Hisse ispatı ödülleri ve cezaları
Sayfanın son güncellenmesi: 26 Şubat 2026
Ethereum kendi kripto parası olan ether (ETH) ile güvenli hale getirilir. Blokları doğrulamaya ve zincirin başını belirlemeye katılmak isteyen düğüm operatörleri, Ethereum'daki depozito sözleşmesine ether yatırır. Sonrasında ise eşler arası ağ üzerinde alınan yeni blokların geçerliliğini kontrol eden ve zincirin başını tespit etmek için çatal seçim algoritmasını kullanan doğrulayıcı yazılımını çalıştırmak için ether cinsinden ödeme alırlar.
Bir doğrulayıcı için iki ana rol vardır: 1) yeni blokları kontrol etmek ve eğer geçerli iseler onları "tasdik etmek", 2) tüm doğrulayıcı havuzundan rastgele olarak seçildiğinde yeni bloklar önermek. Eğer doğrulayıcı bu görevlerin ikisini de istendiğinde yapmakta başarısız olursa ether ödemesini kaçıracaktır. Doğrulayıcılar ayrıca bazen imza toplamak ve senkronizasyon kurullarına katılım sağlamak ile görevlendirilirler.
Bunun dışında kazara yapması aşırı zor olan ve kötü niyet belli eden bazı davranışlar vardır, bunlara örnekler aynı yuva için birden çok blok önermek veya aynı yuvada birden fazla bloku tasdik etmek olabilir. Bunlar 36 gün içinde doğrulayıcı ağdan çıkarılana kadar doğrulayıcının etherlerinin bir miktarının (1 ETH'ye kadar) yakılabileceği "cezalandırılabilir" davranışlardır. Kesilen doğrulayıcının etherleri çıkış süreci boyunca yavaşça akıp gider, ancak daha çok doğrulayıcının kesildiği 18. Gün civarında daha büyük olan bir "korelasyon cezası" alırlar. Yani mutabakat mekanizmasının teşvik yapısı dürüstlük için ödeme yapar ve kötü aktörleri cezalandırır.
Tüm ödüller ve cezalar dönem başına bir defa uygulanmaktadır.
Daha fazla ayrıntı için okumaya devam edin...
Ödüller ve cezalar
Ödüller
Doğrulayıcılar diğer doğrulayıcıların çoğunluğu ile uyumlu oylar verdiklerinde, bloklar önerdiklerinde ve senkronizasyon kurullarına katıldıklarında ödüller alırlar. Her dönemdeki ödüllerin değeri bir base_reward'dan hesaplanır. Bu diğer ödüllerin hesaplandığı ana birimdir. base_reward, bir doğrulayıcının dönem başına optimal koşullar altında aldığı ortalama ödülü temsil eder. Bu, doğrulayıcının geçerli bakiyesi ve toplam doğrulayıcı sayısından yola çıkılarak şu şekilde hesaplanır:
1base_reward = effective_balance * (base_reward_factor / (base_rewards_per_epoch * sqrt(sum(active_balance))))Burada base_reward_factor 64, base_rewards_per_epoch 4'tür ve sum(active balance) tüm aktif doğrulayıcılar genelindeki toplam stake edilmiş ether'dir.
Bu ana ödülün doğrulayıcının geçerli bakiyesi ile doğru orantılı ve ağdaki doğrulayıcı sayısı ile ters orantılı olduğu anlamına gelir. Doğrulayıcı sayısı ne kadar fazlaysa, genel ihraç o kadar artar (sqrt(N) olarak) ancak doğrulayıcı başına düşen base_reward o kadar azalır (1/sqrt(N) olarak). Bu faktörler bir hisseleme düğümünün APR'sini etkiler. Bunun gerekçesini Vitalik'in notlarında (opens in a new tab) okuyun.
Sonrasında toplam ödül her bir bileşenin toplam ödüle ne kadar eklediğini belirten bir ağırlığa sahip olduğu beş bileşenin toplamı olarak hesaplanır. Bileşenler şunlardır:
11. kaynak oyu: doğrulayıcı, doğru kaynak kontrol noktası için zamanında oy vermiştir22. hedef oyu: doğrulayıcı, doğru hedef kontrol noktası için zamanında oy vermiştir33. baş oyu: doğrulayıcı, doğru baş blok için zamanında oy vermiştir44. senkronizasyon kurulu ödülü: doğrulayıcı bir senkronizasyon kuruluna katılmıştır55. öneren ödülü: doğrulayıcı doğru yuvada bir blok önermiştirHer bileşenin ağırlığı şunlardır:
1TIMELY_SOURCE_WEIGHT uint64(14)2TIMELY_TARGET_WEIGHT uint64(26)3TIMELY_HEAD_WEIGHT uint64(14)4SYNC_REWARD_WEIGHT uint64(2)5PROPOSER_WEIGHT uint64(8)Bu bileşenin toplamı 64'tür. Toplam uygulanabilir ağırlıklarının toplamının 64'e bölümü olarak hesaplanır. Zamanında kaynak, hedef ve baş oyları veren, bir blok öneren ve bir senkronizasyon kuruluna katılan bir doğrulayıcı 64/64 * base_reward == base_reward alabilir. Ancak bir doğrulayıcı genellikle blok önericisi değildir, bu nedenle alabileceği maksimum ödül 64-8 /64 * base_reward == 7/8 * base_reward olur. Ne blok önericisi ne de bir senkronizasyon kurulunda olan doğrulayıcılar 64-8-2 / 64 * base_reward == 6.75/8 * base_reward alabilir.
Hızlı tasdikleri teşvik etmek için ek bir ödül eklenmiştir. Bu, inclusion_delay_reward'dır. Bunun değeri, base_reward'ın 1/delay ile çarpımına eşittir; burada delay, blok önerisi ile tasdikleme arasındaki yuva sayısıdır. Örneğin, eğer tasdikleme blok önerisinden sonraki bir yuva içinde gönderilirse, tasdikleyici base_reward * 1/1 == base_reward alır. Tasdikleme bir sonraki yuvada gelirse, tasdikleyen base_reward * 1/2 alır ve bu şekilde devam eder.
Blok önericileri, bloğa dahil edilen her geçerli tasdikleme için 8 / 64 * base_reward alırlar, bu nedenle ödülün gerçek değeri, tasdikleyen doğrulayıcıların sayısına göre ölçeklenir. Blok önericileri ayrıca önerdikleri blokta diğer doğrulayıcılar tarafından kötü davranışların kanıtını ekleyerek de ödüllerini artırabilirler. Bu ödüller doğrulayıcı dürüstlüğünü destekleyen "havuçlar"dır. Kesinti içeren bir blok önericisi, slashed_validators_effective_balance / 512 ile ödüllendirilir.
Cezalar
Şimdiye kadar mükemmel davranışlar sergileyen doğrulayıcıları düşündük ama zamanında baş, kaynak veya hedef oyları vermeyen veya bunu aşırı yavaş şekilde yapan doğrulayıcılara ne olacak?
Hedef ve kaynak oylamalarını kaçırmanın cezası tasdik edicinin onları verseydi kazanacağı ödüllere eşittir. Bu ödülün bakiyelerine eklenmesi yerine, eşit bir miktarın bakiyelerinden silindiği anlamına gelir. Baş oylamasını kaçırmanın bir cezası yoktur (yani baş oyları sadece ödüllendirilir, asla cezalandırılmaz). inclusion_delay ile ilişkili bir ceza yoktur; ödül yalnızca doğrulayıcının bakiyesine eklenmez. Ayrıca blok önermekte başarısız olunması için de bir ceza yoktur.
Ödüller ve cezalar hakkında mutabakat spesifikasyonlarında (opens in a new tab) daha fazlasını okuyun. Ödüller ve cezalar Bellatrix yükseltmesinde ayarlandı - Danny Ryan ve Vitalik'in bunu tartıştığı Peep an EIP videosunu (opens in a new tab) izleyin.
Kesinti
Ceza bir doğrulayıcının ağdan zorla çıkarılmasına ve buna bağlantılı olarak hisselenmiş etherlerinin kaybına sebep olan daha sert bir eylemdir. Bir doğrulayıcının kesilebileceği, hepsinin ya aldatıcı öneri ya da blok tasdikine dayandığı üç yol vardır:
- Aynı yuva için iki farklı blok önermek ve imzalamak
- Bir başkasını "saran" bir bloku tasdik etmek (etkili bir şekilde geçmişi değiştirir)
- Aynı blok için iki adayı tasdik edip "çifte oy kullanarak"
Eğer bu hareketler tespit edilirse, doğrulayıcı kesilir. Bu, 32 ETH'lik bir doğrulayıcı için 0,0078125'in (aktif bakiye ile doğrusal olarak ölçeklenir) hemen yakıldığı ve ardından 36 günlük bir uzaklaştırma döneminin başladığı anlamına gelir. Bu kaldırma sürecinde doğrulayıcının hissesi zamanla akıp dereceli olarak akıp gider. Orta noktada (18. Gün) kesim etkinliğinden 36 gün öncesine kadarki dönemde cezalandırılan tüm doğrulayıcıların toplam hisselenmiş ether miktarı ile ölçeklenen bir büyüklüğü olan ek bir ceza uygulanır. Bu kesilen doğrulayıcı sayısı arttıkça, cezanın büyüklüğünün artması anlamına gelir. Maksimum kesinti, kesintiye uğrayan tüm doğrulayıcıların tam efektif bakiyesidir (yani, çok sayıda doğrulayıcı kesintiye uğrarsa tüm kilitlerini kaybedebilirler). Diğer bir yandan, tekil, izole bir ceza etkinliği doğrulayıcının hissesinin sadece küçük bir kısmını yakar. Cezalandırılan doğrulayıcı sayısı ile ölçeklendirilen bu orta nokta cezasına "korelasyon cezası" denir.
Hareketsizlik sızıntısı
Eğer fikir birliği katmanı kesinleşmeden dört dönemden uzun süre giderse, "hareketsizlik sızıntısı" denilen acil bir protokol aktifleştirilir. Hareketsizlik sızıntısının asıl amacı zincirinin kesinliği kurtarması için gerekli olan ortamı oluşturmaktır. Yukarıda açıklandığı gibi, kesinlik kaynak ve hedef kontrol noktaları üzerinde anlaşmak için toplam hisselenen ether miktarının 2/3'lük çoğunluğuna ihtiyaç duyar. Eğer toplam doğrulayıcıların 1/3'ünden fazlasını temsil eden sayıda doğrulayıcı çevrimdışı olursa ya da doğru tasdikler vermeyi başaramazsa 2/3'lük bir çoğunluğun kontrol noktalarını kesinleştirebilmesi mümkün değildir. Hareketsizlik sızıntısı aktif olmayan doğrulayıcılara ait hissenin toplam hisselerin 1/3'ünden azını kontrol edene kadar zamanla akıp gitmesine izin verir, bu da kalan aktif doğrulayıcıların zinciri kesinleştirebilmesini sağlar. Aktif olmayan doğrulayıcıların havuzu ne kadar büyük olursa olsun, kalan aktif doğrulayıcılar eninde sonunda hisselerin 2/3'ünden fazlasını kontrol edecektir. Bir hissenin kaybı aktif olmayan doğrulayıcıların en kısa sürede yeniden aktifleşmesi için güçlü bir teşviktir! Bir hareketsizlik sızıntısı senaryosu Medalla test ağında aktif doğrulayıcıların %66'dan az bir kısmı mevcut blok zincirin başı üzerinde mutabakata vardığında görülmüştü. Hareketsizlik sızıntısı aktifleştirilmişti ve kesinlik nihayet geri kazanılmıştı!
Mutabakat mekanizmasının ödül, ceza ve ceza mekanizması tekil doğrulayıcıları doğru davranmaya yönlendirir. Ancak, bu tasarım seçimlerinden doğrulayıcıların birden çok istemci arasında eşit biçimde dağılımını güçlü bir şekilde teşvik eden ve tekil istemci baskınlığından güçlü bir şekilde caydırmaya çalışan bir sistem ortaya çıkmıştır.
Daha fazla kaynak
- Ethereum'u Yükseltme: Teşvik katmanı (opens in a new tab)
- Ethereum'un hibrit Casper protokolündeki teşvikler (opens in a new tab)
- Vitalik'in açıklamalı spesifikasyonu (opens in a new tab)
- Eth2 Kesinti Önleme İpuçları (opens in a new tab)
- EIP-7251 kapsamındaki kesinti cezalarının analizi (opens in a new tab)
Kaynaklar