आर्थिक स्वातंत्र्य आणि खुला प्रवेश

सारांश

इथेरियम ही जगभरात उपलब्ध असलेली एक पर्यायी आर्थिक प्रणाली आहे.
आंतरराष्ट्रीय बँकिंग आणि जागतिक बाजारपेठांमध्ये प्रवेश सर्वांना कोणत्याही निर्बंधांशिवाय दिला जातो.
असा कोणताही मध्यस्थ नाही जो व्यक्तींना लक्ष्य करू शकेल आणि त्यांचे ETH व्यवहार गोठवू शकेल.
तुम्ही बँक किंवा वित्तीय संस्थेच्या मंजुरीची आवश्यकता नसताना त्वरित सहभागी होऊ शकता.

तुमच्या पैशांचे तुम्ही काय करू शकता हे कोण ठरवते?

तुम्ही उठता आणि तुम्हाला एक विचित्र सूचना दिसते. तुमचे खाते गोठवले गेले आहे. तुमचे पैसे अजूनही तिथेच आहेत, पण तुम्ही ते खर्च करू शकत नाही, हस्तांतरित करू शकत नाही किंवा तुमची बिले भरू शकत नाही.

जोपर्यंत काहीतरी चुकीचे घडत नाही तोपर्यंत आपल्यापैकी बहुतांश लोक आपल्या डिजिटल प्रवेशावर कोणाचे नियंत्रण आहे याचा क्वचितच विचार करतात.

सहसा हे तात्पुरते असते. फसवणूक तपासणी पूर्ण होते, पेमेंट यशस्वी होते आणि तुम्ही ते विसरून जाता. पण काही सेकंदांसाठी तुम्हाला अशा गोष्टीचा सामना करावा लागतो जी दररोज सत्य असते आणि जवळजवळ कधीच दिसत नाही: तुमच्या आणि तुमच्या पैशांच्या मध्ये एक कंपनी असते, आणि ती नकार देऊ शकते.

कधीकधी तुमचे स्वतःचे सरकारही तुम्हाला रोखू शकते:

लेबनॉन, 2019: ज्या लोकांकडे अमेरिकन डॉलरची बचत होती ते यापुढे ती सामान्यपणे काढू शकत नव्हते.^[1]
अर्जेंटिना, 2019 ते 2025: लोकांना अमेरिकन डॉलर खरेदी करण्यावर आणि परदेशात पैसे पाठवण्यावर कडक निर्बंधांचा सामना करावा लागला.^[2]
म्यानमार, 2021: रोख रकमेची टंचाई आणि रक्कम काढण्याच्या मर्यादेमुळे बँक खात्यातील शिल्लक वापरणे कठीण झाले.^[3]
श्रीलंका, 2022: अधिकाऱ्यांनी परकीय चलन कसे बाळगले, वापरले आणि काढले जाऊ शकते यावर निर्बंध लादले.^[4]

आणि अनेक लोकांना मुळातच प्रवेश मिळत नाही. जागतिक बँकेच्या नवीनतम ग्लोबल फिंडेक्सनुसार, जगभरातील 1.3 अब्ज प्रौढांकडे अद्यापही आर्थिक खाते नाही, जरी त्यापैकी 900 दशलक्ष लोकांकडे मोबाईल फोन असला तरीही.^[5]

पैसे असणे आणि ते वापरण्याचे स्वातंत्र्य असणे या दोन्ही गोष्टी समान नाहीत.

जेव्हा पैशांचा संबंध येतो तेव्हा सेन्सॉरशिप अशी दिसू शकते. वेबसाइटवरून एखादी पोस्ट गायब होणे असे नाही, तर तुम्ही पैसे देऊ शकता, काढू शकता, प्राप्त करू शकता किंवा सहभागी होऊ शकता की नाही यावर दुसऱ्या कोणाचा तरी अंतिम निर्णय असणे.

इथेरियम कोणते आर्थिक स्वातंत्र्य देते?

आर्थिक स्वातंत्र्य म्हणजे केवळ तुमच्याकडे किती पैसे आहेत याबद्दल नाही. तर तुम्ही त्या पैशांचे काय करू शकता यावर तुमचा किती अधिकार आहे याबद्दलही आहे.

तुम्ही याचा विचार आर्थिक स्वायत्तता (financial agency) म्हणून करू शकता: तुमची मालमत्ता बाळगण्याची, हलवण्याची आणि वापरण्याची क्षमता, कोणती आर्थिक साधने वापरायची हे निवडण्याची क्षमता आणि जेव्हा एखादी सेवा तुमच्यासाठी उपयुक्त ठरत नाही तेव्हा तुमचे पैसे दुसरीकडे नेण्याची क्षमता.

इथेरियम संपत्तीची किंवा समान परिणामांची हमी देऊ शकत नाही. ते जे करू शकते ते म्हणजे सहभागी होण्यासाठी तुम्हाला दुसऱ्याच्या परवानगीची किती वेळा आवश्यकता असते ते कमी करणे.

इथेरियम तुमचे खाते उघडे ठेवण्यासाठी कोणत्याही कंपनीवर अवलंबून न राहता ETH बाळगण्याची आणि हस्तांतरित करण्याची क्षमता देते.

आर्थिकदृष्ट्या सहभागी होण्याची तुमची क्षमता

इथेरियमवर, तुम्ही मालमत्तेचा तारण म्हणून वापर करू शकता, वेगवेगळ्या देशांमधून समान मूलभूत आर्थिक पायाभूत सुविधांमध्ये प्रवेश करू शकता, चोवीस तास बाजारपेठांशी संवाद साधू शकता आणि प्रत्येक वेळी नवीन खाते न उघडता ॲप्लिकेशन्स दरम्यान मालमत्ता हलवू शकता.

जेव्हा सेवा एखाद्या देशातून बाहेर पडतात किंवा जेव्हा पारंपारिक आर्थिक पायाभूत सुविधांमध्ये प्रवेश मर्यादित असतो तेव्हा हे महत्त्वाचे ठरू शकते.

जगभरात आर्थिक प्रवेश

आर्थिक सेवा देशानुसार बदलतात आणि अमेरिकन डॉलर किंवा शेअर्स बाळगण्यासारखी काही उत्पादने सर्वत्र उपलब्ध नसतात.

इथेरियम प्रत्येकासाठी समान जागतिक पायाभूत सुविधांवर चालते.

क्रेडिट स्कोअरशिवाय कर्ज मिळवा

आधी क्रेडिट स्कोअर असण्याची आवश्यकता नसताना, कर्ज घेण्यासाठी तुमच्या मालमत्तेचा तारण म्हणून वापर करा.

तुम्हाला अद्यापही तारणाची आवश्यकता असते आणि कर्ज घेण्यामध्ये जोखीम असते.

बाजारपेठांमध्ये कधीही प्रवेश करा

अनेक पारंपारिक आर्थिक सेवांच्या कामकाजाच्या वेळा, अंतिम पूर्तता कालावधी किंवा संस्थांमधील विलंब असतात.

इथेरियम ॲप्स दररोज, दिवसभर चालतात. 2015 मध्ये सुरू झाल्यापासून नेटवर्क एकदाही ऑफलाइन गेलेले नाही.

तुमची मालमत्ता तुमच्यासोबत घ्या

एका आर्थिक सेवेतून दुसऱ्या सेवेकडे जाणे म्हणजे अनेकदा दुसरे खाते तयार करणे, पैसे हस्तांतरित करणे आणि ते येण्याची वाट पाहणे.

इथेरियमवर, मालमत्ता तुमच्या वॉलेटमध्ये असते. तीच मालमत्ता अनेकदा ट्रेडिंग, कर्ज देणे, बचत किंवा इतर उद्देशांसाठी वेगवेगळ्या ॲप्सवर वापरली जाऊ शकते.

सेन्सॉरशिप प्रतिरोधक क्षमता म्हणजे काय?

सेन्सॉरशिप प्रतिरोधक क्षमता म्हणजे जेव्हा कोणीतरी वापरकर्ता किंवा व्यवहार रोखण्याचा प्रयत्न करतो तेव्हाही प्रणालीची वापरण्यायोग्य राहण्याची क्षमता.

इथेरियमवर, कोणतीही एक कंपनी, प्रमाणक किंवा ॲप ऑपरेटर मुख्य नेटवर्कवरील प्रवेश नियंत्रित करत नाही. एखादे ॲप स्वतःचे नियम सेट करू शकते आणि त्या ॲपमध्ये काही कृती रोखू शकते, परंतु ते नियम तिथेच संपतात जिथे ॲप संपते. तुम्ही संपूर्ण इथेरियमवर काय करू शकता हे ते ठरवत नाहीत.

इथेरियमच्या खुल्या प्रवेशामागील हा तांत्रिक गुणधर्म आहे.

परवानगीमुक्त

तुम्हाला इथेरियम खात्यासाठी अर्ज करण्याची आवश्यकता नाही.

नेटवर्कशी संवाद साधण्यापूर्वी तुम्हाला मंजूर करणारी कोणतीही मध्यवर्ती साइनअप प्रक्रिया, ओळख तपासणी किंवा प्रशासक नाही.

तटस्थ

इथेरियम प्रोटोकॉल प्रत्येकाला समान नियम लागू करतो.

नेटवर्क हे तपासते की एखादा व्यवहार त्याच्या नियमांचे पालन करतो की नाही, तो कोणी पाठवला किंवा का पाठवला याच्याशी तो सहमत आहे की नाही हे नाही.

कोणतेही एक ऑफ स्विच नाही

इथेरियम एका कंपनीच्या सर्व्हरवरून चालत नाही.

स्वतंत्र संगणक जगभरात नेटवर्क चालवतात. एक संगणक, कंपनी किंवा सेवा काढून टाकल्याने इथेरियम बंद होत नाही.

एक सामायिक नोंद

एकदा व्यवहार निश्चित झाला की, तो इथेरियमच्या इतिहासाचा कायमस्वरूपी भाग बनतो.

असा कोणताही प्रशासक नाही जो शांतपणे नोंद संपादित करू शकेल किंवा गैरसोयीचा इतिहास हटवू शकेल.

जेव्हा संस्था अपयशी ठरतात तेव्हा एक पर्याय

बहुतेक लोक बँका, वेबसाइट्स आणि इतर मध्यस्थांचा वापर करणे सुरू ठेवतील कारण ते सोयीस्कर आणि उपयुक्त आहेत.

जेव्हा त्या प्रणाली अनुपलब्ध, अविश्वासार्ह किंवा प्रतिकूल बनतात तेव्हा सेन्सॉरशिप प्रतिरोधक पायाभूत सुविधा दुसरा पर्याय प्रदान करतात.

तुम्हाला त्या पर्यायाची क्वचितच आवश्यकता भासू शकते, परंतु ज्या दिवशी तुम्हाला त्याची गरज पडेल त्या दिवशी त्याचे मूल्य अधिक स्पष्ट होते.

आणीबाणीच्या परिस्थिती

जेव्हा रशियाने 2022 मध्ये युक्रेनवर आक्रमण केले, तेव्हा युक्रेनच्या मध्यवर्ती बँकेने बँकिंग प्रणालीचे संरक्षण करण्यासाठी रोख रक्कम काढण्यावर आणि काही आर्थिक हस्तांतरणांवर आणीबाणीच्या मर्यादा लागू केल्या. त्याच वेळी, सरकारने अधिकृत क्रिप्टो पत्ते प्रकाशित केले, ज्यामध्ये इथेरियम पत्त्याचा समावेश होता, जेणेकरून जगभरातील लोक थेट निधी पाठवू शकतील.

पहिल्या महिन्याभरात, युक्रेनच्या अधिकृत क्रिप्टो फंडला $60 दशलक्ष पेक्षा जास्त क्रिप्टो मालमत्ता प्राप्त झाली होती.^[6]

क्रिप्टोने युक्रेनच्या बँकांची जागा घेतली नाही. जेव्हा वेग, सीमा आणि प्रवेश महत्त्वाचे होते तेव्हा त्याने मूल्य हलवण्याचा दुसरा मार्ग प्रदान केला.

हेच सेन्सॉरशिप प्रतिरोधक पायाभूत सुविधांचे मूल्य आहे: जेव्हा तुम्ही सामान्यतः अवलंबून असलेल्या प्रणाली प्रतिबंधित, अनुपलब्ध किंवा अविश्वासार्ह बनतात तेव्हा दुसरा मार्ग.

प्रकाशित करण्याची तुमची क्षमता

विकेंद्रित प्रणालींद्वारे साठवलेली माहिती एखाद्या संस्थेला शांतपणे काढून टाकणे किंवा पुन्हा लिहिणे खूप कठीण असू शकते.

2018 मध्ये, एका चिनी विद्यार्थ्याने पेकिंग युनिव्हर्सिटीमधील लैंगिक अत्याचाराच्या प्रकरणाबद्दल एक खुले पत्र प्रकाशित केले. प्रमुख ऑनलाइन प्लॅटफॉर्मवरून पत्र गायब झाल्यानंतर, समर्थकांनी ते एका इथेरियम व्यवहारामध्ये कॉपी केले. पोस्ट वेबसाइटवरून काढली जाऊ शकली, परंतु इथेरियमवरील प्रत तशीच राहिली.^[7]

त्याच वर्षाच्या शेवटी, लस घोटाळ्याबद्दलचा एक शोधनिबंधही चिनी सोशल मीडियावरून काढून टाकण्यात आला. वाचकांनी इथेरियमवर लेख जतन करून प्रतिसाद दिला, ज्यामुळे नेटवर्क अशा एका नोंदीत बदलले जे कोणत्याही एका प्लॅटफॉर्मसाठी पुसून टाकणे खूप कठीण होते.^[8]

अशीच एक गोष्ट 2020 मध्ये घडली, जेव्हा वुहानच्या डॉक्टर आय फेन यांची मुलाखत WeChat वरून गायब झाली. सेन्सॉरशिपमध्ये टिकून राहण्यासाठी डिझाइन केलेल्या फॉरमॅट्समध्ये, इथेरियमसह, लवकरच प्रती दिसू लागल्या.^[9]

एखादा प्लॅटफॉर्म पोस्ट काढून टाकू शकतो. परंतु कोणत्याही एका पक्षासाठी इथेरियमवरून मूळ नोंद पुसून टाकणे प्रभावीपणे अशक्य आहे.

निर्माण करण्याचे तुमचे स्वातंत्र्य

डेव्हलपर्स इथेरियमला ॲप्लिकेशन प्रोग्रामिंग इंटरफेस (API) की, डेव्हलपर खाते किंवा ॲप स्टोअरच्या मंजुरीसाठी न विचारता इथेरियमवर प्रोग्राम्स प्रस्थापित करू शकतात.

एकदा प्रस्थापित झाल्यानंतर, ते प्रोग्राम्स अस्तित्वात राहण्यासाठी एका कंपनीच्या सततच्या परवानगीवर अवलंबून नसतात.

2021 मध्ये, युनिस्वॅप लॅब्सने त्यांच्या वेबसाइटवर काही टोकन्स दाखवणे थांबवले. परंतु ब्लॉकचेन ॲप स्वतः काम करत राहिले जेणेकरून इतर वेबसाइट्स अद्यापही त्याच्याशी कनेक्ट होऊ शकतील आणि लोकांना त्याच टोकन्समध्ये प्रवेश करू देतील.^[10]

जरी एका वेबसाइटने प्रवेश देणे थांबवले, तरीही मूळ ॲप्लिकेशन इथेरियमवर राहू शकते आणि दुसऱ्या इंटरफेसद्वारे त्यापर्यंत पोहोचता येते.

इथेरियम सेन्सॉरशिपला कसा विरोध करते

इथेरियम अनेक स्वतंत्र सहभागींमध्ये नियंत्रण पसरवते:

कोणीही नोड चालवू शकतो आणि नेटवर्कचे नियम स्वतंत्रपणे तपासू शकतो. इथेरियम जाणीवपूर्वक असे डिझाइन केले आहे जेणेकरून नोड सामान्य ग्राहकांच्या हार्डवेअरवर चालू शकेल.
जगभरातील प्रमाणक व्यवहारांचे ब्लॉक्स प्रस्तावित आणि निश्चित करतात.
अनेक स्वतंत्र टीम्स नेटवर्क चालवण्यासाठी वापरले जाणारे सॉफ्टवेअर तयार करतात.
इथेरियमचे असे कोणतेही मुख्यालय नाही ज्याला नेटवर्क बंद करण्याचा आदेश दिला जाऊ शकेल.
अशी कोणतीही मध्यवर्ती इथेरियम खाते प्रणाली नाही जी वापरकर्त्याला निलंबित करू शकेल.

यामुळे सततच्या सेन्सॉरशिपचे समन्वय साधणे खूप कठीण होते कारण यासाठी एका प्रशासकाऐवजी प्रणालीच्या अनेक स्वतंत्र भागांवर नियंत्रण ठेवणे किंवा प्रभाव टाकणे आवश्यक असते.

एखादा प्रमाणक किंवा ब्लॉक निर्माता एखाद्या व्यवहाराला ब्लॉकमधून वगळू शकतो. परंतु दुसरा सहभागी त्याचा नंतरच्या ब्लॉकमध्ये समावेश करू शकतो. व्यवहाराला विलंब होऊ शकतो परंतु तो कधीही पूर्णपणे थांबवला जाऊ शकत नाही.

ETH इतर क्रिप्टो मालमत्तांसारखे नाही

अनेक क्रिप्टो मालमत्ता अशा कंपन्यांद्वारे जारी केल्या जातात ज्या त्यांच्यावर काही नियंत्रण ठेवतात. उदाहरणार्थ, USDC आणि USDT सारख्या स्टेबलकॉइन्सचे जारीकर्ते आवश्यकतेनुसार पत्ते रोखू शकतात आणि टोकन्स गोठवू शकतात.^[11]

ETH वेगळ्या प्रकारे काम करते. ही इथेरियमची मूळ मालमत्ता आहे, एखाद्या कंपनीने जारी केलेले किंवा स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्टद्वारे नियंत्रित केलेले टोकन नाही. अशी कोणतीही प्रशासक की नाही जी विशिष्ट खात्यातील ETH गोठवू शकेल.

जर तुम्ही तुमचे खाते नियंत्रित करत असाल आणि इथेरियम नेटवर्कमध्ये प्रवेश करू शकत असाल, तर कोणतीही कंपनी किंवा सरकारसह कोणीही तुमची ETH वापरण्याची क्षमता रद्द करू शकत नाही.

इथेरियमवर सुरुवात करणे

तुमचा डिजिटल प्रवेश मध्यस्थांवर किती अवलंबून आहे हे कमी करण्यासाठी तुम्हाला तज्ञ बनण्याची आवश्यकता नाही. इथेरियम खाते तयार करण्यासाठी क्रिप्टो वॉलेट इन्स्टॉल करणे ही एक सोपी पहिली पायरी आहे.

वॉलेट्सबद्दल अधिक वाचा

इथेरियमच्या पलीकडे डिजिटल स्वातंत्र्य

डिजिटल पायाभूत सुविधा खुल्या ठेवण्याच्या खूप मोठ्या प्रयत्नांचा इथेरियम हा केवळ एक भाग आहे.

जगभरातील संस्था इंटरनेट प्रवेश, मुक्त अभिव्यक्ती, लवचिक संवाद, गोपनीयता आणि माहितीच्या प्रवेशावर काम करतात.

इलेक्ट्रॉनिक फ्रंटियर फाउंडेशन

न्यायालयात आणि सार्वजनिक धोरणात डिजिटल नागरी स्वातंत्र्याचे रक्षण करते

ॲक्सेस नाऊ

डिजिटल अधिकारांचे रक्षण करण्यासाठी काम करते आणि जगभरातील इंटरनेट शटडाउनचे दस्तऐवजीकरण करते.

इंटरनेट आर्काइव्ह

वेबचे जतन करते आणि ऑनलाइन वाचण्याच्या, कर्ज देण्याच्या आणि संग्रहित करण्याच्या अधिकाराचे रक्षण करते

टॉर प्रोजेक्ट

खुली निनावीपणा आणि सेन्सॉरशिप विरोधी साधने तयार करते

फ्रीडम ऑफ द प्रेस फाउंडेशन

पत्रकार आणि वृत्तपत्र स्वातंत्र्याला समर्थन देणारी साधने आणि संसाधने विकसित करते.

रिपोर्टर्स विदाऊट बॉर्डर्स

जगभरातील माहितीच्या स्वातंत्र्याचे आणि पत्रकारांचे संरक्षण करण्यासाठी काम करते.

एक वेगळे भविष्य शक्य आहे

डिजिटल प्रणाली मूठभर द्वारपालांच्या कायमस्वरूपी परवानगीभोवती तयार करण्याची आवश्यकता नाही.

आपण अशा पायाभूत सुविधा तयार करू शकतो जिथे कंपन्या अद्यापही उपयुक्त सेवा प्रदान करतात, समुदाय अद्यापही स्वतःचे नियम सेट करतात आणि कायदे अद्यापही लागू होतात, तर कोणताही एक मध्यस्थ प्रत्येकाच्या प्रवेशावर अंतिम नियंत्रण ठेवत नाही.

गोपनीयता का महत्त्वाची आहे

शिफारस केलेले

इथेरियम समुदायाला गोपनीयता का महत्त्वाची वाटते ते जाणून घ्या.

इथेरियम का?

आजच्या जगात इथेरियमला काय विशेष बनवते याबद्दल वाचा.

पुढील वाचन

लेबनॉन: 2023 कलम IV सल्लामसलत (नवीन टॅबमध्ये उघडते) - आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी
Comunicación "A" 6815 (नवीन टॅबमध्ये उघडते) - Banco Central de la República Argentina (एप्रिल 2025 मध्ये मर्यादा उठवली)
म्यानमार इकॉनॉमिक मॉनिटर, जुलै 2021 (नवीन टॅबमध्ये उघडते) - जागतिक बँक
परकीय चलन बाळगण्याच्या मर्यादा आणि अटींमध्ये सुधारणा (नवीन टॅबमध्ये उघडते) - सेंट्रल बँक ऑफ श्रीलंका
मोबाईल-फोन तंत्रज्ञानामुळे विकसनशील अर्थव्यवस्थांमध्ये बचतीत वाढ (नवीन टॅबमध्ये उघडते) - जागतिक बँक (ग्लोबल फिंडेक्स 2025)
युक्रेनच्या क्रिप्टोकरन्सी फंडाने सशस्त्र दलांच्या गरजांसाठी आधीच $60 दशलक्ष पेक्षा जास्त निधी उभा केला आहे (नवीन टॅबमध्ये उघडते) - युक्रेनचे मंत्रीमंडळ, मार्च 2022
चीनचे #MeToo कार्यकर्ते सेन्सॉरशिप टाळण्यासाठी ब्लॉकचेनचा वापर करतात (नवीन टॅबमध्ये उघडते) - हाँगकाँग फ्री प्रेस
लस घोटाळ्याची लपवाछपवी रोखण्यासाठी चिनी लोकांचा ब्लॉकचेनवर विश्वास (नवीन टॅबमध्ये उघडते) - टेकनोड
चीनची COVID-19 सेन्सॉरशिप टाळण्यासाठी चिनी नेटिझन्स इथेरियमचा वापर करतात (नवीन टॅबमध्ये उघडते) - फोर्ब्स
app.uniswap.org वर टोकन प्रवेश (नवीन टॅबमध्ये उघडते) - युनिस्वॅप लॅब्स
USDC जोखीम घटक (नवीन टॅबमध्ये उघडते) - सर्कल

सुट्ट्या आणि ट्रेडिंगच्या वेळा (नवीन टॅबमध्ये उघडते) - न्यूयॉर्क स्टॉक एक्सचेंज
नवीन "T+1" अंतिम पूर्तता चक्र: गुंतवणूकदारांना काय माहित असणे आवश्यक आहे (नवीन टॅबमध्ये उघडते) - यूएस सिक्युरिटीज अँड एक्सचेंज कमिशन
इथेरियम अपटाइम (नवीन टॅबमध्ये उघडते) - ethereumuptime.com