క్వాంటం కంప్యూటర్లు భవిష్యత్తులో ఎథీరియం మరియు నేటి ఇతర డిజిటల్ సిస్టమ్లను సురక్షితంగా ఉంచే గూఢలిపి పద్ధతులను విచ్ఛిన్నం చేయగలవు. దీని అర్థం ఏమిటి, ఈ ప్రమాదాన్ని తగ్గించడానికి నెట్వర్క్ ముందస్తుగా మెరుగుదలలను ఎలా అభివృద్ధి చేస్తోంది మరియు మీరు తెలుసుకోవలసిన విషయాలను ఈ పేజీ వివరిస్తుంది.
పోస్ట్-క్వాంటం గూఢలిపి శాస్త్రం ఎందుకు ముఖ్యం
నెట్వర్క్ను సురక్షితంగా ఉంచడానికి మరియు వినియోగదారుల నిధులను రక్షించడానికి ఎథీరియం అనేక రకాల పై ఆధారపడుతుంది. వాటిలో అత్యంత ముఖ్యమైనవి:
- దీర్ఘవృత్తాకార వక్రరేఖ డిజిటల్ సంతకం అల్గారిథమ్ (ECDSA): లావాదేవీలపై సంతకం చేయడానికి ఉపయోగించే గూఢలిపి శాస్త్రం. మీ ఎథీరియం ఖాతా భద్రత దీనిపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
- BLS సంతకాలు: నెట్వర్క్ స్థితిపై సాధించడానికి ఉపయోగిస్తారు.
- KZG బహుపది నిబద్ధతలు: ఎథీరియం స్కేలింగ్ రోడ్మ్యాప్లో కోసం ఉపయోగించబడతాయి.
- ZK-నిరూపణ వ్యవస్థలు: ఆఫ్చైన్ గణనలను ధృవీకరించడానికి రోల్అప్లు మరియు ఇతర అప్లికేషన్ల ద్వారా ఉపయోగించబడతాయి.
ఇవన్నీ అబెలియన్ గ్రూపుల వంటి గణిత నిర్మాణాలపై ఆధారపడి ఉంటాయి, ఇవి క్లాసికల్ కంప్యూటర్లకు కష్టంగా ఉంటాయి కానీ Shor's algorithm (కొత్త ట్యాబ్లో తెరవబడుతుంది) ఉపయోగించి క్వాంటం కంప్యూటర్ ద్వారా సమర్థవంతంగా పరిష్కరించబడతాయి.
క్వాంటం కంప్యూటర్లు ఎథీరియంకు ఎప్పుడు ముప్పు కలిగిస్తాయి?
మార్చి 2026లో, Google Quantum AI ప్రచురించిన పరిశోధన ప్రకారం 256-బిట్ దీర్ఘవృత్తాకార వక్రరేఖ గూఢలిపి శాస్త్రాన్ని (ఖాతా సంతకాల కోసం ఎథీరియం ఉపయోగించే రకం) విచ్ఛిన్నం చేయడానికి సుమారు 1,200 లాజికల్ క్యూబిట్లు అవసరమవుతాయని అంచనా వేసింది. మునుపటి అంచనాలు ఈ సంఖ్యను చాలా ఎక్కువగా ఉంచాయి. Google తన స్వంత సిస్టమ్లను పోస్ట్-క్వాంటం గూఢలిపి శాస్త్రానికి మార్చడానికి 2029 అంతర్గత గడువును విధించుకుంది.
ప్రస్తుత క్వాంటం హార్డ్వేర్ ఈ స్థాయికి చాలా దూరంలో ఉంది, కొన్ని వేల నాయిసీ ఫిజికల్ క్యూబిట్లతో పనిచేస్తోంది. లాజికల్ క్యూబిట్లకు (లోపాలను సరిదిద్ది నమ్మకమైన గణనను నిర్వహించేవి) ఒక్కొక్క దానికి అనేక ఫిజికల్ క్యూబిట్లు అవసరం. ప్రస్తుత హార్డ్వేర్కు మరియు ఎథీరియం గూఢలిపి శాస్త్రాన్ని విచ్ఛిన్నం చేయడానికి అవసరమైన దానికి మధ్య అంతరం గణనీయంగానే ఉంది, కానీ ఇది చాలా మంది ఊహించిన దానికంటే వేగంగా తగ్గుతోంది. ముఖ్యంగా, U.S. నేషనల్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్టాండర్డ్స్ అండ్ టెక్నాలజీ (NIST) 2030 నాటికి ECDSAని నిలిపివేయాలని మరియు 2035 నాటికి దానిని అనుమతించకూడదని భావిస్తోంది.
ఇది తక్షణ ముప్పు కాదు. కానీ గూఢలిపి పరివర్తనలకు సంవత్సరాలు పడుతుంది మరియు ఎథీరియం భద్రతా నమూనా శతాబ్దాల పాటు కొనసాగేలా రూపొందించబడింది. ఎథీరియం ప్రతిస్పందన Lean Ethereum రోడ్మ్యాప్, ఇది ఏదైనా గూఢలిపి ముప్పును తట్టుకుని నిలబడే ప్రాథమిక అంశాల చుట్టూ ఎథీరియంను పునర్నిర్మించడానికి ఉద్దేశపూర్వక, బహుళ-సంవత్సరాల మిషన్.
క్వాంటం దాడికి గురయ్యే నాలుగు ప్రాంతాలు
ఫిబ్రవరి 2026లో, విటాలిక్ బుటెరిన్ ఎథీరియం గూఢలిపి శాస్త్రంలో పోస్ట్-క్వాంటం అప్గ్రేడ్లు అవసరమైన నాలుగు విభిన్న ప్రాంతాలను గుర్తిస్తూ ఒక రోడ్మ్యాప్ను ప్రచురించారు (కొత్త ట్యాబ్లో తెరవబడుతుంది). ప్రతి దానికి వేర్వేరు సవాళ్లు మరియు వేర్వేరు పరిష్కార మార్గాలు ఉన్నాయి.
1. ఏకాభిప్రాయ పొర BLS సంతకాలు
ఇది ఏమి చేస్తుంది: ఎథీరియం యొక్క ప్రోటోకాల్ వందల వేల వాలిడేటర్ల నుండి ఓట్లను సమగ్రపరచడానికి BLS సంతకాలను ఉపయోగిస్తుంది. BLS అనేక సంతకాలను ఒకటిగా కలపడానికి అనుమతిస్తుంది, నెట్వర్క్ను సమర్థవంతంగా ఉంచుతుంది.
ఇది ఎందుకు హాని కలిగించేది: BLS సంతకాలు దీర్ఘవృత్తాకార వక్రరేఖ జతలపై ఆధారపడి ఉంటాయి, వీటిని క్వాంటం కంప్యూటర్ విచ్ఛిన్నం చేయగలదు.
విధానం: లీన్ కన్సెన్సస్ (Lean Consensus) రోడ్మ్యాప్లో రెండు పరిపూరకరమైన సాధనాలను అభివృద్ధి చేయడం ఉంటుంది:
- leanXMSS: ఎథీరియం BLS సంతకాలను వాలిడేటర్ల కోసం హాష్-ఆధారిత సంతకం స్కీమ్ అయిన leanXMSSతో భర్తీ చేస్తుంది. హాష్-ఆధారిత సంతకాలు క్వాంటం-సురక్షితమైనవిగా పరిగణించబడతాయి ఎందుకంటే అవి హాష్ ఫంక్షన్ల భద్రతపై మాత్రమే ఆధారపడి ఉంటాయి, వీటిని క్వాంటం కంప్యూటర్లు బలహీనపరుస్తాయి కానీ విచ్ఛిన్నం చేయలేవు.
- leanVM: SNARK-ఆధారిత సంతకం అగ్రిగేషన్ కోసం ఒక కనీస zkVM (శూన్య-జ్ఞాన వర్చువల్ మెషీన్). హాష్-ఆధారిత సంతకాలు గణనీయంగా పెద్దవిగా ఉన్నందున (BLS కోసం 96 బైట్లతో పోలిస్తే సుమారు 3,000 బైట్లు), leanXMSSకి మారడం వలన ప్రతి స్లాట్కు గణనీయంగా ఎక్కువ డేటా ఉత్పత్తి అవుతుంది. దీనిని పరిష్కరించడానికి, leanVM ఒక అగ్రిగేషన్ ఇంజిన్గా పనిచేస్తుంది, డేటాను 250 రెట్లు కుదిస్తుంది. క్వాంటం-సురక్షిత స్కీమ్లకు మారిన తర్వాత కూడా, అనేక సంతకాలను ఒకటిగా కలపడం వల్ల కలిగే సామర్థ్య ప్రయోజనాలను ఇది సంరక్షిస్తుంది.
2. డేటా లభ్యత: KZG నిబద్ధతలు
ఇది ఏమి చేస్తుంది: KZG బహుపది నిబద్ధతలు ప్రతి నోడ్ మొత్తం డేటాను డౌన్లోడ్ చేయాల్సిన అవసరం లేకుండా నెట్వర్క్లో డేటా (ముఖ్యంగా రోల్అప్ల నుండి డేటా) అందుబాటులో ఉండేలా చూస్తాయి.
ఇది ఎందుకు హాని కలిగించేది: KZG నిబద్ధతలు దీర్ఘవృత్తాకార వక్రరేఖ జతలపై ఆధారపడి ఉంటాయి, క్వాంటం కంప్యూటర్లు దాడి చేయగల అదే గణిత నిర్మాణం.
ప్రస్తుత ఉపశమనం: KZG నిబద్ధతలు "విశ్వసనీయ సెటప్"ని ఉపయోగిస్తాయి, ఇక్కడ చాలా మంది పాల్గొనేవారు యాదృచ్ఛికతను అందించారు. కనీసం ఒక్కరు నిజాయితీగా ఉండి వారి రహస్యాన్ని విస్మరించినంత కాలం, క్వాంటం కంప్యూటర్లు ఆ తర్వాత దానిని రివర్స్-ఇంజనీరింగ్ చేయడానికి ప్రయత్నించినప్పటికీ, సెటప్ సురక్షితంగా ఉంటుంది.
దీర్ఘకాలిక పరిష్కారం: KZGని క్వాంటం-సురక్షిత నిబద్ధత స్కీమ్తో భర్తీ చేయడం. రెండు ప్రధాన ఎంపికలు:
- STARK-ఆధారిత నిబద్ధతలు: దీర్ఘవృత్తాకార వక్రరేఖలకు బదులుగా హాష్ ఫంక్షన్లపై ఆధారపడతాయి. ఇప్పటికే కొన్ని ZK-రోల్అప్లలో ఉపయోగించబడుతున్నాయి.
- లాటిస్-ఆధారిత నిబద్ధతలు: లాటిస్ సమస్యల కాఠిన్యంపై ఆధారపడతాయి, ఇవి క్వాంటం-నిరోధకతను కలిగి ఉంటాయని నమ్ముతారు.
ఎథీరియం స్థాయిలో సామర్థ్యం మరియు ఆచరణాత్మకత కోసం రెండు విధానాలు ఇంకా పరిశోధించబడుతున్నాయి.
3. ఖాతా సంతకాలు: ECDSA
ఇది ఏమి చేస్తుంది: ప్రతి ప్రామాణిక ఎథీరియం ఖాతా (బాహ్యంగా స్వంతమైన ఖాతా, లేదా ) లావాదేవీలపై సంతకం చేయడానికి secp256k1 వక్రరేఖపై ECDSAని ఉపయోగిస్తుంది. ఇది మీ నిధులను రక్షిస్తుంది.
ఇది ఎందుకు హాని కలిగించేది: లావాదేవీని పంపిన ఏదైనా ఖాతాకు, పబ్లిక్ కీ ఆన్చైన్లో బహిర్గతమవుతుంది. క్వాంటం కంప్యూటర్ ఈ బహిర్గతమైన పబ్లిక్ కీ డేటా నుండి ప్రైవేట్ కీని పొందగలదు.
ముఖ్యమైన సూక్ష్మభేదం: ఈథర్ను మాత్రమే స్వీకరించి, ఎప్పుడూ లావాదేవీని పంపని ఖాతాలు వాటి పబ్లిక్ కీని బహిర్గతం చేయలేదు. చిరునామా (పబ్లిక్ కీ యొక్క హాష్) మాత్రమే కనిపిస్తుంది, ఇది కొంత అదనపు రక్షణను అందిస్తుంది.
విధానం: ఒకే ప్రోటోకాల్-వ్యాప్త వలసకు బదులుగా, వినియోగదారులకు సంతకం చురుకుదనం (signature agility) ఇవ్వడానికి ఎథీరియం ఖాతా నైరూప్యతను (ముఖ్యంగా 2026 ద్వితీయార్థంలో Hegotá కోసం పరిగణించబడుతున్న EIP-8141) ఉపయోగించాలని యోచిస్తోంది. మొత్తం ప్రోటోకాల్ మారే వరకు వేచి ఉండకుండా వ్యక్తిగత ఖాతాలు పోస్ట్-క్వాంటం సంతకం స్కీమ్కి మారవచ్చు.
ఇది ఆచరణాత్మక విధానం. పోస్ట్-క్వాంటం రక్షణను ముందుగానే కోరుకునే వినియోగదారులు మరియు వాలెట్లు దీనిని స్వచ్ఛందంగా స్వీకరించవచ్చు, అయితే విస్తృత వలస కాలక్రమేణా జరుగుతుంది.
4. అప్లికేషన్-పొర ZK-నిరూపణలు
ఇది ఏమి చేస్తుంది: అంతర్లీన డేటాను బహిర్గతం చేయకుండా గణనలను ధృవీకరించడానికి లేయర్ 2 (l2) రోల్అప్లు మరియు ఇతర అప్లికేషన్ల ద్వారా శూన్య-జ్ఞాన నిరూపణ వ్యవస్థలు ఉపయోగించబడతాయి.
ఇది ఎందుకు హాని కలిగించేది: అనేక ప్రసిద్ధ ZK-నిరూపణ వ్యవస్థలు (దీర్ఘవృత్తాకార వక్రరేఖ జతలను ఉపయోగించే SNARKలు) క్వాంటం-హాని కలిగించే ఊహలపై ఆధారపడి ఉంటాయి.
విధానం: దీర్ఘవృత్తాకార వక్రరేఖలకు బదులుగా హాష్ ఫంక్షన్లపై ఆధారపడే STARKలు ఇప్పటికే క్వాంటం-నిరోధకతను కలిగి ఉన్నాయి మరియు అనేక రోల్అప్ల ద్వారా ఉపయోగించబడుతున్నాయి. STARK-ఆధారిత వ్యవస్థల సహజ పర్యావరణ వ్యవస్థ స్వీకరణ ఇప్పటికే అప్లికేషన్ పొర వద్ద పోస్ట్-క్వాంటం భద్రతను అందిస్తోంది.
NIST ప్రమాణాలు
ఆగస్టు 2024లో, U.S. నేషనల్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్టాండర్డ్స్ అండ్ టెక్నాలజీ (NIST) మూడు పోస్ట్-క్వాంటం గూఢలిపి శాస్త్ర ప్రమాణాలను ఖరారు చేసింది (కొత్త ట్యాబ్లో తెరవబడుతుంది). ఇవి ముఖ్యమైనవి ఎందుకంటే ప్రతి ప్రాజెక్ట్ దాని స్వంతంగా కనుగొనడానికి బదులుగా ఎథీరియంతో సహా మొత్తం సాంకేతిక పరిశ్రమకు నిర్మించడానికి పరిశీలించిన అల్గారిథమ్ల భాగస్వామ్య సెట్ను ఇస్తాయి.
| ప్రమాణం | పేరు | రకం | ఉపయోగ సందర్భం |
|---|---|---|---|
| FIPS 203 | ML-KEM | లాటిస్-ఆధారిత | కీ ఎన్క్యాప్సులేషన్ (కీ మార్పిడి) |
| FIPS 204 | ML-DSA (Dilithium) | లాటిస్-ఆధారిత | డిజిటల్ సంతకాలు |
| FIPS 205 | SLH-DSA (SPHINCS+) | హాష్-ఆధారిత | డిజిటల్ సంతకాలు |
ఈ ప్రమాణాలు విస్తృత పరిశ్రమ యొక్క పోస్ట్-క్వాంటం పరివర్తనకు పునాదిని అందిస్తాయి. సామర్థ్యం మరియు అగ్రిగేషన్ ముఖ్యమైన వికేంద్రీకృత నెట్వర్క్ యొక్క ప్రత్యేక సవాళ్లపై ప్రత్యేక దృష్టితో ఎథీరియం పని వీటిపై నిర్మిస్తుంది మరియు విస్తరిస్తుంది.
ఎథీరియం ఫౌండేషన్ విధానం
ఎథీరియం ఫౌండేషన్ జనవరి 2026లో థామస్ కోరాట్గర్ నేతృత్వంలో ఒక ప్రత్యేక పోస్ట్-క్వాంటం సెక్యూరిటీ బృందాన్ని ఏర్పాటు చేసింది. బృందం పని pq.ethereum.org (కొత్త ట్యాబ్లో తెరవబడుతుంది) వద్ద పబ్లిక్గా ట్రాక్ చేయబడుతుంది.
ప్రస్తుత కార్యాచరణ (ఏప్రిల్ 2026 నాటికి)
- వారపు ఇంటర్ఆప్ డెవ్నెట్లు: లైట్హౌస్ (Lighthouse), Grandine, Zeam, Ream Labs మరియు PierTwoతో సహా 10 కంటే ఎక్కువ క్లయింట్ బృందాలు సాధారణ పోస్ట్-క్వాంటం పరస్పర అనుసంధానత పరీక్షలో పాల్గొంటాయి.
- పోసిడాన్ ప్రైజ్: హాష్-ఆధారిత గూఢలిపి ప్రాథమిక అంశాలలో మెరుగుదలలను లక్ష్యంగా చేసుకుని $1 మిలియన్ పరిశోధన బహుమతి.
- ఓపెన్-సోర్స్ అమలులు: leanXMSS, leanVM, leanSpec (Python), leanSig (Rust) మరియు leanMultisig అన్నీ leanEthereum GitHub సంస్థ (కొత్త ట్యాబ్లో తెరవబడుతుంది) క్రింద అందుబాటులో ఉన్నాయి.
- 2వ వార్షిక PQ రీసెర్చ్ రిట్రీట్: UKలోని కేంబ్రిడ్జ్లో 9-అక్టోబర్-2026 నుండి 12-అక్టోబర్-2026 వరకు ప్లాన్ చేయబడింది.
- NIST అమరిక: ఆగస్టు 2024లో NIST ఖరారు చేసిన పోస్ట్-క్వాంటం గూఢలిపి శాస్త్ర ప్రమాణాలపై (ML-KEM, ML-DSA మరియు SLH-DSA వంటివి) ఎథీరియం పని నిర్మించబడింది.
వలస మైలురాళ్ళు
ఎథీరియంలోకి పోస్ట్-క్వాంటం గూఢలిపి శాస్త్రాన్ని క్రమంగా ప్రవేశపెట్టడానికి బృందం ప్రోటోకాల్ అప్గ్రేడ్ల శ్రేణిని వివరించింది. ఇవి ప్రణాళికా మైలురాళ్ళు, హామీ ఇవ్వబడిన కట్టుబాట్లు కావు. పేర్లు మరియు క్రమం మారవచ్చు.
| మైలురాయి | ఇది ఏమి పరిచయం చేస్తుంది |
|---|---|
| I* | PQ కీ రిజిస్ట్రీ. వాలిడేటర్లు ఇప్పటికే ఉన్న BLS కీలతో పాటు పోస్ట్-క్వాంటం పబ్లిక్ కీలను నమోదు చేయవచ్చు. |
| J* | PQ సంతకం ధృవీకరణ ప్రీకంపైల్స్. స్మార్ట్ కాంట్రాక్ట్లు మరియు వాలెట్లు PQ సంతకాలను స్థానికంగా ధృవీకరించగలవు. |
| L* | leanVM ద్వారా PQ ధృవీకరణలు మరియు నిజ-సమయ ఏకాభిప్రాయ-పొర నిరూపణలు. వాలిడేటర్లు ఏకాభిప్రాయం కోసం PQ సంతకాలను ఉపయోగించడం ప్రారంభిస్తారు. |
| M* | పూర్తి PQ సంతకం అగ్రిగేషన్ మరియు PQ-సురక్షిత బ్లాబ్ నిబద్ధతలు. |
లక్ష్యం: నిర్మాణాత్మక ఫోర్క్ మైలురాళ్ళు సుమారు 2029 నాటికి కోర్ పోస్ట్-క్వాంటం మౌలిక సదుపాయాల పూర్తిని లక్ష్యంగా చేసుకుంటాయి. పూర్తి ఎగ్జిక్యూషన్-పొర మరియు పర్యావరణ వ్యవస్థ వలసలు అంతకు మించి విస్తరిస్తాయి.
వినియోగదారులు ఏమి చేయాలి?
ప్రస్తుతానికి: ఏమీ లేదు. మీ నిధులు సురక్షితంగా ఉన్నాయి. నేడు ఏ క్వాంటం కంప్యూటర్ ఎథీరియం గూఢలిపి శాస్త్రానికి ముప్పు కలిగించదు.
భవిష్యత్తులో: ఎథీరియంలో పోస్ట్-క్వాంటం సంతకం స్కీమ్లకు విస్తృతంగా మద్దతు లభించిన తర్వాత (Hegotá హార్డ్ ఫోర్క్ మరియు EIP-8141 అమలు తర్వాత ఆశించబడుతోంది), మీరు మీ ఖాతాను క్వాంటం-సురక్షిత సంతకాలకు మార్చాలనుకుంటారు. ఈ పరివర్తన ద్వారా వాలెట్ సాఫ్ట్వేర్ మీకు మార్గనిర్దేశం చేస్తుంది.
మీ ఖాతా ఎప్పుడూ లావాదేవీని పంపకపోతే (అంటే మీ పబ్లిక్ కీ ఆన్చైన్లో బహిర్గతం కాలేదు), దానికి అదనపు రక్షణ పొర ఉంటుంది. కానీ అన్ని ఖాతాలు చివరికి వలస వెళ్ళాలి.
నిద్రాణమైన వాలెట్లను (వలస వెళ్లాల్సిన అవసరం గురించి యజమానులకు తెలియని ఖాతాలు) ఎలా నిర్వహించాలనే ప్రశ్న బహిరంగ పరిపాలన అంశం. ఎథీరియం సంఘం ఇంకా దీనిపై ఏకాభిప్రాయానికి రాలేదు.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
మరింత చదవడానికి
- pq.ethereum.org (కొత్త ట్యాబ్లో తెరవబడుతుంది) - ఎథీరియం ఫౌండేషన్
- పోస్ట్-క్వాంటం గూఢలిపి శాస్త్ర ప్రాజెక్ట్ (కొత్త ట్యాబ్లో తెరవబడుతుంది) - ప్రైవసీ స్టీవార్డ్స్ ఆఫ్ ఎథీరియం (PSE)
- NIST పోస్ట్-క్వాంటం గూఢలిపి శాస్త్ర ప్రమాణాలు (కొత్త ట్యాబ్లో తెరవబడుతుంది) - NIST
- క్వాంటం దుర్బలత్వాలను బాధ్యతాయుతంగా బహిర్గతం చేయడం ద్వారా క్రిప్టోకరెన్సీని రక్షించడం (కొత్త ట్యాబ్లో తెరవబడుతుంది) - Google Quantum AI
- క్వాంటం సరిహద్దులు కనిపించే దానికంటే దగ్గరగా ఉండవచ్చు (కొత్త ట్యాబ్లో తెరవబడుతుంది) - Google
- KZG మరియు విశ్వసనీయ సెటప్లు
- లీన్ వీక్ కేంబ్రిడ్జ్ (2025) leanVM + PQ వర్క్షాప్ వనరులు (కొత్త ట్యాబ్లో తెరవబడుతుంది) - Lean Ethereum
- PQ లావాదేవీ సంతకాలు ACD బ్రేకౌట్ కాల్స్ (కొత్త ట్యాబ్లో తెరవబడుతుంది) - ఎథీరియం ఫౌండేషన్
- PQ ఇంటర్ఆప్ ACD బ్రేకౌట్ కాల్స్ (కొత్త ట్యాబ్లో తెరవబడుతుంది) - ఎథీరియం ఫౌండేషన్
- Lean Ethereum & పోస్ట్-క్వాంటం సెక్యూరిటీ YouTube ప్లేజాబితా (కొత్త ట్యాబ్లో తెరవబడుతుంది) - ఎథీరియం ఫౌండేషన్
- ప్యానెల్ ఇంటర్వ్యూ పోస్ట్-క్వాంటం నిరోధకత (కొత్త ట్యాబ్లో తెరవబడుతుంది) - Bankless Podcast
- ఎథీరియంపై ఖాతా నైరూప్యత
- strawmap.org (కొత్త ట్యాబ్లో తెరవబడుతుంది) - EF ఆర్కిటెక్చర్
- సూపర్పొజిషన్డ్: క్వాంటం కంప్యూటింగ్ పరిశ్రమ యొక్క విశ్లేషణ (కొత్త ట్యాబ్లో తెరవబడుతుంది) - Saneel Sreeni