Ana içeriğe atla
Change page

Web2 ve Web3

Web2, bugün çoğumuzun bildiği internet sürümünü ifade eder. Kişisel verileriniz karşılığında hizmet sağlayan şirketlerin hakim olduğu bir internet. Web3, Ethereum bağlamında, blokzincir üzerinde çalışan merkeziyetsiz uygulamaları ifade eder. Bunlar, kişisel verilerinden para kazanılmadan herkesin katılmasına izin veren uygulamalardır.

Daha başlangıç dostu bir kaynak mı arıyorsunuz? Web3'e giriş bölümümüze göz atın.

Web3'ün avantajları

Birçok Web3 geliştiricisi, Ethereum'un doğasında var olan merkeziyetsizlik nedeniyle merkeziyetsiz uygulamalar (dapp'ler) geliştirmeyi seçmiştir:

  • Ağ üzerinde bulunan herkes hizmeti kullanma iznine sahiptir; başka bir deyişle, izin gerekmez.
  • Hiç kimse sizi engelleyemez veya hizmete erişiminizi reddedemez.
  • Ödemeler, yerel Token olan Ether (ETH) aracılığıyla yerleşiktir.
  • Ethereum Turing tamdır, yani hemen hemen her şeyi programlayabilirsiniz.

Pratik karşılaştırmalar

Web2Web3
Twitter herhangi bir hesabı veya tweet'i sansürleyebilirWeb3 tweet'leri sansürlenemez olacaktır çünkü kontrol merkeziyetsizdir
Ödeme hizmeti, belirli iş türleri için ödemelere izin vermemeye karar verebilirWeb3 ödeme uygulamaları kişisel veri gerektirmez ve ödemeleri engelleyemez
Esnek ekonomi (gig-economy) uygulamalarının sunucuları çökebilir ve çalışanların gelirini etkileyebilirWeb3 sunucuları çökemez; arka uç olarak binlerce bilgisayardan oluşan merkeziyetsiz bir ağ olan Ethereum'u kullanırlar

Bu, tüm hizmetlerin bir dapp'e dönüştürülmesi gerektiği anlamına gelmez. Bu örnekler, Web2 ve Web3 hizmetleri arasındaki temel farkları göstermektedir.

Web3'ün sınırlamaları

Web3'ün şu anda bazı sınırlamaları vardır:

  • Ölçeklenebilirlik – Web3'te işlemler daha yavaştır çünkü merkeziyetsizdirler. Bir ödeme gibi durum değişikliklerinin bir düğüm tarafından işlenmesi ve ağ boyunca yayılması gerekir.
  • Kullanıcı Deneyimi (UX) – Web3 uygulamalarıyla etkileşim kurmak ekstra adımlar, yazılım ve eğitim gerektirebilir. Bu, benimsemenin önünde bir engel olabilir.
  • Erişilebilirlik – Modern web tarayıcılarındaki entegrasyon eksikliği, Web3'ü çoğu kullanıcı için daha az erişilebilir hale getirir.
  • Maliyet – Çoğu başarılı dapp, pahalı olduğu için kodlarının çok küçük bir bölümünü blokzincire koyar.

Merkeziyetçilik ve merkeziyetsizlik

Aşağıdaki tabloda, merkezi ve merkeziyetsiz dijital ağların genel hatlarıyla bazı avantajlarını ve dezavantajlarını listeliyoruz.

Merkezi SistemlerMerkeziyetsiz Sistemler
Düşük ağ çapı (tüm katılımcılar merkezi bir otoriteye bağlıdır); yayılım, çok sayıda hesaplama kaynağına sahip merkezi bir otorite tarafından gerçekleştirildiği için bilgi hızla yayılır.Ağ üzerindeki en uzak katılımcılar potansiyel olarak birbirlerinden birçok kenar (edge) uzakta olabilir. Ağın bir tarafından yayınlanan bilginin diğer tarafa ulaşması uzun zaman alabilir.
Genellikle daha yüksek performans (daha yüksek işlem kapasitesi, daha az toplam hesaplama kaynağı harcaması) ve uygulanması daha kolaydır.Genellikle daha düşük performans (daha düşük işlem kapasitesi, daha fazla toplam hesaplama kaynağı harcaması) ve uygulanması daha karmaşıktır.
Çelişkili veriler olması durumunda çözüm açık ve kolaydır: nihai doğruluk kaynağı merkezi otoritedir.Eşler, katılımcıların senkronize olması gereken verilerin durumu hakkında çelişkili iddialarda bulunursa, anlaşmazlıkların çözümü için bir Protokol (genellikle karmaşık) gereklidir.
Tek hata noktası: kötü niyetli aktörler, merkezi otoriteyi hedef alarak ağı çökertebilir.Tek hata noktası yoktur: katılımcıların büyük bir kısmı saldırıya uğrasa/devre dışı bırakılsa bile ağ çalışmaya devam edebilir.
Ağ katılımcıları arasındaki koordinasyon çok daha kolaydır ve merkezi bir otorite tarafından yürütülür. Merkezi otorite, ağ katılımcılarını çok az sürtünmeyle yükseltmeleri, Protokol güncellemelerini vb. benimsemeye zorlayabilir.Ağ düzeyindeki kararlarda, Protokol yükseltmelerinde vb. hiçbir tekil aracının son sözü söyleme hakkı olmadığı için koordinasyon genellikle zordur. En kötü durumda, Protokol değişiklikleri hakkında anlaşmazlıklar olduğunda ağ parçalanmaya eğilimlidir.
Merkezi otorite verileri sansürleyebilir ve potansiyel olarak ağın bazı bölümlerinin ağın geri kalanıyla etkileşimini kesebilir.Bilginin ağ boyunca yayılmasının birçok yolu olduğundan sansür çok daha zordur.
Ağa katılım merkezi otorite tarafından kontrol edilir.Ağa herkes katılabilir; "bekçiler" yoktur. İdeal olarak, katılım maliyeti çok düşüktür.

Bunların her ağda geçerli olmayabilecek genel kalıplar olduğunu unutmayın. Dahası, gerçekte bir ağın merkezi/merkeziyetsiz olma derecesi bir spektrum üzerinde yer alır; hiçbir ağ tamamen merkezi veya tamamen merkeziyetsiz değildir.

Daha fazla bilgi