इथेरियम विरुद्ध बिटकॉइन: काय फरक आहे?

बिटकॉइन—एक संक्षिप्त परिचय

बिटकॉइन हे एक विकेंद्रित डिजिटल चलन नेटवर्क आहे. 2008 च्या आर्थिक संकटाच्या काही काळानंतर, सतोशी नाकामोटो हे नाव वापरणाऱ्या एका निनावी व्यक्तीने किंवा गटाने 2009 मध्ये याची निर्मिती केली. बिटकॉइन ही एक पीअर-टू-पीअर इलेक्ट्रॉनिक रोख प्रणाली असावी अशी कल्पना होती.

बिटकॉइन कोणालाही बँकेसारख्या केंद्रीय प्राधिकरणावर अवलंबून न राहता इंटरनेटवरून बिटकॉइन पाठवण्याची आणि प्राप्त करण्याची परवानगी देते. सर्व व्यवहार ब्लॉकचेन म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या सार्वजनिक लेजरवर नोंदवले जातात.

बिटकॉइन आपले नेटवर्क सुरक्षित करण्यासाठी प्रूफ-ऑफ-वर्क (PoW) वापरते. जगभरातील संगणक क्रिप्टोग्राफिक कोडी सोडवण्यासाठी शर्यत करतात ज्यामुळे त्यांना नवीन ब्लॉक जोडता येतात. या विशेष संगणकांना मायनर्स म्हणतात आणि नवीन ब्लॉकचे "खनन" केल्याबद्दल त्यांना ब्लॉक बक्षीस म्हणून बिटकॉइन मिळते.

बिटकॉइनचा कमाल पुरवठा 21 दशलक्ष नाण्यांपर्यंत निश्चित केलेला आहे. ही डिझाइन निवड हे एक प्रमुख कारण आहे ज्यामुळे बिटकॉइनला अनेकदा डिजिटल सोने म्हटले जाते.

इथेरियम—एक संक्षिप्त परिचय

बिटकॉइनप्रमाणेच, इथेरियम हे देखील एक विकेंद्रित ब्लॉकचेन नेटवर्क आहे, परंतु ते केवळ पेमेंट्स नोंदवण्यापेक्षा अधिक काही करण्यासाठी डिझाइन केले गेले होते. विटालिक् बुटेरिन् नावाच्या सॉफ्टवेअर डेव्हलपरने आणि त्याच्या सह-संस्थापकांनी 2015 मध्ये सुरू केलेले, इथेरियम हे स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्ट आणि विकेंद्रित ॲप्लिकेशन (dapp) प्लॅटफॉर्म म्हणून तयार केले गेले.

इथेरियम कोणालाही बिटकॉइनप्रमाणे मूल्य पाठवण्याची आणि प्राप्त करण्याची परवानगी देते, परंतु ते एक प्लॅटफॉर्म म्हणून देखील कार्य करते जे कोणीही ॲप्लिकेशन्ससाठी वापरू शकते. इथेरियम नेटवर्क हजारो नोड वर चालते आणि ते कोणत्याही एका घटकाद्वारे नियंत्रित केले जात नाही.

कोणीही इथेरियमवर ॲप्लिकेशन्स तयार करू शकतो आणि प्रस्थापित करू शकतो. या प्रोग्राम्सना स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्ट म्हणतात, आणि ते इथेरियमचे मुख्य नावीन्य आहेत.

एकदा स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्ट प्रस्थापित केले की, जेव्हा त्याच्याशी संवाद साधला जातो तेव्हा ते पूर्वनिर्धारितपणे चालते. यामुळे कर्ज देणे, ट्रेडिंग, गेम्स आणि डिजिटल कलेक्टिबल्स यांसारख्या गोष्टींसाठी ॲप्स तयार करणे शक्य होते जे जगभरातील लाखो वापरकर्त्यांसाठी दररोज, दिवसभर चालतात.

ज्याप्रमाणे बिटकॉइन नेटवर्कवर व्यवहार शुल्क भरण्यासाठी बिटकॉइनचा वापर केला जातो, त्याचप्रमाणे इथेरियमचे मूळ चलन, इथर, व्यवहार शुल्क भरण्यासाठी, स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्ट प्रकाशित करण्यासाठी आणि वापरण्यासाठी आणि नेटवर्क सुरक्षित करण्यासाठी वापरले जाते. इथर हे प्रोग्राम चालवण्यासाठी इंधन आणि मूल्याचा साठा अशा दोन्ही प्रकारे कार्य करते.

इथेरियम आणि ते कसे कार्य करते याबद्दल अधिक जाणून घ्या 

मुख्य फरक

बिटकॉइन आणि इथेरियम विकेंद्रित नेटवर्क राखण्यासाठी ब्लॉकचेन तंत्रज्ञान वापरतात, परंतु ते त्यांच्या डिझाइन, उद्देश आणि क्षमतांमध्ये भिन्न आहेत.

बिटकॉइन विरुद्ध इथेरियमचा उद्देश

जागतिक आर्थिक संकटाच्या पार्श्वभूमीवर 2009 मध्ये बिटकॉइनची निर्मिती झाली. बँक किंवा सरकारशिवाय चालणाऱ्या पैशाचे पीअर-टू-पीअर स्वरूप प्रदान करणे हे त्याचे ध्येय होते. हे डिझाइननुसार सोपे आहे. मध्यस्थाशिवाय एका व्यक्तीकडून दुसऱ्या व्यक्तीकडे मूल्य हस्तांतरित करणे हे नेटवर्कचे उद्दिष्ट आहे. या संकुचित लक्ष्यामुळे त्याला डिजिटल सोन्याचे स्वरूप म्हणून व्यापकपणे ओळखले जाण्यास मदत झाली आहे, जे मूल्याचा एक दुर्मिळ आणि टिकाऊ साठा आहे ज्याचा वापर विनिमयाचे माध्यम म्हणून देखील केला जाऊ शकतो.

इथेरियम 2015 मध्ये एका व्यापक दृष्टिकोनासह लाँच झाले. त्याच्या निर्मात्यांना ब्लॉकचेनची सुरक्षा आणि विकेंद्रीकरण घेऊन ते प्रोग्राम करण्यायोग्य बनवायचे होते. स्वतःला केवळ पेमेंट्सपुरते मर्यादित ठेवण्याऐवजी, इथेरियम कोणालाही स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्ट नावाचे स्वयंचलित प्रोग्राम लिहिण्याची आणि प्रकाशित करण्याची परवानगी देते. यामुळे विकेंद्रित वित्त (DeFi) आणि स्टेबलकॉइन्स पासून ते नॉन-फंजिबल टोकन्स (NFTs), गेम्स आणि विकेंद्रित सोशल मीडिया पर्यंत ॲप्लिकेशन्सच्या एका पूर्णपणे नवीन श्रेणीचे दरवाजे उघडतात.

तांत्रिक डिझाइन्स हे उद्देश प्रतिबिंबित करतात. बिटकॉइनची स्क्रिप्टिंग भाषा मर्यादित आहे, ज्यामुळे गुंतागुंत कमी होते आणि नेटवर्क सुरक्षित ठेवण्यास मदत होते. इथेरियमची प्रोग्रामिंग भाषा अधिक अर्थपूर्ण आहे, ज्यामुळे ती अधिक जटिल स्थिती आणि ॲप्लिकेशन्समधील परस्परसंवाद संचयित आणि व्यवस्थापित करू शकते. ही लवचिकता एक ताकद आहे, परंतु याचा अर्थ असाही होतो की नेटवर्क नियमित अपग्रेड्स आणि नवीन वैशिष्ट्यांसह अधिक वेगाने विकसित होते.

दोन्ही व्यापक डिजिटल अर्थव्यवस्थेत भिन्न भूमिका बजावतात. बिटकॉइन मूल्याचा एक स्थिर आणि विकेंद्रित साठा असण्यावर लक्ष केंद्रित करते. इथेरियमचे उद्दिष्ट विकेंद्रित ॲप्लिकेशन्स आणि प्रोग्राम करण्यायोग्य मालमत्तेसाठी जागतिक अंतिम पूर्तता स्तर बनण्याचे आहे.

उपयोग प्रकरणे आणि स्वीकृती

बिटकॉइन सामान्यतः मूल्याचा साठा म्हणून वापरले जाते. अनेक गुंतवणूकदार याकडे महागाई किंवा आर्थिक अस्थिरतेविरूद्ध संरक्षण म्हणून पाहतात. काही देशांमध्ये, याचा वापर पर्यायी चलन म्हणून किंवा लोकांसाठी पारंपारिक बँकिंग प्रणालीच्या बाहेर बचत करण्याचा एक मार्ग म्हणून केला जातो.

इथर देखील मूल्याचा साठा म्हणून काम करते, परंतु त्याची प्राथमिक भूमिका ॲप्लिकेशन्स आणि मालमत्तेच्या व्यापक इकोसिस्टमला उर्जा देणे ही आहे. डेव्हलपर्स नवीन प्रोटोकॉल तयार करण्यासाठी, टोकन लाँच करण्यासाठी, विकेंद्रित एक्सचेंजेस चालवण्यासाठी, NFTs मिंट करण्यासाठी, गेम्स तयार करण्यासाठी आणि केंद्रीकृत नियंत्रणाशिवाय चालणारे सोशल प्लॅटफॉर्म विकसित करण्यासाठी इथेरियमचा वापर करू शकतात.

इथेरियम वित्त, क्राउडफंडिंग आणि डिजिटल मालकीच्या नवीन स्वरूपांसाठी हजारो विकेंद्रित ॲप्लिकेशन्सना समर्थन देते. काही उपयोग प्रकरणे दोन्ही नेटवर्कला जोडतात. उदाहरणार्थ, बिटकॉइनला “रॅप” केले जाऊ शकते आणि इथेरियमवर कर्ज देणे, कर्ज घेणे आणि DeFi मध्ये ट्रेडिंग यांसारख्या क्रियाकलापांसाठी वापरले जाऊ शकते.

संस्थात्मक स्वीकृती हे फरक प्रतिबिंबित करते. बिटकॉइन ही क्रिप्टोकरन्सी मूल्याचा दीर्घकालीन साठा म्हणून मोठ्या प्रमाणावर ठेवली जाते, तर इथेरियमकडे विकेंद्रित पायाभूत सुविधा म्हणून पाहिले जाते. त्याची प्रोग्राम करण्याची क्षमता फिनटेक प्लॅटफॉर्म आणि पेमेंट प्रदात्यांना आकर्षित करते.

इथेरियम कशासाठी वापरले जाते याबद्दल अधिक जाणून घ्या 

चलनविषयक धोरण

बिटकॉइनचा पुरवठा 21 दशलक्ष नाण्यांवर मर्यादित असेल. ही कठोर मर्यादा प्रोटोकॉलद्वारे लागू केली जाते आणि बिटकॉइनची सोन्याशी तुलना करण्याच्या कारणांपैकी एक आहे. नवीन बिटकॉइन खनन बक्षिसांद्वारे चलनात येतात, जे प्रत्येक 210,000 ब्लॉकनंतर निम्म्याने कमी होतात, ज्याचे खनन करण्यासाठी साधारणपणे 4 वर्षे लागतात, या घटनेला हाल्व्हिंग म्हणतात. हे बक्षीस 2009 मध्ये प्रति ब्लॉक 50 बिटकॉइनने सुरू झाले, 2012 मध्ये 25 वर आले, त्यानंतर 2016 मध्ये 12.5 वर आले आणि असेच पुढे. या दराने, शेवटचे बिटकॉइन 2140 च्या आसपास खनन केले जाण्याची अपेक्षा आहे.

बिटकॉइनचे खनन बक्षीस आणि व्यवहार शुल्क नेटवर्कसाठी पैसे देतात आणि ते सुरक्षित करण्यासाठी वापरले जातात. तथापि, ब्लॉक बक्षीस निम्म्याने कमी झाल्यामुळे, नेटवर्क स्वतःचा खर्च भागवण्यासाठी व्यवहार शुल्कावर अधिक अवलंबून असते. सध्या नेटवर्क शुल्क नेटवर्कच्या उत्पन्नाचा एक छोटासा भाग बनवते, <5%, याचा अर्थ असा की बिटकॉइन नेटवर्कचे निर्गमन 0 वर गेल्यावर नेटवर्कची दीर्घकालीन सुरक्षा धोक्यात येऊ शकते.

इथेरियमला निश्चित पुरवठा मर्यादा नाही. त्याऐवजी, त्याचे निर्गमन प्रोटोकॉल नियमांद्वारे निर्धारित केले जाते, आणि अलीकडील अपग्रेड्सनी अशी यंत्रणा आणली आहे जी कालांतराने पुरवठा कमी करू शकते. सर्वात लक्षणीय म्हणजे EIP-1559 अपग्रेड, जे व्यवहार शुल्काचा काही भाग बर्न करते. जेव्हा नेटवर्क क्रियाकलाप जास्त असतो, तेव्हा निर्गमित केल्यापेक्षा अधिक ETH बर्न केले जाऊ शकते, ज्यामुळे त्या काळात पुरवठा डिफ्लेशनरी होतो.

इथेरियमचा चलनविषयक दृष्टिकोन कायमस्वरूपी सुरक्षा बजेटची हमी देतो, ज्यामध्ये व्यवहार शुल्क आणि ब्लॉक बक्षीस नेटवर्कचे सुरक्षा बजेट प्रदान करतात.

डेव्हलपर इकोसिस्टम

इथेरियम मध्ये सर्वात मोठ्या ब्लॉकचेन डेव्हलपर समुदायांपैकी एक आहे. इथेरियमवर बिल्डिंग केल्याने तुम्हाला टूल्स, फ्रेमवर्क्स, अनुदाने आणि हॅकाथॉन्स च्या विस्तृत श्रेणीमध्ये प्रवेश मिळतो. इथेरियम व्हर्च्युअल मशीन (EVM) हे इथेरियमचे रनटाइम वातावरण आहे आणि ते एक सामान्य मानक बनले आहे, सुसंगतता सुनिश्चित करण्यासाठी इतर अनेक ब्लॉकचेन त्याचा वापर करतात.

ERC-20 आणि ERC-721 सारखी टोकन मानके व्यापक ब्लॉकचेन अर्थव्यवस्थेच्या बहुतांश भागाचा पाया बनली आहेत. अनेक स्तर 2 (L2) नेटवर्क आणि इतर ब्लॉकचेन EVM वापरतात जेणेकरून ॲप्स, वॉलेट्स आणि स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्ट कमीतकमी बदलांसह ब्लॉकचेनवर वापरले जाऊ शकतील.

बिटकॉइनचा डेव्हलपर समुदाय लहान आणि अधिक केंद्रित आहे. बहुतेक क्रियाकलाप मुख्य प्रोटोकॉल राखणे आणि सुधारणे, तसेच जलद आणि स्वस्त पेमेंट्ससाठी लाइटनिंग नेटवर्कसारखे स्तर 2 (L2) उपाय विकसित करण्यावर केंद्रित आहेत.

इथेरियम डेव्हलपर संसाधनांबद्दल अधिक जाणून घ्या 

सुरक्षा आणि एकमत

बिटकॉइन आणि इथेरियम दोन्ही स्वतंत्र नोड च्या मोठ्या, वितरित नेटवर्कद्वारे सुरक्षित आहेत, परंतु ते नेटवर्कच्या स्थिती वर सहमत होण्यासाठी वेगवेगळ्या पद्धती वापरतात.

बिटकॉइन प्रूफ-ऑफ-वर्क (PoW) नावाची प्रणाली वापरते. मायनर्स नावाचे संगणक क्रिप्टोग्राफिक कोडी सोडवण्यासाठी स्पर्धा करतात. जो सर्वात आधी सोडवतो त्याला ब्लॉकचेनमध्ये व्यवहारांचा पुढील ब्लॉक जोडण्याची संधी मिळते आणि बिटकॉइनमध्ये बक्षीस मिळते. हा दृष्टिकोन बिटकॉइनला संभाव्य अंतिमत्व देतो, याचा अर्थ असा की एखाद्या व्यवहारावर आणखी अनेक ब्लॉक जोडले गेल्यानंतरच तो अत्यंत सुरक्षित मानला जातो. बिटकॉइनसाठी, हे सहसा सुमारे सहा पुष्टीकरणे किंवा सुमारे एक तास असते.

इथेरियम प्रूफ-ऑफ-स्टेक (PoS) वापरते. या मॉडेलमध्ये, नवीन ब्लॉक प्रस्तावित करण्यासाठी आणि पुष्टी करण्यासाठी निवडले जाण्याच्या संधीसाठी व्हॅलिडेटर्स ETH लॉक करतात किंवा स्टेक करतात. निवड यादृच्छिक असते, परंतु निवडले जाण्याची शक्यता स्टेक केलेल्या ETH च्या प्रमाणानुसार वाढते. अप्रामाणिकपणे वागणाऱ्या व्हॅलिडेटर्सना त्यांचा स्टेक गमावण्याचा धोका असतो. यामुळे इथेरियमला आर्थिक अंतिमत्व प्राप्त करण्यास अनुमती मिळते, जिथे अंतिम झालेले ब्लॉक उलट करणे अत्यंत कठीण असते, अनेकदा सुमारे 15 मिनिटांच्या आत. पुरेसे व्हॅलिडेटर्स सहमत झाल्यावर ब्लॉक अपरिवर्तनीय म्हणून चिन्हांकित करण्यासाठी इथेरियम चेकपॉइंट्सचा देखील वापर करते.

इथेरियमच्या सहमती यंत्रणा बद्दल अधिक जाणून घ्या 

अंतर्निहित तंत्रज्ञान

बिटकॉइन अनस्पेंट ट्रान्झॅक्शन आउटपुट मॉडेल (unspent transaction output model) किंवा UTXO म्हणून ओळखले जाणारे मॉडेल वापरते. या प्रणालीमध्ये, ब्लॉकचेन खाते शिल्लक ट्रॅक करत नाही. त्याऐवजी, ते मागील व्यवहारांमधील आउटपुट नोंदवते जे अद्याप खर्च केलेले नाहीत. जेव्हा तुम्ही बिटकॉइन खर्च करता, तेव्हा तुम्ही हे आउटपुट नवीन व्यवहारासाठी इनपुट म्हणून वापरता, या प्रक्रियेत नवीन आउटपुट तयार करता.

तुम्ही याचा विचार रोख रक्कम वापरण्यासारखा करू शकता. जर तुमच्याकडे दोन पाच-डॉलरच्या नोटा असतील आणि तुम्हाला सात डॉलर खर्च करायचे असतील, तर तुम्ही दोन्ही नोटा देता आणि सुट्टे म्हणून तीन डॉलर मिळवता. बिटकॉइन नोटा आणि सुट्टे पैसे नोंदवते, तुमची एकूण शिल्लक नाही.

इथेरियम खाते-आधारित मॉडेल (account-based model) वापरते. वैयक्तिक आउटपुट ट्रॅक करण्याऐवजी, ते बँक खात्याप्रमाणे खाते शिल्लक रेकॉर्ड ठेवते. हा दृष्टिकोन स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्ट आणि जटिल लॉजिक व्यवस्थापित करणे सोपे करतो, कारण खाते डेटा संचयित करू शकतात आणि प्रोग्राम्सप्रमाणे एकमेकांशी संवाद साधू शकतात.

प्रत्येक मॉडेलचे फायदे आणि तोटे आहेत. UTXO अधिक गोपनीयता देऊ शकतात आणि वैयक्तिक नाण्यांचा मागोवा घेणे सोपे करू शकतात. ॲप्लिकेशन्स तयार करण्यासाठी खाते-आधारित प्रणाली अधिक सोप्या आहेत.

इथेरियम डेव्हलपर दस्तऐवजीकरणामध्ये अधिक वाचा 

विकेंद्रीकरण

बिटकॉइन आणि इथेरियम दोन्ही विकेंद्रित होण्यासाठी डिझाइन केलेले आहेत, परंतु ते वेगवेगळ्या प्रकारे त्याचे मोजमाप करतात आणि त्याकडे पाहतात.

बिटकॉइनच्या विकेंद्रीकरणाला त्याचे सोपे तांत्रिक डिझाइन, दीर्घकालीन स्थिरता आणि नोड चे व्यापक वितरण यांचे समर्थन आहे. त्याच्या कमी-संसाधन आवश्यकतांमुळे लोकांना घरी पूर्ण नोड चालवणे सोपे होते, जे नेटवर्कचे स्वातंत्र्य आणि सेन्सॉरशिप प्रतिकार टिकवून ठेवण्यास मदत करते.

इथेरियम मध्ये देखील एक मोठे आणि वाढणारे नोड नेटवर्क आहे. हे क्लायंट विविधता वर जोरदार भर देते, याचा अर्थ सॉफ्टवेअरच्या अनेक आवृत्त्या स्वतंत्र संघांद्वारे राखल्या जातात. यामुळे कोणत्याही एका क्लायंटवरील अवलंबित्व कमी होते आणि नेटवर्कवर परिणाम करू शकणाऱ्या बग्स किंवा अपयशांपासून संरक्षण करण्यास मदत होते.

इथेरियममध्ये स्टेकिंग, अपग्रेड्स आणि प्रशासन चर्चा यांसारख्या क्रियाकलापांमध्ये सहभागींची मोठी संख्या आहे, परंतु दोन्ही नेटवर्कचे उद्दिष्ट खुले आणि लवचिक राहण्याचे आहे. बिटकॉइन कमी सॉफ्टवेअर क्लायंटवर अवलंबून राहून नोड आवश्यकता अपरिवर्तित ठेवते. इथेरियम वेगवेगळ्या योगदानकर्त्यांना प्रोत्साहित करते, प्रत्येकजण स्वतःचा दृष्टिकोन आणतो.

पर्यावरणीय प्रभाव

इथेरियमच्या इतिहासातील सर्वात लक्षणीय बदलांपैकी एक म्हणजे 2022 मध्ये प्रूफ-ऑफ-वर्क (PoW) वरून प्रूफ-ऑफ-स्टेक (PoS) मध्ये झालेले संक्रमण. द मर्ज म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या या संक्रमणाने नेटवर्कचा ऊर्जेचा वापर 99 टक्क्यांहून अधिक कमी केला.

प्रूफ-ऑफ-स्टेक (PoS) अंतर्गत, इथेरियम आता ऊर्जा-केंद्रित खनन वर अवलंबून नाही. त्याऐवजी, व्हॅलिडेटर्सची यादृच्छिकपणे निवड केली जाते, त्यांनी स्टेक केलेल्या ETH च्या प्रमाणानुसार निवड होण्याची शक्यता वाढते. या बदलामुळे इथेरियम हे अधिक ऊर्जा-कार्यक्षम ब्लॉकचेन नेटवर्कपैकी एक बनले आहे.

बिटकॉइन प्रूफ-ऑफ-वर्क (PoW) वापरणे सुरू ठेवते, ज्यासाठी मोठ्या प्रमाणात विजेची आवश्यकता असते कारण मायनर्स क्रिप्टोग्राफिक कोडी सोडवण्यासाठी स्पर्धा करतात. यातील काही ऊर्जा अक्षय स्रोतांकडून येते, आणि शाश्वतता सुधारण्याच्या मार्गांबद्दल बिटकॉइन समुदायामध्ये सतत चर्चा सुरू असते.

ऊर्जेच्या वापरातील फरक हा दोन नेटवर्कमधील तुलनेचा एक महत्त्वाचा मुद्दा बनला आहे. इथेरियमचा कमी ऊर्जा वापर अशा संदर्भांमध्ये अधिक आकर्षक बनवतो जिथे पर्यावरणीय प्रभाव ही प्राथमिकता असते.

इथेरियमच्या ऊर्जेच्या वापरावरील संपूर्ण अहवाल वाचा  (opens in a new tab)

भविष्य कसे दिसते

बिटकॉइनचा मूल्याचा साठा आणि राखीव मालमत्ता म्हणून वाढत्या प्रमाणात स्वीकार केला जात आहे. त्यात लक्षणीय बदल होण्याची शक्यता नाही, आणि ही स्थिरता त्याच्या आकर्षणाचा एक भाग आहे.

इथेरियम नवीन डिजिटल अर्थव्यवस्थेत स्वतःला एक ॲप्लिकेशन प्लॅटफॉर्म म्हणून स्थापित करत आहे. स्तर 2 (L2) नेटवर्कच्या वाढीसह आणि चालू असलेल्या अपग्रेड्ससह, जागतिक स्तरावरील ॲप्लिकेशन्स, पायाभूत सुविधा आणि मालमत्तेला समर्थन देण्याचे त्याचे उद्दिष्ट आहे.

अनेक वापरकर्त्यांसाठी, दोन नेटवर्क थेट स्पर्धेत नाहीत. ते भिन्न उद्देश पूर्ण करतात आणि डिजिटल मालमत्तेच्या वैविध्यपूर्ण दृष्टिकोनात एकमेकांना पूरक ठरू शकतात.

इथेरियमच्या रोडमॅपबद्दल अधिक जाणून घ्या