मुख्य आशयावर जा

पान शेवटचे अपडेट केले: 16 फेब्रुवारी, 2026

डँकशार्डिंग

डँकशार्डिंग हे असे माध्यम आहे ज्यामुळे Ethereum खऱ्या अर्थाने स्केलेबल ब्लॉकचेन बनेल, परंतु तिथे पोहोचण्यासाठी अनेक प्रोटोकॉल अपग्रेड्स आवश्यक आहेत. प्रोटो-डँकशार्डिंग हा त्या मार्गावरील एक मध्यवर्ती टप्पा आहे. दोन्हींचा उद्देश लेअर 2 वरील व्यवहार वापरकर्त्यांसाठी शक्य तितके स्वस्त करणे आणि Ethereum ला प्रति सेकंद >100,000 व्यवहारांपर्यंत स्केल करणे हा आहे.

प्रोटो-डँकशार्डिंग म्हणजे काय?

प्रोटो-डँकशार्डिंग, ज्याला EIP-4844 (opens in a new tab) म्हणूनही ओळखले जाते, हे रोलअप्सना ब्लॉक्समध्ये स्वस्त डेटा जोडण्याचा एक मार्ग आहे. ही कल्पना मांडणाऱ्या दोन संशोधकांच्या नावावरून हे नाव आले आहे: प्रोटोलॅम्ब्डा आणि डँकराड फिस्ट. ऐतिहासिकदृष्ट्या, रोलअप्स त्यांचे व्यवहार CALLDATA मध्ये पोस्ट करतात या वस्तुस्थितीमुळे ते वापरकर्ता व्यवहार किती स्वस्त करू शकतात यावर मर्यादा होती.

हे महाग आहे कारण ते सर्व Ethereum नोड्सद्वारे प्रक्रिया केले जाते आणि ऑनचेन कायमचे राहते, जरी रोलअप्सना फक्त थोड्या काळासाठी डेटाची आवश्यकता असते. प्रोटो-डँकशार्डिंग डेटा ब्लॉब्स सादर करते जे पाठवले जाऊ शकतात आणि ब्लॉक्सशी जोडले जाऊ शकतात. या ब्लॉबमधील डेटा EVM ला ऍक्सेस करता येत नाही आणि एका ठराविक कालावधीनंतर (हे लिहिताना 4096 इपॉक्सवर सेट केलेले आहे, किंवा सुमारे 18 दिवस) आपोआप हटवला जातो. याचा अर्थ रोलअप्स त्यांचा डेटा खूपच स्वस्तात पाठवू शकतात आणि ही बचत अंतिम वापरकर्त्यांपर्यंत स्वस्त व्यवहारांच्या स्वरूपात पोहोचवू शकतात.

रोलअप्स हे ऑफचेन व्यवहार बॅच करून आणि नंतर परिणाम Ethereum वर पोस्ट करून Ethereum स्केल करण्याचा एक मार्ग आहे. एक रोलअप मूलतः दोन भागांनी बनलेला असतो: डेटा आणि एक्झिक्यूशन चेक. डेटा म्हणजे व्यवहारांचा संपूर्ण क्रम ज्यावर रोलअपद्वारे Ethereum वर पोस्ट केल्या जाणाऱ्या स्थितीतील बदल निर्माण करण्यासाठी प्रक्रिया केली जात आहे. एक्झिक्यूशन चेक म्हणजे प्रस्तावित स्थिती बदल योग्य आहे हे सुनिश्चित करण्यासाठी एखाद्या प्रामाणिक कर्त्याद्वारे (एक "प्रूव्हर") त्या व्यवहारांचे पुन्हा-एक्झिक्यूशन करणे. एक्झिक्यूशन चेक करण्यासाठी, व्यवहार डेटा पुरेसा काळ उपलब्ध असावा लागतो जेणेकरून कोणीही तो डाउनलोड करून तपासू शकेल. याचा अर्थ रोलअप सिक्वेन्सरद्वारे केलेले कोणतेही अप्रामाणिक वर्तन प्रूव्हरद्वारे ओळखले आणि आव्हान दिले जाऊ शकते. तथापि, तो कायमस्वरूपी उपलब्ध असण्याची गरज नाही.

रोलअप्स त्यांच्या व्यवहार डेटासाठी ऑनचेन कमिटमेंट्स पोस्ट करतात आणि प्रत्यक्ष डेटा डेटा ब्लॉब्समध्ये उपलब्ध करून देतात. याचा अर्थ प्रूव्हर्स कमिटमेंट्स वैध आहेत का हे तपासू शकतात किंवा त्यांना चुकीचा वाटणाऱ्या डेटाला आव्हान देऊ शकतात. नोड-स्तरावर, डेटाचे ब्लॉब्स कन्सेन्सस क्लायंटमध्ये ठेवले जातात. कन्सेन्सस क्लायंटस् साक्षांकित करतात की त्यांनी डेटा पाहिला आहे आणि तो नेटवर्कवर प्रसारित झाला आहे. जर डेटा कायमचा ठेवला गेला, तर हे क्लायंट्स फुगतील आणि नोड्स चालवण्यासाठी मोठ्या हार्डवेअर आवश्यकता लागतील. त्याऐवजी, डेटा दर 18 दिवसांनी नोडमधून आपोआप छाटला जातो. कन्सेन्सस क्लायंट साक्षांकन हे दर्शविते की प्रूव्हर्सना डेटा सत्यापित करण्याची पुरेशी संधी होती. वास्तविक डेटा रोलअप ऑपरेटर्स, वापरकर्ते किंवा इतरांद्वारे ऑफचेन संग्रहित केला जाऊ शकतो.

ब्लॉब डेटा कसा सत्यापित केला जातो?

रोलअप्स ते कार्यान्वित केलेले व्यवहार डेटा ब्लॉब्समध्ये पोस्ट करतात. ते डेटासाठी एक "कमिटमेंट" देखील पोस्ट करतात. ते हे डेटावर एक बहुपद फंक्शन फिट करून करतात. या फंक्शनचे नंतर विविध पॉइंट्सवर मूल्यांकन केले जाऊ शकते. उदाहरणार्थ, जर आपण f(x) = 2x-1 हे अत्यंत सोपे फंक्शन परिभाषित केले तर आपण या फंक्शनचे मूल्यांकन x = 1, x = 2, x = 3 साठी करू शकतो, ज्यातून 1, 3, 5 हे परिणाम मिळतात. एक प्रूव्हर डेटावर तेच फंक्शन लागू करतो आणि त्याचे मूल्यांकन त्याच पॉइंट्सवर करतो. जर मूळ डेटा बदलला गेला, तर फंक्शन समान राहणार नाही, आणि म्हणूनच प्रत्येक पॉइंटवर मूल्यांकन केलेली मूल्ये देखील समान नसतील. वास्तविकतेत, कमिटमेंट आणि प्रूफ अधिक गुंतागुंतीचे आहेत कारण ते क्रिप्टोग्राफिक फंक्शन्समध्ये गुंडाळलेले आहेत.

KZG म्हणजे काय?

KZG म्हणजे केट-झवेरुचा-गोल्डबर्ग - एका योजनेच्या तीन मूळ लेखकांची (opens in a new tab) नावे जी डेटाच्या एका ब्लॉबला एका लहान क्रिप्टोग्राफिक "कमिटमेंट" (opens in a new tab) मध्ये कमी करते. रोलअप गैरवर्तन करत नाही हे सुनिश्चित करण्यासाठी रोलअपद्वारे सादर केलेल्या डेटाच्या ब्लॉबची पडताळणी करावी लागते. यामध्ये कमिटमेंट वैध होती की नाही हे तपासण्यासाठी प्रूव्हर ब्लॉबमधील व्यवहारांचे पुन्हा-एक्झिक्यूशन करतो. हे संकल्पनात्मकदृष्ट्या मर्कल प्रुफ्स वापरून लेअर 1 वरील Ethereum व्यवहारांची वैधता एक्झिक्यूशन क्लायंट्स ज्या प्रकारे तपासतात त्याच पद्धतीसारखे आहे. KZG हा एक पर्यायी पुरावा आहे जो डेटावर एक बहुपद समीकरण फिट करतो. कमिटमेंट काही गुप्त डेटा पॉइंट्सवर बहुपदाचे मूल्यांकन करते. एक प्रूव्हर डेटावर तेच बहुपद फिट करेल आणि त्याचे मूल्यांकन त्याच मूल्यांवर करेल, हे तपासून की परिणाम समान आहे. डेटा सत्यापित करण्याचा हा एक मार्ग आहे जो काही रोलअप्सद्वारे वापरल्या जाणाऱ्या शून्य-ज्ञान तंत्रांशी आणि अखेरीस Ethereum प्रोटोकॉलच्या इतर भागांशी सुसंगत आहे.

KZG सेरेमनी काय होती?

KZG सेरेमनी हा Ethereum समुदायातील अनेक लोकांसाठी एकत्रितपणे संख्यांची एक गुप्त यादृच्छिक स्ट्रिंग तयार करण्याचा एक मार्ग होता, ज्याचा वापर काही डेटा सत्यापित करण्यासाठी केला जाऊ शकतो. हे खूप महत्त्वाचे आहे की संख्यांची ही स्ट्रिंग कोणालाही माहीत नसावी आणि कोणीही ती पुन्हा तयार करू शकत नाही. हे सुनिश्चित करण्यासाठी, सेरेमनीमध्ये सहभागी झालेल्या प्रत्येक व्यक्तीला मागील सहभागीकडून एक स्ट्रिंग मिळाली. त्यानंतर त्यांनी काही नवीन यादृच्छिक मूल्ये तयार केली (उदा., त्यांच्या ब्राउझरला त्यांच्या माऊसच्या हालचालीचे मोजमाप करण्याची परवानगी देऊन) आणि ते मागील मूल्यामध्ये मिसळले. त्यानंतर त्यांनी ते मूल्य पुढील सहभागीला पाठवले आणि त्यांच्या स्थानिक मशीनमधून ते नष्ट केले. जोपर्यंत सेरेमनीतील एका व्यक्तीने हे प्रामाणिकपणे केले आहे, तोपर्यंत अंतिम मूल्य हल्लेखोरासाठी अज्ञात असेल.

EIP-4844 KZG सेरेमनी सार्वजनिक होती आणि हजारो लोकांनी त्यांची स्वतःची एंट्रॉपी (यादृच्छिकता) जोडण्यासाठी भाग घेतला. एकूण 140,000 पेक्षा जास्त योगदान होते, ज्यामुळे ही जगातील अशा प्रकारची सर्वात मोठी सेरेमनी ठरली. सेरेमनी अयशस्वी होण्यासाठी, त्या सहभागींपैकी 100% लोकांना सक्रियपणे अप्रामाणिक असावे लागेल. सहभागींच्या दृष्टिकोनातून, जर त्यांना माहित असेल की ते प्रामाणिक होते, तर इतरांवर विश्वास ठेवण्याची गरज नाही कारण त्यांना माहित आहे की त्यांनी सेरेमनी सुरक्षित केली आहे (त्यांनी वैयक्तिकरित्या 1-आउट-ऑफ-N प्रामाणिक सहभागीची आवश्यकता पूर्ण केली).

जेव्हा एखादा रोलअप ब्लॉबमध्ये डेटा पोस्ट करतो, तेव्हा ते एक "कमिटमेंट" प्रदान करतात जी ते ऑनचेन पोस्ट करतात. ही कमिटमेंट काही विशिष्ट पॉइंट्सवर डेटावर फिट केलेल्या बहुपदाचे मूल्यांकन करण्याचे परिणाम आहे. हे पॉइंट्स KZG सेरेमनीमध्ये निर्माण झालेल्या यादृच्छिक संख्यांद्वारे परिभाषित केले आहेत. प्रूव्हर्स नंतर डेटा सत्यापित करण्यासाठी त्याच पॉइंट्सवर बहुपदाचे मूल्यांकन करू शकतात - जर त्यांना समान मूल्ये मिळाली तर डेटा योग्य आहे.

जर कोणाला कमिटमेंटसाठी वापरलेली यादृच्छिक स्थाने माहित असतील, तर त्यांच्यासाठी नवीन बहुपद तयार करणे सोपे आहे जे त्या विशिष्ट पॉइंट्सवर फिट होते (म्हणजे, "टकराव"). याचा अर्थ ते ब्लॉबमधून डेटा जोडू किंवा काढू शकतात आणि तरीही एक वैध पुरावा देऊ शकतात. हे टाळण्यासाठी, प्रूव्हर्सना वास्तविक गुप्त स्थाने देण्याऐवजी, त्यांना प्रत्यक्षात इलिप्टिक कर्व्ह्स वापरून क्रिप्टोग्राफिक "ब्लॅक बॉक्स" मध्ये गुंडाळलेली स्थाने मिळतात. हे मूल्यांना अशा प्रकारे प्रभावीपणे स्क्रॅम्बल करतात की मूळ मूल्यांचे रिव्हर्स-इंजिनियरिंग केले जाऊ शकत नाही, परंतु काही चतुर बीजगणिताने प्रूव्हर्स आणि व्हेरिफायर्स अजूनही ज्या पॉइंट्सचे ते प्रतिनिधित्व करतात त्यावर बहुपदांचे मूल्यांकन करू शकतात.

डँकशार्डिंग म्हणजे काय?

डँकशार्डिंग हे रोलअप स्केलिंगचे पूर्ण साकार रूप आहे ज्याची सुरुवात प्रोटो-डँकशार्डिंगने झाली. डँकशार्डिंग रोलअप्सना त्यांचा संकुचित व्यवहार डेटा डंप करण्यासाठी Ethereum वर प्रचंड जागा आणेल. याचा अर्थ Ethereum शेकडो वैयक्तिक रोलअप्सना सहजतेने समर्थन देऊ शकेल आणि प्रति सेकंद लाखो व्यवहार प्रत्यक्षात आणू शकेल.

हे कसे कार्य करते तर ब्लॉक्सशी जोडलेल्या ब्लॉब्सचा प्रोटो-डँकशार्डिंगमधील सहा (6) वरून पूर्ण डँकशार्डिंगमध्ये 64 पर्यंत विस्तार करून. आवश्यक असलेले उर्वरित बदल हे सर्व कन्सेन्सस क्लायंट्सच्या कार्य करण्याच्या पद्धतीतील अपडेट्स आहेत, जेणेकरून ते नवीन मोठे ब्लॉब्स हाताळू शकतील. यापैकी अनेक बदल डँकशार्डिंगपासून स्वतंत्र इतर उद्देशांसाठी आधीच रोडमॅपवर आहेत. उदाहरणार्थ, डँकशार्डिंगला प्रस्तावक-बिल्डर विभाजनाची अंमलबजावणी करणे आवश्यक आहे. हे एक अपग्रेड आहे जे ब्लॉक तयार करणे आणि ब्लॉक प्रस्तावित करणे ही कार्ये विविध व्हॅलिडेटर्समध्ये विभक्त करते. त्याचप्रमाणे, डँकशार्डिंगसाठी डेटा उपलब्धता सॅम्पलिंग आवश्यक आहे, परंतु ते खूप हलक्या वजनाच्या क्लायंटच्या विकासासाठी देखील आवश्यक आहे जे जास्त ऐतिहासिक डेटा संग्रहित करत नाहीत ("स्टेटलेस क्लायंट").

वैयक्तिक व्हॅलिडेटर्सना 32MB ब्लॉब डेटासाठी महागड्या कमिटमेंट्स आणि पुरावे तयार करण्यापासून रोखण्यासाठी प्रस्तावक-बिल्डर विभाजन आवश्यक आहे. यामुळे होम स्टेकर्सवर खूप ताण येईल आणि त्यांना अधिक शक्तिशाली हार्डवेअरमध्ये गुंतवणूक करावी लागेल, ज्यामुळे विकेंद्रीकरणाला धोका पोहोचतो. त्याऐवजी, विशेष ब्लॉक बिल्डर्स या महागड्या संगणकीय कामाची जबाबदारी घेतात. नंतर, ते त्यांचे ब्लॉक्स ब्लॉक प्रस्तावकना प्रसारित करण्यासाठी उपलब्ध करून देतात. ब्लॉक प्रस्तावक फक्त तो ब्लॉक निवडतो जो सर्वात फायदेशीर आहे. कोणीही ब्लॉब्स स्वस्तात आणि वेगाने सत्यापित करू शकतो, याचा अर्थ कोणताही सामान्य व्हॅलिडेटर तपासू शकतो की ब्लॉक बिल्डर्स प्रामाणिकपणे वागत आहेत. यामुळे मोठ्या ब्लॉब्सवर विकेंद्रीकरणाचा त्याग न करता प्रक्रिया करणे शक्य होते. गैरवर्तन करणाऱ्या ब्लॉक बिल्डर्सना नेटवर्कमधून बाहेर काढले जाऊ शकते आणि स्लॅश केले जाऊ शकते - इतर त्यांची जागा घेतील कारण ब्लॉक बिल्डिंग ही एक फायदेशीर क्रिया आहे.

ब्लॉब डेटा त्वरीत आणि कार्यक्षमतेने सत्यापित करण्यासाठी व्हॅलिडेटर्सना डेटा उपलब्धता सॅम्पलिंग आवश्यक आहे. डेटा उपलब्धता सॅम्पलिंग वापरून, व्हॅलिडेटर्सना खात्री देता येते की ब्लॉब डेटा उपलब्ध होता आणि योग्यरित्या कमिट केला गेला होता. प्रत्येक व्हॅलिडेटर यादृच्छिकपणे फक्त काही डेटा पॉइंट्सचे सॅम्पल घेऊ शकतो आणि एक पुरावा तयार करू शकतो, म्हणजे कोणत्याही व्हॅलिडेटरला संपूर्ण ब्लॉब तपासण्याची गरज नाही. जर कोणताही डेटा गहाळ असेल, तर तो त्वरीत ओळखला जाईल आणि ब्लॉब नाकारला जाईल.

सध्याची प्रगती

पूर्ण डँकशार्डिंगला अनेक वर्षे बाकी आहेत. दरम्यान, KZG सेरेमनी 140,000 पेक्षा जास्त योगदानांसह संपन्न झाली आहे, आणि प्रोटो-डँकशार्डिंगसाठी EIP (opens in a new tab) परिपक्व झाले आहे. हा प्रस्ताव सर्व टेस्टनेट्समध्ये पूर्णपणे लागू करण्यात आला आहे, आणि मार्च 2024 मध्ये कानकुन-डेनेब ("डेंकुन") नेटवर्क अपग्रेडसह मेननेटवर लाईव्ह झाला.

पुढील वाचन

पृष्ठ शेवटचे अपडेट: 16 फेब्रुवारी, 2026

pete-vielhaberp (opens in a new tab)
JoeChenJJ (opens in a new tab)
bskrksyp9b (opens in a new tab)
+10

हा लेख उपयुक्त होता का?