DeFi: finansın geleceği açıklandı

Finematics tarafından hazırlanan, merkeziyetsiz finansın (DeFi) geleceğini kapsayan, onu mevcut finansal sistemle karşılaştıran, DeFi'ın çözdüğü sorunları, büyüme metriklerini ve Ethereum üzerinde paralel bir finansal ekosistem yaratma şansı olup olmadığını inceleyen bir açıklayıcı.

Bu transkript, Finematics tarafından yayımlanan orijinal video transkriptinin (opens in a new tab) erişilebilir bir kopyasıdır. Okunabilirliği artırmak için hafifçe düzenlenmiştir.

Bir asırlık finansal inovasyon (0:00)

Bugün bildiğimiz finansal sistem, onlarca yıllık teknolojik gelişmelerden geçti. Finansı daha verimli hale getirmeye yönelik ilk girişimler, 1920'lerde hesap makinelerinin ve delikli kartların tanıtılmasıyla başladı. Bunu, 1950'lerde ve sonrasında bankacılık sistemini önemli ölçüde hızlandıran ana bilgisayarların yükselişi izledi.

Bir sonraki devrim, 1970'lerde popüler olmaya başlayan ATM'lerin ve kredi kartlarının icadıydı. Yine 1970'lerde, finansal sistemin bir diğer önemli unsuru olan borsa, radikal bir dönüşümden geçmeye başladı. Manuel emir girişleri ve gürültülü işlem salonları yavaş yavaş yerini bilgisayarlara ve algoritmalara bırakmaya başladı.

1990'lardan itibaren, internetin giderek daha fazla benimsenmesi sayesinde finansın bilgisayarlaştırılması büyük bir ivme kazandı. Banka hesaplarına erişmek, banka havalesi yapmak, hisse senedi almak; tüm bu işlemler artık kendi evimizin rahatlığında mümkündü.

Ardından fintek devrimi geldi. PayPal, Robinhood, TransferWise, Revolut ve diğer fintek girişimleri, finansal olmayan diğer teknoloji şirketlerinden bilinen teknoloji odaklı yaklaşımı anladılar ve kullanıcılarına finansal hizmetlere sorunsuz erişim sundular; bu, hantal bankacılık kullanıcı arayüzleriyle karşılaştırıldığında tamamen farklı bir deneyimdi.

Geleneksel finansta sorunlar (2:09)

Bir asırlık inovasyonlara rağmen, finansal sistem mükemmel olmaktan çok uzaktır:

• Hisse senetleri, tahviller ve diğer finansal araçların uzlaşma işlemlerinin tamamlanması günler alır ve sürece dahil olan devasa miktarda insan sermayesi gerektirir
• Milyarlarca olmasa da milyonlarca insanı etkileyen kilit kararlar, ayrıcalıklı küçük bir grup tarafından kapalı kapılar ardında alınır
• Milyar dolarlık bankacılık skandalları, olaydan aylar hatta yıllar sonra gün yüzüne çıkar
• Uluslararası bankacılık ve para transferi hizmetleri söz konusu olduğunda devasa verimsizlikler ve yüksek maliyetler
• Dünya çapında banka hesabı olmayan milyarlarca insanla birlikte finansal hizmetlere eşitsiz erişim
• Bankaların sadece verimsiz süreçleri sürdürmek ve sürekli değişen bankacılık düzenlemelerine uyumlu olmak için binlerce çalışan işe alması
• Yeni oyuncular için giriş engelinin çok yüksek olması, devasa miktarda sermayeye erişim olmadan yeni bir finans şirketi kurmayı neredeyse imkansız hale getirerek inovasyonu boğması

Tüm finansal altyapı, her şirketin sıfırdan inşa etmesi gereken tescilli teknolojiler ve algoritmalarla oluşturulmuş silolanmış sistemlerden oluşur. Fintek şirketleri tarafından sağlanan güzel kullanıcı arayüzleri, yalnızca finansal sistemin eski ve verimsiz temeller üzerine inşa edildiği gerçeğini gizler. Kullanıcı için anında gerçekleşiyormuş gibi görünen bir şeyin arka planda tamamen işlenmesi günler alabilir. Üstelik, finansal sistemin omurgası ana bilgisayarların tanıtılmasından bu yana pek gelişmemiştir.

İşte tam da bu yüzden yeni bir şeye ihtiyacımız var; bu sorunların bazılarını çözebilecek daha iyi bir şeye.

DeFi nedir? (3:58)

İşte merkeziyetsiz finans (DeFi) burada devreye giriyor. Eski ve verimsiz altyapıya güvenmek yerine DeFi, yeni bir finansal sistem inşa etmek için kriptografi, merkeziyetsizlik ve Blokzincir gücünden yararlanır. Ödemeler, borç verme, borç alma ve alım satım gibi iyi bilinen finansal hizmetlere daha verimli, adil ve açık bir şekilde erişim sağlayabilen bir sistem.

• Verimli — karşı tarafların tutarsız yasa ve düzenlemelere sahip tamamen farklı coğrafi konumlarda olmasına bakılmaksızın tüm işlemler neredeyse anında uzlaşmaya varır. Çoğu DeFi protokolü, hiç insan müdahalesi olmadan veya minimum insan müdahalesiyle çalışabilir.
• Adil — tüm hizmetler tamamen izinsiz ve sansüre dirençlidir. İzinsizdir, çünkü tarayıcısı ve internet bağlantısı olan herkes bunlara erişebilir. Belge doğrulaması yoktur, gelir tablosu sunmaya gerek yoktur. Milliyet veya ırk önemli değildir; herkese tamamen aynı şekilde davranılır. Sansüre dirençlidir, çünkü başka hiçbir taraf bu hizmetlere erişimimizi engelleyemez. Birden fazla kötü niyetli aktör bile yeterince merkeziyetsiz bir sistemin kurallarını değiştiremez.
• Açık — herkes yeni bir DeFi uygulaması geliştirebilir ve ekosisteme katkıda bulunabilir. Geleneksel finansın aksine, yeni uygulamalar mevcut protokollerden yararlanabilir ve mevcut çözümlerin üzerine inşa edilebilir. Üstelik, Blokzincir üzerinde her şey şeffaf ve görünürdür; işlem hacmi, ödenmemiş kredilerin sayısı, toplam borç, tüm bunlar Blokzincir üzerinde güvenilir bir şekilde kontrol edilebilir. Daha da iyisi, bu rakamlar üzerinde oynama yapılamaz.

Tüm bunlar Bitcoin ve Ethereum'un ve bunların temelindeki teknolojilerin icadı sayesinde mümkündür. Özellikle, bir akıllı sözleşme platformu olarak Ethereum, herhangi bir keyfi finansal uygulamanın oluşturulmasına olanak tanır. Bu özellikleri nedeniyle Ethereum, DeFi faaliyetlerinin büyük çoğunluğu için başvurulan Blokzincir haline gelmiştir.

DeFi büyüme metrikleri (6:18)

Merkeziyetsiz finans (DeFi) son zamanlarda muazzam bir büyüme yaşıyor. Bazı temel metrikler:

Kilitlenmiş toplam değer (tvl) — bu, borç verme platformları, merkeziyetsiz borsalar veya türev protokolleri gibi çeşitli DeFi protokollerinde kilitlenmiş tüm token'ların değerini temsil eder. Bu rakam Nisan 2020'de bir milyar doların altındayken Şubat 2021'de 32 milyar doların üzerine çıkmıştır.

Merkeziyetsiz borsalardaki işlem hacmi, Nisan 2020'de yaklaşık yarım milyar dolardan Ocak 2021'de 50 milyar doların üzerine çıkarak 100 katlık bir artış göstermiştir.

Ethereum üzerinde uzlaşmaya varılan toplam değer 2020'de bir trilyon doların üzerine çıkarak PayPal'ı geride bıraktı.

Bu sadece oldukça değişken olabilen kripto para birimleriyle sınırlı değildir. ABD doları gibi itibari para birimlerinin değerini takip eden sabitcoin'ler de DeFi ekosisteminde muazzam bir büyüme yaşadı. DeFi'da popüler bir sabitcoin olan USDC'nin piyasa değeri, Nisan 2020'de bir milyar doların altındayken 2021'de altı milyar doların üzerine çıktı. DAI, Nisan 2020'de 100 milyon doların altındayken 2021'de neredeyse iki milyar dolara ulaştı.

DeFi'ın çözdüğü gerçek dünya sorunları (8:00)

Merkeziyetsiz finansın (DeFi) değer önerisini daha da iyi anlamak için, geleneksel finansta sık karşılaşılan birkaç sorunu inceleyelim ve bunların DeFi'da nasıl çözülebileceğini görelim.

Ünlü GameStop efsanesi: GameStop hissesinin (GME) bazı serbest fonlar tarafından aşırı derecede açığa satıldığını keşfettikten sonra, popüler bir Reddit grubu olan WallStreetBets kullanıcıları, bunun bir açığa satış sıkıştırması (short squeeze) başlatabileceğine inandıkları için GME satın almaya başladılar. Bir noktada, Robinhood ve diğer birkaç hisse senedi komisyoncusu, GME ve diğer birkaç hisse senedini satın alma olasılığını devre dışı bırakmak gibi tartışmalı bir karar aldı. Böyle bir durum Uniswap gibi merkeziyetsiz bir borsada asla mümkün olmazdı. Platformun alım satım yeteneklerini devre dışı bırakabilecek veya değiştirebilecek hiç kimse yoktur. Kullanıcılar adına karar veren tek bir otorite yoktur. DeFi, alım satıma erişimi demokratikleştirir.

Bu durum başka bir sorunu ortaya koyuyor: kapalı kapılar ardında alınan kararlar. Bir grup insanın alım satımı durdurmaya karar vermesi veya bir grup bankacının milyonlarca insan için en iyi faiz oranının ne olduğuna karar vermesi. DeFi'da faiz oranları, protokol tarafından yapılandırılan belirli varlıkların arz, talep ve risk parametrelerine göre otomatik olarak ayarlanır. Bazı DeFi borç verme platformları belirli risk parametrelerinin değiştirilmesine izin verse bile, tüm kararlar herkese açıktır ve değişiklikler protokolü yöneten birden fazla kişi tarafından oylanır.

Peki ya dünyanın öbür ucuna para göndermek için bir banka transferi değerinin yüzde 10 ila 30'unu ödemeye ne demeli? DeFi'da, USD tabanlı sabitcoin'leri bu maliyetin çok küçük bir kısmına gönderebilirsiniz. Daha da iyisi, saniyeler içinde ulaşırlar. Farklı varlıkların uzlaşma süresinin günler yerine saniyelerle ölçülmesiyle, karşı taraf riski önemli ölçüde azalır.

Muhasebe — her kayıt Blokzincir üzerinde herkese açık olarak bulunur, bu nedenle muhasebe son derece kolaylaşır ve büyük olasılıkla tamamen otomatikleştirilebilir. Bu, ihtiyaç duyulan insan sermayesini önemli ölçüde azaltabilir.

Finansal hizmetlere eşit erişim — bir DeFi protokolü kim olduğunuzu umursamaz. Sadece herkes için tamamen aynı olan önceden tanımlanmış kuralları izler.

DeFi'ın zorlukları (10:48)

DeFi bize benzersiz bir değer önerisi sunsa da, kendi zorluklarını da beraberinde getirir. Artık varlıklarına gerçekten sahip olan ve onları güvenli bir şekilde sakladıklarından emin olmak zorunda olan kullanıcılara daha fazla sorumluluk getirir. Özellikle yeni DeFi protokolleriyle etkileşime girerken burada size yol gösterecek pek kimse yoktur.

Hala belirli düzenleyici riskler bulunmaktadır. KYC veya AML gibi şeyler DeFi protokollerinin kendisinde uygulanamasa da, düzenleyiciler cüzdan sağlayıcılarını veya belirli protokollerden sorumlu geliştirici ekiplerini kullanıcı arayüzlerine KYC gereksinimleri eklemeye zorlayabilir.

Ölçeklendirme, ele alınması gereken bir diğer sorundur. DeFi'ın popülaritesi, Ethereum'da blok alanı için muazzam bir talebe yol açtı ve bu da kullanıcılar için yüksek gaz ücretleriyle sonuçlandı. 10 dolarlık veya hatta 50 dolarlık Uniswap işlem maliyetlerini duymak alışılmadık bir durum değildir. Ölçeklendirme halihazırda Eth2 ve katman 2 (l2) ölçeklendirme çözümleri tarafından ele alınmaktadır.

Hack'ler, DeFi alanının bir başka zorluğudur ve belirli protokolleri, özellikle de yenilerini riskli hale getirir. Çeşitli DeFi protokolleri ayrıca farklı yönetişim modellerini araştırıyor, ancak balinalar ve seçmen ilgisizliği yaygın sorunlardan bazılarıdır.

Teminatsız krediler ve ipotekler, geleneksel finansın DeFi'da uygulanması biraz daha zor olan büyük alanlarıdır. Neyse ki, Aave gibi kredi yetki devri ve tokenize edilmiş ipotekler gibi farklı olasılıkları araştıran protokoller halihazırda mevcuttur.

Finansın geleceği (12:38)

Zorluklara rağmen DeFi, sıfırdan bire benzersiz bir inovasyondur ve bu zorlukların bazılarını çözmek sadece an meselesidir. Peki DeFi bu muazzam hızda inovasyon yapmaya ve büyümeye devam ederse geleneksel finansa ne olacak?

Geleneksel finansın hızla uyum sağlaması gerekecek, aksi takdirde yavaş yavaş önemsizleşme riskini alıyorlar. Diğer tüm büyük teknolojik değişikliklerde olduğu gibi, bunlar genellikle yavaş yavaş, sonra aniden gerçekleşir. Muhtemelen çok yakında bazı mevcut şirketlerin DeFi'ın olanaklarından yararlanmaya çalıştığını göreceğiz; örneğin, likiditeden yararlanarak veya DeFi protokollerinde daha uygun faiz oranlarına erişerek. Bu büyük olasılıkla halihazırda kripto ile ilgilenen fintek şirketleriyle başlayacak, ancak birkaç yıl içinde bankaların DeFi kullandığını görmek şaşırtıcı olmaz.

Gelecekte DeFi'a geçmekten önemli ölçüde fayda sağlayabilecek birçok geleneksel finans alanı da var. Örnek olarak, şirketler borsada halka açılmak yerine menkul kıymet token'ları ihraç edebilir ve küresel olarak erişilebilir likiditeden yararlanabilirler. Üstelik, bu token'lara yatırım yapan kişiler bunları borç verebilir ve yatırımlarından ekstra getiri elde edebilir veya kredi almak için teminat olarak kullanabilirler.

DeFi'ın finansal sistemin yeni omurgası olması da çok muhtemeldir. Basit kullanıcı arayüzleriyle, çoğu insan muhtemelen onu kullandığını bile bilmeyecek, tıpkı geleneksel alım satım uygulamalarının arka planında neler olup bittiğini bilmedikleri gibi. O noktada DeFi sadece finans haline gelecek; daha verimli, adil ve açık finans.