కీనోట్: L2ల యొక్క నిజమైన స్థితి

Devcon SEA వద్ద L2BEAT వ్యవస్థాపకుడు బార్టెక్ కీపుస్జెవ్స్కీ (Bartek Kiepuszewski) ఇచ్చిన కీనోట్, లేయర్ 2 (l2) పరిష్కారాల ప్రస్తుత స్థితిని, రోలప్ భద్రతా వాగ్దానాలు మరియు వాస్తవికత మధ్య ఉన్న అంతరాన్ని, కొత్త మూల్యాంకన వర్గాలను మరియు వచ్చే ఏడాదిలో ప్రూఫ్ సిస్టమ్‌లను ధృవీకరించడానికి గణనీయమైన వనరులను వెచ్చించాలనే L2BEAT యొక్క ప్రతిజ్ఞను పరిశీలిస్తుంది.

ఈ ట్రాన్స్‌క్రిప్ట్ ఎథీరియం ఫౌండేషన్ ప్రచురించిన అసలు వీడియో ట్రాన్స్‌క్రిప్ట్ (opens in a new tab) యొక్క యాక్సెస్ చేయగల కాపీ. ఇది చదవడానికి వీలుగా కొద్దిగా సవరించబడింది.

పరిచయం (0:00)

L2BEAT వ్యవస్థాపకుడిగా, అక్కడ ఉన్న ప్రతి ఒక్క L2 బృందంతో కలిసి పనిచేసే ప్రత్యేక అవకాశం నాకు ఉంది, మరియు మేము ఈ రంగం ప్రారంభం నుండి — అంటే దాదాపు నాలుగేళ్ల క్రితం నుండి వారితో కలిసి పనిచేస్తున్నాము. అది అద్భుతం. సమయం చాలా త్వరగా గడిచిపోతుంది. మేము ZK టెక్‌లోని ప్రారంభ మార్గదర్శకులతో పనిచేశాము, Optimism గా పేరు మార్చుకున్న ప్లాస్మా గ్రూప్‌తో పనిచేశాము, మేము Arbitrum తో పనిచేశాము. మరియు ఈ వేదిక నుండి నేను ఈ బృందాలన్నింటినీ గుర్తించాలనుకుంటున్నాను, ఎందుకంటే మీ మద్దతు లేకుండా మేము ఖచ్చితంగా ఇక్కడ ఉండేవాళ్ళం కాదు. L2BEAT గా, కమ్యూనిటీ మాకు ఇస్తున్న మద్దతు అంతటికీ మేము చాలా కృతజ్ఞతలు తెలుపుతున్నాము.

కాబట్టి మనం ఏమి సాధించగలిగామో ఒకసారి చూద్దాం. ముందుగా, మేము దాదాపు 50 రోల్అప్‌లు మరియు 50 కి పైగా ఇతర L2లను ప్రారంభించగలిగాము. అది ఒక అద్భుతమైన విజయం — ఇవి చాలా సిస్టమ్‌లు, మరియు రాబోయే నెలల్లో ప్రారంభించడానికి మా వద్ద దాదాపు అన్నే ఉన్నాయి. మేము ఈ సిస్టమ్‌లపై చాలా విలువను, చాలా లాక్ చేయబడిన మొత్తం విలువ (tvl)ను కూడా ఉంచాము, మరియు మీరు చార్ట్‌లను చూస్తే అవన్నీ పైకి మాత్రమే వెళ్తున్నాయి.

విషయం ఏమిటంటే, ఆ వృద్ధితో పాటు చాలా బాధ్యత కూడా వస్తుంది. ఈ సిస్టమ్‌లను ఉపయోగిస్తున్న తుది వినియోగదారులు ఈ రోల్అప్‌లు ఎథీరియం యొక్క భద్రతను వారసత్వంగా పొందుతాయని నమ్ముతున్నందున వారు తమ డబ్బును వీటిలో పెడుతున్నారని మనం అర్థం చేసుకోవాలి. ఆ విధమైన అవగాహనతో, నా అభిప్రాయం ప్రకారం, మనం భద్రత గురించి తీవ్రంగా ఆలోచించడం ప్రారంభించాలి.

ఎథీరియం స్కేలింగ్ (2:10)

మేము ఎథీరియంను స్కేల్ చేయగలిగాము. ఎథీరియం చాలా బాగానే నడుస్తోంది, కానీ డిమాండ్‌కు తగ్గట్టుగా ఇది చాలా నెమ్మదించడం ప్రారంభించింది మరియు ఫీజులు చాలా ఎక్కువగా పెరిగాయి. కాబట్టి ఖచ్చితంగా మనం స్కేలింగ్ చేస్తున్నాము — ఈ సంఖ్యలు కూడా పెరుగుతున్నాయి. ఇది అద్భుతం.

అయితే, ఇక్కడ ఒక "కానీ" ఉంది. మీకు తెలుసా, ఎప్పుడూ ఒక "కానీ" ఉంటుంది, కదా? మరియు నేను మీ అందరితో నిజాయితీగా ఉండటానికి ఇక్కడ ఉన్నాను. ఈ రంగం తీవ్రంగా మారాలని నేను నిజంగా కోరుకుంటున్నాను, మరియు మనం విఫలం కాకుండా చూసుకోవడానికి మీ మద్దతును కోరడానికి ఇది నాకు దొరికిన అవకాశం — కమ్యూనిటీ అంచనాలను మనం వమ్ము చేయకూడదు. మనం నిర్మిస్తున్న వాటి భద్రత గురించి మనం నిజంగా తీవ్రంగా ఆలోచించడం ప్రారంభించాలి.

ఎందుకంటే మీకు తెలుసా, మనం చాలా కాలంగా ట్రైనింగ్ వీల్స్ (శిక్షణా చక్రాలు) ఉపయోగిస్తున్నాము. మీరు ట్రైనింగ్ వీల్స్ ఉపయోగిస్తున్న వయోజనులు అయితే — మరియు నేను మళ్ళీ చెబుతున్నాను, నాలుగు సంవత్సరాలు అయ్యింది — అప్పుడు మీరు నిజంగా అపరిపక్వంగా ఉన్నట్లు. మీరు చిన్నపిల్లలైతే ట్రైనింగ్ వీల్స్ ఉపయోగించడం సరే. మీరు పెద్దవారైతే ట్రైనింగ్ వీల్స్ ఉపయోగించడం సరికాదు. మరియు మనమందరం దీని గురించి సిగ్గుపడటం మానేయాల్సిన సమయం ఆసన్నమైందని నేను అనుకుంటున్నాను. మనమందరం మాట్లాడాలి, మరియు మనం 'ఎంపరర్స్ న్యూ క్లోత్స్' (చక్రవర్తి కొత్త బట్టలు) సిండ్రోమ్‌తో బాధపడకూడదు.

పెద్ద "కానీ": లోపించిన ప్రూఫ్ సిస్టమ్‌లు (4:30)

కాబట్టి ఈ పెద్ద "కానీ" ఏమిటి? సరే, ముందుగా, ఈ రోజుల్లో చాలా L2లకు ప్రూఫ్ సిస్టమ్ లేదు, ఇది కొంచెం ఆశ్చర్యకరం ఎందుకంటే StarkNet, zkSync, Aztec వంటి ప్రారంభ మార్గదర్శకులు — నాలుగు సంవత్సరాల క్రితం వారు తమ మొదటి అప్లికేషన్-నిర్దిష్ట రోల్అప్‌లు ప్రారంభించినప్పుడు, వారికి ప్రూఫ్ సిస్టమ్‌లు ఉన్నాయి. కాబట్టి అవును, మీరు ఈ రోజు ఒక బటన్ క్లిక్‌తో L2ని ప్రారంభించవచ్చు. అయితే, అది నిజంగా L2 నా? అది నిజంగా ఒక రోలప్ నా? మీరు చేస్తున్నది మల్టీసిగ్ ద్వారా సురక్షితం చేయబడిన దాన్ని ప్రారంభించడం. అది సరిపోతుందని నేను అనుకోను.

ఈ రోజు పర్యావరణ వ్యవస్థ యొక్క స్థితి ఈ రేఖాచిత్రంలో ఉన్నట్లుగా ఉంది. ఎడమవైపు మీరు ప్రూఫ్ సిస్టమ్‌తో ఉన్న ప్రస్తుత L2లను చూడవచ్చు. కుడివైపు మీరు ప్రూఫ్ సిస్టమ్ లేని ప్రస్తుత L2లను చూడవచ్చు. మరియు రాబోయే L2లలో అత్యధిక శాతానికి ప్రూఫ్ సిస్టమ్ ఉండదని నేను పందెం వేస్తాను. అందులో OP మెయిన్‌నెట్ మరియు Base మినహా ప్రతి ఒక్క OP Stack చైన్ ఉంటుంది — మరియు వారికి అభినందనలు, వారు ఛాంపియన్‌ల లాంటివారు. అయితే, ప్రతి ఇతర OP Stack చైన్‌కు ప్రూఫ్ సిస్టమ్ లేదు.

కుడివైపు ఉన్న ఆ చార్ట్‌లో ప్రూఫ్ సిస్టమ్‌ను కలిగి ఉన్న అన్ని Orbit స్టాక్‌లు కూడా ఉంటాయి, అయితే ఇది వాస్తవానికి తరచుగా చాలా చిన్న అనుమతిగల వైట్‌లిస్ట్ వెనుక ఉంటుంది. కొన్నిసార్లు ఈ వైట్‌లిస్ట్ కేవలం ఒక యాక్టర్ మాత్రమే — ఇది స్థితి ప్రతిపాదకుడు లాగానే ఉంటుంది. ఇది ముఖ్యంగా స్థితి ప్రతిపాదకుడు మరియు వారు మాత్రమే తమను తాము సవాలు చేసుకోగలరు. అంటే, ఏమిటి? నిజంగానా.

భద్రతా కౌన్సిల్‌లు (6:00)

ఇప్పుడు, చాలా L2లు భద్రతా కౌన్సిల్‌లను ఉపయోగించవు. భద్రతా కౌన్సిల్ అంటే ఏమిటి? భద్రతా కౌన్సిల్ అనేది కనీసం ఎనిమిది మంది పాల్గొనేవారిని కలిగి ఉండే మరియు 75% ఏకాభిప్రాయం థ్రెషోల్డ్ అవసరం అయ్యే ఒక మల్టీసిగ్. కాబట్టి మీరు దీనిని ఒక పెద్ద మల్టీసిగ్ అని అనుకోవచ్చు, కానీ ఇది కేవలం పరిమాణం గురించి మాత్రమే కాదు — పాల్గొనేవారు భౌగోళికంగా వికేంద్రీకృతమై ఉండాలని మేము కోరుకుంటున్నాము. భౌగోళిక-వైవిధ్యం యొక్క ఆవశ్యకత గురించి నిన్న మీరు ఒక అద్భుతమైన ప్రెజెంటేషన్ విని ఉండవచ్చు. ఈ నిర్మాణాల నుండి మేము కోరుకునేది అదే. మరియు ముఖ్యంగా, పాల్గొనేవారు వేర్వేరు కంపెనీలు మరియు వేర్వేరు అధికార పరిధుల నుండి రావాలని మేము కోరుకుంటున్నాము. అది చాలా ముఖ్యం, మరియు ఎందుకో నేను మీకు కొన్ని ఉదాహరణలు చూపించబోతున్నాను.

భద్రతా కౌన్సిల్‌లను ఈ సూపర్-ఛార్జ్డ్ మల్టీసిగ్‌లుగా భావించండి. వాటి వెనుక చాలా ముఖ్యమైన సామాజిక పొర ఉంది. కాబట్టి ఇది ప్రస్తుత పరిస్థితి, మరియు మళ్ళీ, ఇది చాలా దారుణంగా ఉంది. మాకు Arbitrum, Optimism, Polygon, zkSync లలో మాత్రమే భద్రతా కౌన్సిల్‌లు ఉన్నాయి — మరియు StarkNet, Scroll, మరియు ఆసక్తికరంగా Fuel ఒక భద్రతా కౌన్సిల్‌తో ప్రారంభమవుతున్నాయని నాకు తెలుసు. మిగతా వారందరూ ముఖ్యంగా చాలా చిన్న, అంతర్గత, తరచుగా ప్రైవేట్ మల్టీసిగ్‌లు, మరియు నిజాయితీగా చెప్పాలంటే ఈ మల్టీసిగ్‌లు మరియు సాధారణ EOAల మధ్య వ్యత్యాసాన్ని చెప్పడం చాలా కష్టం.

డేటా లభ్యత విశ్వాస ఉపకల్పనలు (7:25)

మనం తప్పు చేసిన మూడవ పెద్ద అంశం ఏమిటంటే, చాలా నాన్-రోలప్ L2లు అత్యంత దారుణమైన డేటా లభ్యత విశ్వాస ఉపకల్పనలు కలిగి ఉన్నాయి. మరియు నేను "అత్యంత దారుణమైన (abysmal)" అనే పదాన్ని ఉపయోగిస్తున్నాను — ఎందుకంటే A, నాకు ఆ పదం ఇష్టం, మరియు B, ఎందుకంటే ఇది నిజంగా, నిజంగా చాలా చెడ్డది.

ఎడమవైపు ఉన్న ఈ ఉదాహరణలను చూడండి — Arbitrum, StarkEx, Immutable X. అయితే, దాదాపు మిగతా వారందరూ అక్షరాలా తమ బేస్‌మెంట్‌లోని సర్వర్‌కు లేదా మరేదానికో DAని పోస్ట్ చేస్తున్నారు. మాకు ఎలాంటి అవగాహన లేదు. మాకు నిజంగా ఎలాంటి అవగాహన లేదు. విషయం ఏమిటంటే, అవి చాలా దారుణంగా ఉన్నాయి మరియు వారు పట్టించుకుంటున్నట్లు అనిపించడం లేదు. కాబట్టి బహుశా వినియోగదారులు పట్టించుకోరు — మాకు తెలియదు. కానీ మనం నిజంగా ఆ డేటాను పరిశీలించి అందరికీ చెప్పాలి, హే, అది డేటా లభ్యత కమిటీ కాదు.

డేటా లభ్యత కమిటీని మొదట StarkEx అమలుల కోసం StarkWare మరియు Arbitrum సృష్టించాయి మరియు సమర్థించాయి. కానీ అది అసలు ఉద్దేశ్యం కాదు — "నా బేస్‌మెంట్‌లో ఒక సర్వర్ ఉంది, నేను దానిని డేటా లభ్యత కమిటీ అని పిలవగలను" అని మీరు చెప్పడం. ఆ వ్యాయామం యొక్క ఉద్దేశ్యం అది కాదు.

కాబట్టి మొత్తంగా, నేను చెప్పడానికి చింతిస్తున్నాను, కానీ ప్రస్తుతం చాలా L2లలో, అనుమతిగల ఆపరేటర్లు మీ నిధులను దొంగిలించవచ్చు లేదా స్తంభింపజేయవచ్చు. మీ అందరికీ ఆ విషయం తెలియజేయడానికే మేమిక్కడ ఉన్నాము. చెప్పడానికి బాధగా ఉన్నా, మనం మన వైఖరిని మార్చుకోవాలి.

ప్రూఫ్ సిస్టమ్‌లు ఎందుకు ముఖ్యం (8:40)

మనం ప్రూఫ్ సిస్టమ్‌ల గురించి ఎందుకు పట్టించుకోవాలి? మనందరికీ పనిచేసే ప్రూఫ్ సిస్టమ్ ఎందుకు ఉండాలి అనడానికి మా అభిప్రాయం ప్రకారం కనీసం మూడు మంచి కారణాలు ఉన్నాయి.

ఒకటి ఏమిటంటే, ఆపరేటర్లందరూ డౌన్ అయిన సందర్భంలో ఇది వాస్తవానికి అనుమతి రహిత నిష్క్రమణను అనుమతిస్తుంది — మరియు వారు ఏ కారణం చేతనైనా డౌన్ కావచ్చు. ఇటీవల dYdX డౌన్ అయిన సందర్భం మనకు ఎదురైంది. వారు వినియోగదారులను హెచ్చరించారు, చాలా మంది వినియోగదారులు నిష్క్రమించలేదు. అయితే, మీకు ప్రూఫ్ సిస్టమ్ ఉంటే, మీరు సిస్టమ్‌ను అనుమతి రహిత పద్ధతిలో ఎవరైనా బాధ్యతలు స్వీకరించేలా చేయవచ్చు, లేదా వినియోగదారులు తమ నిధులను బయటకు తీసుకోగలిగేలా మీరు ఒక రక్షణ మార్గం నిర్మించవచ్చు. అది చాలా ముఖ్యం. ప్రూఫ్ సిస్టమ్ లేకుండా మీరు దానిని చేయలేరు — అది అసాధ్యం.

రెండవ కారణం ఏమిటంటే, మీరు వాస్తవానికి భద్రతా కౌన్సిల్ యొక్క విశ్వాస ఉపకల్పనలు మెరుగుపరచవచ్చు — మీకు ఒకటి ఉందని ఊహిస్తే. మరియు దానికి కారణం చాలా సూక్ష్మమైనది. మీరు ఇప్పుడు చేయగలిగేది ఇదే: హానికరమైన ప్రతిపాదకుడు ఉన్న పరిస్థితికి బదులుగా — మరియు ఇది ప్రూఫ్ సిస్టమ్ లేని వనిల్లా ఆశావాద రోలప్ చూపే రేఖాచిత్రం, దీనిని మీరు ఈ రోజు చాలా OP స్టాక్‌లలో చూడవచ్చు — స్థితి రూట్‌ను భర్తీ చేయగల చాలా బలమైన మల్టీసిగ్ ఉంది, మరియు స్థితి రూట్‌లను ప్రతిపాదించే ప్రతిపాదకుడు ఉన్నాడు. ఆ ప్రతిపాదన హానికరమైనదైతే, వారు చేయాల్సిందల్లా భద్రతా కౌన్సిల్ సభ్యులలో మైనారిటీకి లంచం ఇచ్చి వారు పట్టించుకోకుండా చేయడం — హానికరమైనది ఏమీ చేయకుండా, కేవలం ఏమీ చేయకుండా ఉండటం, ఆ సందర్భంలో హానికరమైన ప్రతిపాదన వాస్తవానికి ఆమోదించబడుతుంది మరియు వారు నిధులను దొంగిలిస్తారు.

మీరు ప్రూఫ్ సిస్టమ్‌ను ప్రవేశపెట్టిన తర్వాత, హానికరమైన ప్రతిపాదకుడికి పరిస్థితి చాలా కష్టంగా మారుతుంది, ఎందుకంటే ఇప్పుడు వారు భద్రతా కౌన్సిల్‌లోని మెజారిటీ సభ్యులకు లంచం ఇవ్వాలి. వారు మెజారిటీకి లంచం ఇవ్వడమే కాకుండా, వారు వాస్తవానికి వారి చేత ఏదైనా హానికరమైన పని చేయించాలి — కేవలం పట్టించుకోకుండా ఉండటం కాదు. అది చాలా భిన్నమైన ప్రతిపాదన. ఒకరిని పట్టించుకోకుండా చేయడం అంటే, "హే, నేను మీకు $10 మిలియన్లు ఇస్తే, మీరు మీ కీలను పోగొట్టుకోండి లేదా సుదీర్ఘ అంతర్జాతీయ విమాన ప్రయాణానికి వెళ్లండి" అని చెప్పడం. మీరు ఒకరి చేత ఏదైనా హానికరమైన పని చేయించాలనుకుంటే, అది పూర్తిగా భిన్నమైన ప్రతిపాదన. ఇది ప్రాథమికంగా విశ్వాస ఉపకల్పనలు మారుస్తుందని మేము భావిస్తున్నాము, ముఖ్యంగా పబ్లిక్ భద్రతా కౌన్సిల్‌తో.

చివరగా, ప్రూఫ్ సిస్టమ్‌లు — మీరు స్టేజ్ 2 అయితే — ఎలాంటి మధ్యవర్తులనైనా తొలగించడానికి మిమ్మల్ని అనుమతిస్తాయి. మీకు భద్రతా కౌన్సిల్ అవసరం లేదు, లేదా మీకు అది ఉన్నా, అది కేవలం అత్యవసర పరిస్థితుల కోసం మాత్రమే. కాబట్టి అది వాస్తవానికి లోతైన నియంత్రణ చిక్కులను కలిగి ఉండవచ్చు. మీరు మీ L2ని మొదటి నుండే స్టేజ్ 2 సిస్టమ్‌గా ప్రారంభించాలనుకోవచ్చు. అది సాధ్యమే, కానీ ఖచ్చితంగా మీకు ప్రూఫ్ సిస్టమ్ అవసరం — ఆదర్శవంతంగా మీరు ఒకటి కంటే ఎక్కువ కలిగి ఉండాలనుకోవచ్చు. ప్రారంభంలోనే స్టేజ్ 2 గా ఉండాలని ఉద్దేశించిన రోలప్ నిర్మిస్తున్న నెథర్‌మైండ్ బృందం నుండి వచ్చిన ఇటీవలి ప్రకటన లాగా, అలా చేస్తున్న సిస్టమ్‌ల గురించి ఇప్పటికే కొన్ని ప్రకటనలు ఉన్నాయి.

మల్టీసిగ్‌లు కాదు, భద్రతా కౌన్సిల్‌లు ఎందుకు (11:29)

అది ప్రూఫ్ సిస్టమ్‌ల గురించి. ఇప్పుడు, కేవలం సాధారణ మల్టీసిగ్‌లు కాకుండా భద్రతా కౌన్సిల్‌లు ఎందుకు? కారణం ఏమిటంటే: మల్టీసిగ్‌లు మల్టీసిగ్‌లు అని నమ్మకండి. అదే కారణం — ఇవి ప్రాథమికంగా వైవిధ్యభరితమైనవని మిమ్మల్ని ఒప్పించగల సామాజిక పొర ఉంటే తప్ప.

మన చరిత్రలో అనేక పెద్ద సంఘటనలు జరిగాయి. తాము చాలా వికేంద్రీకృతమై ఉన్నామని క్లెయిమ్ చేసిన Multichain మనకు ఉంది, మరియు వారు అలా లేరని తేలింది — మరియు ఇది మీరు స్వతంత్రంగా ధృవీకరించలేని క్లెయిమ్. భారీ దాడి, లేదా అంతర్గత పని, లేదా రగ్ — మాకు ఖచ్చితంగా తెలియదు.

తరువాత మనకు Oasis తో ఒక పరిస్థితి ఎదురైంది, అక్కడ వారిని UK కోర్టు సంప్రదించింది మరియు ప్రోటోకాల్ నుండి కొన్ని నిధులను సేకరించడానికి వారు వాస్తవానికి మల్టీసిగ్‌ను ఉపయోగించాల్సి వచ్చింది. మీకు భౌగోళిక రాజకీయంగా వైవిధ్యభరితమైన భద్రతా కౌన్సిల్ ఉంటే అలా చేయడం అసాధ్యం, ఎందుకంటే అందరినీ చేరుకోగల కోర్టు ఆర్డర్ ఏదీ లేదు.

చివరగా, చాలా ఇటీవల మల్టీసిగ్‌పై దాడి జరిగింది. మల్టీసిగ్‌లపై దాడి చేయలేరని ఒక్క క్షణం కూడా అనుకోకండి. చివరికి మనం వాటన్నింటినీ వదిలించుకోవాలి.

కాబట్టి సంగ్రహంగా చెప్పాలంటే: మీకు భద్రతా కౌన్సిల్ లేని స్టేజ్ 0 రోలప్ ఉంటే, ముఖ్యంగా హానికరమైన ఆపరేటర్ మీ నిధులతో వారు కోరుకున్నది చేయవచ్చు. మీరు భద్రతా కౌన్సిల్‌తో కూడిన స్టేజ్ 0 రోలప్ అయితే, దాడి చేసే వ్యక్తి భద్రతా కౌన్సిల్ మైనారిటీకి లంచం ఇవ్వాలి — బహుశా చేయడం కష్టమే, కానీ భద్రతా కౌన్సిల్ మెజారిటీకి లంచం ఇవ్వడం కంటే చాలా సులభం, మీ రోలప్‌కు ప్రూఫ్ సిస్టమ్ ఉంటే మీరు అలా చేయాల్సి ఉంటుంది. మరియు చివరగా, మీరు స్టేజ్ 2 అయితే ఎవరూ మీ నిధులను దొంగిలించలేరు. స్టేజ్ 2 కి చేరుకోవడం వల్ల కలిగే వాగ్దానం అదే.

ప్రతిపాదిత పునర్వర్గీకరణ (13:10)

ప్రశ్న ఏమిటంటే: ప్రాజెక్ట్‌లు వాస్తవానికి పట్టించుకోవడానికి మన వద్ద సరైన ప్రోత్సాహకాలు ఉన్నాయా? సమస్య ఏమిటంటే మనం చేయగలిగే ఏకైక పని — L2BEAT గా మనం మరియు ఎథీరియం కమ్యూనిటీగా మనం — సామాజిక ఒత్తిడిని ప్రయోగించడం. వచ్చే ఏడాది నుండి స్టేజ్ 1 లో ఉన్న L2లను మాత్రమే బహిరంగంగా ప్రస్తావించాలని ప్లాన్ చేస్తున్నట్లు విటాలిక్ చెప్పారు. సిస్టమ్‌లు స్టేజ్ 1 కాకపోతే వాటిని రోల్అప్‌లు అని పిలవనని ఆయన గతంలో కూడా చెప్పారు.

కాబట్టి మనం ఏమి చేయగలమని మేము ఆలోచిస్తున్నాము. ప్రస్తుతం మనకు రోల్అప్‌ల కోసం దశలు ఉన్నాయి. వాలిడియంలు మరియు ఆప్టిమియంల కోసం మనకు దశలు లేవు. మేము చాలా కాలంగా ఆలోచిస్తున్నాము — బహుశా ప్రూఫ్ సిస్టమ్‌లు ఉండి ఇంకా స్టేజ్ 1 కి చేరుకోని సిస్టమ్‌ల కోసం మనం "స్టేజ్ 0+" ని ప్రవేశపెట్టవచ్చని. కానీ నెలల తరబడి చర్చించిన తర్వాత, మేము నిర్ణయించుకున్నాము: లేదు, ఎదగాల్సిన సమయం ఆసన్నమైంది.

మేము కమ్యూనిటీకి ప్రతిపాదిస్తున్నది — మరియు ఇది కమ్యూనిటీ ఫీడ్‌బ్యాక్ కోసం ఫోరమ్‌లో ఉంచబడుతుంది — ఇదే. ముందుగా, మేము సిస్టమ్‌ల కోసం ఒక ప్రత్యేక వర్గాన్ని సృష్టించాలనుకుంటున్నాము. ప్రధాన వ్యత్యాసం ఏమిటంటే, స్టేజ్ 0 గా ఉండటానికి మీకు ప్రూఫ్ సిస్టమ్ ఉండాలి. ఉదాహరణకు, ఈ వర్గీకరణ కింద ఈ రోజు StarkNet స్టేజ్ 0 అవుతుంది. ప్రూఫ్ సిస్టమ్ లేని అన్ని OP Stack చైన్‌లు — Base మరియు Optimism మినహా — ఈ వర్గంలోకి రావు. మరియు వాస్తవానికి, సిస్టమ్‌లు సర్దుబాటు చేసుకోవడానికి మేము సమయం ఇస్తాము. అది ప్రధాన వర్గం, మరియు అది సిస్టమ్‌ల సూపర్ లీగ్ లాగా ఉండాలి.

తరువాత ఎథీరియం DA ని ఉపయోగించని సిస్టమ్‌ల యొక్క మరొక వర్గం మీకు ఉంది. అవి బాహ్య DA తో వచ్చే అదనపు విశ్వాస ఉపకల్పనలు ఉపయోగిస్తాయి. మేము వాటిని "alt-DA" అని పిలుస్తాము కానీ వాటిలో వాలిడియంలు, ఆప్టిమియంలు మరియు మీరు సృష్టించే ఏదైనా హైబ్రిడ్ నిర్మాణం ఉంటాయి. అయితే, అవి మీకు సహేతుకమైన DA హామీలను ఇవ్వాలి — అది మీ బేస్‌మెంట్ కాకూడదు. అది సహేతుకమైన పరిమాణంలో ఉన్న డేటా లభ్యత కమిటీ అయి ఉండాలి, లేదా మీరు Celestia లేదా Avail ఉపయోగిస్తుంటే, మీరు వారధిని ఉపయోగించాలి.

"ఇతరులు" వర్గం మరియు L2BEAT యొక్క ప్రతిజ్ఞ (16:05)

ఇతరుల సంగతేంటి? మేము వాటిని మూడవ వర్గంలో ఉంచుతాము, దానిని మేము — మరియు ఇప్పుడు ఈ సిస్టమ్‌లకు ఎలా పేరు పెట్టాలనే దానిపై కమ్యూనిటీ ఫీడ్‌బ్యాక్ కోసం నేను ఎదురు చూస్తున్నాను — మా వర్కింగ్ పేరు "ఇతరులు (others)". విషయం ఏమిటంటే అవి మల్టీసిగ్‌ల ద్వారా సురక్షితం చేయబడ్డాయి, మరియు ఈ మల్టీసిగ్‌లు ఏమిటో మేము బహిర్గతం చేస్తాము. మా UI లో మేము చేయాలనుకుంటున్నది అదే.

UI దాదాపు ఈ విధంగా ఉండబోతోంది: మీరు ఈ విభజనను చూస్తారు — రోల్అప్‌లు, వాలిడియంలు మరియు ఆప్టిమియంలు, మరియు ఇతరులు. మరియు డిఫాల్ట్ సార్టింగ్ భద్రత ద్వారా ఉంటుంది, లాక్ చేయబడిన మొత్తం విలువ (tvl) ద్వారా కాదు. చెడ్డ భద్రతతో TVL వెంట పడొద్దు — అది చాలా దారుణంగా ముగుస్తుంది.

మేము స్టేజ్ 1 మరియు స్టేజ్ 2 ప్రాజెక్ట్‌లను ప్రోత్సహిస్తాము. మేము స్టేజ్ 0 ప్రాజెక్ట్‌లను పోటీదారులుగా చూస్తాము. "ఇతరుల" కోసం, వాటిని జాబితా చేయడానికి మేము సంతోషిస్తున్నాము — మేము చాలా ఉదారంగా ఉంటాము. మీరు ముఖ్యంగా ఎథీరియంతో సమలేఖనం చేయబడి ఉండాలి మరియు నిధులను తరలించడానికి మిమ్మల్ని అనుమతించే వారధిని స్పష్టంగా కలిగి ఉండాలి. అయితే, మేము విశ్వాస ఉపకల్పనలు మరియు మల్టీసిగ్‌లను పరిశీలిస్తాము, మరియు నెమ్మదిగా అయినా ఖచ్చితంగా సిస్టమ్‌లు "ఇతరుల" నుండి వాలిడియం/ఆప్టిమియం లేదా రోల్అప్‌లకు మారతాయని మేము ఆశిస్తున్నాము.

"ఇతరులు" వర్గం ఈ విధంగా ఉంటుందని మేము భావిస్తున్నాము — ఇది ప్రస్తుతం ఉన్న నిజమైన డేటా, వారు ప్రూఫ్ సిస్టమ్‌ను ప్రవేశపెట్టకపోతే ఈ వర్గంలోకి వచ్చే నిజమైన సిస్టమ్‌లు. ప్రతిపాదకుడు ఎవరు, ఛాలెంజర్ ఎవరు మరియు అప్‌గ్రేడర్ ఎవరో మీరు ఖచ్చితంగా చూస్తారు. తమాషా ఏమిటంటే, మీరు ఈ రోజు L2BEAT లో దానిని చూడవచ్చు — ఈ సమాచారం వివరాల పేజీలో ఎంత లోతుగా దాగి ఉందంటే, పరిశోధకులు మరియు ఔత్సాహికులు మాత్రమే దీనిని తనిఖీ చేస్తారని నేను పందెం వేస్తాను. ఇదంతా ఈ రోజు అందుబాటులో ఉంది. అయితే, మేము డేటాను తుది వినియోగదారులకు బహిర్గతం చేయాలనుకుంటున్నాము. ఏమి జరుగుతుందో తుది వినియోగదారులకు నిజంగా తెలియాలని మేము కోరుకుంటున్నాము, తద్వారా మనం నిర్మిస్తున్న సిస్టమ్‌లకు మనమందరం జవాబుదారీగా ఉంటాము.

"నా దగ్గర ప్రూఫ్ సిస్టమ్ ఉంది" అని చెబితే సరిపోతుందా? లేదు. L2BEAT గా కమ్యూనిటీకి మా ప్రతిజ్ఞ ఏమిటంటే, వచ్చే ఏడాది ఈ ప్రూఫ్ సిస్టమ్‌లు పటిష్టంగా మరియు సంపూర్ణంగా ఉన్నాయని నిర్ధారించుకోవడానికి వాటిని చాలా లోతుగా మరియు నిశితంగా పరిశీలించడానికి మేము గణనీయమైన వనరులను వెచ్చించబోతున్నాము. మేము ZK మరియు ఆశావాద రెండింటినీ విశ్లేషిస్తాము. మేము సోర్స్ కోడ్‌లోకి వెళ్తాము, మీరు మీ విశ్వసనీయ సెటప్ ఎలా సృష్టించారో మేము చూస్తాము, మేము మీ సర్క్యూట్‌లను చూస్తాము మరియు ఆన్‌చైన్ లో ఖచ్చితంగా ఏమి ధృవీకరించబడుతుందో చూస్తాము. విశ్వాస ఉపకల్పనలు స్పష్టంగా తెలియజేయబడేలా మేము ప్రతిదీ అత్యంత పారదర్శకంగా చేయాలనుకుంటున్నాము — మరియు మరీ ముఖ్యంగా, మీ ప్రూఫ్ సిస్టమ్ అసమంజసమైన చిన్న వైట్‌లిస్ట్ వెనుక దాచబడదు.

మేము పరిశోధకులను నియమించుకుంటున్నాము. మేము ఆ పని అంతా చేస్తాము. వచ్చే ఏడాదికి ఇది మా ప్రతిజ్ఞ. వచ్చే ఏడాది L2లు మరియు రోల్అప్‌ల సంవత్సరం అవుతుందని నేను ఆశిస్తున్నాను — అయితే, ఇది ఒక బటన్ క్లిక్‌తో రోలప్ ప్రారంభించడం గురించి కాదు. విషయం ఏమిటంటే మీరు మంచి భద్రతతో కూడిన సిస్టమ్‌ను ప్రారంభించగలగాలి. ఆదర్శవంతంగా మీరు ఎథీరియం నుండి సాధ్యమైనంత ఎక్కువ భద్రతను వారసత్వంగా పొందాలనుకుంటారు. దానిని చేరుకోవడానికి మనందరం చేయాల్సిన పని చాలా ఉంది. కానీ మనం అలా చేయకపోతే, మనం చేస్తున్నదల్లా వేలాది అసురక్షిత సైడ్‌చైన్‌లను సృష్టించడమే. కమ్యూనిటీగా మనం దానిని కోరుకోము అని నేను అనుకుంటున్నాను.

Q&A (18:45)

హోస్ట్: Q&A చేద్దాం. రోల్అప్‌లు వికేంద్రీకృత సీక్వెన్సర్ కలిగి ఉండటం ముఖ్యమా, లేదా ఇతర భద్రతా యంత్రాంగాలు సరిపోతాయా?

బార్టెక్ కీపుస్జెవ్స్కీ: ఇది చాలా మంచి మరియు ముఖ్యమైన ప్రశ్న. మనం చూసే విభిన్న డిజైన్‌లు ఉన్నాయని నేను అనుకుంటున్నాను. వినియోగదారు నిధుల భద్రత కోసం సీక్వెన్సర్‌ను వికేంద్రీకరించడం చాలా ముఖ్యమని నేను అనుకోను, కానీ కొన్ని పరిస్థితులలో రియల్ టైమ్ సెన్సార్‌షిప్ నిరోధకతకు ఇది ముఖ్యమైనది కావచ్చు. విటాలిక్ తన ప్రారంభ కీనోట్ సమయంలో భవిష్యత్తులో రోల్అప్‌లు బేస్డ్ (based) గా మారడాన్ని మనం చూడవచ్చని చెప్పారు — రియల్ టైమ్ సెన్సార్‌షిప్ నిరోధకతను ఎదుర్కోవడానికి ఎథీరియం మౌలిక సదుపాయాలను ఉపయోగించుకోవడం — అయితే MegaETH వంటి ఇతరులు వాస్తవానికి చాలా కేంద్రీకృత సీక్వెన్సర్‌ను కలిగి ఉండవచ్చు మరియు రక్షణ మార్గం పై మాత్రమే ఆధారపడవచ్చు. మనం హైబ్రిడ్ నిర్మాణాలను చూడవచ్చు. డిజైన్ స్పేస్ చాలా పెద్దదని నేను అనుకుంటున్నాను, మరియు ప్రస్తుతం L2BEAT వద్ద మేము నిజంగా ఏమి జరగబోతోందో మరియు అది ఎలా ఉండబోతోందో చూడాలనుకుంటున్నాము.

హోస్ట్: TEE-ఆధారిత ప్రూఫ్ సిస్టమ్‌లు హార్డ్‌వేర్ తయారీదారుపై విశ్వాసాన్ని సూచించినప్పటికీ అవి స్టేజ్ 2 గా పరిగణించబడతాయా?

బార్టెక్ కీపుస్జెవ్స్కీ: చిన్న సమాధానం లేదు, ఎందుకంటే ఈ రోజు మనం చూస్తున్న నిర్మాణాలతో, మీరు SGX ని ఉపయోగిస్తుంటే, Intel ఒక ప్రూఫ్‌ను సమర్పించవచ్చు మరియు వారు ఎవరూ గమనించకుండా — మరియు ఎథీరియం గమనించకుండా — వారు కోరుకున్న దేనినైనా నిరోధించవచ్చు, దొంగిలించవచ్చు లేదా స్తంభింపజేయవచ్చు. అయితే, విశ్వాస రహిత, అనుమతి రహిత TEE లను సృష్టించడానికి ముందుకు తీసుకువెళుతున్న అన్ని పనులతో — ఇది వాస్తవానికి అత్యంత ఉత్తేజకరమైన పని అని నాకు చెప్పబడింది. కానీ చిన్న సమాధానం: ఈ రోజు, లేదు.

హోస్ట్: Optimism ఎందుకు స్టేజ్ 1 గా వర్గీకరించబడింది? మూల్యాంకనం ఆధారంగా, అవి కాదు — ఫౌండేషన్ ప్రతిపాదన ప్రక్రియను పూర్తిగా నియంత్రిస్తుంది.

బార్టెక్ కీపుస్జెవ్స్కీ: వారు ముఖ్యంగా అన్ని ప్రమాణాలను కలుసుకుంటారు. ఇది నిజంగా ప్రతిపాదన ప్రక్రియ గురించి కాదు — నిధులను ఎవరు నియంత్రిస్తున్నారు అనే దాని గురించి. మీరు కేంద్రీకృత ప్రతిపాదకుడిని కలిగి ఉండవచ్చు, అయితే ఒక ఫాల్‌బ్యాక్ ఉంది. వారు డౌన్ అయితే, మొత్తం సిస్టమ్ మరింత అనుమతి రహితంగా మారుతుంది. భద్రతా కౌన్సిల్ పాత్ర ఏమిటో గుర్తించడం ముఖ్యం అని నేను అనుకుంటున్నాను. కేంద్రీకృత ప్రతిపాదకుడు ఆగిపోతే మీరు నిష్క్రమించడానికి స్టేజ్ 1 సిస్టమ్‌లు మిమ్మల్ని అనుమతించాలని మేము కోరుకుంటున్నాము. ఉదాహరణకు, dYdX తో, ప్రతిపాదన చాలా కేంద్రీకృతంగా ఉంది, అయితే వారు ఆగిపోయినప్పుడు, ప్రజలు నిష్క్రమించగలిగారు. కాబట్టి ఇది మీరు కేంద్రీకృతంగా ఉన్నారా లేదా వికేంద్రీకృతంగా ఉన్నారా అనే దాని గురించి కాదు — మీరు వాస్తవానికి అనుమతి రహిత పద్ధతిలో నిష్క్రమించగలరా లేదా అనే దాని గురించి.

వారు అన్ని ప్రమాణాలను కలుసుకున్నారు. మేము మెరుగుపరుస్తున్నాము, మార్గం ద్వారా — ప్రమాణాలు రాతిపై చెక్కబడినవి కావు ఎందుకంటే ఈ సిస్టమ్‌లన్నీ అభివృద్ధి చెందుతున్నాయి, కాబట్టి మనం ఈ సిస్టమ్‌లతో పాటు అభివృద్ధి చెందాలి. ప్రమాణాలు కొద్దిగా మారుతూ ఉండవచ్చు, మరియు మేము Optimism మరియు Arbitrum రెండింటినీ చాలా నిశితంగా పరిశీలిస్తున్నాము ఎందుకంటే స్పష్టంగా అవి రెండు అగ్రగాములు. నేను వివరించడానికి సమయం లేని చాలా సూక్ష్మ నైపుణ్యాలు ఉన్నాయి. కానీ మీకు ఎప్పటికీ ఒక స్టేజ్ హోదా ఉంటుందని కాదు — కొత్త సమాచారం ఉంటే లేదా మేము ఏదైనా దాటవేసి ఉంటే లేదా కోల్పోయి ఉంటే, మీరు ఆ హోదాను కోల్పోయే అవకాశం ఉంది.

హోస్ట్: ప్రాజెక్ట్‌లు స్టేజ్ 1 దిశగా నిర్మించకపోవడానికి ప్రధాన కారణాలు ఏమిటి?

బార్టెక్ కీపుస్జెవ్స్కీ: సంక్లిష్టత, సమయం, ఖర్చు, ప్రతిభ. ఇది ఆశ్చర్యకరంగా ఖరీదైనది. నేను చెప్పినట్లుగా, నాలుగు సంవత్సరాల క్రితం మార్గదర్శకులు ముఖ్యంగా నిర్మిస్తున్నారు — dYdX అక్షరాలా మొదటిది కాకపోయినా, మొదటి ZK రోలప్‌లలో ఒకటి. ఇది అప్లికేషన్-నిర్దిష్టమైనది, కానీ ఇప్పటికీ ఇది మొదటిది. మరియు చిన్న సూక్ష్మ నైపుణ్యాల కోసం కాకపోతే, ఇది స్టేజ్ 2 అవుతుంది — నిజంగా, స్టేజ్ 2 కోసం మనకు అవసరమైన పరిపాలన ప్రక్రియ విఫలమవుతోంది. కానీ అన్ని ఉద్దేశ్యాలు మరియు ప్రయోజనాల కోసం, ఇది స్టేజ్ 2 సిస్టమ్. ఇది నాలుగు సంవత్సరాల క్రితం నిర్మించబడింది, కాబట్టి ఇది అసాధ్యం అని కాదు.

నిజాయితీగా చెప్పాలంటే, ఈ రోజు రోల్అప్‌లన్నీ వాస్తవానికి దీన్ని చేయడం చాలా కష్టతరం చేసేది ఏమిటంటే, మెజారిటీ రోల్అప్‌లు బృందాలచే నిర్మించబడలేదు — అవి రోలప్-యాజ్-ఎ-సర్వీస్ ప్రొవైడర్లచే ప్రారంభించబడ్డాయి, మరియు వారు వాస్తవానికి మెరుగ్గా చేయడానికి మనం వారిని ప్రోత్సహించాలి. మరియు ఇది కష్టం. ఇది సులభం అవుతుందని ఎవరూ చెప్పలేదు.