इथेरियम ब्लॉकचेनच्या सर्व प्रमुख टप्पे, फोर्क्स आणि अपडेट्सची टाइमलाइन.
जेव्हा नेटवर्कमध्ये प्रमुख तांत्रिक अपग्रेड किंवा बदल करण्याची आवश्यकता असते तेव्हा फोर्क्स होतात – ते सहसा इथेरियम सुधारणा प्रस्ताव (EIPs) मधून उद्भवतात आणि प्रोटोकॉलचे "नियम" बदलतात.
जेव्हा पारंपारिक, मध्यवर्ती-नियंत्रित सॉफ्टवेअरमध्ये अपग्रेडची आवश्यकता असते, तेव्हा कंपनी अंतिम वापरकर्त्यासाठी फक्त एक नवीन आवृत्ती प्रकाशित करते. ब्लॉकचेन वेगळ्या प्रकारे कार्य करतात कारण त्यात कोणतीही मध्यवर्ती मालकी नसते. नवीन फोर्क नियमांची अंमलबजावणी करण्यासाठी इथेरियम क्लायंट्सनी त्यांचे सॉफ्टवेअर अपडेट करणे आवश्यक आहे. तसेच ब्लॉक निर्माते (प्रूफ-ऑफ-वर्क (PoW) जगात मायनर्स, प्रूफ-ऑफ-स्टेक (PoS) जगात प्रमाणक) आणि नोड्सनी नवीन नियमांनुसार ब्लॉक्स तयार करणे आणि प्रमाणित करणे आवश्यक आहे. सहमती यंत्रणांबद्दल अधिक
या नियमांमधील बदलांमुळे नेटवर्कमध्ये तात्पुरती फूट पडू शकते. नवीन किंवा जुन्या नियमांनुसार नवीन ब्लॉक्स तयार केले जाऊ शकतात. फोर्क्सवर सहसा वेळेपूर्वीच एकमत होते जेणेकरून क्लायंट्स एकमताने बदल स्वीकारतात आणि अपग्रेड्ससह असलेला फोर्क मुख्य चेन बनतो. तथापि, दुर्मिळ प्रकरणांमध्ये, फोर्क्सवरील मतभेदांमुळे नेटवर्क कायमचे विभागले जाऊ शकते – विशेषतः DAO फोर्कसह इथेरियम क्लासिकची निर्मिती.
इथेरियमचा आधार असलेले सॉफ्टवेअर दोन भागांनी बनलेले आहे, ज्यांना आणि म्हणून ओळखले जाते.
अंमलबजावणी अपग्रेडचे नामकरण
2021 पासून, अंमलबजावणी स्तर अपग्रेड्सना कालक्रमानुसार मागील Devcon आणि Devconnect ठिकाणांच्या (opens in a new tab) शहरांच्या नावांनुसार नावे दिली जातात:
| अपग्रेडचे नाव | Devcon(nect) वर्ष | Devcon क्रमांक | अपग्रेडची तारीख |
|---|---|---|---|
| बर्लिन | 2014 | 0 | 15 एप्रिल 2021 |
| लंडन | 2015 | I | 5 ऑगस्ट 2021 |
| शांघाय | 2016 | II | 12 एप्रिल 2023 |
| कान्कुन | 2017 | III | 13 मार्च 2024 |
| प्राग | 2018 | IV | 7 मे 2025 |
| ओसाका | 2019 | V | 3 डिसेंबर 2025 |
| अॅमस्टरडॅम | 2022 | Devconnect | TBD - पुढील |
| बोगोटा | 2022 | VI | TBD |
| इस्तंबूल | 2023 | Devconnect | TBD |
| बँकॉक | 2024 | VII | TBD |
| ब्युनोस आयर्स | 2025 | Devconnect | TBD |
| मुंबई | 2026 | VIII | TBD |
सहमती अपग्रेडचे नामकरण
सुरू झाल्यापासून, सहमती स्तर अपग्रेड्सना वर्णक्रमानुसार सुरू होणाऱ्या अक्षरांसह खगोलीय ताऱ्यांची नावे दिली जातात:
| अपग्रेडचे नाव | अपग्रेडची तारीख |
|---|---|
| बीकन साखळी जेनेसिस | 1 डिसेंबर 2020 |
| अल्टेअर (opens in a new tab) | 27 ऑक्टोबर 2021 |
| बेलाट्रिक्स (opens in a new tab) | 6 सप्टेंबर 2022 |
| कपेला (opens in a new tab) | 12 एप्रिल 2023 |
| डेनेब (opens in a new tab) | 13 मार्च 2024 |
| इलेक्ट्रा (opens in a new tab) | 7 मे 2025 |
| फुलू (opens in a new tab) | 3 डिसेंबर 2025 |
| ग्लोआस (opens in a new tab) | TBD - पुढील |
| हेझे (opens in a new tab) | TBD |
एकत्रित नामकरण
अंमलबजावणी आणि सहमती अपग्रेड्स सुरुवातीला वेगवेगळ्या वेळी आणले गेले होते, परंतु 2022 मध्ये द मर्ज नंतर ते एकाच वेळी तैनात केले गेले आहेत. त्यामुळे, या अपग्रेड्सचा संदर्भ सोपा करण्यासाठी एकाच जोडलेल्या शब्दाचा वापर करून बोलचालीतील शब्द उदयास आले आहेत. याची सुरुवात शांघाय-कपेला अपग्रेडपासून झाली, ज्याला सामान्यतः "शापेला" म्हटले जाते, आणि पुढील अपग्रेड्ससह हे चालू आहे.
| अंमलबजावणी अपग्रेड | सहमती अपग्रेड | छोटे नाव |
|---|---|---|
| शांघाय | कपेला | "शापेला" |
| कान्कुन | डेनेब | "डेन्कन्" |
| प्राग | इलेक्ट्रा | "पेक्ट्रा" |
| ओसाका | फुलू | "फुसाका" |
| अॅमस्टरडॅम | ग्लोआस | "ग्लॅमस्टरडॅम" |
| बोगोटा | हेझे | "हेगोटा" |
काही विशेषतः महत्त्वाच्या मागील अपग्रेड्सबद्दलच्या माहितीवर थेट जा: बीकन साखळी; द मर्ज; आणि EIP-1559
भविष्यातील प्रोटोकॉल अपग्रेड्स शोधत आहात? इथेरियम रोडमॅपवरील आगामी अपग्रेड्सबद्दल जाणून घ्या.
2025
फुलू-ओसाका ("फुसाका")
प्राग-इलेक्ट्रा ("पेक्ट्रा")
प्राग-इलेक्ट्रा ("पेक्ट्रा") अपग्रेडमध्ये इथेरियम प्रोटोकॉलमधील अनेक सुधारणांचा समावेश होता, ज्याचा उद्देश सर्व वापरकर्ते, स्तर 2 (l2) नेटवर्क, स्टेकर आणि नोड ऑपरेटरसाठी अनुभव अधिक चांगला करणे हा होता.
चक्रवाढ प्रमाणक खात्यांसह स्टेकिंगला अपग्रेड मिळाले, आणि अंमलबजावणी रक्कम काढणे पत्ता वापरून स्टेक केलेल्या निधीवर सुधारित नियंत्रण मिळाले. EIP-7251 ने एकाच प्रमाणकासाठी कमाल प्रभावी शिल्लक 2048 पर्यंत वाढवली, ज्यामुळे स्टेकर्ससाठी भांडवली कार्यक्षमता सुधारली. EIP-7002 ने अंमलबजावणी खात्याला प्रमाणक क्रिया सुरक्षितपणे ट्रिगर करण्यास सक्षम केले, ज्यामध्ये निर्गमन करणे किंवा निधीचा काही भाग काढणे समाविष्ट आहे, ज्यामुळे ETH स्टेकर्सचा अनुभव सुधारला आणि नोड ऑपरेटर्सचे उत्तरदायित्व मजबूत करण्यात मदत झाली.
अपग्रेडचे इतर भाग नियमित वापरकर्त्यांसाठी अनुभव सुधारण्यावर केंद्रित होते. EIP-7702 ने नियमित नॉन-स्मार्ट-कॉन्ट्रॅक्ट खात्याला () स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्ट प्रमाणेच कोड कार्यान्वित करण्याची क्षमता दिली. यामुळे पारंपारिक इथेरियम खात्यांसाठी अमर्याद नवीन कार्यक्षमता खुली झाली, जसे की व्यवहार बॅचिंग, गॅस प्रायोजकत्व, पर्यायी प्रमाणीकरण, प्रोग्राम करण्यायोग्य खर्च नियंत्रणे, खाते पुनर्प्राप्ती यंत्रणा आणि बरेच काही.
उत्तम वापरकर्ता अनुभव:
- EIP-7702 - EOA खाते कोड सेट करणे
- EIP-7691 - ब्लॉब प्रक्रिया क्षमता वाढवणे
- EIP-7623 - कॉल डेटा किंमत वाढवणे
- EIP-7840 - EL कॉन्फिगरेशन फाइल्समध्ये ब्लॉब वेळापत्रक जोडणे
उत्तम स्टेकिंग अनुभव:
- EIP-7251 -
MAX_EFFECTIVE_BALANCEवाढवणे - EIP-7002 - अंमलबजावणी स्तर ट्रिगर करण्यायोग्य निर्गमन
- EIP-7685 - सामान्य हेतू अंमलबजावणी स्तर विनंत्या
- EIP-6110 - ऑनचेन प्रमाणक ठेवी पुरवणे
प्रोटोकॉल कार्यक्षमता आणि सुरक्षा सुधारणा:
- Pectra.wtf (opens in a new tab)
- पेक्ट्रा स्टेकिंगचा अनुभव कसा वाढवेल (opens in a new tab)
- इलेक्ट्रा अपग्रेड तपशील वाचा (opens in a new tab)
- प्राग-इलेक्ट्रा ("पेक्ट्रा") वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)
2024
कान्कुन-डेनेब ("डेन्कन्")
कान्कुन सारांश
कान्कुन अपग्रेडमध्ये इथेरियमच्या अंमलबजावणी स्तरावर सुधारणांचा एक संच समाविष्ट आहे, ज्याचा उद्देश डेनेब सहमती अपग्रेडच्या बरोबरीने स्केलेबिलिटी सुधारणे हा आहे.
विशेषतः यामध्ये EIP-4844 समाविष्ट आहे, ज्याला प्रोटो-डँकशार्डिंग म्हणून ओळखले जाते, जे स्तर २ (l2) रोलअप्ससाठी डेटा स्टोरेजचा खर्च लक्षणीयरीत्या कमी करते. हे डेटा "ब्लॉब्स" च्या परिचयाद्वारे साध्य केले जाते जे रोलअप्सना अल्प काळासाठी मुख्यनेटवर डेटा पोस्ट करण्यास सक्षम करते. याचा परिणाम स्तर २ (l2) रोलअप्सच्या वापरकर्त्यांसाठी लक्षणीयरीत्या कमी व्यवहार शुल्कात होतो.
डेनेब सारांश
डेनेब अपग्रेडमध्ये इथेरियमच्या सहमती मध्ये सुधारणांचा एक संच आहे ज्याचा उद्देश स्केलेबिलिटी सुधारणे हा आहे. हे अपग्रेड प्रोटो-डँकशार्डिंग (EIP-4844) सक्षम करण्यासाठी कान्कुन अंमलबजावणी अपग्रेड्सच्या बरोबरीने येते, तसेच बीकन साखळीमधील इतर सुधारणांसह.
पूर्व-व्युत्पन्न स्वाक्षरी केलेले "ऐच्छिक निर्गमन संदेश" आता कालबाह्य होत नाहीत, ज्यामुळे तृतीय-पक्ष नोड ऑपरेटरकडे त्यांचा निधी स्टेक करणाऱ्या वापरकर्त्यांना अधिक नियंत्रण मिळते. या स्वाक्षरी केलेल्या निर्गमन संदेशासह, स्टेकर्स कोणाचीही परवानगी न घेता कोणत्याही वेळी सुरक्षितपणे निर्गमन करण्याची आणि त्यांची रक्कम काढण्याची क्षमता राखून नोड ऑपरेशन प्रतिनिधीकडे सोपवू शकतात.
EIP-7514 नेटवर्कमध्ये सामील होऊ शकणाऱ्या प्रमाणकांचा "फेरबदल मर्यादा" दर प्रति पर्व 8 पर्यंत मर्यादित करून ETH च्या निर्गमनावर कडक निर्बंध आणते. ETH चे निर्गमन एकूण स्टेक केलेल्या ETH च्या प्रमाणात असल्याने, सामील होणाऱ्या प्रमाणकांची संख्या मर्यादित केल्याने नव्याने निर्गमित होणाऱ्या ETH च्या वाढीचा दर मर्यादित होतो, तसेच नोड ऑपरेटर्ससाठी हार्डवेअर आवश्यकता कमी करून विकेंद्रीकरणास मदत होते.
- डेनेब अपग्रेड तपशील वाचा (opens in a new tab)
- कान्कुन-डेनेब ("डेन्कन्") वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
2023
शांघाय-कॅपेला ("शापेला")
शांघाय सारांश
शांघाय अपग्रेडने अंमलबजावणी स्तरावर स्टेकिंग रक्कम काढण्याची सुविधा आणली. कॅपेला अपग्रेडच्या जोडीने, यामुळे ब्लॉक्सना रक्कम काढण्याच्या ऑपरेशन्स स्वीकारण्यास सक्षम केले, ज्यामुळे स्टेकर्सना त्यांचे ETH बीकन साखळीमधून अंमलबजावणी स्तरावर काढता येते.
कॅपेला सारांश
कॅपेला अपग्रेड हे सहमती स्तरावरील (बीकन साखळी) तिसरे मोठे अपग्रेड होते आणि त्याने स्टेकिंग रक्कम काढण्याची सुविधा सक्षम केली. कॅपेला हे अंमलबजावणी स्तर अपग्रेड, शांघाय, सोबत एकाच वेळी घडले आणि त्याने स्टेकिंग रक्कम काढण्याची कार्यक्षमता सक्षम केली.
या सहमती स्तर अपग्रेडने ज्या स्टेकर्सनी त्यांच्या सुरुवातीच्या ठेवीसोबत पैसे काढण्याची अधिकारपत्रे दिली नव्हती त्यांना ती देण्याची क्षमता आणली, ज्यामुळे रक्कम काढणे सक्षम झाले.
या अपग्रेडने स्वयंचलित खाते स्वीपिंग (account sweeping) कार्यक्षमता देखील प्रदान केली, जी कोणत्याही उपलब्ध बक्षीस देयकांसाठी किंवा पूर्ण रक्कम काढण्यासाठी प्रमाणक खात्यांवर सतत प्रक्रिया करते.
2022
पॅरिस (द मर्ज)
सारांश
पॅरिस अपग्रेडची सुरुवात प्रूफ-ऑफ-वर्क (PoW) ब्लॉकचेनने 58750000000000000000000 चे ओलांडल्यामुळे झाली. हे 15 सप्टेंबर 2022 रोजी 15537393 व्या ब्लॉकवर घडले, ज्यामुळे पुढील ब्लॉकवर पॅरिस अपग्रेड सुरू झाले. पॅरिस हे द मर्ज संक्रमण होते - त्याचे प्रमुख वैशिष्ट्य म्हणजे प्रूफ-ऑफ-वर्क (PoW) खनन अल्गोरिदम आणि संबंधित एकमत लॉजिक बंद करणे आणि त्याऐवजी प्रूफ-ऑफ-स्टेक (PoS) सुरू करणे हे होते. पॅरिस हे स्वतः अंमलबजावणी क्लायंट्स मधील एक अपग्रेड होते (सहमती स्तरावरील बेलाट्रिक्सच्या समतुल्य) ज्याने त्यांना त्यांच्या कनेक्ट केलेल्या सहमती क्लायंट्सकडून सूचना घेण्यास सक्षम केले. यासाठी अंतर्गत API पद्धतींचा एक नवीन संच सक्रिय करणे आवश्यक होते, ज्याला एकत्रितपणे Engine API (opens in a new tab) म्हणून ओळखले जाते. होमस्टेड नंतर इथेरियमच्या इतिहासातील हे निःसंशयपणे सर्वात लक्षणीय अपग्रेड होते!
बेलाट्रिक्स
सारांश
बेलाट्रिक्स अपग्रेड हे बीकन साखळी साठी दुसरे नियोजित अपग्रेड होते, जे चेनला द मर्ज साठी तयार करत होते. हे निष्क्रियता आणि स्लॅशिंग करण्यायोग्य गुन्ह्यांसाठी प्रमाणक दंडांना त्यांच्या पूर्ण मूल्यांवर आणते. बेलाट्रिक्समध्ये चेनला द मर्जसाठी तयार करण्यासाठी आणि शेवटच्या प्रूफ-ऑफ-वर्क (PoW) ब्लॉकवरून पहिल्या प्रूफ-ऑफ-स्टेक (PoS) ब्लॉकवर संक्रमण करण्यासाठी फोर्क निवड नियमांचे अपडेट देखील समाविष्ट आहे. यामध्ये सहमती क्लायंट्सना 58750000000000000000000 च्या बद्दल जागरूक करणे समाविष्ट आहे.
ग्रे ग्लेशियर
सारांश
ग्रे ग्लेशियर नेटवर्क अपग्रेडने तीन महिन्यांनी पुढे ढकलला. या अपग्रेडमध्ये सादर केलेला हा एकमेव बदल आहे आणि तो स्वरूपाने अॅरो ग्लेशियर आणि मुइर ग्लेशियर अपग्रेड्ससारखाच आहे. असेच बदल बायझँटियम, कॉन्स्टँटिनोपल आणि लंडन नेटवर्क अपग्रेड्सवर केले गेले आहेत.
- EIP-5133 – सप्टेंबर 2022 पर्यंत काठिण्य बॉम्बला विलंब करते
2021
ॲरो ग्लेशियर
सारांश
ॲरो ग्लेशियर नेटवर्क अपग्रेडने अनेक महिन्यांनी पुढे ढकलला. या अपग्रेडमध्ये सादर केलेला हा एकमेव बदल आहे आणि तो मुइर ग्लेशियर अपग्रेडसारखाच आहे. बायझँटियम, कॉन्स्टँटिनोपल आणि लंडन नेटवर्क अपग्रेड्सवर असेच बदल करण्यात आले आहेत.
- EF ब्लॉग - ॲरो ग्लेशियर अपग्रेडची घोषणा (opens in a new tab)
- Ethereum Cat Herders - इथेरियम ॲरो ग्लेशियर अपग्रेड (opens in a new tab)
- EIP-4345 – काठिण्य बॉम्ब जून 2022 पर्यंत पुढे ढकलतो
अल्टेअर
सारांश
अल्टेअर अपग्रेड हे बीकन साखळीसाठी पहिले नियोजित अपग्रेड होते. याने "सिंक कमिटी" (sync committees) साठी समर्थन जोडले—ज्यामुळे लाइट क्लायंट्स सक्षम झाले, आणि द मर्जच्या दिशेने विकास प्रगती करत असताना प्रमाणक निष्क्रियता आणि स्लॅशिंग दंड वाढवले.
रंजक तथ्य!
अल्टेअर हे पहिले मोठे नेटवर्क अपग्रेड होते ज्याची अचूक रोलआउट वेळ होती. यापूर्वीचे प्रत्येक अपग्रेड प्रूफ-ऑफ-वर्क चेनवरील घोषित ब्लॉक नंबरवर आधारित होते, जिथे ब्लॉक वेळा बदलत असतात. बीकन साखळीला प्रूफ-ऑफ-वर्क सोडवण्याची आवश्यकता नसते, आणि त्याऐवजी ती वेळ-आधारित पर्व प्रणालीवर कार्य करते ज्यामध्ये 32 बारा-सेकंदांचे "स्लॉट" असतात जिथे प्रमाणक ब्लॉक्स प्रस्तावित करू शकतात. म्हणूनच आम्हाला नक्की माहित होते की आम्ही 74,240 व्या पर्वावर कधी पोहोचू आणि अल्टेअर कधी लाइव्ह होईल!
लंडन
सारांश
लंडन अपग्रेडने EIP-1559 (opens in a new tab) सादर केले, ज्याने व्यवहार शुल्क बाजारपेठेत सुधारणा केली, तसेच गॅस परतावा कसा हाताळला जातो आणि वेळापत्रकात बदल केले.
लंडन अपग्रेड / EIP-1559 काय होते?
लंडन अपग्रेडपूर्वी, इथेरियममध्ये निश्चित आकाराचे ब्लॉक्स होते. नेटवर्कची मागणी जास्त असताना, हे ब्लॉक्स पूर्ण क्षमतेने चालत असत. परिणामी, वापरकर्त्यांना ब्लॉकमध्ये समाविष्ट होण्यासाठी मागणी कमी होण्याची अनेकदा वाट पाहावी लागत असे, ज्यामुळे वापरकर्त्याचा अनुभव खराब होत असे. लंडन अपग्रेडने इथेरियममध्ये बदलत्या आकाराचे ब्लॉक्स सादर केले.
ऑगस्ट 2021 च्या लंडन अपग्रेडसह इथेरियम नेटवर्कवरील व्यवहार शुल्क मोजण्याची पद्धत बदलली. लंडन अपग्रेडपूर्वी, base आणि priority शुल्क वेगळे न करता शुल्क खालीलप्रमाणे मोजले जात असे:
समजा ॲलिसला बॉबला 1 ETH द्यायचे आहेत. या व्यवहारामध्ये, गॅस मर्यादा 21,000 युनिट्स आहे आणि गॅसची किंमत 200 Gwei आहे.
एकूण शुल्क असे झाले असते: Gas units (limit) * Gas price per unit म्हणजेच 21,000 * 200 = 4,200,000 gwei किंवा 0.0042 ETH
लंडन अपग्रेडमध्ये EIP-1559 (opens in a new tab) च्या अंमलबजावणीमुळे व्यवहार शुल्क यंत्रणा अधिक गुंतागुंतीची झाली, परंतु गॅस शुल्क अधिक अंदाजित करण्यायोग्य बनले, ज्यामुळे व्यवहार शुल्क बाजारपेठ अधिक कार्यक्षम झाली. वापरकर्ते व्यवहार पूर्ण करण्यासाठी ते किती पैसे देण्यास तयार आहेत यानुसार maxFeePerGas सह व्यवहार सबमिट करू शकतात, हे जाणून की ते गॅसच्या बाजारभावापेक्षा (baseFeePerGas) जास्त पैसे देणार नाहीत, आणि त्यांची टिप वजा करून उर्वरित अतिरिक्त रक्कम परत मिळवू शकतात.
हा व्हिडिओ EIP-1559 आणि त्याचे फायदे स्पष्ट करतो: EIP-1559 स्पष्टीकरण (opens in a new tab)
- तुम्ही विकेंद्रित ॲप्लिकेशन (dapp) डेव्हलपर आहात का? तुमच्या लायब्ररी आणि टूल्स अपग्रेड करण्याची खात्री करा. (opens in a new tab)
- इथेरियम फाउंडेशनची घोषणा वाचा (opens in a new tab)
- Ethereum Cat Herders चे स्पष्टीकरण वाचा (opens in a new tab)
बर्लिन
सारांश
बर्लिन अपग्रेडने काही EVM क्रियांसाठी गॅस खर्चाला अनुकूल केले आणि एकाधिक व्यवहार प्रकारांसाठी समर्थन वाढवले.
- इथेरियम फाउंडेशनची घोषणा वाचा (opens in a new tab)
- Ethereum Cat Herders चे स्पष्टीकरण वाचा (opens in a new tab)
2020
बीकन साखळी निर्मिती
सारांश
बीकन साखळी सुरक्षितपणे सुरू करण्यासाठी 32 स्टेक केलेल्या ETH च्या 16384 ठेवींची आवश्यकता होती. हे 27 नोव्हेंबर रोजी घडले आणि बीकन साखळीने 1 डिसेंबर 2020 रोजी ब्लॉक्स तयार करण्यास सुरुवात केली.
इथेरियम फाउंडेशनची घोषणा वाचा (opens in a new tab)
बीकन साखळी
स्टेकिंग ठेव कॉन्ट्रॅक्ट तैनात केले
सारांश
स्टेकिंग ठेव कॉन्ट्रॅक्टने इथेरियम इकोसिस्टममध्ये सादर केले. जरी हे कॉन्ट्रॅक्ट असले तरी, त्याचा बीकन साखळी सुरू करण्याच्या टाइमलाइनवर थेट परिणाम झाला, जे एक महत्त्वाचे इथेरियम अपग्रेड आहे.
इथेरियम फाउंडेशनची घोषणा वाचा (opens in a new tab)
स्टेकिंग
मुइर ग्लेशियर
सारांश
मुइर ग्लेशियर फोर्कने मध्ये विलंब आणला. प्रूफ-ऑफ-वर्क (PoW) सहमती यंत्रणेच्या ब्लॉक काठिण्य वाढीमुळे व्यवहार पाठवण्यासाठी आणि विकेंद्रित ॲप्लिकेशन्स (dapps) वापरण्यासाठी प्रतीक्षा वेळ वाढून इथेरियमची उपयोगिता कमी होण्याचा धोका निर्माण झाला होता.
- इथेरियम फाउंडेशनची घोषणा वाचा (opens in a new tab)
- Ethereum Cat Herders चे स्पष्टीकरण वाचा (opens in a new tab)
- EIP-2384 – काठिण्य बॉम्बला आणखी 4,000,000 ब्लॉक्स किंवा ~611 दिवसांसाठी विलंबित करते.
2019
इस्तंबूल
सारांश
इस्तंबूल फोर्क:
- EVM मधील काही विशिष्ट कृतींचा खर्च अनुकूल केला.
- डिनायल-ऑफ-सर्व्हिस (denial-of-service) हल्ल्यांविरूद्धची प्रतिकारक्षमता सुधारली.
- SNARKs आणि STARKs वर आधारित स्तर २ (L2) स्केलिंग सोल्यूशन्स अधिक कार्यक्षम बनवले.
- इथेरियम आणि Zcash ला एकमेकांशी संवाद साधण्यास (interoperate) सक्षम केले.
- कॉन्ट्रॅक्ट्सना अधिक सर्जनशील कार्ये (functions) सादर करण्याची अनुमती दिली.
इथेरियम फाउंडेशनची घोषणा वाचा (opens in a new tab)
- EIP-152 – इथेरियमला Zcash सारख्या गोपनीयता-जपणार्या चलनासोबत काम करण्याची अनुमती देते.
- EIP-1108 – खर्च सुधारण्यासाठी स्वस्त गूढलेखन (cryptography).
- EIP-1344 –
CHAINIDऑपकोड जोडून इथेरियमचे रिप्ले (replay) हल्ल्यांपासून संरक्षण करते. - EIP-1884 – वापरानुसार ऑपकोड गॅसच्या किमती अनुकूल करते.
- EIP-2028 – ब्लॉकमध्ये अधिक डेटा सामावून घेण्यासाठी CallData चा खर्च कमी करते – स्तर २ (L2) स्केलिंगसाठी उपयुक्त.
- EIP-2200 – इतर ऑपकोड गॅस किमतीतील बदल.
कॉन्स्टँटिनोपल
सारांश
कॉन्स्टँटिनोपल फोर्क:
- ब्लॉक खनन बक्षीस 3 वरून 2 ETH पर्यंत कमी केले.
- प्रूफ-ऑफ-स्टेक (PoS) लागू होण्यापूर्वी ब्लॉकचेन गोठणार नाही याची खात्री केली.
- EVM मधील काही विशिष्ट कृतींचा खर्च अनुकूल केला.
- अद्याप तयार न झालेल्या पत्त्यांशी संवाद साधण्याची क्षमता जोडली.
इथेरियम फाउंडेशनची घोषणा वाचा (opens in a new tab)
- EIP-145 – काही विशिष्ट ऑनचेन कृतींचा खर्च अनुकूल करते.
- EIP-1014 – अद्याप तयार न झालेल्या पत्त्यांशी संवाद साधण्याची तुम्हाला अनुमती देते.
- EIP-1052 – दुसऱ्या कॉन्ट्रॅक्टच्या कोडचा हॅश मिळवण्यासाठी
EXTCODEHASHसूचना (instruction) सादर करते. - EIP-1234 – प्रूफ-ऑफ-स्टेक (PoS) पूर्वी ब्लॉकचेन गोठणार नाही याची खात्री करते आणि ब्लॉक बक्षीस 3 वरून 2 ETH पर्यंत कमी करते.
2017
बायझँटियम
सारांश
बायझँटियम फोर्क:
- ब्लॉक खनन बक्षिसे 5 वरून 3 ETH पर्यंत कमी केली.
- एका वर्षाने पुढे ढकलला.
- इतर कॉन्ट्रॅक्ट्सना स्थिती न बदलणारे कॉल्स करण्याची क्षमता जोडली.
- स्तर २ (l2) स्केलिंगला अनुमती देण्यासाठी काही विशिष्ट गूढलेखन पद्धती जोडल्या.
इथेरियम फाउंडेशनची घोषणा वाचा (opens in a new tab)
- EIP-140 –
REVERTऑपकोड जोडते. - EIP-658 – यश किंवा अपयश दर्शवण्यासाठी व्यवहार पावत्यांमध्ये स्थिती फील्ड जोडले.
- EIP-196 – ZK-Snarks ला अनुमती देण्यासाठी लंबवर्तुळाकार वक्र आणि स्केलर गुणाकार जोडते.
- EIP-197 – ZK-Snarks ला अनुमती देण्यासाठी लंबवर्तुळाकार वक्र आणि स्केलर गुणाकार जोडते.
- EIP-198 – RSA स्वाक्षरी पडताळणी सक्षम करते.
- EIP-211 – व्हेरिएबल लांबीच्या रिटर्न मूल्यांसाठी समर्थन जोडते.
- EIP-214 –
STATICCALLऑपकोड जोडते, ज्यामुळे इतर कॉन्ट्रॅक्ट्सना स्थिती न बदलणारे कॉल्स करण्याची अनुमती मिळते. - EIP-100 – काठिण्य समायोजन सूत्र बदलते.
- EIP-649 – 1 वर्षाने पुढे ढकलते आणि ब्लॉक बक्षीस 5 वरून 3 ETH पर्यंत कमी करते.
2016
स्प्युरियस ड्रॅगन
सारांश
स्प्युरियस ड्रॅगन फोर्क हा नेटवर्कवरील (सप्टेंबर/ऑक्टोबर 2016) डिनायल ऑफ सर्व्हिस (DoS) हल्ल्यांना दिलेला दुसरा प्रतिसाद होता, ज्यामध्ये खालील गोष्टींचा समावेश होता:
- नेटवर्कवरील भविष्यातील हल्ले टाळण्यासाठी ऑपकोडच्या किंमतीत बदल करणे.
- ब्लॉकचेन स्थितीचे "डीब्लोट" (आकार कमी करणे) सक्षम करणे.
- रिप्ले अटॅक संरक्षण जोडणे.
इथेरियम फाउंडेशनची घोषणा वाचा (opens in a new tab)
- EIP-155 – एका इथेरियम चेनवरील व्यवहार पर्यायी चेनवर पुन्हा प्रसारित होण्यापासून प्रतिबंधित करते, उदाहरणार्थ टेस्टनेट व्यवहार मुख्य इथेरियम चेनवर पुन्हा प्ले होण्यापासून रोखते.
- EIP-160 –
EXPऑपकोडच्या किंमती समायोजित करते – संगणकीयदृष्ट्या महागड्या कॉन्ट्रॅक्ट ऑपरेशन्सद्वारे नेटवर्कचा वेग कमी करणे अधिक कठीण बनवते. - EIP-161 – DOS हल्ल्यांद्वारे जोडलेली रिकामी खाती काढून टाकण्याची परवानगी देते.
- EIP-170 – ब्लॉकचेनवरील कॉन्ट्रॅक्टचा जास्तीत जास्त कोड आकार बदलून 24576 बाइट्स करते.
टँजेरिन व्हिसल
सारांश
टँजेरिन व्हिसल फोर्क हा नेटवर्कवरील (सप्टेंबर/ऑक्टोबर 2016) डिनायल ऑफ सर्व्हिस (DoS) हल्ल्यांना दिलेला पहिला प्रतिसाद होता, ज्यामध्ये खालील गोष्टींचा समावेश होता:
- कमी किंमत असलेल्या ऑपरेशन कोड्सशी संबंधित नेटवर्कच्या आरोग्याच्या तातडीच्या समस्या सोडवणे.
इथेरियम फाउंडेशनची घोषणा वाचा (opens in a new tab)
DAO फोर्क
सारांश
DAO फोर्क हा 2016 च्या DAO हल्ल्याला (opens in a new tab) दिलेला प्रतिसाद होता, ज्यामध्ये एका असुरक्षित कॉन्ट्रॅक्टमधून हॅकिंगद्वारे 3.6 दशलक्षाहून अधिक ETH काढले गेले होते. या फोर्कने सदोष कॉन्ट्रॅक्टमधून निधी एका नवीन कॉन्ट्रॅक्टमध्ये (opens in a new tab) हलवला ज्यामध्ये फक्त एकच कार्य होते: withdraw (पैसे काढणे). ज्यांचे पैसे बुडाले होते ते त्यांच्या वॉलेटमधील प्रत्येक 100 DAO टोकन्ससाठी 1 ETH काढू शकत होते.
या कृतीवर इथेरियम समुदायाने मतदान केले होते. कोणताही ETH धारक मतदान प्लॅटफॉर्मवर (opens in a new tab) व्यवहाराद्वारे मतदान करू शकत होता. फोर्क करण्याच्या निर्णयाला 85% पेक्षा जास्त मते मिळाली.
काही खनिकांनी फोर्क करण्यास नकार दिला कारण DAO ची घटना ही प्रोटोकॉलमधील त्रुटी नव्हती. त्यांनी पुढे जाऊन इथेरियम क्लासिक (opens in a new tab) ची स्थापना केली.
इथेरियम फाउंडेशनची घोषणा वाचा (opens in a new tab)
होमस्टेड
सारांश
होमस्टेड फोर्कने भविष्याकडे पाहिले. यामध्ये अनेक प्रोटोकॉल बदल आणि एक नेटवर्किंग बदल समाविष्ट होता ज्यामुळे इथेरियमला पुढील नेटवर्क अपग्रेड्स करण्याची क्षमता मिळाली.
इथेरियम फाउंडेशनची घोषणा वाचा (opens in a new tab)
2015
फ्रंटियर थॉइंग
सारांश
फ्रंटियर थॉइंग फोर्कने प्रति 5,000 मर्यादा काढून टाकली आणि डीफॉल्ट गॅसची किंमत 51 वर सेट केली. यामुळे व्यवहारांना परवानगी मिळाली – व्यवहारांसाठी 21,000 गॅस आवश्यक असतो. भविष्यात मध्ये हार्ड-फोर्क निश्चित करण्यासाठी सादर करण्यात आला.
- इथेरियम फाउंडेशनची घोषणा वाचा (opens in a new tab)
- इथेरियम प्रोटोकॉल अपडेट 1 वाचा (opens in a new tab)
फ्रंटियर
सारांश
फ्रंटियर ही इथेरियम प्रोजेक्टची एक लाईव्ह, परंतु अगदी प्राथमिक अंमलबजावणी होती. ती यशस्वी ऑलिम्पिक चाचणी टप्प्यानंतर आली. ती तांत्रिक वापरकर्त्यांसाठी, विशेषतः डेव्हलपर्ससाठी तयार करण्यात आली होती. मर्यादा 5,000 होती. या 'थॉइंग' कालावधीमुळे मायनर्स त्यांचे कार्य सुरू करू शकले आणि सुरुवातीच्या वापरकर्त्यांना कोणतीही 'घाई' न करता त्यांचे क्लायंट्स इन्स्टॉल करण्याची संधी मिळाली.
इथेरियम फाउंडेशनची घोषणा वाचा (opens in a new tab)
2014
इथर विक्री
इथर अधिकृतपणे 42 दिवसांसाठी विक्रीसाठी उपलब्ध झाले. तुम्ही ते BTC वापरून खरेदी करू शकत होता.
इथेरियम फाउंडेशनची घोषणा वाचा (opens in a new tab)
येलो पेपर प्रकाशित
डॉ. गॅव्हिन् वूड् यांनी लिहिलेला येलो पेपर, हा इथेरियम प्रोटोकॉलची तांत्रिक व्याख्या आहे.
येलो पेपर पहा (opens in a new tab)
2013
श्वेतपत्रिका प्रकाशित
इथेरियमचे संस्थापक विटालिक् बुटेरिन् यांनी 2015 मध्ये प्रकल्प सुरू होण्यापूर्वी, 2013 मध्ये प्रकाशित केलेला प्रास्ताविक पेपर.
श्वेतपत्रिका