Ana içeriğe geç
Change page

İstemci çeşitliliği

Sayfanın son güncellenmesi: 23 Şubat 2026

selcuk45s (opens in a new tab)
isinaslii (opens in a new tab)
kaanmetuk (opens in a new tab)
+25

Ethereum düğümünün davranışı, çalıştırdığı istemci yazılımı tarafından kontrol edilir. Her biri farklı dillerde ayrı takımlar tarafından geliştirilen ve sürdürülen birden çok kullanılabilir seviyede Ethereum istemcisi bulunmaktadır. İstemciler, istemcilerin birbiriyle kesintisiz biçimde iletişim kuracağı, aynı fonksiyonelliğe sahip olacağı ve eş değer bir kullanıcı deneyimi sunacağı ortak özellikler üzerine kurulmuştur. Ancak, şu anda düğümler arasında istemcilerin dağıtımı ağ güçlendirmenin tam potansiyeline erişmesi için yeterince eşit değildir. İdeal olarak kullanıcılar ağa olabildiğince istemci çeşitliliği getirmek için farklı istemciler arasında aşağı yukarı eşit olarak dağılırlar.

Ön Koşullar

Düğümlerin ve istemcilerin ne olduğunu henüz anlamadıysanız, düğümler ve istemciler sayfasına göz atın. ve katmanları sözlükte tanımlanmıştır.

Neden birden fazla istemci var?

Birden fazla, bağımsız geliştirilen ve sürdürülen istemci bulunmaktadır çünkü istemci çeşitliliği ağı saldırılara ve hatalara karşı daha dayanıklı hale getirir. Birden fazla istemci Ethereum'a özel bir güçtür - diğer blok zincirler tek bir istemcinin yanılmazlığına güvenir. Ancak, yalnızca birden fazla istemcinin mevcut olması yeterli değildir, bunların topluluk tarafından benimsenmesi ve toplam aktif düğümlerin aralarında nispeten eşit bir şekilde dağıtılması gerekir.

İstemci çeşitliliği neden önemli?

Birçok bağımsız geliştirilen ve sürdürülen istemci olması merkeziyetsiz bir ağın iyi durumu için hayatidir. Hadi sebeplerini öğrenelim.

Hatalar

Tekil bir istemcideki hata Ethereum düğümlerinin azınlık bir kısmını temsil ediyorken ağ için daha küçük bir risktir. Birçok istemci arasında kabaca eşit bir düğüm dağılımı ile, çoğu istemcinin paylaşılan bir sorundan muzdarip olma olasılığı düşüktür ve sonuç olarak ağ daha sağlamdır.

Saldırılara karşı dayanıklılık

İstemci çeşitliliği saldırılara karşı da dayanıklılık sağlar. Örneğin, zincirin belirli bir dalında belirli bir istemciyi tuzağa düşüren (opens in a new tab) bir saldırının başarılı olma olasılığı düşüktür çünkü diğer istemcilerin aynı şekilde istismar edilmesi olası değildir ve kanonik zincir bozulmadan kalır. Düşük istemci çeşitliliği, baskın istemciye yönelik bir saldırıyla ilişkilendirilen riski arttırır. İstemci çeşitliliğinin ağdaki kötü niyetli saldırılara karşı önemli bir savunma olduğu kanıtlanmıştır. Örneğin, 2016'daki Şanghay hizmet reddi saldırısı, saldırganların baskın istemciyi (Geth) blok başına on binlerce kez yavaş bir disk G/Ç işlemi yürütmeye yönlendirebilmesi nedeniyle mümkün olmuştur. Çünkü açığı paylaşmayan alternatif istemciler de çevrimiçiydi, Geth'teki açık kapatılırken Ethereum saldırıya karşı koymayı ve çalışmaya devam etmeyi başarmıştı.

Hisse ispatı kesinliği

Ethereum düğümlerinin %33'ünden fazlasına sahip olan bir fikir birliği katmanındaki bir açık fikir birliği katmanının kesinleşmesini engelleyebilirdi, yani kullanıcılar işlemlerin bir noktada geri alınmayacağına veya değiştirilmeyeceğine güvenemezdi. Bu özellikle DeFi gibi Ethereum üzerinde inşa edilmiş birçok uygulama için bayağı sıkıntılı olurdu.

Daha da kötüsü, üçte iki çoğunluğa sahip bir istemcideki kritik bir hata, zincirin yanlış bir şekilde bölünmesine ve kesinleşmesine neden olarak çok sayıda doğrulayıcının geçersiz bir zincirde takılıp kalmasına yol açabilir. Eğer doğru zincire geri katılmak isterlerse, bu doğrulayıcılar ya cezalandırma ile ya da yavaş ve pahalı bir gönüllü çekilme ve yeniden aktifleştirme ile karşı karşıya kalırlardı. Bir kesintinin büyüklüğü maksimum olarak üçte ikilik bir çoğunluk cezalandırılacak şekilde (32 ETH) sorunlu düğümlerin sayısı ile ölçeklendirilir.

Bunlar muhtemel olmayan senaryolar olsa da, Ethereum ekosistemi istemcilerin aktif düğümler arasındaki dağıtımını eşitleyerek riski azaltabilir. İdeal olarak, hiçbir fikir birliği istemcisi, toplam düğümlerin %33'lük bir kısmına sahip olamaz.

Paylaşılan sorumluluk

Çoğunluk istemciye sahip olmanın bir insan maliyeti de vardır. Küçük bir geliştirme ekibine aşırı baskı ve sorumluluk yükler. İstemci çeşitliliği ne kadar azsa, çoğunluk istemciyi koruyan geliştiricilerin sorumluluk yükü o kadar büyük olur. Bu sorumluluğu birden fazla ekibe yaymak, hem Ethereum'un düğüm ağının hem de insan ağının durumu için için iyidir.

Mevcut istemci çeşitliliği

Yürütme İstemcileri

Mutabakat İstemcileri

Bu diyagram güncelliğini yitirmiş olabilir — güncel bilgiler için ethernodes.org (opens in a new tab) ve clientdiversity.org (opens in a new tab) adreslerine gidin.

Yukarıdaki iki pasta grafiği, yürütme ve mutabakat katmanları için mevcut istemci çeşitliliğinin anlık görüntülerini göstermektedir (yazıldığı tarih itibarıyla Ekim 2025). İstemci çeşitliliği yıllar içinde gelişti ve yürütme katmanı Geth (opens in a new tab)'in hakimiyetinde bir azalma gördü; Nethermind (opens in a new tab) ikinci, Besu (opens in a new tab) üçüncü ve Erigon (opens in a new tab) dördüncü sırada yer alırken, diğer istemciler ağın %3'ünden daha azını oluşturuyor. Mutabakat katmanında en sık kullanılan istemci olan Lighthouse (opens in a new tab), en çok kullanılan ikinci istemciye oldukça yakındır. Prysm (opens in a new tab) ve Teku (opens in a new tab) sırasıyla ~%31 ve ~%14'lük bir paya sahiptir ve diğer istemciler nadiren kullanılmaktadır.

Yürütme katmanı verileri 26 Ekim 2025 tarihinde supermajority.info (opens in a new tab) adresinden alınmıştır. Mutabakat istemcileri için veriler Michael Sproul (opens in a new tab) adresinden alınmıştır. Fikir birliği istemcisi verilerinin elde edilmesi daha zordur çünkü fikir birliği katmanı müşterileri her zaman onları tanımlamak için kullanılabilecek açık izlere sahip değildir. Veriler, bazen azınlık istemcilerden bazılarını karıştıran bir sınıflandırma algoritması kullanılarak oluşturulmuştur (daha fazla ayrıntı için buraya (opens in a new tab) bakın). Yukarıdaki şemada bu belirsiz sınıflandırmalar ya/ya da etiketi ile ele alınmıştır (ör. Nimbus/Teku). Yine de, ağın çoğunluğunun Prysm çalıştırdığı açıktır. Sadece anlık çekimler olmasına rağmen, diyagramdaki değerler mevcut istemci çeşitliliği durumu hakkında iyi bir genel algı sağlamaktadır.

Mutabakat katmanı için güncel istemci çeşitliliği verileri artık clientdiversity.org (opens in a new tab) adresinde mevcuttur.

Yürütme katmanı

Şimdiye kadar, istemci çeşitliliği etrafındaki konuşmalar esas olarak fikir birliği katmanına odaklandı. Ancak, yürütme istemcisi Geth (opens in a new tab) şu anda tüm düğümlerin yaklaşık %85'ini oluşturmaktadır. Bu yüzde, fikir birliği istemcileri için olduğu gibi aynı nedenlerle sorunludur. Örneğin, Geth'de işlemlerin ele alınmasını veya yürütme yüklerinin oluşturulmasını etkileyen bir hata fikir birliği istemcilerinin sıkıntılı veya hatalı işlemleri sonlandırmasına yol açabilir. Bundan dolayı, Ethereum daha eşit bir yürütüm katmanı dağılımı ile, ideal olarak hiçbir istemcinin ağın %33'ünden fazlasını temsil etmediği bir durum ile daha sağlıklı olurdu.

Bir azınlık istemcisi kullanın

İstemci çeşitliliğini ele almak, bireysel kullanıcıların azınlık istemcileri seçmesinden daha fazlasını gerektirir; doğrulayıcı havuzlarının ve büyük merkeziyetsiz uygulamalar ve borsalar gibi kurumların da istemcileri değiştirmesini gerektirir. Ancak tüm kullanıcılar tüm mevcut Ethereum yazılımlarının kullanımını normalleştirerek mevcut eşitsizliği ortadan kaldırmaya katkı sağlayabilirler. Birleşimden sonra, tüm düğüm operatörlerinin, bir yürütüm istemcisi ve bir fikir birliği istemcisi çalıştırmaları gerekecektir. Aşağıda önerilen istemci kombinasyonlarını seçmek, istemci çeşitliliğini artırmaya yardımcı olacaktır.

Yürütüm İstemcileri

Mutabakat İstemcileri

Teknik kullanıcılar azınlık istemcileri için daha fazla öğretici ve doküman yazarak ve düğüm yöneten yakınlarını baskın istemcilerden ayrılmaya yönlendirerek bu süreci hızlandırmaya yardımcı olabilirler. Bir azınlık mutabakat istemcisine geçiş kılavuzları clientdiversity.org (opens in a new tab) adresinde mevcuttur.

İstemci çeşitliliği panoları

Birden fazla gösterge paneli yürütüm ve fikir birliği katmanları için gerçek zamanlı istemci çeşitliliği istatisikleri verir.

Fikir birliği katmanı:

Yürütme katmanı:

Daha fazla kaynak

Alakalı başlıklar

Bu makale yararlı oldu mu?