प्रमुख मजकुराकडे जा

पृष्ठ अखेरचे अद्यतनित: 23 फेब्रुवारी, 2026

Ethereum चा ऊर्जा खर्च

इथरियम एक हिरवा ब्लॉकचेन आहे. Ethereum ची प्रूफ-ऑफ-स्टेक सहमती यंत्रणा नेटवर्क सुरक्षित करण्यासाठी ऊर्जेऐवजी ETH वापरते. संपूर्ण जागतिक नेटवर्कवर Ethereum चा ऊर्जेचा वापर अंदाजे ~0.0026 TWh/yr (opens in a new tab) आहे.

Ethereum साठी ऊर्जेच्या वापराचा अंदाज CCRI (Crypto Carbon Ratings Institute) (opens in a new tab) च्या अभ्यासातून आला आहे. त्यांनी Ethereum नेटवर्कच्या विजेच्या वापराचे आणि कार्बन फूटप्रिंटचे बॉटम-अप अंदाज तयार केले (अहवाल पहा (opens in a new tab)). त्यांनी विविध हार्डवेअर आणि क्लायंट सॉफ्टवेअर कॉन्फिगरेशनसह वेगवेगळ्या नोड्सचा वीज वापर मोजला. नेटवर्कच्या वार्षिक वीज वापरासाठी अंदाजित 2,601 MWh (0.0026 TWh) हे प्रादेशिक-विशिष्ट कार्बन तीव्रता घटक लागू केल्यावर 870 टन CO2e च्या वार्षिक कार्बन उत्सर्जनाशी संबंधित आहे. जेव्हा नोड्स नेटवर्कमध्ये प्रवेश करतात आणि बाहेर पडतात तेव्हा हे मूल्य बदलते - आपण Cambridge Blockchain network Sustainability Index (opens in a new tab) द्वारे 7-दिवसांच्या सरासरी अंदाजाचा वापर करून याचा मागोवा ठेवू शकता (लक्षात घ्या की ते त्यांच्या अंदाजांसाठी थोडी वेगळी पद्धत वापरतात - तपशील त्यांच्या साइटवर उपलब्ध आहेत).

इथरियमच्या उर्जेच्या वापराचे संदर्भ देण्यासाठी, आम्ही काही इतर उत्पादने आणि उद्योगांसाठी वार्षिक अंदाजांची तुलना करू शकतो. हे आम्हाला Ethereum साठी अंदाज जास्त आहे की कमी हे चांगल्या प्रकारे समजून घेण्यास मदत करते.

TWh/yr मध्ये वार्षिक ऊर्जा वापर

वरील चार्ट इतर अनेक उत्पादने आणि उद्योगांच्या तुलनेत इथरियमसाठी TWh/yr मध्ये अंदाजे ऊर्जा वापर प्रदर्शित करतो. प्रदान केलेले अंदाज सार्वजनिकरीत्या उपलब्ध माहितीवरून घेतलेले आहेत, जुलै 2023 मध्ये ऍक्सेस केले गेले आहेत, खालील तक्त्यामध्ये उपलब्ध स्त्रोतांच्या लिंकसह.

वार्षिक ऊर्जा वापर (TWh)PoS Ethereum शी तुलनास्रोत
जागतिक डेटा केंद्रे१९०73,000xस्रोत (opens in a new tab)
बिटकॉइन14953,000xस्रोत (opens in a new tab)
गोल्ड माइनिंग13150,000xस्रोत (opens in a new tab)
यूएसए मध्ये गेमिंग*3413,000xस्रोत (opens in a new tab)
PoW इथरियम218,100xस्रोत (opens in a new tab)
Google197,300xस्रोत (opens in a new tab)
Netflix०.४५७176xस्रोत (opens in a new tab)
PayPal0.26100xस्रोत (opens in a new tab)
एअर बीएनबी0.028xस्रोत (opens in a new tab)
PoS इथरियम०.००२६1xस्रोत (opens in a new tab)

*पीसी, लॅपटॉप आणि गेमिंग कन्सोल सारख्या अंतिम वापरकर्त्याच्या डिव्हाइसेसचा समावेश आहे.

ऊर्जेच्या वापरासाठी अचूक अंदाज मिळवणे क्लिष्ट आहे, विशेषत: जे मोजले जात आहे ते एक जटिल पुरवठा साखळी किंवा उपयोजन तपशील आहे जे त्याच्या कार्यक्षमतेवर परिणाम करतात. उदाहरणार्थ, Netflix आणि Google साठी ऊर्जेच्या वापराचे अंदाज यावर अवलंबून बदलतात की त्यात केवळ त्यांच्या सिस्टीमची देखरेख करण्यासाठी आणि वापरकर्त्यांना सामग्री वितरीत करण्यासाठी वापरलेल्या ऊर्जेचा समावेश आहे (थेट खर्च) की त्यात सामग्री तयार करणे, कॉर्पोरेट कार्यालये चालवणे, जाहिरात करणे इत्यादीसाठी आवश्यक खर्चाचा समावेश आहे (अप्रत्यक्ष खर्च). अप्रत्यक्ष खर्चामध्ये टीव्ही, संगणक आणि मोबाईल यांसारख्या अंतिम वापरकर्त्याच्या उपकरणांवर सामग्री वापरण्यासाठी आवश्यक ऊर्जा देखील समाविष्ट असू शकते.

वरील अंदाज परिपूर्ण तुलना नाहीत. अप्रत्यक्ष खर्चाची रक्कम स्त्रोतानुसार बदलते आणि क्वचितच अंतिम-वापरकर्ता उपकरणांमधून ऊर्जा समाविष्ट करते. प्रत्येक अंतर्निहित स्त्रोतामध्ये काय मोजले जात आहे याबद्दल अधिक तपशील समाविष्ट आहेत.

वरील सारणी आणि तक्त्यामध्ये बिटकॉइन आणि कामाचा पुरावा इथरियमशी तुलना देखील समाविष्ट आहे. हे लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे की कार्य-प्रूफ नेटवर्क्सचा ऊर्जा वापर स्थिर नाही आणि दिवसेंदिवस बदलतो. स्त्रोतांदरम्यान अंदाज देखील मोठ्या प्रमाणात बदलू शकतात. हा विषय केवळ वापरलेल्या ऊर्जेच्या प्रमाणावरच नव्हे, तर त्या ऊर्जेचे स्रोत आणि संबंधित नैतिकतेवरही सूक्ष्म चर्चेला (opens in a new tab) सुरुवात करतो. ऊर्जेचा वापर पर्यावरणीय पायाच्या ठशांशी अचूकपणे मॅप करणे आवश्यक नाही कारण भिन्न प्रकल्प वेगवेगळ्या ऊर्जा स्त्रोतांचा वापर करू शकतात, ज्यामध्ये नूतनीकरणक्षमतेच्या कमी किंवा जास्त प्रमाणात समावेश आहे. उदाहरणार्थ, Cambridge Bitcoin Electricity Consumption Index (opens in a new tab) सूचित करतो की Bitcoin नेटवर्कची मागणी सैद्धांतिकदृष्ट्या गॅस फ्लेअरिंग किंवा विजेद्वारे समर्थित असू शकते जी अन्यथा ट्रान्समिशन आणि डिस्ट्रिब्युशनमध्ये वाया गेली असती. इथरियमचा टिकाऊपणाचा मार्ग म्हणजे नेटवर्कचा ऊर्जा-भुकेलेला भाग हिरव्या पर्यायाने बदलणे.

आपण Cambridge Blockchain Network Sustainability Index साइट (opens in a new tab) वर अनेक उद्योगांसाठी ऊर्जा वापर आणि कार्बन उत्सर्जन अंदाज ब्राउझ करू शकता.

प्रति-व्यवहार अंदाज

अनेक लेख ब्लॉकचेनसाठी "प्रति-व्यवहार" ऊर्जा खर्चाचा अंदाज लावतात. हे दिशाभूल करणारे असू शकते कारण ब्लॉक प्रस्तावित करण्यासाठी आणि त्याचे प्रमाणीकरण करण्यासाठी लागणारी ऊर्जा त्यातील व्यवहारांच्या संख्येपेक्षा स्वतंत्र असते. ऊर्जा खर्चाच्या प्रति-व्यवहार युनिटचा अर्थ असा होतो की कमी व्यवहारांमुळे ऊर्जा खर्च कमी होईल आणि उलट, जे तसे नाही. तसेच, ब्लॉकचेनचे व्यवहार थ्रूपुट कसे परिभाषित केले जाते याबद्दल प्रति-व्यवहार अंदाज अतिशय संवेदनशील असतात आणि मूल्य मोठे किंवा लहान वाटण्यासाठी या व्याख्येमध्ये बदल केला जाऊ शकतो.

उदाहरणार्थ, Ethereum वर, व्यवहार थ्रुपुट केवळ बेस लेयरचाच नाही - तर तो त्याच्या सर्व "लेयर 2" रोलअपच्या व्यवहार थ्रुपुटची बेरीज देखील आहे. लेयर 2 सामान्यत: गणनेमध्ये समाविष्ट केले जात नाहीत, परंतु सिक्वेन्सर (लहान) द्वारे वापरल्या जाणाऱ्या अतिरिक्त उर्जेचा आणि त्यांनी प्रक्रिया केलेल्या (मोठ्या) व्यवहारांची संख्या लक्षात घेतल्यास प्रति-व्यवहार अंदाज मोठ्या प्रमाणात कमी होईल. हे एक कारण आहे की प्लॅटफॉर्मवर प्रति-व्यवहार ऊर्जा वापराची तुलना दिशाभूल करणारी असू शकते.

Ethereum चे कार्बन कर्ज

इथरियमचा उर्जा खर्च खूप कमी आहे, परंतु हे नेहमीच होत नाही. इथरियमने मूळतः प्रूफ-ऑफ-वर्कचा वापर केला ज्याचा सध्याच्या प्रूफ-ऑफ-स्टेक यंत्रणेपेक्षा पर्यावरणीय खर्च जास्त होता.

अगदी सुरुवातीपासूनच, इथरियमने प्रूफ-ऑफ-स्टेक आधारित एकमत यंत्रणा कार्यान्वित करण्याची योजना आखली, परंतु सुरक्षितता आणि विकेंद्रीकरणाचा त्याग न करता असे केल्याने अनेक वर्षे केंद्रित संशोधन आणि विकास झाला. त्यामुळे, नेटवर्क सुरू करण्यासाठी कामाचा पुरावा यंत्रणा वापरण्यात आली. कामाच्या पुराव्यासाठी खाण कामगारांनी त्यांचे संगणकीय हार्डवेअर मूल्य मोजण्यासाठी, प्रक्रियेत ऊर्जा खर्च करणे आवश्यक आहे.

द मर्जच्या आधी आणि नंतरच्या Ethereum च्या ऊर्जेच्या वापराची तुलना; डावीकडे आयफेल टॉवर (330 मीटर उंच) द मर्ज पूर्वीच्या उच्च ऊर्जा वापराचे प्रतीक आहे आणि उजवीकडे 4 सेमी उंच छोटी लेगो आकृती द मर्ज नंतरच्या ऊर्जा वापरामध्ये झालेल्या नाट्यमय घटीचे प्रतिनिधित्व करते

CCRI चा अंदाज आहे की द मर्जने Ethereum चा वार्षिक वीज वापर 99.988% पेक्षा जास्त कमी केला आहे. त्याचप्रमाणे, Ethereum चा कार्बन फूटप्रिंट अंदाजे 99.992% ने कमी झाला (11,016,000 वरून 870 टन CO2e पर्यंत). या दृष्टीकोनातून सांगायचे तर, उत्सर्जनातील घट म्हणजे आयफेल टॉवरच्या उंचीवरून लहान प्लास्टिकच्या खेळण्यांच्या आकृतीपर्यंत जाण्यासारखे आहे, जसे की वरील आकृतीमध्ये स्पष्ट केले आहे. परिणामी, नेटवर्क सुरक्षित करण्याचा पर्यावरणीय खर्च खूपच कमी झाला आहे. त्याच वेळी, नेटवर्कची सुरक्षा सुधारली असल्याचे मानले जाते.

एक ग्रीन ॲप्लिकेशन लेयर

Ethereum चा ऊर्जेचा वापर खूप कमी असला तरी, Ethereum वर एक भरीव, वाढणारा आणि अत्यंत सक्रिय रिजनरेटिव्ह फायनान्स (ReFi) समुदाय तयार होत आहे. ReFi ऍप्लिकेशन्स आर्थिक ऍप्लिकेशन्स तयार करण्यासाठी DeFi घटकांचा वापर करतात ज्यात सकारात्मक बाह्य गोष्टींचा पर्यावरणाला फायदा होतो. ReFi हे एका व्यापक "solarpunk" (opens in a new tab) चळवळीचा भाग आहे जे Ethereum शी जवळून संरेखित आहे आणि तांत्रिक प्रगती व पर्यावरण संवर्धन यांची सांगड घालण्याचे उद्दिष्ट ठेवते. इथरियमचे विकेंद्रित, परवानगीहीन आणि संमिश्र स्वरूप हे ReFi आणि सोलरपंक समुदायांसाठी आदर्श आधार स्तर बनवते.

Gitcoin (opens in a new tab) सारखे Web3 नेटिव्ह सार्वजनिक वस्तू निधीकरण प्लॅटफॉर्म Ethereum च्या ॲप्लिकेशन लेयरवर पर्यावरण-जागरूक निर्मितीला उत्तेजन देण्यासाठी क्लायमेट राउंड चालवतात. या उपक्रमांच्या (आणि इतर, उदा., DeSci) विकासाद्वारे, Ethereum एक पर्यावरणीय आणि सामाजिक दृष्ट्या निव्वळ-सकारात्मक तंत्रज्ञान बनत आहे.

पुढील वाचन

पृष्ठ अखेरचे अद्यतन: 23 फेब्रुवारी, 2026

हा लेख उपयुक्त होता का?