రోల్అప్‌లు: అంతిమ ఎథీరియం స్కేలింగ్ వ్యూహమా?

ఎథీరియం యొక్క ప్రాథమిక స్కేలింగ్ వ్యూహంగా రోల్అప్‌లను కవర్ చేస్తూ ఫైన్‌మాటిక్స్ అందించిన ఒక వివరణ. ఈ వీడియో ఆశావాద రోల్అప్‌లను (Arbitrum, Optimism) ZK రోల్అప్‌లతో పోలుస్తుంది మరియు ఎథీరియంను స్కేల్ చేయడానికి రోల్అప్‌లు ఎందుకు ప్రధాన పద్ధతిగా మారాయో పరిశీలిస్తుంది.

ఈ ట్రాన్స్‌క్రిప్ట్ ఫైన్‌మాటిక్స్ ప్రచురించిన అసలు వీడియో ట్రాన్స్‌క్రిప్ట్ (opens in a new tab) యొక్క యాక్సెస్ చేయగల కాపీ. ఇది చదవడానికి వీలుగా కొద్దిగా సవరించబడింది.

లేయర్ 2 (1:17)

క్రిప్టోలో ఎథీరియం స్కేలింగ్ అనేది అత్యంత ఎక్కువగా చర్చించబడిన అంశాలలో ఒకటి. 2017లో CryptoKitties క్రేజ్, 2020లో వికేంద్రీకృత ఫైనాన్స్ (DeFi) సమ్మర్ లేదా 2021 ప్రారంభంలో క్రిప్టో బుల్ మార్కెట్ వంటి అధిక నెట్‌వర్క్ కార్యాచరణ ఉన్న సమయాల్లో స్కేలింగ్ చర్చ సాధారణంగా వేడెక్కుతుంది. ఈ సమయాల్లో, ఎథీరియం నెట్‌వర్క్ కోసం సాటిలేని డిమాండ్ కారణంగా గ్యాస్ ఫీజులు విపరీతంగా పెరిగాయి, దీనివల్ల రోజువారీ వినియోగదారులు తమ లావాదేవీలకు చెల్లించడం ఖరీదైనదిగా మారింది.

ఈ సమస్యను పరిష్కరించడానికి, అంతిమ స్కేలింగ్ పరిష్కారం కోసం అన్వేషణ అనేది బహుళ బృందాలకు మరియు మొత్తం ఎథీరియం కమ్యూనిటీకి అత్యంత ప్రాధాన్యతలలో ఒకటిగా ఉంది.

సాధారణంగా, ఎథీరియంను — లేదా వాస్తవానికి, చాలా ఇతర బ్లాక్‌చైన్‌లను స్కేల్ చేయడానికి మూడు ప్రధాన మార్గాలు ఉన్నాయి: బ్లాక్‌చైన్‌ను స్కేల్ చేయడం (లేయర్ 1 (l1) స్కేలింగ్), లేయర్ 1 పైన నిర్మించడం (లేయర్ 2 (l2) స్కేలింగ్), మరియు లేయర్ 1 పక్కన నిర్మించడం (సైడ్‌చెయిన్‌లు).

లేయర్ 1 వెలుపల (1:58)

లేయర్ 1 విషయానికి వస్తే, ఎథీరియం బ్లాక్‌చైన్‌ను స్కేల్ చేయడానికి ఇత్2 ఎంచుకున్న పరిష్కారం. ఇత్2 అనేది ప్రూఫ్-ఆఫ్-స్టేక్ (PoS)కి మారడం, ప్రూఫ్-ఆఫ్-వర్క్ (PoW) బ్లాక్‌చైన్ యొక్క స్థితిని కొత్త ప్రూఫ్-ఆఫ్-స్టేక్ చైన్‌లో విలీనం చేయడం మరియు షార్డింగ్ వంటి పరస్పర అనుసంధానిత మార్పుల సమితిని సూచిస్తుంది. షార్డింగ్, ముఖ్యంగా, ఎథీరియం నెట్‌వర్క్ యొక్క లావాదేవీల సామర్థ్యాన్ని నాటకీయంగా పెంచుతుంది, ప్రత్యేకించి రోల్అప్‌లతో కలిపినప్పుడు.

లేయర్ 1 వెలుపల స్కేలింగ్ విషయానికి వస్తే, బహుళ విభిన్న స్కేలింగ్ పరిష్కారాలు ప్రయత్నించబడ్డాయి మరియు కొన్ని మిశ్రమ ఫలితాలను ఇచ్చాయి. ఒక వైపు, ఎథీరియం ద్వారా పూర్తిగా సురక్షితం చేయబడిన ఛానెల్‌ల వంటి లేయర్ 2 పరిష్కారాలు మనకు ఉన్నాయి, కానీ ఇవి నిర్దిష్ట అప్లికేషన్‌ల సమితికి మాత్రమే బాగా పనిచేస్తాయి. మరోవైపు, సైడ్‌చెయిన్‌లు సాధారణంగా EVM-అనుకూలంగా ఉంటాయి మరియు సాధారణ-ప్రయోజన అప్లికేషన్‌లను స్కేల్ చేయగలవు. ప్రధాన లోపం ఏమిటంటే, అవి ఎథీరియం భద్రతపై ఆధారపడకుండా వాటి స్వంత ఏకాభిప్రాయ నమూనాలను కలిగి ఉండటం ద్వారా లేయర్ 2 పరిష్కారాల కంటే తక్కువ సురక్షితమైనవి.

చాలా రోల్అప్‌లు ఎథీరియం భద్రతపై పూర్తిగా ఆధారపడుతూనే సాధారణ-ప్రయోజన స్కేలింగ్ పరిష్కారాన్ని సృష్టించడం ద్వారా ఈ రెండు ప్రపంచాలలో ఉత్తమమైన వాటిని సాధించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నాయి. ఇది స్కేలింగ్ యొక్క అంతిమ లక్ష్యం, ఎందుకంటే ఇది భద్రతను త్యాగం చేయకుండా ఎథీరియంపై ఉన్న అన్ని స్మార్ట్ కాంట్రాక్ట్‌లను తక్కువ లేదా ఎటువంటి మార్పులు లేకుండా రోలప్‌కి అమలు చేయడానికి అనుమతిస్తుంది. రోల్అప్‌లు బహుశా అన్నింటికంటే ఎక్కువగా ఎదురుచూస్తున్న స్కేలింగ్ పరిష్కారం అనడంలో ఆశ్చర్యం లేదు.

రోలప్ అనేది లేయర్ 1 వెలుపల లావాదేవీలను అమలు చేయడం ద్వారా పనిచేసే ఒక రకమైన స్కేలింగ్ పరిష్కారం, కానీ లావాదేవీ డేటాను లేయర్ 1లో పోస్ట్ చేస్తుంది. ఇది నెట్‌వర్క్‌ను స్కేల్ చేయడానికి మరియు ఎథీరియం ఏకాభిప్రాయం నుండి దాని భద్రతను పొందేందుకు రోలప్‌ను అనుమతిస్తుంది. గణనను ఆఫ్‌చైన్‌కి తరలించడం వలన ప్రాథమికంగా మొత్తం మీద ఎక్కువ లావాదేవీలను ప్రాసెస్ చేయడానికి వీలవుతుంది, ఎందుకంటే రోలప్ లావాదేవీల డేటాలో కొంత భాగం మాత్రమే ఎథీరియం బ్లాక్‌లలో సరిపోవాలి.

దీన్ని సాధించడానికి, రోలప్ లావాదేవీలు EVM యొక్క రోలప్-నిర్దిష్ట సంస్కరణను కూడా అమలు చేయగల ప్రత్యేక చైన్‌లో అమలు చేయబడతాయి. రోలప్‌లో లావాదేవీలను అమలు చేసిన తర్వాత తదుపరి దశ వాటిని ఒక బ్యాచ్‌గా చేసి ప్రధాన ఎథీరియం చైన్‌లో పోస్ట్ చేయడం. మొత్తం ప్రక్రియ ప్రాథమికంగా లావాదేవీలను అమలు చేస్తుంది, డేటాను తీసుకుంటుంది, దానిని కుదిస్తుంది మరియు ఒకే బ్యాచ్‌లో ప్రధాన చైన్‌కి రోల్ చేస్తుంది — అందుకే దీనికి "రోలప్" అని పేరు వచ్చింది.

ప్రతి రోలప్ లేయర్ 1లో స్మార్ట్ కాంట్రాక్ట్‌ల సమితిని అమలు చేస్తుంది, ఇవి డిపాజిట్లు మరియు ఉపసంహరణలను ప్రాసెస్ చేయడానికి మరియు రుజువులను ధృవీకరించడానికి బాధ్యత వహిస్తాయి. వివిధ రకాల రోల్అప్‌ల మధ్య ప్రధాన వ్యత్యాసం రుజువుల వద్దే వస్తుంది. ఆశావాద రోల్అప్‌లు మోసపు రుజువులను ఉపయోగిస్తాయి, అయితే ZK రోల్అప్‌లు చెల్లుబాటు రుజువులను ఉపయోగిస్తాయి.

ఆశావాద రోల్అప్‌లు (4:26)

ఆశావాద రోల్అప్‌లు డేటాను లేయర్ 1కి పోస్ట్ చేస్తాయి మరియు అది సరైనదని భావిస్తాయి — అందుకే "ఆశావాద" అని పేరు. పోస్ట్ చేసిన డేటా చెల్లుబాటు అయ్యేది అయితే, అంతా సవ్యంగా ఉన్నట్లే మరియు మరేమీ చేయాల్సిన అవసరం లేదు. ఆశావాద దృష్టాంతంలో ఎటువంటి అదనపు పని చేయనవసరం లేకపోవడం వల్ల ఆశావాద రోలప్ ప్రయోజనం పొందుతుంది.

చెల్లని లావాదేవీ విషయంలో, సిస్టమ్ దానిని గుర్తించి, సరైన స్థితిని తిరిగి పొంది, అటువంటి లావాదేవీని సమర్పించిన పక్షానికి జరిమానా విధించగలగాలి. దీన్ని సాధించడానికి, ఆశావాద రోల్అప్‌లు మోసపు రుజువులను ధృవీకరించగల, మోసపూరిత లావాదేవీలను గుర్తించగల మరియు ఇతర చెల్లని లావాదేవీలు లేదా తప్పు మోసపు రుజువులను సమర్పించకుండా చెడ్డ వ్యక్తులను నిరుత్సాహపరిచే వివాద పరిష్కార వ్యవస్థను అమలు చేస్తాయి.

చాలా ఆశావాద రోలప్ అమలులలో, లేయర్ 1కి లావాదేవీల బ్యాచ్‌లను సమర్పించగల పక్షం సాధారణంగా ETH రూపంలో ఒక బాండ్‌ను అందించాలి. ఏదైనా ఇతర నెట్‌వర్క్ భాగస్వామి తప్పు లావాదేవీని గుర్తిస్తే మోసపు రుజువును సమర్పించవచ్చు. మోసపు రుజువు సమర్పించిన తర్వాత, సిస్టమ్ వివాద పరిష్కార మోడ్‌లోకి ప్రవేశిస్తుంది. ఈ మోడ్‌లో, అనుమానాస్పద లావాదేవీ మళ్లీ అమలు చేయబడుతుంది — ఈసారి ప్రధాన ఎథీరియం చైన్‌లో. లావాదేవీ నిజంగా మోసపూరితమైనదని అమలు రుజువు చేస్తే, ఈ లావాదేవీని సమర్పించిన పక్షం శిక్షించబడుతుంది, సాధారణంగా వారి బాండ్ చేయబడిన ETH స్లాషింగ్ చేయబడుతుంది.

తప్పు మోసపు రుజువులతో నెట్‌వర్క్‌ను స్పామ్ చేయకుండా చెడ్డ వ్యక్తులను నిరోధించడానికి, మోసపు రుజువులను సమర్పించాలనుకునే పక్షాలు సాధారణంగా స్లాషింగ్‌కు గురయ్యే బాండ్‌ను కూడా అందించాలి.

లేయర్ 1లో రోలప్ లావాదేవీని అమలు చేయగలగడానికి, ఆశావాద రోల్అప్‌లు రోలప్‌లో లావాదేవీని మొదట అమలు చేసినప్పుడు ఉన్న ఖచ్చితమైన స్థితితో లావాదేవీని రీప్లే చేయగల సిస్టమ్‌ను అమలు చేయాలి. ఇది ఆశావాద రోల్అప్‌ల యొక్క సంక్లిష్టమైన భాగాలలో ఒకటి మరియు సాధారణంగా రోలప్ నుండి ఒక స్థితితో నిర్దిష్ట ఫంక్షన్ కాల్‌లను భర్తీ చేసే ప్రత్యేక మేనేజర్ కాంట్రాక్ట్‌ను సృష్టించడం ద్వారా సాధించబడుతుంది.

రోలప్ యొక్క స్థితిని పర్యవేక్షించే మరియు అవసరమైతే మోసపు రుజువులను సమర్పించే ఒకే ఒక నిజాయితీ గల పక్షం ఉన్నప్పటికీ సిస్టమ్ ఆశించిన విధంగా పని చేస్తుంది మరియు మోసాన్ని గుర్తించగలదు. రోలప్ సిస్టమ్‌లోని సరైన ప్రోత్సాహకాల కారణంగా, వివాద పరిష్కార ప్రక్రియలోకి ప్రవేశించడం అనేది అసాధారణమైన పరిస్థితిగా ఉండాలి మరియు ఎల్లప్పుడూ జరిగేది కాకూడదు.

ZK రోల్అప్‌ల విషయానికి వస్తే, వివాద పరిష్కారం అస్సలు ఉండదు. శూన్య-జ్ఞాన రుజువులు అని పిలువబడే గూఢలిపి శాస్త్రం యొక్క తెలివైన భాగాన్ని ఉపయోగించడం ద్వారా ఇది సాధ్యమవుతుంది — అందుకే ZK రోల్అప్‌లు అని పేరు. ఈ మోడల్‌లో, లేయర్ 1కి పోస్ట్ చేయబడిన ప్రతి బ్యాచ్‌లో జీకే-స్నార్క్ (ZK-SNARK) అనే క్రిప్టోగ్రాఫిక్ రుజువు ఉంటుంది. లావాదేవీ బ్యాచ్ సమర్పించబడినప్పుడు లేయర్ 1 కాంట్రాక్ట్ ద్వారా రుజువును త్వరగా ధృవీకరించవచ్చు మరియు చెల్లని బ్యాచ్‌లను నేరుగా తిరస్కరించవచ్చు.

ఇతర వ్యత్యాసాలు (7:28)

వివాద పరిష్కార ప్రక్రియ యొక్క స్వభావం కారణంగా, లేయర్ 1లో లావాదేవీని ఖరారు చేయడానికి ముందు మోసపు రుజువులను సమర్పించడానికి ఆశావాద రోల్అప్‌లు నెట్‌వర్క్ భాగస్వాములందరికీ తగినంత సమయం ఇవ్వాలి. ఈ వ్యవధి సాధారణంగా చాలా పొడవుగా ఉంటుంది — చెత్త పరిస్థితుల్లో కూడా మోసపూరిత లావాదేవీలను వివాదం చేయవచ్చని నిర్ధారించుకోవడానికి. దీనివల్ల ఆశావాద రోల్అప్‌ల నుండి ఉపసంహరణలు చాలా సమయం తీసుకుంటాయి, ఎందుకంటే వినియోగదారులు తమ నిధులను తిరిగి లేయర్ 1కి ఉపసంహరించుకోవడానికి ఒకటి లేదా రెండు వారాల పాటు వేచి ఉండాల్సి వస్తుంది.

అదృష్టవశాత్తూ, వేగవంతమైన "ద్రవ్యత నిష్క్రమణలను" అందించడం ద్వారా ఈ పరిస్థితిని మెరుగుపరచడానికి కొన్ని ప్రాజెక్ట్‌లు పనిచేస్తున్నాయి. ఈ ప్రాజెక్ట్‌లు తిరిగి లేయర్ 1కి, మరొక లేయర్ 2కి లేదా సైడ్‌చెయిన్‌కి కూడా దాదాపు తక్షణ ఉపసంహరణలను అందిస్తాయి మరియు ఈ సౌలభ్యం కోసం చిన్న రుసుమును వసూలు చేస్తాయి. Hop Protocol మరియు Connext అనేవి పరిశీలించదగిన ప్రాజెక్ట్‌లు.

ZK రోల్అప్‌లకు సుదీర్ఘ ఉపసంహరణల సమస్య లేదు, ఎందుకంటే చెల్లుబాటు రుజువుతో పాటు రోలప్ బ్యాచ్ లేయర్ 1కి సమర్పించబడిన వెంటనే నిధులు ఉపసంహరణలకు అందుబాటులో ఉంటాయి.

అయితే, ZK రోల్అప్‌లు వాటి స్వంత లోపాలతో వస్తాయి. సాంకేతికత యొక్క సంక్లిష్టత కారణంగా, EVM-అనుకూల ZK రోలప్‌ను సృష్టించడం చాలా కష్టం, ఇది అప్లికేషన్ లాజిక్‌ను తిరిగి వ్రాయకుండా సాధారణ-ప్రయోజన అప్లికేషన్‌లను స్కేల్ చేయడం మరింత కష్టతరం చేస్తుంది. అయినప్పటికీ, zkSync ఈ రంగంలో గణనీయమైన పురోగతి సాధిస్తోంది మరియు వారు త్వరలో EVM-అనుకూల ZK రోలప్‌ను ప్రారంభించగలరు.

ఆశావాద రోల్అప్‌లకు EVM అనుకూలతతో కొంత సులభమైన సమయం ఉంటుంది. వారు ఇప్పటికీ కొన్ని మార్పులతో EVM యొక్క వారి స్వంత సంస్కరణను అమలు చేయాలి, కానీ 99% కాంట్రాక్ట్‌లను ఎటువంటి మార్పులు చేయకుండా పోర్ట్ చేయవచ్చు. ZK రోల్అప్‌లు ఆశావాద రోల్అప్‌ల కంటే చాలా ఎక్కువ గణన-ఆధారితమైనవి, అంటే ZK రుజువులను లెక్కించే నోడ్‌లు అధిక-స్పెసిఫికేషన్ యంత్రాలుగా ఉండాలి, దీనివల్ల ఇతర వినియోగదారులు వాటిని అమలు చేయడం కష్టమవుతుంది.

స్కేలింగ్ మెరుగుదలలు (9:32)

స్కేలింగ్ మెరుగుదలల విషయానికి వస్తే, రెండు రకాల రోల్అప్‌లు ఎథీరియంను సెకనుకు సుమారు 15–45 లావాదేవీల నుండి (లావాదేవీ రకాన్ని బట్టి) సెకనుకు 1,000–4,000 లావాదేవీల వరకు స్కేల్ చేయగలగాలి. లేయర్ 1లో రోలప్ బ్యాచ్‌ల కోసం మరింత స్థలాన్ని అందించడం ద్వారా సెకనుకు ఇంకా ఎక్కువ లావాదేవీలను ప్రాసెస్ చేయడం సాధ్యమవుతుందని గమనించాలి.

ఇత్2 రోల్అప్‌లతో భారీ సమన్వయాన్ని సృష్టించడానికి ఇది కూడా ఒక కారణం, ఎందుకంటే ఇది బహుళ షార్డ్‌లను సృష్టించడం ద్వారా సాధ్యమయ్యే డేటా లభ్యత స్థలాన్ని పెంచుతుంది — వాటిలో ప్రతి ఒక్కటి గణనీయమైన మొత్తంలో డేటాను నిల్వ చేయగలదు. ఇత్2 మరియు రోల్అప్‌ల కలయిక ఎథీరియం యొక్క లావాదేవీ వేగాన్ని సెకనుకు 100,000 లావాదేవీల వరకు తీసుకురాగలదు.

ఆశావాద రోల్అప్‌ల విషయానికి వస్తే ప్రస్తుతం Optimism మరియు Arbitrum అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన ఎంపికలు. పూర్తి ప్రారంభానికి ముందు సాంకేతికత ఆశించిన విధంగా పనిచేస్తుందని నిర్ధారించుకోవడానికి Synthetix మరియు యూనిస్వాప్ వంటి పరిమిత భాగస్వాముల సమితితో Optimism పాక్షికంగా ఎథీరియం మెయిన్‌నెట్‌కి విడుదల చేయబడింది. Arbitrum ఇప్పటికే దాని సంస్కరణను మెయిన్‌నెట్‌కి అమలు చేసింది మరియు దాని పర్యావరణ వ్యవస్థలోకి వివిధ ప్రాజెక్ట్‌లను ఆన్‌బోర్డింగ్ చేయడం ప్రారంభించింది.

Arbitrumలో ప్రారంభించబడుతున్న అత్యంత ముఖ్యమైన ప్రాజెక్ట్‌లలో యూనిస్వాప్, Sushi, Bancor, Augur, చైన్‌లింక్, Aave మరియు మరెన్నో ఉన్నాయి. Arbitrum తమ ప్రతిఫలం సిస్టమ్‌ను స్కేల్ చేయడానికి ప్రత్యేక రోలప్ చైన్‌ను ప్రారంభించడంపై దృష్టి సారిస్తూ Redditతో తమ భాగస్వామ్యాన్ని కూడా ప్రకటించింది. Optimism DAI వారధిని సృష్టించడానికి మరియు DAI మరియు ఇతర టోకెన్‌లను తిరిగి లేయర్ 1కి వేగంగా ఉపసంహరించుకోవడానికి వీలు కల్పించడానికి Optimism MakerDAOతో భాగస్వామ్యం కుదుర్చుకుంటోంది.

Arbitrum మరియు Optimism రెండూ ఒకే లక్ష్యాన్ని సాధించడానికి ప్రయత్నించినప్పటికీ — EVM-అనుకూల ఆశావాద రోలప్ పరిష్కారాలను నిర్మించడం — వాటి రూపకల్పనలో కొన్ని తేడాలు ఉన్నాయి. Arbitrum వేరొక వివాద పరిష్కార నమూనాను కలిగి ఉంది. మోసపు రుజువు చెల్లుబాటు అవుతుందో లేదో ధృవీకరించడానికి లేయర్ 1లో మొత్తం లావాదేవీని మళ్లీ అమలు చేయడానికి బదులుగా, వారు ఇంటరాక్టివ్ మల్టీ-రౌండ్ మోడల్‌తో ముందుకు వచ్చారు, ఇది వివాదం యొక్క పరిధిని తగ్గించడానికి మరియు అనుమానాస్పద లావాదేవీ చెల్లుబాటు అవుతుందో లేదో తనిఖీ చేయడానికి లేయర్ 1లో కొన్ని సూచనలను మాత్రమే అమలు చేయడానికి అనుమతిస్తుంది.

లావాదేవీల క్రమం మరియు MEVని నిర్వహించే విధానం మరొక ప్రధాన వ్యత్యాసం. Arbitrum ప్రారంభంలో లావాదేవీలను ఆర్డర్ చేయడానికి బాధ్యత వహించే సీక్వెన్సర్‌ను అమలు చేస్తుంది, కానీ వారు దీర్ఘకాలంలో దానిని వికేంద్రీకరించాలని కోరుకుంటున్నారు. Optimism మరొక విధానాన్ని ఇష్టపడుతుంది, ఇక్కడ లావాదేవీల క్రమం — మరియు తద్వారా MEV — నిర్దిష్ట కాల వ్యవధికి ఇతర పక్షాలకు వేలం వేయబడుతుంది.

ZK రోల్అప్‌లు (13:10)

ఎథీరియం కమ్యూనిటీ ఎక్కువగా ఆశావాద రోల్అప్‌లపై దృష్టి సారిస్తున్నట్లు కనిపిస్తున్నప్పటికీ — కనీసం స్వల్పకాలంలో — ZK రోల్అప్‌లపై పనిచేస్తున్న ప్రాజెక్ట్‌లు కూడా చాలా వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్నాయి.

Loopring దాని ఎక్స్ఛేంజ్ మరియు చెల్లింపు ప్రోటోకాల్‌ను స్కేల్ చేయడానికి ZK రోలప్ సాంకేతికతను ఉపయోగిస్తుంది. Hermez మరియు ZKTube ZK రోల్అప్‌లను ఉపయోగించి చెల్లింపులను స్కేల్ చేయడంపై పని చేస్తున్నాయి, Hermez EVM-అనుకూల ZK రోలప్‌ను కూడా నిర్మిస్తోంది. Aztec వారి ZK రోలప్ సాంకేతికతకు గోప్యత లక్షణాలను తీసుకురావడంపై దృష్టి సారిస్తోంది.

StarkWare-ఆధారిత రోల్అప్‌లు ఇప్పటికే DeversiFi, Immutable X మరియు dYdX వంటి ప్రాజెక్ట్‌ల ద్వారా విస్తృతంగా ఉపయోగించబడుతున్నాయి. ఇంతకు ముందు చెప్పినట్లుగా, zkSync EVM-అనుకూల వర్చువల్ మెషీన్‌పై పని చేస్తోంది, ఇది Solidityలో వ్రాయబడిన ఏదైనా ఏకపక్ష స్మార్ట్ కాంట్రాక్ట్‌లకు పూర్తిగా మద్దతు ఇవ్వగలదు.

వికేంద్రీకృత ఫైనాన్స్ (DeFi) (14:02)

వికేంద్రీకృత ఫైనాన్స్ (DeFi)పై కూడా రోల్అప్‌లు పెద్ద ప్రభావాన్ని చూపాలి. అధిక లావాదేవీల ఫీజుల కారణంగా గతంలో ఎథీరియంపై లావాదేవీలు చేయలేని వినియోగదారులు తదుపరిసారి నెట్‌వర్క్ కార్యాచరణ ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు పర్యావరణ వ్యవస్థలో ఉండగలుగుతారు. రోల్అప్‌లు చౌకైన లావాదేవీలు మరియు వేగవంతమైన నిర్ధారణ సమయం అవసరమయ్యే కొత్త రకం అప్లికేషన్‌లను కూడా ప్రారంభిస్తాయి — ఇవన్నీ ఎథీరియం ఏకాభిప్రాయం ద్వారా పూర్తిగా సురక్షితం చేయబడతాయి. రోల్అప్‌లు DeFi కోసం మరొక అధిక-వృద్ధి కాలాన్ని ప్రేరేపించవచ్చని తెలుస్తోంది.

సవాళ్లు (14:29)

అయితే, రోల్అప్‌ల విషయానికి వస్తే కొన్ని సవాళ్లు ఉన్నాయి. కూర్పు సామర్థ్యం వాటిలో ఒకటి — బహుళ ప్రోటోకాల్‌లను ఉపయోగించే లావాదేవీని కంపోజ్ చేయడానికి, వాటన్నింటినీ ఒకే రోలప్‌లో అమలు చేయాల్సి ఉంటుంది.

మరొక సవాలు విచ్ఛిన్నమైన ద్రవ్యత. మొత్తం ఎథీరియం పర్యావరణ వ్యవస్థలోకి కొత్త డబ్బు రాకుండా, యూనిస్వాప్ లేదా Aave వంటి ప్రోటోకాల్‌లలో లేయర్ 1లో ఉన్న ప్రస్తుత ద్రవ్యత లేయర్ 1 మరియు బహుళ రోలప్ అమలుల మధ్య భాగస్వామ్యం చేయబడుతుంది. తక్కువ ద్రవ్యత అంటే సాధారణంగా అధిక స్లిప్పేజ్ మరియు అధ్వాన్నమైన వాణిజ్య అమలు.

దీని అర్థం సహజంగానే విజేతలు మరియు ఓడిపోయేవారు ఉంటారు. ప్రస్తుతానికి, ఉన్న ఎథీరియం పర్యావరణ వ్యవస్థ అన్ని స్కేలింగ్ పరిష్కారాలను ఉపయోగించుకునేంత పెద్దది కాదు. ఇది దీర్ఘకాలంలో మారవచ్చు — మరియు బహుశా మారుతుంది — కానీ స్వల్పకాలంలో, కొన్ని రోల్అప్‌లు మరియు ఇతర స్కేలింగ్ పరిష్కారాలు ఘోస్ట్ టౌన్‌లుగా మారడాన్ని మనం చూడవచ్చు. భవిష్యత్తులో, వినియోగదారులు పూర్తిగా ఒక రోలప్ పర్యావరణ వ్యవస్థలో జీవించడం మరియు ప్రధాన ఎథీరియం చైన్ మరియు ఇతర స్కేలింగ్ పరిష్కారాలతో ఎక్కువ కాలం పాటు ఇంటరాక్ట్ కాకపోవడాన్ని కూడా మనం చూడవచ్చు.

సైడ్‌చెయిన్‌లకు ముప్పు (15:44)

రోల్అప్‌ల గురించి చర్చిస్తున్నప్పుడు చాలా తరచుగా వచ్చే ఒక ప్రశ్న ఏమిటంటే అవి సైడ్‌చెయిన్‌లకు ముప్పుగా ఉన్నాయా అనేది. ఎథీరియం పర్యావరణ వ్యవస్థలో సైడ్‌చెయిన్‌లు ఇప్పటికీ వాటి స్థానాన్ని కలిగి ఉంటాయి. లేయర్ 2లో లావాదేవీల ఖర్చు లేయర్ 1 కంటే చాలా తక్కువగా ఉన్నప్పటికీ, గేమ్‌లు మరియు ఇతర అధిక-వాల్యూమ్ యాప్‌ల వంటి నిర్దిష్ట రకాల అప్లికేషన్‌లను దూరం చేసేంత ఎక్కువగా ఇది ఉండే అవకాశం ఉంది. ఎథీరియం షార్డింగ్‌ను ప్రవేశపెట్టినప్పుడు ఇది మారవచ్చు, కానీ అప్పటికి సైడ్‌చెయిన్‌లు దీర్ఘకాలం మనుగడ సాగించడానికి తగినంత నెట్‌వర్క్ ప్రభావాన్ని సృష్టించవచ్చు.

అలాగే, రోల్అప్‌లపై ఫీజులు సైడ్‌చెయిన్‌ల కంటే ఎక్కువగా ఉంటాయి ఎందుకంటే ప్రతి రోలప్ బ్యాచ్ ఇప్పటికీ ఎథీరియం బ్లాక్ స్పేస్ కోసం చెల్లించాల్సి ఉంటుంది. ఎథీరియం కమ్యూనిటీ ఎథీరియం స్కేలింగ్ వ్యూహంలో రోల్అప్‌లపై భారీ దృష్టి పెడుతుంది — కనీసం స్వల్పకాలికం నుండి మధ్యకాలికం వరకు మరియు బహుశా ఇంకా ఎక్కువ కాలం.