

2026 వ్యూహం మరియు ప్రాధాన్యతలు (4:30)

మేము జూన్‌లో ప్రోటోకాల్ మార్పులను ప్రకటించాము. మేలో మేము ట్రిలియన్ డాలర్ సెక్యూరిటీ చొరవను ప్రకటించాము. ఇది ఇటీవల ప్రారంభించబడిన డ్యాష్‌బోర్డ్ — 2026 కోసం ఆ పని యొక్క ఫలితం. ఖజానా (treasury) విధానం జూన్‌లో ప్రకటించబడింది. ఒకటి లేదా రెండు వారాల్లో దీనికి సంబంధించిన మరిన్ని ఫలితాలను మనం చూస్తామని నేను అనుకుంటున్నాను — మేము వికేంద్రీకృత ఫైనాన్స్ (DeFi) సమన్వయ బృందాన్ని ప్రకటించబోతున్నాము. మేము చివరకు ఆ బృందం కోసం కొన్ని ముఖ్యమైన నియామకాలను చేసాము. ఫౌండేషన్‌లో DeFiకి మద్దతు ఇచ్చే వ్యక్తుల గురించి నేను చాలా ఉత్సాహంగా ఉన్నాను. వాలిడేటర్‌లను మెయిన్‌నెట్ (mainnet) కు పంపడానికి మేము క్యూలో ఉన్నామని కూడా నేను ఇప్పుడే తెలుసుకున్నాను, కాబట్టి ఎథీరియం ఫౌండేషన్ తన స్వంత ETHని స్టేక్ (stake) చేయడానికి కొన్ని వాలిడేటర్‌లను నిర్వహిస్తుంది. ఇవి ఖజానా విధానంలోని రెండు భాగాలు. ఏజెంటిక్ AIకి మద్దతు ఇవ్వడానికి మెయిన్‌నెట్‌లో చాలా సకాలంలో ERC-8004 ల్యాండింగ్‌ను AI బృందం ఇటీవల ప్రకటించింది.

లండన్, శాన్ ఫ్రాన్సిస్కో, లాగోస్, దుబాయ్, రోమ్, హాంకాంగ్ — ఇవి హబ్‌లు. 2026 కోసం, నేను చూడాలనుకుంటున్నది — మరియు నేను ఫౌండేషన్ యొక్క COAగా వైదొలగుతున్నానని మీలో చాలా మందికి బహుశా తెలుసని నేను ప్రస్తావించాలి — కానీ ఇది ఎక్కువగా 2026 కోసం మేము నిర్దేశిస్తున్న వ్యూహం. బృందంతో పాటు, ఇది సరైన దిశ అని మేము అంగీకరిస్తున్నామని నేను అనుకుంటున్నాను. బృందానికి ఎక్కడికి వెళ్లాలో తెలుసునని, అమలు చేయడానికి మాకు నాయకులు ఉన్నారని మరియు వారు ఎటువంటి అదనపు ఒత్తిడి లేదా ప్రోత్సాహం లేకుండా ఖచ్చితంగా చాలా బాగా చేయగలరని నేను చాలా సౌకర్యవంతంగా మరియు నమ్మకంగా భావించడానికి ఇది కూడా కారణం.

ఎంటర్‌ప్రైజ్ ఎథీరియం కోసం ధృవపత్రాలు మరియు ఆధారాలు — ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఎవరితో పని చేయాలో సంస్థలు నిజంగా ఖచ్చితంగా తెలుసుకోవాలని మేము కోరుకుంటున్నాము. పోస్ట్-క్వాంటం భద్రత — చాలా పెద్ద ప్రకటన, మరియు త్వరలో మేము దాని గురించి వివరంగా మాట్లాడతాము. OAF ఏకీకృతం చేయడానికి మరియు రవాణా చేయడానికి వేగవంతమైన పరస్పర అనుసంధానత (interoperability) ప్రమాణంగా మారుతోంది. DevCon Mumbai — ఎథీరియం ఆనందాన్ని పంచుకోవడానికి, బహుశా వేలాది లేదా పదివేల మంది వ్యక్తులతో, చివరకు భారతదేశం ఆలోచనాపరులు మరియు సందర్శకులందరినీ స్వాగతిస్తున్నందుకు చాలా ఉత్సాహంగా ఉంది. ఏకీకృత ఐదేళ్ల రోడ్‌మ్యాప్, Lean Ethereumని కోర్ డెవలప్‌మెంట్ ప్రాసెస్‌లో విలీనం చేయడం — ఇది వచ్చే వారం ప్రకటించబడుతుంది. ఏజెంటిక్ ఎథీరియం చొరవ — ERC-8004ని ఉపయోగించి ఎథీరియంలోని ఏజెంట్ల గురించి ఆస్టిన్ మరియు కమ్యూనికేషన్ బృందం మాట్లాడటం మేము చూశాము. Base మెయిన్‌నెట్‌తో ఎథీరియం, ఎథీరియంపై ఏజెంట్లను నిర్మించడం పట్ల ప్రారంభ దృష్టిని ఆకర్షించగలిగింది మరియు చాలా మంది కొత్త వ్యవస్థాపకులు మరియు బిల్డర్లను ఆకర్షించింది.

ETHBoulder, ETHDenver — ఇక్కడ ఉండటానికి, EF నుండి మరింత మంది వ్యక్తులను పంపించి అందరితో ప్రదర్శించడానికి మరియు చర్చించడానికి ఇది మా ప్రయత్నంలో ఒక భాగం. సంస్థాగత వైపు ఎథీరియంను స్వాగతిస్తున్న న్యూయార్క్ నగరం — ఫౌండేషన్ నుండి స్వతంత్రంగా, EVE Global న్యూయార్క్‌లో ప్రధాన సమావేశాన్ని నిర్వహిస్తుంది, సుమారు 6,000 నుండి 8,000 మంది వ్యక్తులను ప్లాన్ చేస్తోంది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న విధాన రూపకర్తలు మరియు నియంత్రణదారులకు మద్దతు ఇవ్వడానికి గ్లోబల్ పాలసీ సపోర్ట్ బృందం గత సంవత్సరం ప్రారంభించబడింది. DeFi సమన్వయ బృందం వచ్చే వారం ప్రారంభించబడుతుంది. ప్లాట్‌ఫారమ్ బృందం L2లు నిర్మించడానికి ఎథీరియం ఉత్తమ ప్లాట్‌ఫారమ్ అని మాట్లాడటం గురించి — రెండు వారాల క్రితం వ్యూహం, రోడ్‌మ్యాప్ మరియు సాంకేతికత గురించి చర్చించడానికి 70 మందికి పైగా వ్యక్తులు, 20కి పైగా L2లు కలిసి సమావేశమయ్యారు. EFCC వద్ద జారీ (issuance) రౌండ్ టేబుల్ చర్చ రాబోతోంది, మరియు DevCon Mumbai ద్వారా ఎథీరియంలో సంస్కృతి మరియు కళ గురించి కూడా మనం చాలా మాట్లాడతామని ఆశిస్తున్నాము.

పోస్ట్-క్వాంటం ఇప్పుడు ఎందుకు ముఖ్యం (8:30)

నా బృందం నన్ను మాట్లాడమని చెప్పిన అంశం ఇది, ఇది కొంచెం ఫన్నీగా ఉంది ఎందుకంటే నేను దీనిపై అంత బలంగా ఉన్నానని భావించడం లేదు — నాకు ఆలోచన అర్థమైంది, ఇది మాకు ఎందుకు చాలా ముఖ్యమైనదో నాకు అర్థమైంది మరియు ఎందుకో వివరించడానికి నేను ప్రయత్నిస్తాను. కానీ సాంకేతికంగా, EIP స్థాయిలలో మేము ఖచ్చితంగా ఏమి చేస్తున్నామో లేదా బృందం ఎలా డెలివరీ చేసిందో నాకు తెలియదని నేను భావించాను. అంటే నేను సిద్ధంగా లేనని కాదు — మీ కోసం దీన్ని సిద్ధం చేయడానికి మరియు బృందం నాకు పంపిన అన్ని మెటీరియల్‌లను చదవడానికి నేను ఈ రోజు ఎనిమిది గంటలు గడిపాను. కానీ నేను ఉత్తమంగా వివరించని కొన్ని సాంకేతిక వివరాలు ఉంటే, లేదా నేను కొన్ని నెలల నాటి సమాచారాన్ని పంచుకుంటే మీరు నన్ను క్షమించాలి.

కాబట్టి పోస్ట్-క్వాంటం ఇప్పుడు ఎందుకు అంత ముఖ్యం? బహుశా సమయపాలనలు అంత చెడ్డవి కానందున కాకపోవచ్చు. సమయపాలనలు బహుశా ఇది 2030 అని, బహుశా ఇది 2035 అని సూచిస్తుండవచ్చు — ఎథీరియంలో గూఢలిపి శాస్త్రానికి ప్రమాదాలకు వాస్తవానికి సంబంధించిన కంప్యూటర్‌లను మనం కలిగి ఉన్నప్పుడు ఇది 2040 అని కొందరు చెబుతారు. కానీ పోస్ట్-క్వాంటం భద్రత గురించి అందరూ మాట్లాడటంలో ఒక పెద్ద అంశం ఏమిటంటే, ఎథీరియం వైపు చూస్తూ ఆలోచిస్తున్న ఆర్థిక పరిశ్రమలోని వ్యక్తులలో ఇప్పటికే కొంత ఆందోళన ఉంది: ఈ సాంకేతికత చాలా సంవత్సరాల పాటు ఉంటుందా? మీరు బ్లాక్‌చైన్ (blockchain) పై ఆధారపడినప్పుడు మరియు మీరు పబ్లిక్ మెయిన్‌నెట్‌లో చాలా సంవత్సరాల పాటు సిస్టమ్‌లను డిప్లాయ్ చేయు (deploy) చేయాలనుకున్నప్పుడు, అంతా తమ నియంత్రణలో ఉందని ప్రజలు మీకు చెప్పకుండా ఐదు నుండి పది సంవత్సరాల దూరంలో ఎలాంటి విపత్కర ప్రమాదం పొంచి ఉండాలని మీరు కోరుకోరు.

పోస్ట్-క్వాంటం భద్రత కోసం ప్రణాళిక, పరిశోధన, షెడ్యూలింగ్ మరియు రోడ్‌మ్యాప్‌లను రూపొందించడంలో మేము ఎంత కృషి చేసామో చూపించడమే ఇప్పుడు మా ప్రయత్నంలో ఎక్కువ భాగం. బిట్‌కాయిన్ (Bitcoin) ముఖ్యంగా పోస్ట్-క్వాంటం బెదిరింపుల గురించి చాలా ఆందోళన చెందుతోంది. అతిపెద్ద ఆందోళన ఏమిటంటే, మొత్తం 6 మిలియన్ల BTC ప్రమాదంలో ఉంది — కొన్ని Taproot ఖాతాల నుండి, సుమారు 1.9 మిలియన్ల BTC సతోషి ఖాతాలు మరియు ఇతర పాత ఖాతాల నుండి. ఆపై మీరు లావాదేవీ (transaction) లకు సంతకం చేయడం (signing) చేస్తున్నప్పుడు అడ్డగించబడే ఖాతాలు మీకు ఉన్నాయి, కానీ అది తక్కువ ముప్పు ఎందుకంటే గూఢలిపి శాస్త్రాన్ని చాలా వేగంగా విచ్ఛిన్నం చేయగల క్వాంటం కంప్యూటర్లను మీరు కలిగి ఉండాలి. ఆ చిరునామాలను విచ్ఛిన్నం చేయడానికి వారాల సమయం తీసుకునే క్వాంటం కంప్యూటర్లతో కూడా బిట్‌కాయిన్‌లో ఆ మెజారిటీ చిరునామాలు ప్రమాదంలో ఉన్నాయి. ఇది ఆలోచించే వ్యక్తులలో చాలా అనిశ్చితిని సృష్టిస్తుంది — ముఖ్యంగా ఇప్పుడు AI త్వరణంతో ఇది ముందుగానే వస్తే ఏమి జరుగుతుంది? క్వాంటం చుట్టూ చాలా కొత్త ప్రకటనలు చాలా వేగంగా వస్తున్నాయి, మరియు క్వాంటం కంప్యూటర్ల గురించి మనకు ఎంత తెలుసు అనే దాని గురించి కూడా అనిశ్చితి ఉంది, ఎందుకంటే ఆ సాంకేతికతలో ఎక్కువ భాగం ప్రభుత్వాలు రహస్య మోడ్‌లో అభివృద్ధి చేయవచ్చు.

మార్కెట్ ఆందోళన మరియు సంస్థాగత ప్రతిస్పందన (12:00)

భారీ అనిశ్చితి. క్వాంటం కంప్యూటర్ల కారణంగా పెట్టుబడిదారులు BTCని విక్రయించడం లేదని కొందరు పేర్కొన్నారు, అయితే పెద్ద బ్యాంకులు మరియు పెట్టుబడి నిధుల నుండి ప్రకటనలను మేము చూస్తున్నాము, వారి కస్టమర్‌లు "BTCని విక్రయించండి" — లేదా ఎథీరియం అని చెప్పడానికి ఇదే ఖచ్చితమైన కారణం అని చెబుతున్నారు. కొన్ని సమస్యలు "ఇప్పుడే సేకరించండి, తర్వాత డీక్రిప్ట్ చేయండి" — క్వాంటం కంప్యూటర్లతో మీరు ఇప్పటికే ఉన్న ఎన్‌క్రిప్ట్ చేయబడిన ట్రాఫిక్‌ను చూడగలుగుతారు, భవిష్యత్తు కోసం నిల్వ చేయగలుగుతారు మరియు ఆపై దాన్ని డీక్రిప్ట్ చేయగలుగుతారు అనే ఆలోచన. మీరు బ్లాక్‌చైన్‌కు ఉన్న బెదిరింపుల గురించి ఆలోచించినప్పుడు — మీరు దానిని గోప్యత కోసం, ఎన్‌క్రిప్షన్ (encryption) కోసం ఉపయోగిస్తుంటే మరియు మీకు ఫార్వర్డ్ సెక్యూరిటీ ఉంటుందని మీరు ఆశిస్తే — ఇది ఒక సమస్య. ప్రత్యేకంగా Monero వంటి గోప్యతపై ఆధారపడే చైన్ (chain) ల కోసం, ఆచరణాత్మకంగా భవిష్యత్తులో మీరు చైన్ యొక్క మొత్తం గతాన్ని, అన్ని స్థితి (state) లను మరియు పరివర్తనలను డీక్రిప్ట్ చేయగలుగుతారు.

అయితే, సంతకం (signature) లు మరియు ZK ప్రూఫ్‌ల కోసం, ముఖ్యమైన విషయం ఏమిటంటే గతంలోని ప్రతిదీ వాస్తవానికి సురక్షితం. భవిష్యత్తులో, క్వాంటం కంప్యూటర్లు తగినంతగా అభివృద్ధి చెందినప్పుడు, మీరు తప్పుడు సంతకాలను రూపొందించవచ్చు లేదా సంతకాలను విచ్ఛిన్నం చేయవచ్చు మరియు ZK స్పేస్‌లో తప్పుడు ప్రకటనల కోసం ప్రూఫ్‌లను కూడా రూపొందించవచ్చు అని మేము ప్రమాదంలో పడుతున్నాము. కానీ క్వాంటం కంప్యూటర్లకు ముందు ఉన్న ప్రతిదీ — ఇది గతంలో నిరూపించబడిందని మరియు ఇది ప్రమాదంలో లేదని మీరు చెప్పగలరు. అందుకే ఎథీరియం వంటి బ్లాక్‌చైన్‌లలో, గత సంతకాల గురించి మేము అంతగా ఆందోళన చెందడం లేదు. క్వాంటం కంప్యూటర్లు కనిపించినప్పుడు, మీరు సిద్ధంగా ఉండాలి మరియు అన్ని ఖాతాలను పోస్ట్-క్వాంటం భద్రతకు మార్చాలి లేదా అత్యవసర పరిష్కారాలను కలిగి ఉండాలి.

కాయిన్‌బేస్ (Coinbase) ఒక సలహా మండలిని ప్రకటించడాన్ని మేము చూస్తున్నాము — ఎథీరియం ఫౌండేషన్ నుండి జస్టిన్ డ్రేక్ (Justin Drake) మరియు మరికొందరు సుప్రసిద్ధ వ్యక్తులు. అంతకంతకూ ఎక్కువ సంస్థలు తాము సిద్ధమవుతున్నామని ప్రకటించడానికి ప్రయత్నిస్తున్నాయి. ఎథీరియం ఫౌండేషన్ అందరినీ శాంతపరచడానికి మరియు అవును, ఎథీరియం రాబోయే అనేక సంవత్సరాల పాటు విశ్వసనీయంగా సురక్షితంగా ఉందని చెప్పడానికి దీని గురించి చాలా స్పష్టంగా చెప్పడానికి ప్రయత్నిస్తోంది.

పోస్ట్-క్వాంటం భద్రత గురించి డెవలపర్లు ఎలా ఆలోచిస్తారు మరియు మార్కెట్లు దాని గురించి ఎలా ఆలోచిస్తాయి అనే దాని మధ్య వ్యత్యాసం ఉందని నిక్ కార్టర్ (Nick Carter) పేర్కొన్నారు. మార్కెట్లు నష్టాల పరంగా ఆలోచిస్తాయి; డెవలపర్లు సాధారణంగా సమయపాలనల గురించి ఆలోచిస్తారు — "అది కనిపించినప్పుడు, మేము త్వరగా అప్‌డేట్ చేయవచ్చు." వారు రెండు మూడు సంవత్సరాల ముందు సిద్ధంగా ఉండటం గురించి ఆలోచించరు, ఎందుకంటే లేకపోతే మార్కెట్లో ఈ ఆందోళన ఉంటుంది. ఆర్థిక మార్కెట్లు ఒక అంశం, కానీ మరొకటి మీరు రెండు నుండి ఐదు సంవత్సరాల ముందు వ్యూహాత్మకంగా ప్లాన్ చేయాల్సిన సంస్థలో ఆ సాంకేతికతపై నిర్మించాలని నిర్ణయించుకోవడం గురించిన ఆందోళన.

ఇక్కడ జెఫ్ (Jeff) నుండి ప్రకటన ఉంది — క్వాంటంను అస్తిత్వ ముప్పుగా పేర్కొంటూ ఆసియా పోర్ట్‌ఫోలియో నుండి 10% BTC కేటాయింపు తీసివేయబడింది. మొదటి ప్రధాన సంస్థాగత పోర్ట్‌ఫోలియో ఉదాహరణ, బ్లూమ్‌బెర్గ్ (Bloomberg) కథనం. సిటీబ్యాంక్ (Citibank) క్వాంటం ముప్పు మరియు ట్రిలియన్-డాలర్ భద్రతా రేసును ప్రకటించింది — బ్లాక్‌చైన్ మాత్రమే కాదు, వారు బ్యాంకులు మరియు ఆర్థిక సంస్థలలో ఉపయోగించే గూఢలిపి శాస్త్రం గురించి మాట్లాడుతున్నారు, కానీ వారు బిట్‌కాయిన్‌కు సంబంధించిన నష్టాలను కూడా పేర్కొన్నారు. 25% బిట్‌కాయిన్‌లు క్వాంటం-బారిన పడే అవకాశం ఉంది మరియు 2034 నాటికి విషయాలు విచ్ఛిన్నమయ్యే అవకాశం ఎక్కువగా ఉంది.

NIST ప్రమాణాలు మరియు విటాలిక్ యొక్క వాక్‌అవే పరీక్ష (16:00)

ఇక్కడ NIST పోస్ట్-క్వాంటం సురక్షిత గూఢలిపి శాస్త్ర ప్రమాణాలను ప్రకటిస్తోంది — ఉపయోగించాల్సిన సంతకాలు. 2030 నాటికి ప్రజలు సిద్ధంగా ఉండాలని వారు చెబుతున్నారు. సిస్టమ్‌లు పాత సంతకం అల్గారిథమ్‌లను నిలిపివేయాలి మరియు 2035 నాటికి వాటిని పూర్తిగా నిషేధించాలి. ఆ సమయానికి మనకు ఖచ్చితంగా ముప్పు కలిగించే పోస్ట్-క్వాంటం కంప్యూటర్లు ఉంటాయని దీని అర్థం కాదు, కానీ ఆ సమయానికి అందరూ సిద్ధంగా ఉండాలనేది నిరీక్షణ — సంస్థలు, ప్రభుత్వ ఏజెన్సీలు, USలోని లైసెన్స్ పొందిన ఆపరేటర్లు.

ఎథీరియం కోసం వాక్‌అవే పరీక్షకు పోస్ట్-క్వాంటం భద్రత చాలా ముఖ్యమైన అవసరమని విటాలిక్ (Vitalik) పేర్కొన్నారు — ఎథీరియం క్వాంటం సురక్షితంగా ఉంటే తప్ప మనం దానిని స్థిరీకరించలేము, ఎందుకంటే నిజంగా ప్రతిదీ విచ్ఛిన్నమవుతుంది. రాబోయే కొద్ది సంవత్సరాలలో, మొత్తం ఎథీరియం స్టాక్‌ను క్వాంటం సురక్షితంగా చేయడం చాలా ముఖ్యమైన డెలివరీల సమితి — అన్ని అంశాలు: సంతకాలు, డేటా లభ్యత (data availability), అమలు పొరపై సంతకాలు మరియు ఏకాభిప్రాయ పొరపై సంతకాలు.

పోస్ట్-క్వాంటం సంతకం పథకాలు (17:30)

ఎథీరియం ఫౌండేషన్ రీసెర్చ్ ఫోరమ్‌లో ప్రతిపాదిత లావాదేవీ సంతకం పథకాలు మరియు ఎథీరియంలో ఖాతా నైరూప్యత (account abstraction) వైపు నుండి పోస్ట్-క్వాంటం భద్రతను ఎలా సంప్రదించాలి అనే దాని గురించి మాట్లాడే బ్లాగ్ పోస్ట్‌ల శ్రేణి ఉంది. మొదటిది, ఫాల్కన్ (Falcon) అనేది లాటిస్-ఆధారిత సంతకం పథకం — NIST ద్వారా ప్రమాణంగా ప్రతిపాదించబడిన పథకాలలో ఒకటి. మంచి విషయం ఏమిటంటే ఇది చాలా బాగా నిర్వచించబడిన చెత్త-కేసు రన్నింగ్ సమయాన్ని కలిగి ఉంది, ఇది EVM సందర్భంలో ముఖ్యమైనది, ఇక్కడ మీరు ఖచ్చితంగా చెత్త దృశ్యాల ఆధారంగా గ్యాస్ (gas) ఖర్చులను లెక్కించకూడదు. ఎథీరియంలో, మీరు స్కేలింగ్ గురించి ఆలోచించినప్పుడు, మేము ఎల్లప్పుడూ చెత్త-కేసు దృశ్యాన్ని చూస్తాము, సగటును కాదు. సగటు పనితీరు గురించి ఆలోచించడం ఆనందంగా ఉంటుంది, కానీ అది పట్టింపు లేదు ఎందుకంటే మీరు అలా చేసిన క్షణంలో, దాడి చేసే వ్యక్తి చెత్త కేసును ప్రేరేపించడానికి ప్రత్యేకంగా రూపొందించిన లావాదేవీలతో నెట్‌వర్క్ (network) ను నింపుతాడు. కాబట్టి ఆ చెత్త కేసు ఏమిటో తెలుసుకోవడం ముఖ్యం.

చెడ్డ విషయం ఏమిటంటే ఫాల్కన్ సంతకాలు మరియు అనేక పోస్ట్-క్వాంటం సంతకాలు చాలా కష్టమైన గణితం మరియు గూఢలిపి శాస్త్రంగా పరిగణించబడతాయి. ఆ కారణంగా, చాలా సురక్షితమైనవిగా పరిగణించబడే అనేక సంవత్సరాల స్థాపించబడిన లైబ్రరీ (library) ల సౌలభ్యం మాకు లేదు. మీరు వీటిని అమలు చేస్తే, మీకు సైడ్-ఛానల్ దాడుల ప్రమాదాలు ఉన్నాయి — మీరు గూఢలిపి శాస్త్రాన్ని సరిగ్గా అమలు చేయడమే కాకుండా, అమలు సమయాలు మరియు హార్డ్‌వేర్‌పై ప్రభావాలు వాస్తవ సంఖ్యలు, కార్యకలాపాలు లేదా మీరు తీసుకుంటున్న మార్గాల ద్వారా ప్రభావితం కాకుండా ఉండేలా మీరు దానిని అమలు చేయాలి. మీ లైబ్రరీ ఎల్లప్పుడూ ఒకే మార్గాలను తీసుకుంటుందని మరియు ఒకే CPU లోడ్‌ను ఉపయోగిస్తుందని మీరు నిర్ధారించుకోవాలి — లేకపోతే మీరు దానిని సైడ్ ఛానెల్‌ల ద్వారా గమనించవచ్చు మరియు సమాచారాన్ని సంగ్రహించవచ్చు. చాలా మంది క్రిప్టోగ్రాఫర్‌లు ఒక విషయం దానిని సరిగ్గా అమలు చేయడం అని చెబుతారు; మరొకటి లైబ్రరీలను సైడ్-ఛానల్ దాడులకు గురిచేసే ఏదైనా ఆప్టిమైజేషన్‌ను నిరోధించడం.

అగ్రిగేషన్‌తో కూడా సమస్యలు ఉన్నాయి — ఫాల్కన్-ఆధారిత సంతకాల కోసం అగ్రిగేషన్ పరిష్కారాలు ఉన్నాయి, కానీ అవి సామర్థ్యాన్ని మరింత తగ్గిస్తాయి. నిజంగా సూచించబడినది హాష్ (hash)-ఆధారిత బహుళ-సంతకం (multi-signature) పరిష్కారాలు. ఏకాభిప్రాయ పొరపై ఎథీరియం XMSSని ఎంచుకుంటోంది. ఎథీరియం పరిశోధన ఇప్పుడు XMSS చుట్టూ పరిష్కారాలను ప్రతిపాదిస్తోంది — Lean Ethereum రోడ్‌మ్యాప్ కోసం ఎక్కువగా పని చేసింది అదే. మేము Lean Ethereumని కోర్ డెవలప్‌మెంట్ ప్రోటోకాల్ రోడ్‌మ్యాప్ ప్రతిపాదన (proposal) లోకి అనుసంధానిస్తున్నాము, అంటే సమీక్ష కోసం ఆల్ కోర్ డెవ్‌లకు (All Core Devs) పోస్ట్-క్వాంటం భద్రతా రోడ్‌మ్యాప్‌ను మేము ప్రతిపాదిస్తాము. మాకు అమలులు ఉన్నాయి మరియు మేము అమలు వేగంపై లక్ష్యాలు మరియు కొలమానాలను ట్రాక్ చేస్తున్నాము.

వలస సవాలు (20:30)

ఎథీరియంలో పోస్ట్-క్వాంటం పని కోసం అవసరాలకు తిరిగి వస్తే — బెదిరింపులు ఏమిటో, ఎలాంటి దాడులు అమలు చేయబడతాయో ఖచ్చితంగా తెలుసుకోవడం మరియు ఖాతాల కోసం చాలా ఊహించదగిన వలస మార్గాలను కలిగి ఉండటం. పోస్ట్-క్వాంటం భద్రతతో ఉన్న అతిపెద్ద సమస్యలలో ఇది ఒకటి. మీరు బ్లాక్‌చైన్‌లో ఉన్న అన్ని ఖాతాలను తీసుకోవాలి మరియు వినియోగదారులు పోస్ట్-క్వాంటం సంతకం పథకాలకు అప్‌గ్రేడ్ చేసే చర్యను ఏదో ఒకవిధంగా అమలు చేసేలా చూసుకోవాలి. వారు ఎలాంటి చర్య తీసుకోకపోతే, ఖాతాలు ప్రమాదంలో పడతాయి. ఆ ఖాతాలు చనిపోయినప్పటికీ — కీలు పోయినందున ఎవరూ వాటిని కలిగి ఉండరు — ఇది ఇప్పటికీ సమస్య ఎందుకంటే క్వాంటం దాడులు ఆ కీలను తిరిగి పొందవచ్చు. ఇది సాంకేతికత చుట్టూ అనిశ్చితి మరియు అదనపు ప్రమాదం యొక్క సాధారణ భావనను సృష్టించవచ్చు.

ఎథీరియంలో కొన్ని పరిష్కారాలు ఉన్నాయి — అత్యవసర విధానం. ఎవరైనా కీలను కలిగి ఉంటే, వారు చాలా మటుకు ప్రీఇమేజ్‌ను — బీజ పదబంధం (seed phrase) ను కూడా కలిగి ఉంటారని మీరు ఊహిస్తారు. కాబట్టి పబ్లిక్ కీ (public key) ని రూపొందించిన బీజ పదబంధాన్ని తాము కలిగి ఉన్నామని ప్రజలు ZK-నిరూపించే అత్యవసర విధానాన్ని మీరు చేయవచ్చు. అప్పుడు ఎవరైనా ప్రూఫ్‌ను పోస్ట్ చేసే వరకు మీరు ఆ ఖాతాలను లాక్ చేయవచ్చు. కానీ బీజ పదబంధం లేకుండా నేరుగా కీలను రూపొందించిన వారు తమ నిధులను ఎప్పటికీ తిరిగి పొందలేరని మీరు ఇప్పటికీ ప్రమాదంలో పడుతున్నారు.

పనితీరు, నియత ధృవీకరణ మరియు అమలు పురోగతి (23:00)

మేము నియత ధృవీకరణ (formal verification) తో కూడిన అనేక అమలులను కలిగి ఉండాలనుకుంటున్నాము, ఇది ఇప్పుడు చాలా వేగవంతం అవుతోంది. AIకి ధన్యవాదాలు, నియత ధృవీకరణ చాలా వేగంగా జరిగిన ఉదాహరణలు మాకు ఉన్నాయి. మేము పనితీరు మార్పులను విశ్లేషించాలనుకుంటున్నాము — బ్లాక్ (block) స్పేస్ మార్పుల ఆర్థిక వ్యవస్థ. సంతకాలను ఎంత త్వరగా ధృవీకరించవచ్చు మరియు అమలు చేయడానికి హార్డ్‌వేర్ ఖర్చు ఎంత. మంచి విషయం ఏమిటంటే లేయర్ 1 (l1) ని స్కేల్ చేయడం ద్వారా, మేము కొత్త రకం సంతకాల కోసం మరింత స్థలాన్ని సృష్టిస్తాము. పోస్ట్-క్వాంటం స్కీమ్‌లలో పెద్ద సంతకాల కారణంగా ప్రాథమిక లావాదేవీలు నేటి కంటే 10 నుండి 20 రెట్లు ఎక్కువ ఖరీదైనవి కావచ్చు. మేము సాధారణంగా మొత్తం పర్యావరణ వ్యవస్థ సిద్ధంగా ఉండాలని ఆశిస్తున్నాము — వాలెట్‌లు, వాలిడేటర్‌లు, ఆపరేటర్‌లు — ప్రతి ఒక్కరూ మారతారు మరియు కలిసి అప్‌గ్రేడ్ చేయడానికి సిద్ధంగా ఉంటారు. ఒక విషయం పరిశోధన మరియు అమలులు చేయడం; మరొకటి మొత్తం వలస పరివర్తన. మొదటి భాగం రెండు నుండి మూడు సంవత్సరాలు ఉంటే, ప్రజలు నిజంగా అత్యవసర పరిస్థితి ఉందని భావిస్తే తప్ప ఏకీకరణకు మరో రెండు నుండి మూడు సంవత్సరాలు పడుతుంది.

పని గురించి ఉన్న అపోహలు ఏమిటి? నేను నిజంగా ఎత్తి చూపడానికి ఇష్టపడే మొదటిది — ఏదో ఒక సమయంలో చర్య పరిమితం చేయబడినందున, ఇప్పటికే చాలా పని జరగలేదని దీని అర్థం కాదు. పరిశోధకులు సాధారణ మార్పులు మరియు క్రమంగా మెరుగుదలలతో వెళ్లాలని నిర్ణయించుకోవచ్చు, కానీ ఇది అన్ని వివరాల యొక్క మూడు లేదా నాలుగు సంవత్సరాల సమీక్ష మరియు అన్ని అవకాశాలు మరియు దాడుల గురించి చాలా మంచి అవగాహన యొక్క ఫలితం. అపార్థం ఏమిటంటే, మేము దీన్ని ఒకే మార్పుతో చేస్తాము — చాలా మటుకు ఇది మార్పుల శ్రేణి మరియు కాలక్రమేణా బహుళ మాడ్యూల్స్ మార్చబడతాయి.

పూర్తి రోడ్‌మ్యాప్ మరియు డెవ్‌నెట్ పురోగతి (25:29)

ఇది మేము చేస్తున్న పనుల యొక్క శీఘ్ర సమీక్ష — ఏకాభిప్రాయ పొర, Lean EVM, Lean Spec. మేము పని చేస్తున్న మూడు విషయాలు. కొత్త సంతకాల కోసం ప్రీకంపైల్స్ కూడా ఉన్నాయి. ఇక్కడ రోడ్‌మ్యాప్ ఉంది — బ్యాంకాక్‌లో దీనిని ప్రదర్శించినప్పుడు, ఎథీరియం నెమ్మదిగా ఉందని మరియు రోడ్‌మ్యాప్‌ల గురించి చాలా నెమ్మదిగా ఆలోచిస్తోందని ప్రజలు అన్నారు. కానీ ఇప్పుడు మేము పోస్ట్-క్వాంటం కోసం చాలా సన్నాహాల్లో ఇప్పటికే రెండేళ్లు ఉన్నామని ఇది చూపిస్తుంది, మరియు ఇది ప్రజలను శాంతపరచడం ప్రారంభించింది ఎందుకంటే వారు "ఓహ్, మేము ఇప్పటికే మధ్యలో ఉన్నాము మరియు పరిష్కారాలను నిర్మిస్తున్నాము" అని అంటున్నారు. కాబట్టి ఆ రోడ్‌మ్యాప్ చివరికి అంత చెడ్డది కాదు — ఎథీరియం అది అనుసరించబడుతోందని చూపిస్తుంది.

మేము లీన్ సంతకాల పనితీరును ట్రాక్ చేస్తున్నాము — ఇది హాష్-ఆధారిత XMSS కోసం. ఆశాజనకంగా కనిపించే ధృవీకరణ సమయాలను మేము ఇప్పటికే చూస్తున్నాము. బహుళ-సంతకాలు మరియు అగ్రిగేషన్ కోసం, ఇది కొంచెం నెమ్మదిగా ఉంటుంది, కానీ సాధారణంగా పురోగతి చాలా ఆశాజనకంగా ఉంటుంది. మేము పనితో చాలా సంతోషంగా ఉన్నాము. క్లయింట్‌ల మధ్య పరస్పర అనుసంధానత కోసం ప్రారంభించబడిన డెవ్‌నెట్ (devnet) లు ఇవి — పోస్ట్-క్వాంటం కోసం డెవ్‌నెట్‌లను అమలు చేస్తున్న బహుళ క్లయింట్‌లు. పోస్ట్-క్వాంటం డెవ్‌నెట్ 2 ప్రస్తుతం సక్రియంగా ఉంది.

ఎథీరియంలోని అన్ని పోస్ట్-క్వాంటం భద్రతా ప్రయత్నాల కోసం Lean Ethereum రోడ్‌మ్యాప్ వెబ్‌సైట్ చాలా వివరంగా మరియు చాలా బాగా సమన్వయం చేయబడింది. ఇక్కడ కొన్ని వీడియో ఉదాహరణలు ఉన్నాయి — గత సంవత్సరం ఫిబ్రవరిలో పోస్ట్-క్వాంటం సెక్యూరిటీ లింక్ కాల్ 2, సెప్టెంబర్ 2025లో SubSpec, మరియు మీరు ట్రాక్ చేయగల అనేక స్పెసిఫికేషన్‌లతో మేము కొనసాగుతాము. నేను పేర్కొన్న అత్యవసర ప్రతిస్పందన ఇక్కడ ఉంది. రెండు లేదా మూడు వారాల క్రితం జస్టిన్ డ్రేక్ నుండి వచ్చిన ప్రకటనలు ఇక్కడ ఉన్నాయి — ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆర్థిక మార్కెట్లు బెదిరింపుల గురించి అంతకంతకూ ఎక్కువగా మాట్లాడుతున్నాయని మరియు చాలా ఆందోళన చెందుతున్నాయని మేము గ్రహించిన వెంటనే మేము పరుగెత్తాము. మేము సరే, ప్రచురిద్దాం అని అన్నాము — ఇది నిజంగా బాగా సిద్ధం చేయబడింది మరియు చాలా పని జరిగింది. ఆల్ కోర్ డెవ్స్ పోస్ట్-క్వాంటం కాల్స్ ప్రతి రెండు వారాలకు ఆంటోనియో సాన్సో (Antonio Sanso) ద్వారా నిర్వహించబడతాయి. డెవ్‌నెట్‌లు నడుస్తున్నాయి, వర్క్‌షాప్‌లు అమలు చేయబడుతున్నాయి — కేంబ్రిడ్జ్‌లో ఒక సమావేశం జరిగింది, మరియు మేము ఈ సంవత్సరం కొలోన్‌లో మరొకటి ప్లాన్ చేస్తున్నాము మరియు అక్టోబర్‌లో మళ్లీ కేంబ్రిడ్జ్‌లో ప్లాన్ చేస్తున్నాము. నియత ధృవీకరణ మరియు భారీ నిధులు — పోస్ట్-క్వాంటం రోడ్‌మ్యాప్ బౌంటీల కోసం మిలియన్ డాలర్లు. ఏకీకరణ, విద్య మరియు అమలు. ఎథీరియం 10 సంవత్సరాల పాటు ప్రకటించిన రోడ్‌మ్యాప్ ఇక్కడ ఉంది. ఈ వెబ్‌సైట్ అతి త్వరలో పోస్ట్-క్వాంటం మెటీరియల్‌తో రాబోతోంది. మరియు ఇక్కడ అన్ని సూచనలు ఉన్నాయి. మీకు చాలా కృతజ్ఞతలు.