सोशल नेटवर्क्स आपल्या दैनंदिन संप्रेषणांमध्ये आणि परस्परसंवादांमध्ये मोठी भूमिका बजावतात. तथापि, या प्लॅटफॉर्मच्या केंद्रीकृत नियंत्रणाने अनेक समस्या निर्माण केल्या आहेत: डेटाचे उल्लंघन, सर्व्हर आऊटेजेस, डी-प्लॅटफॉर्मिंग, सेन्सॉरशिप आणि गोपनीयतेचे उल्लंघन हे काही ट्रेड-ऑफ आहेत जे सोशल मीडिया अनेकदा करतात. या समस्यांचा सामना करण्यासाठी, विकसक Ethereum वर सोशल नेटवर्क तयार करत आहेत. विकेंद्रित सोशल नेटवर्क्स पारंपारिक सोशल नेटवर्किंग प्लॅटफॉर्मच्या अनेक समस्यांचे निराकरण करू शकतात आणि वापरकर्त्यांचा एकूण अनुभव सुधारू शकतात.
विकेंद्रित सामाजिक नेटवर्क म्हणजे काय?
विकेंद्रित सामाजिक नेटवर्क हे प्लॅटफॉर्म आहेत जे वापरकर्त्यांना माहितीची देवाणघेवाण करण्यास तसेच प्रेक्षकांना सामग्री प्रकाशित आणि वितरित करण्यास अनुमती देतात. हे ऍप्लिकेशन्स ब्लॉकचेनवर चालत असल्यामुळे ते विकेंद्रित आणि सेन्सॉरशिप आणि अवाजवी नियंत्रणास प्रतिरोधक असण्यास सक्षम आहेत.
अनेक विकेंद्रित सोशल नेटवर्क्स Facebook, LinkedIn, Twitter आणि Medium सारख्या प्रस्थापित सोशल मीडिया सेवांना पर्याय म्हणून अस्तित्वात आहेत. परंतु ब्लॉकचेन-संचालित सोशल नेटवर्क्समध्ये अनेक वैशिष्ट्ये आहेत जी त्यांना पारंपारिक सामाजिक प्लॅटफॉर्मच्या पुढे ठेवतात.
विकेंद्रित सामाजिक नेटवर्क कसे कार्य करतात?
विकेंद्रित सामाजिक नेटवर्क्स हे विकेंद्रित ऍप्लिकेशन्स (dapps) चा एक वर्ग आहे—ब्लॉकचेनवर तैनात केलेल्या द्वारे समर्थित ऍप्लिकेशन्स. कॉन्ट्रॅक्ट कोड या अॅप्ससाठी बॅकएंड म्हणून काम करतो आणि त्यांचे व्यवसाय तर्क परिभाषित करतो.
पारंपारिक सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म वापरकर्ता माहिती, प्रोग्राम कोड आणि डेटाचे इतर प्रकार संग्रहित करण्यासाठी डेटाबेसवर अवलंबून असतात. परंतु यामुळे एकल पॉइंट-ऑफ-अपयश निर्माण होते आणि लक्षणीय धोका निर्माण होतो. उदाहरणार्थ, ऑक्टोबर २०२१ मध्ये फेसबुकचे सर्व्हर कुप्रसिद्धपणे तासांसाठी ऑफलाइन झाले होते (opens in a new tab), ज्यामुळे वापरकर्ते प्लॅटफॉर्मपासून दूर झाले.
विकेंद्रित सामाजिक नेटवर्क्स जगभरातील हजारो नोड्स असलेल्या अस्तित्वात आहेत. जरी काही नोड्स अयशस्वी झाले तरीही, नेटवर्क अखंडपणे चालेल, अनुप्रयोगांना अपयश आणि आउटेजला प्रतिरोधक बनवेल.
InterPlanetary File System (IPFS) (opens in a new tab) सारख्या विकेंद्रित स्टोरेज सिस्टमचा वापर करून, Ethereum वर तयार केलेले सामाजिक नेटवर्क वापरकर्त्याच्या माहितीचे शोषण आणि दुर्भावनापूर्ण वापरापासून संरक्षण करू शकतात. कोणीही तुमची वैयक्तिक माहिती जाहिरातदारांना विकणार नाही, किंवा हॅकर्स तुमचे गोपनीय तपशील चोरू शकणार नाहीत.
अनेक ब्लॉकचेन-आधारित सोशल प्लॅटफॉर्मवर नेटिव्ह टोकन्स आहेत जे जाहिरातींच्या कमाईच्या अनुपस्थितीत कमाई करतात. वापरकर्ते विशिष्ट वैशिष्ट्यांमध्ये प्रवेश करण्यासाठी, अॅप-मधील खरेदी पूर्ण करण्यासाठी किंवा त्यांच्या आवडत्या सामग्री निर्मात्यांना टिप देण्यासाठी ही टोकन खरेदी करू शकतात.
विकेंद्रित सामाजिक नेटवर्कचे फायदे
-
विकेंद्रित सामाजिक नेटवर्क सेन्सॉरशिप-प्रतिरोधक आणि प्रत्येकासाठी खुले आहेत. याचा अर्थ वापरकर्त्यांवर बंदी घातली जाऊ शकत नाही, त्यांना डिप्लॅटफॉर्म केले जाऊ शकत नाही किंवा अनियंत्रितपणे प्रतिबंधित केले जाऊ शकत नाही.
-
विकेंद्रित सामाजिक नेटवर्क्स ओपन-सोर्स आदर्शांवर तयार केलेले आहेत आणि अनुप्रयोगांसाठी सोर्स कोड सार्वजनिक तपासणीसाठी उपलब्ध करतात. पारंपारिक सोशल मीडियामध्ये सामान्य असलेल्या अपारदर्शक अल्गोरिदमची अंमलबजावणी काढून टाकून, ब्लॉकचेन-आधारित सोशल नेटवर्क वापरकर्ते आणि प्लॅटफॉर्म निर्मात्यांच्या हितसंबंधांना संरेखित करू शकतात.
-
विकेंद्रित सामाजिक नेटवर्क "मध्यम-पुरुष" दूर करतात. सामग्री निर्मात्यांची त्यांच्या सामग्रीवर थेट मालकी असते, आणि ते अनुयायी, चाहते, खरेदीदार आणि इतर पक्षांशी थेट संवाद साधतात, ज्यामध्ये केवळ एक स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्ट असतो.
-
नोड्सच्या जागतिक, पीअर-टू-पीअर नेटवर्कद्वारे टिकून राहिलेल्या Ethereum नेटवर्कवर चालणारे dapps म्हणून, विकेंद्रित सामाजिक नेटवर्क्स सर्व्हर डाउनटाइम आणि आउटेजसाठी कमी संवेदनशील असतात.
-
विकेंद्रित सामाजिक प्लॅटफॉर्म सामग्री निर्मात्यांना , अॅप-मधील क्रिप्टो पेमेंट्स आणि बरेच काही द्वारे सुधारित कमाईची फ्रेमवर्क देतात.
-
विकेंद्रित सामाजिक नेटवर्क वापरकर्त्यांना उच्च पातळीची गोपनीयता आणि अनामिकता प्रदान करतात. उदाहरणार्थ, एखादी व्यक्ती नावे, ईमेल पत्ते इत्यादीसारखी वैयक्तिकरित्या ओळखण्यायोग्य माहिती (PII) शेअर न करता प्रोफाइल किंवा वापरून Ethereum-आधारित सामाजिक नेटवर्कमध्ये साइन इन करू शकते.
-
विकेंद्रित सामाजिक नेटवर्क विकेंद्रित स्टोरेजवर अवलंबून असतात, केंद्रीकृत डेटाबेसवर नाही, जे वापरकर्त्याच्या डेटाचे संरक्षण करण्यासाठी बरेच चांगले आहेत.
Ethereum वर विकेंद्रित सामाजिक नेटवर्क्स
त्याच्या टोकन्सची लोकप्रियता आणि मोठ्या वापरकर्ता वर्गामुळे, विकेंद्रित सोशल मीडिया तयार करणाऱ्या डेव्हलपर्ससाठी Ethereum नेटवर्क एक पसंतीचे साधन बनले आहे. Ethereum-आधारित सामाजिक नेटवर्कची काही उदाहरणे येथे आहेत:
मिरर
Mirror (opens in a new tab) हे एक web3-सक्षम लेखन प्लॅटफॉर्म आहे ज्याचे उद्दिष्ट विकेंद्रित आणि वापरकर्त्याच्या मालकीचे असणे आहे. वापरकर्ते त्यांचे वॉलेट कनेक्ट करून Mirror वर विनामूल्य वाचू आणि लिहू शकतात. वापरकर्ते लेखन गोळा करू शकतात आणि त्यांच्या आवडत्या लेखकांचे सदस्यत्व घेऊ शकतात.
Mirror वर प्रकाशित केलेल्या पोस्ट्स Arweave, एका विकेंद्रित स्टोरेज प्लॅटफॉर्मवर कायमस्वरूपी संग्रहित केल्या जातात, आणि रायटिंग NFTs म्हणून ओळखले जाणारे संग्रहणीय नॉन-फंजिबल टोकन्स (NFTs) म्हणून मिंट केले जाऊ शकतात. रायटिंग NFTs लेखकांसाठी तयार करण्यासाठी पूर्णपणे विनामूल्य आहेत, आणि संग्रह Ethereum वर होतो — ज्यामुळे व्यवहार स्वस्त, जलद आणि पर्यावरणास अनुकूल बनतात.
MINDS
MINDS (opens in a new tab) हे सर्वाधिक वापरल्या जाणार्या विकेंद्रित सामाजिक नेटवर्क्सपैकी एक आहे. हे Facebook सारखे कार्य करते आणि आधीच लाखो वापरकर्ते मिळवले आहेत.
वापरकर्ते आयटमसाठी पैसे देण्यासाठी प्लॅटफॉर्मचे मूळ टोकन $MIND वापरतात. वापरकर्ते लोकप्रिय सामग्री प्रकाशित करून, इकोसिस्टममध्ये योगदान देऊन आणि इतरांना प्लॅटफॉर्मवर संदर्भ देऊन $MIND टोकन देखील मिळवू शकतात.
Farcaster
Farcaster (opens in a new tab) हे X आणि Reddit सारखेच एक "पुरेशा प्रमाणात विकेंद्रित" सामाजिक नेटवर्क आहे जे वापरकर्त्यांना "कास्ट" शेअर आणि शोधण्याची परवानगी देते. हे ऑप्टिमिझम L2 नेटवर्कवर तयार केले आहे जेणेकरून व्यवहार तुलनेने स्वस्त राहतील.
विकेंद्रित सामाजिक नेटवर्क वापरा
- Status.app (opens in a new tab) - Status हे एक सुरक्षित मेसेजिंग अॅप आहे जे आपले संदेश तृतीय पक्षांपासून संरक्षित करण्यासाठी ओपन-सोर्स, पीअर-टू-पीअर प्रोटोकॉल आणि एंड-टू-एंड एन्क्रिप्शन वापरते.
- Mirror.xyz (opens in a new tab) - Mirror हे Ethereum वर तयार केलेले एक विकेंद्रित, वापरकर्त्याच्या मालकीचे प्रकाशन प्लॅटफॉर्म आहे, जे वापरकर्त्यांना कल्पनांना क्राउडफंड करण्यासाठी, सामग्रीची कमाई करण्यासाठी आणि उच्च-मूल्य समुदाय तयार करण्यासाठी आहे.
- Lens Protocol (opens in a new tab) - लेन्स प्रोटोकॉल हा एक कंपोझेबल आणि विकेंद्रित सोशल ग्राफ आहे जो निर्मात्यांना विकेंद्रित इंटरनेटच्या डिजिटल गार्डनमध्ये कुठेही त्यांच्या सामग्रीची मालकी घेण्यास मदत करतो.
- Farcaster (opens in a new tab) - _Farcaster हे पुरेसे विकेंद्रित सामाजिक नेटवर्क आहे. हा एक खुला प्रोटोकॉल आहे जो ईमेलप्रमाणेच अनेक क्लायंटना समर्थन देऊ शकतो.
- Ethereum Follow Protocol (opens in a new tab) - Ethereum फॉलो प्रोटोकॉल हा Ethereum खात्यांसाठी पूर्णपणे विकेंद्रित ऑनचेन सोशल ग्राफ आहे, जो ENS आणि SIWE ला पूरक मॉड्यूलर Ethereum ओळख स्टॅकच्या दृष्टीकोनाला पुढे नेतो.
- Ethereum Comments Protocol (opens in a new tab) - तुमचे विचार ऑनचेन ठेवण्यासाठी Ethereum वरील एक नवीन, प्रोग्राम करण्यायोग्य सामाजिक सामग्री आदिम.
Ethereum वर Web2 सामाजिक नेटवर्क्स
मूळ सामाजिक प्लॅटफॉर्म हे एकमेव नाहीत जे सोशल मीडियामध्ये ब्लॉकचेन तंत्रज्ञान समाविष्ट करण्याचा प्रयत्न करत आहेत. अनेक केंद्रीकृत प्लॅटफॉर्म देखील त्यांच्या पायाभूत सुविधांमध्ये Ethereum समाकलित करण्याचे अन्वेषण करत आहेत किंवा त्यांनी प्रयोग केले आहेत:
ब्रेव्ह ब्राउझर
-
ब्रेव्हने डिजिटल जाहिरात आणि सामग्री निर्माता समर्थनामध्ये क्रांती घडवण्यासाठी Ethereum वर तयार केलेला ERC-20 टोकन, बेसिक अटेंशन टोकन (BAT) (opens in a new tab) आपल्या ब्राउझर इकोसिस्टममध्ये एकत्रित केला आहे.
-
ब्रेव्ह रिवॉर्ड्स प्रोग्राम (opens in a new tab) वापरकर्त्यांना गोपनीयतेचा आदर करणाऱ्या जाहिराती पाहून BAT मिळवण्याची आणि नंतर लक्ष वेळेच्या आधारावर YouTube, Twitter आणि GitHub सारख्या विविध प्लॅटफॉर्मवरील वेबसाइट्स आणि सामग्री निर्मात्यांना आपोआप योगदान देण्याची परवानगी देतो.
-
सामग्री निर्माते हे योगदान थेट त्यांच्या Ethereum वॉलेटमध्ये मिळवण्यासाठी ब्रेव्ह सत्यापित निर्माते (opens in a new tab) म्हणून नोंदणी करू शकतात, ज्यामुळे पारंपारिक वेब प्लॅटफॉर्म आणि ब्लॉकचेन-आधारित कमाई यांच्यात एक पूल तयार होतो.
-
BAT टोकन्स Ethereum ब्लॉकचेनवर स्वतंत्रपणे अस्तित्वात आहेत, ज्यामुळे वापरकर्त्यांना ते मिळवल्यानंतर वैयक्तिक वॉलेट किंवा एक्सचेंजमध्ये हस्तांतरित करण्याची परवानगी मिळते.
ऑडिअस म्युझिक प्लॅटफॉर्म
-
ऑडिअस (opens in a new tab) हे एक म्युझिक स्ट्रीमिंग प्लॅटफॉर्म आहे जे कलाकारांना थेट चाहत्यांशी जोडण्यासाठी Ethereum ब्लॉकचेन तंत्रज्ञान वापरते.
-
या प्लॅटफॉर्ममध्ये एक संकरित विकेंद्रित आर्किटेक्चर आहे जिथे सामग्री IPFS वर संग्रहित केली जाते आणि मालकी हक्कांसाठी ब्लॉकचेन आणि AUDIO टोकन (opens in a new tab) वापरले जाते.
-
ऑडिअसने TikTok सोबत भागीदारी (opens in a new tab) स्थापित केली आहे, ज्यामुळे Web3 कार्यक्षमता मुख्य प्रवाहातील प्रेक्षकांपर्यंत पोहोचली आहे आणि कलाकारांना ब्लॉकचेन तंत्रज्ञानाद्वारे त्यांच्या सामग्रीची कमाई करण्याची परवानगी मिळाली आहे.
-
या प्लॅटफॉर्मचे तांत्रिक तपशील त्यांच्या व्हाइटपेपर (opens in a new tab) मध्ये उपलब्ध आहेत, ज्यात त्यांनी Ethereum च्या पायाभूत सुविधांवर कसे बांधकाम केले आहे हे दर्शविले आहे.
Sorare फँटसी स्पोर्ट्स
-
Sorare (opens in a new tab) हे Ethereum वर तयार केलेले फँटसी स्पोर्ट्स प्लॅटफॉर्म (opens in a new tab) आहे जे वापरकर्त्यांना अधिकृत NFT प्लेयर कार्ड गोळा करणे, व्यापार करणे आणि खेळण्याची परवानगी देते.
-
प्लेअर कार्ड्स Ethereum ब्लॉकचेनवर पडताळणीयोग्य NFTs आहेत, आणि प्लॅटफॉर्मचे स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्ट्स Etherscan (opens in a new tab) वर पाहिले जाऊ शकतात.
-
Sorare पारंपारिक फँटसी स्पोर्ट्स गेमप्लेला डिजिटल मालमत्तेच्या ब्लॉकचेन मालकीसह जोडते, मुख्य प्रवाहातील क्रीडा चाहत्यांसाठी Ethereum सह निधीपुरवठा करण्याची (opens in a new tab) कार्यक्षमता आणते.
Twitter/X (क्रिप्टो टिपिंग)
Twitter (opens in a new tab) (आता X) ने निर्माता कमाई आणि डिजिटल ओळख पडताळणी वाढवण्यासाठी अनेक प्रकारे ब्लॉकचेन तंत्रज्ञान समाविष्ट केले आहे:
- क्रिप्टो टिपिंग: या प्लॅटफॉर्मने Ethereum टिपिंग (opens in a new tab) समाकलित केले आहे, ज्यामुळे वापरकर्त्यांना Strike सारख्या Ethereum-आधारित वॉलेटद्वारे पेमेंट पाठवता येते.
ब्लॉकचेन वैशिष्ट्ये समाकलित करून, X हे Web2 सामाजिक अनुभव आणि विकेंद्रित डिजिटल मालकी यांच्यातील अंतर कमी करत आहे.
पुढील वाचन
लेख
- सोशल मीडियाचे विकेंद्रीकरण: वेब3 सोशल स्टॅकसाठी मार्गदर्शक (opens in a new tab) - Coinbase Ventures
- सामाजिक नेटवर्क ही विकेंद्रीकरणाची पुढील मोठी संधी आहे (opens in a new tab) — Ben Goertzel
- Web3 विकेंद्रित, समुदाय-चालित सामाजिक नेटवर्कचे वचन देते (opens in a new tab) — सुमित घोष
- ब्लॉकचेन सोशल मीडिया लँडस्केपचा आढावा (opens in a new tab) — Gemini Cryptopedia
- ब्लॉकचेन सोशल मीडियाच्या गोपनीयतेची समस्या कशी सोडवू शकते (opens in a new tab) — प्रबलीन बाजपेयी
- सामाजिक नेटवर्कसाठी पुरेसे विकेंद्रीकरण (opens in a new tab) — वरुण श्रीनिवासन
व्हिडिओ
- विकेंद्रित सोशल मीडिया स्पष्टीकरण (opens in a new tab) — Coinmarketcap
- DeSo ब्लॉकचेनला सोशल मीडियाचे विकेंद्रीकरण करायचे आहे (opens in a new tab) — Bloomberg Technology
- बालाजी श्रीनिवासन, विटालिक बुटेरिन, जुआन बेनेट यांच्यासोबत विकेंद्रित सोशल मीडियाचे भविष्य (opens in a new tab) — ETHGlobal
समुदाय
पृष्ठ अखेरचे अद्यतन: २३ फेब्रुवारी, २०२६
