பூஜ்ய-அறிவு ரோலப்கள்

பூஜ்ய-அறிவு ரோலப்கள் (ZK-rollups) என்பவை அடுக்கு 2 (l2) அளவிடுதல் தீர்வுகளாகும், இவை கணக்கீடு மற்றும் நிலை-சேமிப்பகத்தை புறச்சங்கிலிக்கு மாற்றுவதன் மூலம் எத்திரியம் முதன்மை வலைப்பின்னலில் பரிவர்த்தனை வீதத்தை அதிகரிக்கின்றன. ZK-ரோலப்கள் ஆயிரக்கணக்கான பரிவர்த்தனைகளை ஒரு தொகுதியாகச் செயல்படுத்தி, பின்னர் சில குறைந்தபட்ச சுருக்கத் தரவை மட்டுமே முதன்மை வலைப்பின்னலில் இடுகையிட முடியும். இந்த சுருக்கத் தரவு எத்திரியம் நிலையில் செய்யப்பட வேண்டிய மாற்றங்களையும், அந்த மாற்றங்கள் சரியானவை என்பதற்கான சில குறியாக்கவியல் சான்றுகளையும் வரையறுக்கிறது.

முன்நிபந்தனைகள்

எத்திரியம் அளவிடுதல் மற்றும் அடுக்கு 2 (l2) பற்றிய எங்கள் பக்கத்தை நீங்கள் படித்துப் புரிந்துகொண்டிருக்க வேண்டும்.

பூஜ்ய-அறிவு ரோலப்கள் என்றால் என்ன?

பூஜ்ய-அறிவு ரோலப்கள் (ZK-rollups) பரிவர்த்தனைகளை புறச்சங்கிலியில் செயல்படுத்தப்படும் தொகுதிகளாக ஒன்றிணைக்கின்றன (அல்லது 'ரோலப்' செய்கின்றன). புறச்சங்கிலி கணக்கீடு தொகுதிச்சங்கிலியில் இடுகையிடப்பட வேண்டிய தரவின் அளவைக் குறைக்கிறது. ZK-ரோலப் இயக்குநர்கள் ஒவ்வொரு பரிவர்த்தனையையும் தனித்தனியாக அனுப்புவதற்குப் பதிலாக, ஒரு தொகுதியில் உள்ள அனைத்து பரிவர்த்தனைகளையும் பிரதிநிதித்துவப்படுத்தத் தேவையான மாற்றங்களின் சுருக்கத்தை சமர்ப்பிக்கின்றனர். அவர்கள் தங்கள் மாற்றங்களின் சரியான தன்மையை நிரூபிக்க உருவாக்குகிறார்கள்.

ZK-ரோலப்பின் நிலை எத்திரியம் பிணையத்தில் பயன்படுத்தப்பட்ட ஒரு திறன் ஒப்பந்தத்தால் பராமரிக்கப்படுகிறது. இந்த நிலையைப் புதுப்பிக்க, ZK-ரோலப் கணுக்கள் சரிபார்ப்பிற்காக ஒரு செல்லுபடித்தன்மை சான்றை சமர்ப்பிக்க வேண்டும். குறிப்பிட்டுள்ளபடி, செல்லுபடித்தன்மை சான்று என்பது ரோலப் முன்மொழிந்த நிலை-மாற்றம் உண்மையில் கொடுக்கப்பட்ட பரிவர்த்தனைகளின் தொகுப்பைச் செயல்படுத்தியதன் விளைவுதான் என்பதற்கான குறியாக்கவியல் உத்தரவாதமாகும். இதன் பொருள், ஆப்டிமிஸ்டிக் ரோலப்களைப் போல அனைத்து பரிவர்த்தனை தரவையும் சங்கிலிசார் இடுகையிடுவதற்குப் பதிலாக, எத்திரியத்தில் பரிவர்த்தனைகளை இறுதியாக்க ZK-ரோலப்கள் செல்லுபடித்தன்மை சான்றுகளை மட்டுமே வழங்க வேண்டும்.

ZK-ரோலப் ஒப்பந்தம் செல்லுபடித்தன்மை சான்றைச் சரிபார்த்தவுடன் வெளியேற்றப் பரிவர்த்தனைகள் செயல்படுத்தப்படுவதால், ZK-ரோலப்பிலிருந்து எத்திரியத்திற்கு நிதியை மாற்றும்போது எந்த தாமதமும் இல்லை. மாறாக, ஆப்டிமிஸ்டிக் ரோலப்களிலிருந்து நிதியைத் திரும்பப் பெறுவது தாமதத்திற்கு உட்பட்டது, இது வெளியேற்றப் பரிவர்த்தனையை சவால் செய்ய எவரையும் அனுமதிக்கிறது.

ZK-ரோலப்கள் எத்திரியத்தில் பரிவர்த்தனைகளை calldata ஆக எழுதுகின்றன. திறன் ஒப்பந்தச் செயல்பாடுகளுக்கான வெளிப்புற அழைப்புகளில் சேர்க்கப்பட்டுள்ள தரவு calldata இல் சேமிக்கப்படுகிறது. calldata இல் உள்ள தகவல்கள் தொகுதிச்சங்கிலியில் வெளியிடப்படுகின்றன, இது ரோலப்பின் நிலையை எவரும் சுயாதீனமாக மறுகட்டமைக்க அனுமதிக்கிறது. ZK-ரோலப்கள் பரிவர்த்தனை தரவைக் குறைக்க சுருக்க நுட்பங்களைப் பயன்படுத்துகின்றன—எடுத்துக்காட்டாக, கணக்குகள் முகவரிக்கு பதிலாக ஒரு குறியீட்டால் குறிக்கப்படுகின்றன, இது 28 பைட்டுகள் தரவைச் சேமிக்கிறது. சங்கிலிசார் தரவு வெளியீடு ரோலப்களுக்கு ஒரு குறிப்பிடத்தக்க செலவாகும், எனவே தரவு சுருக்கம் பயனர்களுக்கான கட்டணங்களைக் குறைக்கலாம்.

ZK-ரோலப்கள் எத்திரியத்துடன் எவ்வாறு தொடர்பு கொள்கின்றன?

ZK-ரோலப் சங்கிலி என்பது எத்திரியம் தொகுதிச்சங்கிலியின் மேல் செயல்படும் ஒரு புறச்சங்கிலி நெறிமுறையாகும், மேலும் இது சங்கிலிசார் எத்திரியம் திறன் ஒப்பந்தங்களால் நிர்வகிக்கப்படுகிறது. ZK-ரோலப்கள் முதன்மை வலைப்பின்னலுக்கு வெளியே பரிவர்த்தனைகளைச் செயல்படுத்துகின்றன, ஆனால் அவ்வப்போது புறச்சங்கிலி பரிவர்த்தனை தொகுதிகளை சங்கிலிசார் ரோலப் ஒப்பந்தத்திற்கு உறுதிப்பாடு செய்கின்றன. இந்த பரிவர்த்தனை பதிவு எத்திரியம் தொகுதிச்சங்கிலியைப் போலவே மாற்றவியலாதது, மேலும் இது ZK-ரோலப் சங்கிலியை உருவாக்குகிறது.

ZK-ரோலப்பின் முக்கிய கட்டமைப்பு பின்வரும் கூறுகளைக் கொண்டுள்ளது:

1. சங்கிலிசார் ஒப்பந்தங்கள்: குறிப்பிட்டுள்ளபடி, ZK-ரோலப் நெறிமுறை எத்திரியத்தில் இயங்கும் திறன் ஒப்பந்தங்களால் கட்டுப்படுத்தப்படுகிறது. ரோலப் தொகுதிகளைச் சேமிக்கும், வைப்புகளைக் கண்காணிக்கும் மற்றும் நிலை புதுப்பிப்புகளைக் கண்காணிக்கும் முக்கிய ஒப்பந்தம் இதில் அடங்கும். மற்றொரு சங்கிலிசார் ஒப்பந்தம் (சரிபார்ப்பி ஒப்பந்தம்) தொகுதி தயாரிப்பாளர்களால் சமர்ப்பிக்கப்பட்ட பூஜ்ய-அறிவுச் சான்றுகளைச் சரிபார்க்கிறது. எனவே, எத்திரியம் ZK-ரோலப்பிற்கான அடிப்படை அடுக்கு அல்லது "அடுக்கு 1 (l1)" ஆக செயல்படுகிறது.

2. புறச்சங்கிலி மெய்நிகர் இயந்திரம் (VM): ZK-ரோலப் நெறிமுறை எத்திரியத்தில் இருந்தாலும், பரிவர்த்தனை செயலாக்கம் மற்றும் நிலை சேமிப்பகம் EVM இலிருந்து சுயாதீனமான ஒரு தனி மெய்நிகர் இயந்திரத்தில் நிகழ்கின்றன. இந்த புறச்சங்கிலி VM ஆனது ZK-ரோலப்பில் உள்ள பரிவர்த்தனைகளுக்கான செயலாக்க சூழலாகும், மேலும் இது ZK-ரோலப் நெறிமுறைக்கான இரண்டாம் நிலை அடுக்கு அல்லது "அடுக்கு 2 (l2)" ஆக செயல்படுகிறது. எத்தேரியம் முதன்மை வலைப்பின்னலில் சரிபார்க்கப்பட்ட செல்லுபடித்தன்மை சான்றுகள் புறச்சங்கிலி VM இல் நிலை மாற்றங்களின் சரியான தன்மைக்கு உத்தரவாதம் அளிக்கின்றன.

ZK-ரோலப்கள் "கலப்பின அளவிடுதல் தீர்வுகள்" ஆகும்—சுயாதீனமாகச் செயல்படும் ஆனால் எத்திரியத்திலிருந்து பாதுகாப்பைப் பெறும் புறச்சங்கிலி நெறிமுறைகள். குறிப்பாக, எத்திரியம் பிணையம் ZK-ரோலப்பில் நிலை புதுப்பிப்புகளின் செல்லுபடியாகும் தன்மையைச் செயல்படுத்துகிறது மற்றும் ரோலப்பின் நிலைக்கான ஒவ்வொரு புதுப்பிப்பிற்கும் பின்னால் உள்ள தரவின் கிடைக்கும் தன்மைக்கு உத்தரவாதம் அளிக்கிறது. இதன் விளைவாக, ZK-ரோலப்கள் தூய்மையான புறச்சங்கிலி அளவிடுதல் தீர்வுகளை விட கணிசமாக பாதுகாப்பானவை, அதாவது அவற்றின் பாதுகாப்பு பண்புகளுக்கு பொறுப்பான பக்கச்சங்கிலிகள் அல்லது செல்லுபடித்தன்மை சான்றுகளுடன் எத்திரியத்தில் பரிவர்த்தனைகளைச் சரிபார்க்கும், ஆனால் பரிவர்த்தனை தரவை வேறு எங்கும் சேமிக்கும் வாலிடியம்கள் போன்றவற்றை விட பாதுகாப்பானவை.

ZK-ரோலப்கள் பின்வருவனவற்றிற்கு முக்கிய எத்திரியம் நெறிமுறையை நம்பியுள்ளன:

தரவு கிடைக்கும் தன்மை

ZK-ரோலப்கள் புறச்சங்கிலியில் செயலாக்கப்பட்ட ஒவ்வொரு பரிவர்த்தனைக்குமான நிலைத் தரவை எத்திரியத்தில் வெளியிடுகின்றன. இந்தத் தரவைக் கொண்டு, தனிநபர்கள் அல்லது வணிகங்கள் ரோலப்பின் நிலையை மீண்டும் உருவாக்கவும், சங்கிலியைத் தாங்களே சரிபார்க்கவும் முடியும். எத்திரியம் இந்தத் தரவை பிணையத்தின் அனைத்து பங்கேற்பாளர்களுக்கும் calldata ஆகக் கிடைக்கச் செய்கிறது.

செல்லுபடித்தன்மை சான்றுகள் ஏற்கனவே நிலை மாற்றங்களின் நம்பகத்தன்மையைச் சரிபார்ப்பதால், ZK-ரோலப்கள் அதிக பரிவர்த்தனை தரவை சங்கிலிசார் வெளியிடத் தேவையில்லை. இருப்பினும், சங்கிலிசார் தரவைச் சேமிப்பது இன்னும் முக்கியமானது, ஏனெனில் இது L2 சங்கிலியின் நிலையை அனுமதியற்ற, சுயாதீனமான சரிபார்ப்பிற்கு அனுமதிக்கிறது, இது எவரும் பரிவர்த்தனைகளின் தொகுதிகளைச் சமர்ப்பிக்க அனுமதிக்கிறது, தீங்கிழைக்கும் இயக்குநர்கள் சங்கிலியைத் தணிக்கை செய்வதையோ அல்லது முடக்குவதையோ தடுக்கிறது.

பயனர்கள் ரோலப்புடன் தொடர்புகொள்ள சங்கிலிசார் தேவை. நிலைத் தரவிற்கான அணுகல் இல்லாமல் பயனர்கள் தங்கள் கணக்கு இருப்பை வினவவோ அல்லது நிலைத் தகவலைச் சார்ந்திருக்கும் பரிவர்த்தனைகளைத் (எ.கா., திரும்பப் பெறுதல்கள்) தொடங்கவோ முடியாது.

பரிவர்த்தனை இறுதிநிலை

எத்திரியம் ZK-ரோலப்களுக்கான இறுதித் தீர்வு அடுக்காகச் செயல்படுகிறது: L1 ஒப்பந்தம் செல்லுபடித்தன்மை சான்றை ஏற்றால் மட்டுமே L2 பரிவர்த்தனைகள் இறுதியாக்கப்படும். ஒவ்வொரு பரிவர்த்தனையும் முதன்மை வலைப்பின்னலில் அங்கீகரிக்கப்பட வேண்டும் என்பதால், தீங்கிழைக்கும் இயக்குநர்கள் சங்கிலியை சிதைக்கும் (எ.கா., ரோலப் நிதியைத் திருடுவது) அபாயத்தை இது நீக்குகிறது. மேலும், L1 இல் இறுதியாக்கப்பட்டவுடன் பயனர் செயல்பாடுகளை மாற்றியமைக்க முடியாது என்று எத்திரியம் உத்தரவாதம் அளிக்கிறது.

தணிக்கை எதிர்ப்பு

பெரும்பாலான ZK-ரோலப்கள் பரிவர்த்தனைகளைச் செயல்படுத்தவும், தொகுதிகளை உருவாக்கவும், L1 க்கு தொகுதிகளைச் சமர்ப்பிக்கவும் ஒரு "சூப்பர்நோடை" (இயக்குநர்) பயன்படுத்துகின்றன. இது செயல்திறனை உறுதி செய்யும் அதே வேளையில், இது தணிக்கை அபாயத்தை அதிகரிக்கிறது: தீங்கிழைக்கும் ZK-ரோலப் இயக்குநர்கள் பயனர்களின் பரிவர்த்தனைகளைத் தொகுதிகளில் சேர்க்க மறுப்பதன் மூலம் அவர்களைத் தணிக்கை செய்யலாம்.

ஒரு பாதுகாப்பு நடவடிக்கையாக, இயக்குநரால் தாங்கள் தணிக்கை செய்யப்படுவதாக நினைத்தால், முதன்மை வலைப்பின்னலில் உள்ள ரோலப் ஒப்பந்தத்திற்கு நேரடியாகப் பரிவர்த்தனைகளைச் சமர்ப்பிக்க ZK-ரோலப்கள் பயனர்களை அனுமதிக்கின்றன. இது இயக்குநரின் அனுமதியை நம்பியிருக்காமல் ZK-ரோலப்பிலிருந்து எத்திரியத்திற்கு வெளியேற்றத்தை கட்டாயப்படுத்த பயனர்களை அனுமதிக்கிறது.

ZK-ரோலப்கள் எவ்வாறு செயல்படுகின்றன?

பரிவர்த்தனைகள்

ZK-ரோலப்பில் உள்ள பயனர்கள் பரிவர்த்தனைகளில் கையொப்பமிட்டு, செயலாக்கத்திற்காகவும் அடுத்த தொகுதியில் சேர்ப்பதற்காகவும் L2 இயக்குநர்களிடம் சமர்ப்பிக்கின்றனர். சில சந்தர்ப்பங்களில், இயக்குநர் ஒரு மையப்படுத்தப்பட்ட நிறுவனமாக இருப்பார், அவர் வரிசைப்படுத்தி என்று அழைக்கப்படுகிறார், அவர் பரிவர்த்தனைகளைச் செயல்படுத்துகிறார், அவற்றை தொகுதிகளாக ஒருங்கிணைக்கிறார் மற்றும் L1 க்கு சமர்ப்பிக்கிறார். இந்த அமைப்பில் உள்ள வரிசைப்படுத்தி மட்டுமே L2 தொகுதிகளை உருவாக்கவும், ZK-ரோலப் ஒப்பந்தத்தில் ரோலப் பரிவர்த்தனைகளைச் சேர்க்கவும் அனுமதிக்கப்பட்ட ஒரே நிறுவனமாகும்.

பிற ZK-ரோலப்கள் உரிமைச் சான்று (PoS) சரிபார்ப்பான் தொகுப்பைப் பயன்படுத்தி இயக்குநர் பங்கை சுழற்றலாம். வருங்கால இயக்குநர்கள் ரோலப் ஒப்பந்தத்தில் நிதியை டெபாசிட் செய்கிறார்கள், ஒவ்வொரு பங்குவைப்பின் அளவும் அடுத்த ரோலப் தொகுதியை உருவாக்கத் தேர்ந்தெடுக்கப்படுவதற்கான பங்குதாரரின் வாய்ப்புகளைப் பாதிக்கிறது. இயக்குநர் தீங்கிழைக்கும் வகையில் செயல்பட்டால் அவர்களின் பங்குவைப்பு வெட்டப்படலாம், இது செல்லுபடியாகும் தொகுதிகளை இடுகையிட அவர்களை ஊக்குவிக்கிறது.

ZK-ரோலப்கள் எத்திரியத்தில் பரிவர்த்தனை தரவை எவ்வாறு வெளியிடுகின்றன

விளக்கியபடி, பரிவர்த்தனை தரவு எத்திரியத்தில் calldata ஆக வெளியிடப்படுகிறது. calldata என்பது ஒரு செயல்பாட்டிற்கு வாதங்களை அனுப்பப் பயன்படுத்தப்படும் திறன் ஒப்பந்தத்தில் உள்ள ஒரு தரவுப் பகுதியாகும், மேலும் இது நினைவகத்தைப் போலவே செயல்படுகிறது. calldata எத்திரியத்தின் நிலையின் ஒரு பகுதியாகச் சேமிக்கப்படவில்லை என்றாலும், அது எத்திரியம் சங்கிலியின் வரலாற்றுப் பதிவுகளின் (opens in a new tab) ஒரு பகுதியாக சங்கிலிசார் தொடர்கிறது. calldata எத்திரியத்தின் நிலையைப் பாதிக்காது, இது சங்கிலிசார் தரவைச் சேமிப்பதற்கான மலிவான வழியாக அமைகிறது.

calldata முக்கியச்சொல் பெரும்பாலும் ஒரு பரிவர்த்தனையால் அழைக்கப்படும் திறன் ஒப்பந்த முறையை அடையாளம் காட்டுகிறது மற்றும் தன்னிச்சையான பைட்டுகளின் வரிசை வடிவத்தில் முறைக்கான உள்ளீடுகளைக் கொண்டுள்ளது. ZK-ரோலப்கள் சுருக்கப்பட்ட பரிவர்த்தனை தரவை சங்கிலிசார் வெளியிட calldata ஐப் பயன்படுத்துகின்றன; ரோலப் இயக்குநர் ரோலப் ஒப்பந்தத்தில் தேவையான செயல்பாட்டை அழைப்பதன் மூலம் ஒரு புதிய தொகுதியைச் சேர்க்கிறார் மற்றும் சுருக்கப்பட்ட தரவை செயல்பாட்டு வாதங்களாக அனுப்புகிறார். ரோலப் கட்டணத்தின் பெரும்பகுதி சங்கிலிசார் பரிவர்த்தனை தரவைச் சேமிப்பதற்காகச் செல்வதால், இது பயனர்களுக்கான செலவுகளைக் குறைக்க உதவுகிறது.

நிலை உறுதிப்பாடுகள்

L2 கணக்குகள் மற்றும் இருப்புகளை உள்ளடக்கிய ZK-ரோலப்பின் நிலை, ஒரு மெர்க்கல் மரமாக குறிப்பிடப்படுகிறது. மெர்க்கல் மரத்தின் வேரின் (மெர்கல் வேர்) குறியாக்கவியல் ஹாஷ் சங்கிலிசார் ஒப்பந்தத்தில் சேமிக்கப்படுகிறது, இது ZK-ரோலப்பின் நிலையில் ஏற்படும் மாற்றங்களைக் கண்காணிக்க ரோலப் நெறிமுறையை அனுமதிக்கிறது.

புதிய பரிவர்த்தனைகளின் தொகுப்பைச் செயல்படுத்திய பிறகு ரோலப் ஒரு புதிய நிலைக்கு மாறுகிறது. நிலை மாற்றத்தைத் தொடங்கிய இயக்குநர் ஒரு புதிய நிலை வேரைக் கணக்கிட்டு சங்கிலிசார் ஒப்பந்தத்தில் சமர்ப்பிக்க வேண்டும். தொகுதியுடன் தொடர்புடைய செல்லுபடித்தன்மை சான்று சரிபார்ப்பி ஒப்பந்தத்தால் அங்கீகரிக்கப்பட்டால், புதிய மெர்கல் வேர் ZK-ரோலப்பின் நியமன நிலை வேராக மாறும்.

நிலை வேர்களைக் கணக்கிடுவதைத் தவிர, ZK-ரோலப் இயக்குநர் ஒரு தொகுதி வேரையும் உருவாக்குகிறார்—இது ஒரு தொகுதியில் உள்ள அனைத்து பரிவர்த்தனைகளையும் உள்ளடக்கிய மெர்க்கல் மரத்தின் வேராகும். ஒரு புதிய தொகுதி சமர்ப்பிக்கப்படும்போது, ரோலப் ஒப்பந்தம் தொகுதி வேரைச் சேமிக்கிறது, இது ஒரு பரிவர்த்தனை (எ.கா., திரும்பப் பெறுதல் கோரிக்கை) தொகுதியில் சேர்க்கப்பட்டுள்ளது என்பதை நிரூபிக்க பயனர்களை அனுமதிக்கிறது. பயனர்கள் பரிவர்த்தனை விவரங்கள், தொகுதி வேர் மற்றும் சேர்ப்பு பாதையைக் காட்டும் மெர்கல் சான்று ஆகியவற்றை வழங்க வேண்டும்.

செல்லுபடித்தன்மை சான்றுகள்

ZK-ரோலப் இயக்குநர் L1 ஒப்பந்தத்தில் சமர்ப்பிக்கும் புதிய நிலை வேர் என்பது ரோலப்பின் நிலைக்கான புதுப்பிப்புகளின் விளைவாகும். ஆலிஸ் பாப்பிற்கு 10 வில்லைகளை அனுப்புகிறார் என்று வைத்துக்கொள்வோம், இயக்குநர் ஆலிஸின் இருப்பை 10 குறைத்து, பாப்பின் இருப்பை 10 அதிகரிக்கிறார். இயக்குநர் பின்னர் புதுப்பிக்கப்பட்ட கணக்குத் தரவை ஹாஷ் செய்து, ரோலப்பின் மெர்க்கல் மரத்தை மீண்டும் உருவாக்கி, புதிய மெர்கல் வேரை சங்கிலிசார் ஒப்பந்தத்தில் சமர்ப்பிக்கிறார்.

ஆனால் புதிய மெர்கல் வேர் ரோலப்பின் நிலைக்கான சரியான புதுப்பிப்புகளின் விளைவாக உருவானது என்பதை இயக்குநர் நிரூபிக்கும் வரை ரோலப் ஒப்பந்தம் முன்மொழியப்பட்ட நிலை உறுதிப்பாட்டை தானாகவே ஏற்காது. ZK-ரோலப் இயக்குநர் ஒரு செல்லுபடித்தன்மை சான்றை உருவாக்குவதன் மூலம் இதைச் செய்கிறார், இது தொகுக்கப்பட்ட பரிவர்த்தனைகளின் சரியான தன்மையைச் சரிபார்க்கும் ஒரு சுருக்கமான குறியாக்கவியல் உறுதிப்பாடாகும்.

செல்லுபடித்தன்மை சான்றுகள் ஒரு அறிக்கையை வெளிப்படுத்தாமலேயே அதன் சரியான தன்மையை நிரூபிக்க தரப்பினரை அனுமதிக்கின்றன—எனவே, அவை பூஜ்ஜிய-அறிவுச் சான்றுகள் என்றும் அழைக்கப்படுகின்றன. எத்திரியத்தில் பரிவர்த்தனைகளை மீண்டும் செயல்படுத்தாமல் புறச்சங்கிலி நிலை மாற்றங்களின் சரியான தன்மையை உறுதிப்படுத்த ZK-ரோலப்கள் செல்லுபடித்தன்மை சான்றுகளைப் பயன்படுத்துகின்றன. இந்தச் சான்றுகள் ஜிகே-ஸ்னார்க் (opens in a new tab) (Zero-Knowledge Succinct Non-Interactive Argument of Knowledge) அல்லது இசட்கே-ஸ்டார்க் (opens in a new tab) (Zero-Knowledge Scalable Transparent Argument of Knowledge) வடிவத்தில் வரலாம்.

ஒவ்வொரு சான்று வகையும் தனித்துவமான அம்சங்களைக் கொண்டிருந்தாலும், SNARKகள் மற்றும் STARKகள் இரண்டும் ZK-ரோலப்களில் புறச்சங்கிலி கணக்கீட்டின் ஒருமைப்பாட்டைச் சான்றளிக்க உதவுகின்றன.

ஜிகே-ஸ்னார்க்குகள்

ஜிகே-ஸ்னார்க் நெறிமுறை செயல்பட, ஒரு பொதுவான குறிப்பு சரத்தை (CRS) உருவாக்குவது அவசியம்: CRS செல்லுபடித்தன்மை சான்றுகளை நிரூபிக்கவும் சரிபார்க்கவும் பொது அளவுருக்களை வழங்குகிறது. நிரூபிக்கும் அமைப்பின் பாதுகாப்பு CRS அமைப்பைப் பொறுத்தது; பொது அளவுருக்களை உருவாக்கப் பயன்படுத்தப்படும் தகவல்கள் தீங்கிழைக்கும் நபர்களின் வசம் சிக்கினால், அவர்களால் தவறான செல்லுபடித்தன்மை சான்றுகளை உருவாக்க முடியும்.

சில ZK-ரோலப்கள் ஜிகே-ஸ்னார்க் சுற்றுக்கான பொது அளவுருக்களை உருவாக்க, நம்பகமான நபர்களை உள்ளடக்கிய பல-தரப்பு கணக்கீட்டு விழாவைப் (MPC) (opens in a new tab) பயன்படுத்துவதன் மூலம் இந்தச் சிக்கலைத் தீர்க்க முயற்சிக்கின்றன. ஒவ்வொரு தரப்பினரும் CRS ஐ உருவாக்க சில சீரற்றதன்மையை ("நச்சு கழிவு" என்று அழைக்கப்படுகிறது) பங்களிக்கிறார்கள், அதை அவர்கள் உடனடியாக அழிக்க வேண்டும்.

நம்பகமான அமைப்புகள் பயன்படுத்தப்படுகின்றன, ஏனெனில் அவை CRS அமைப்பின் பாதுகாப்பை அதிகரிக்கின்றன. ஒரு நேர்மையான பங்கேற்பாளர் தங்கள் உள்ளீட்டை அழிக்கும் வரை, ஜிகே-ஸ்னார்க் அமைப்பின் பாதுகாப்பு உத்தரவாதம் அளிக்கப்படுகிறது. இருப்பினும், இந்த அணுகுமுறைக்கு சம்பந்தப்பட்டவர்கள் தங்களின் மாதிரி சீரற்றதன்மையை நீக்குவார்கள் மற்றும் அமைப்பின் பாதுகாப்பு உத்தரவாதங்களை குறைமதிப்பிற்கு உட்படுத்த மாட்டார்கள் என்று நம்புவது தேவை.

நம்பிக்கை அனுமானங்கள் ஒருபுறம் இருக்க, ஜிகே-ஸ்னார்க்குகள் அவற்றின் சிறிய சான்று அளவுகள் மற்றும் நிலையான-நேர சரிபார்ப்பிற்காகப் பிரபலமானவை. L1 இல் சான்று சரிபார்ப்பு ZK-ரோலப்பை இயக்குவதற்கான பெரிய செலவைக் கொண்டிருப்பதால், முதன்மை வலைப்பின்னலில் விரைவாகவும் மலிவாகவும் சரிபார்க்கக்கூடிய சான்றுகளை உருவாக்க L2கள் ஜிகே-ஸ்னார்க்குகளைப் பயன்படுத்துகின்றன.

இசட்கே-ஸ்டார்க்குகள்

ஜிகே-ஸ்னார்க்குகளைப் போலவே, இசட்கே-ஸ்டார்க்குகளும் உள்ளீடுகளை வெளிப்படுத்தாமல் புறச்சங்கிலி கணக்கீட்டின் செல்லுபடியாகும் தன்மையை நிரூபிக்கின்றன. இருப்பினும், இசட்கே-ஸ்டார்க்குகள் அவற்றின் அளவிடுதல் மற்றும் வெளிப்படைத்தன்மை காரணமாக ஜிகே-ஸ்னார்க்குகளின் மேம்பாடாகக் கருதப்படுகின்றன.

இசட்கே-ஸ்டார்க்குகள் 'வெளிப்படையானவை', ஏனெனில் அவை பொதுவான குறிப்பு சரத்தின் (CRS) நம்பகமான அமைப்பு இல்லாமல் செயல்பட முடியும். அதற்குப் பதிலாக, சான்றுகளை உருவாக்குவதற்கும் சரிபார்ப்பதற்குமான அளவுருக்களை அமைக்க இசட்கே-ஸ்டார்க்குகள் பொதுவில் சரிபார்க்கக்கூடிய சீரற்றதன்மையை நம்பியுள்ளன.

இசட்கே-ஸ்டார்க்குகள் அதிக அளவிடுதலையும் வழங்குகின்றன, ஏனெனில் செல்லுபடித்தன்மை சான்றுகளை நிரூபிக்கவும் சரிபார்க்கவும் தேவைப்படும் நேரம் அடிப்படை கணக்கீட்டின் சிக்கலான தன்மைக்கு ஏற்ப அரை-நேரியல் (quasilinearly) முறையில் அதிகரிக்கிறது. ஜிகே-ஸ்னார்க்குகளுடன், நிரூபிக்கும் மற்றும் சரிபார்க்கும் நேரங்கள் அடிப்படை கணக்கீட்டின் அளவிற்கு ஏற்ப நேரியல் (linearly) முறையில் அளவிடப்படுகின்றன. இதன் பொருள், பெரிய தரவுத்தொகுப்புகள் சம்பந்தப்பட்டிருக்கும் போது நிரூபிக்கவும் சரிபார்க்கவும் ஜிகே-ஸ்னார்க்குகளை விட இசட்கே-ஸ்டார்க்குகளுக்கு குறைந்த நேரமே தேவைப்படுகிறது, இது அதிக அளவு பயன்பாடுகளுக்கு அவற்றை பயனுள்ளதாக்குகிறது.

இசட்கே-ஸ்டார்க்குகள் குவாண்டம் கணினிகளுக்கு எதிராகவும் பாதுகாப்பானவை, அதே சமயம் ஜிகே-ஸ்னார்க்குகளில் பயன்படுத்தப்படும் நீள்வட்ட வளைவு குறியாக்கவியல் (ECC) குவாண்டம் கம்ப்யூட்டிங் தாக்குதல்களுக்கு ஆளாகக்கூடியது என்று பரவலாக நம்பப்படுகிறது. இசட்கே-ஸ்டார்க்குகளின் குறைபாடு என்னவென்றால், அவை பெரிய சான்று அளவுகளை உருவாக்குகின்றன, அவை எத்திரியத்தில் சரிபார்க்க அதிக செலவாகும்.

ZK-ரோலப்களில் செல்லுபடித்தன்மை சான்றுகள் எவ்வாறு செயல்படுகின்றன?

சான்று உருவாக்கம்

பரிவர்த்தனைகளை ஏற்பதற்கு முன், இயக்குநர் வழக்கமான சோதனைகளைச் செய்வார். இதில் பின்வருவனவற்றை உறுதிப்படுத்துவது அடங்கும்:

• அனுப்புநர் மற்றும் பெறுநர் கணக்குகள் நிலை மரத்தின் ஒரு பகுதியாகும்.
• பரிவர்த்தனையைச் செயல்படுத்த அனுப்புநரிடம் போதுமான நிதி உள்ளது.
• பரிவர்த்தனை சரியானது மற்றும் ரோலப்பில் உள்ள அனுப்புநரின் பொது விசையுடன் பொருந்துகிறது.
• அனுப்புநரின் நான்ஸ் சரியானது, போன்றவை.

ZK-ரோலப் கணுவில் போதுமான பரிவர்த்தனைகள் வந்தவுடன், அது அவற்றை ஒரு தொகுதியாக ஒருங்கிணைத்து, ஒரு சுருக்கமான ZK-சான்றாகத் தொகுக்க நிரூபிக்கும் சுற்றுக்கான உள்ளீடுகளைத் தொகுக்கிறது. இதில் அடங்குபவை:

• தொகுதியில் உள்ள அனைத்து பரிவர்த்தனைகளையும் உள்ளடக்கிய ஒரு மெர்க்கல் மர வேர்.
• தொகுதியில் சேர்க்கப்பட்டுள்ளதை நிரூபிக்க பரிவர்த்தனைகளுக்கான மெர்கல் சான்றுகள்.
• அந்த கணக்குகள் ரோலப்பின் நிலை மரத்தின் ஒரு பகுதி என்பதை நிரூபிக்க பரிவர்த்தனைகளில் உள்ள ஒவ்வொரு அனுப்புநர்-பெறுநர் ஜோடிக்கான மெர்கல் சான்றுகள்.
• ஒவ்வொரு பரிவர்த்தனைக்குமான நிலை புதுப்பிப்புகளைப் பயன்படுத்திய பிறகு நிலை வேரைப் புதுப்பிப்பதன் மூலம் பெறப்பட்ட இடைநிலை நிலை வேர்களின் தொகுப்பு (அதாவது, அனுப்புநர் கணக்குகளைக் குறைத்தல் மற்றும் பெறுநர் கணக்குகளை அதிகரித்தல்).

நிரூபிக்கும் சுற்று ஒவ்வொரு பரிவர்த்தனையிலும் "லூப்பிங்" செய்வதன் மூலமும், பரிவர்த்தனையைச் செயலாக்குவதற்கு முன் இயக்குநர் முடித்த அதே சோதனைகளைச் செய்வதன் மூலமும் செல்லுபடித்தன்மை சான்றைக் கணக்கிடுகிறது. முதலில், வழங்கப்பட்ட மெர்கல் சான்றைப் பயன்படுத்தி அனுப்புநரின் கணக்கு இருக்கும் நிலை வேரின் ஒரு பகுதியா என்பதை இது சரிபார்க்கிறது. பின்னர் அது அனுப்புநரின் இருப்பைக் குறைக்கிறது, அவர்களின் நான்ஸை அதிகரிக்கிறது, புதுப்பிக்கப்பட்ட கணக்குத் தரவை ஹாஷ் செய்கிறது மற்றும் புதிய மெர்கல் வேரை உருவாக்க மெர்கல் சான்றுடன் இணைக்கிறது.

இந்த மெர்கல் வேர் ZK-ரோலப்பின் நிலையில் உள்ள ஒரே மாற்றத்தைப் பிரதிபலிக்கிறது: அனுப்புநரின் இருப்பு மற்றும் நான்ஸில் ஏற்படும் மாற்றம். கணக்கின் இருப்பை நிரூபிக்கப் பயன்படுத்தப்படும் மெர்கல் சான்று புதிய நிலை வேரைப் பெறப் பயன்படுத்தப்படுவதால் இது சாத்தியமாகும்.

நிரூபிக்கும் சுற்று பெறுநரின் கணக்கிலும் அதே செயல்முறையைச் செய்கிறது. இடைநிலை நிலை வேரின் கீழ் பெறுநரின் கணக்கு உள்ளதா என்பதை இது சரிபார்க்கிறது (மெர்கல் சான்றைப் பயன்படுத்தி), அவர்களின் இருப்பை அதிகரிக்கிறது, கணக்குத் தரவை மீண்டும் ஹாஷ் செய்கிறது மற்றும் புதிய நிலை வேரை உருவாக்க மெர்கல் சான்றுடன் இணைக்கிறது.

ஒவ்வொரு பரிவர்த்தனைக்கும் செயல்முறை மீண்டும் நிகழ்கிறது; ஒவ்வொரு "லூப்பும்" அனுப்புநரின் கணக்கைப் புதுப்பிப்பதன் மூலம் ஒரு புதிய நிலை வேரையும், பெறுநரின் கணக்கைப் புதுப்பிப்பதன் மூலம் அடுத்தடுத்த புதிய வேரையும் உருவாக்குகிறது. விளக்கியபடி, நிலை வேருக்கான ஒவ்வொரு புதுப்பிப்பும் ரோலப்பின் நிலை மரத்தின் ஒரு பகுதி மாறுவதைக் குறிக்கிறது.

ZK-நிரூபிக்கும் சுற்று முழு பரிவர்த்தனை தொகுதியிலும் மீண்டும் செயல்படுகிறது, கடைசி பரிவர்த்தனை செயல்படுத்தப்பட்ட பிறகு இறுதி நிலை வேரை விளைவிக்கும் புதுப்பிப்புகளின் வரிசையைச் சரிபார்க்கிறது. கணக்கிடப்பட்ட கடைசி மெர்கல் வேர் ZK-ரோலப்பின் புதிய நியமன நிலை வேராக மாறுகிறது.

சான்று சரிபார்ப்பு

நிலை புதுப்பிப்புகளின் சரியான தன்மையை நிரூபிக்கும் சுற்று சரிபார்த்த பிறகு, L2 இயக்குநர் கணக்கிடப்பட்ட செல்லுபடித்தன்மை சான்றை L1 இல் உள்ள சரிபார்ப்பி ஒப்பந்தத்தில் சமர்ப்பிக்கிறார். ஒப்பந்தத்தின் சரிபார்ப்பு சுற்று சான்றின் செல்லுபடியாகும் தன்மையைச் சரிபார்க்கிறது மற்றும் சான்றின் ஒரு பகுதியாக இருக்கும் பொது உள்ளீடுகளையும் சரிபார்க்கிறது:

• முந்தைய-நிலை வேர்: ZK-ரோலப்பின் பழைய நிலை வேர் (அதாவது, தொகுக்கப்பட்ட பரிவர்த்தனைகள் செயல்படுத்தப்படுவதற்கு முன்பு), L2 சங்கிலியின் கடைசியாக அறியப்பட்ட செல்லுபடியாகும் நிலையைப் பிரதிபலிக்கிறது.

• பிந்தைய-நிலை வேர்: ZK-ரோலப்பின் புதிய நிலை வேர் (அதாவது, தொகுக்கப்பட்ட பரிவர்த்தனைகளைச் செயல்படுத்திய பிறகு), L2 சங்கிலியின் புதிய நிலையைப் பிரதிபலிக்கிறது. பிந்தைய-நிலை வேர் என்பது நிரூபிக்கும் சுற்றில் நிலை புதுப்பிப்புகளைப் பயன்படுத்திய பிறகு பெறப்பட்ட இறுதி வேராகும்.

• தொகுதி வேர்: தொகுதியின் மெர்கல் வேர், தொகுதியில் உள்ள பரிவர்த்தனைகளை மெர்க்கலைஸ் செய்வதன் மூலமும் மரத்தின் வேரை ஹாஷ் செய்வதன் மூலமும் பெறப்படுகிறது.

• பரிவர்த்தனை உள்ளீடுகள்: சமர்ப்பிக்கப்பட்ட தொகுதியின் ஒரு பகுதியாகச் செயல்படுத்தப்பட்ட பரிவர்த்தனைகளுடன் தொடர்புடைய தரவு.

சான்று சுற்றை திருப்திப்படுத்தினால் (அதாவது, அது செல்லுபடியாகும்), முந்தைய நிலையிலிருந்து (முந்தைய-நிலை வேரால் குறியாக்கவியல் ரீதியாக கைரேகை இடப்பட்டது) புதிய நிலைக்கு (பிந்தைய-நிலை வேரால் குறியாக்கவியல் ரீதியாக கைரேகை இடப்பட்டது) ரோலப்பை மாற்றும் செல்லுபடியாகும் பரிவர்த்தனைகளின் வரிசை உள்ளது என்று அர்த்தம். முந்தைய-நிலை வேர் ரோலப் ஒப்பந்தத்தில் சேமிக்கப்பட்டுள்ள வேருடன் பொருந்தினால், மற்றும் சான்று செல்லுபடியாகும் என்றால், ரோலப் ஒப்பந்தம் சான்றிலிருந்து பிந்தைய-நிலை வேரை எடுத்து, ரோலப்பின் மாற்றப்பட்ட நிலையைப் பிரதிபலிக்கும் வகையில் அதன் நிலை மரத்தைப் புதுப்பிக்கிறது.

உள்ளீடுகள் மற்றும் வெளியேற்றங்கள்

L1 சங்கிலியில் பயன்படுத்தப்பட்ட ரோலப்பின் ஒப்பந்தத்தில் வில்லைகளை டெபாசிட் செய்வதன் மூலம் பயனர்கள் ZK-ரோலப்பில் நுழைகிறார்கள். இயக்குநர்கள் மட்டுமே ரோலப் ஒப்பந்தத்தில் பரிவர்த்தனைகளைச் சமர்ப்பிக்க முடியும் என்பதால் இந்த பரிவர்த்தனை வரிசையில் வைக்கப்பட்டுள்ளது.

நிலுவையில் உள்ள வைப்பு வரிசை நிரம்பத் தொடங்கினால், ZK-ரோலப் இயக்குநர் வைப்பு பரிவர்த்தனைகளை எடுத்து ரோலப் ஒப்பந்தத்தில் சமர்ப்பிப்பார். பயனரின் நிதி ரோலப்பில் வந்தவுடன், செயலாக்கத்திற்காக இயக்குநருக்கு பரிவர்த்தனைகளை அனுப்புவதன் மூலம் அவர்கள் பரிவர்த்தனை செய்யத் தொடங்கலாம். பயனர்கள் தங்கள் கணக்குத் தரவை ஹாஷ் செய்வதன் மூலமும், ஹாஷை ரோலப் ஒப்பந்தத்திற்கு அனுப்புவதன் மூலமும், தற்போதைய நிலை வேருக்கு எதிராகச் சரிபார்க்க மெர்கல் சான்றை வழங்குவதன் மூலமும் ரோலப்பில் உள்ள இருப்புகளைச் சரிபார்க்கலாம்.

ZK-ரோலப்பிலிருந்து L1 க்கு திரும்பப் பெறுவது நேரடியானது. பயனர் ரோலப்பில் உள்ள தங்கள் சொத்துக்களை எரிப்பதற்காக ஒரு குறிப்பிட்ட கணக்கிற்கு அனுப்புவதன் மூலம் வெளியேற்றப் பரிவர்த்தனையைத் தொடங்குகிறார். இயக்குநர் அடுத்த தொகுதியில் பரிவர்த்தனையைச் சேர்த்தால், பயனர் சங்கிலிசார் ஒப்பந்தத்தில் திரும்பப் பெறுதல் கோரிக்கையைச் சமர்ப்பிக்கலாம். இந்த திரும்பப் பெறுதல் கோரிக்கையில் பின்வருவன அடங்கும்:

• ஒரு பரிவர்த்தனை தொகுதியில் எரி கணக்கிற்கு பயனரின் பரிவர்த்தனை சேர்க்கப்பட்டதை நிரூபிக்கும் மெர்கல் சான்று

• பரிவர்த்தனை தரவு

• தொகுதி வேர்

• டெபாசிட் செய்யப்பட்ட நிதியைப் பெற L1 முகவரி

ரோலப் ஒப்பந்தம் பரிவர்த்தனை தரவை ஹாஷ் செய்கிறது, தொகுதி வேர் உள்ளதா எனச் சரிபார்க்கிறது, மேலும் பரிவர்த்தனை ஹாஷ் தொகுதி வேரின் ஒரு பகுதியா என்பதைச் சரிபார்க்க மெர்கல் சான்றைப் பயன்படுத்துகிறது. பின்னர், ஒப்பந்தம் வெளியேற்றப் பரிவர்த்தனையைச் செயல்படுத்துகிறது மற்றும் L1 இல் பயனர் தேர்ந்தெடுத்த முகவரிக்கு நிதியை அனுப்புகிறது.

ZK-ரோலப்கள் மற்றும் EVM இணக்கத்தன்மை

ஆப்டிமிஸ்டிக் ரோலப்களைப் போலல்லாமல், ZK-ரோலப்கள் எத்திரியம் மெய்நிகர் இயந்திரத்துடன் (EVM) உடனடியாக இணக்கமாக இல்லை. சுற்றுகளில் பொது-நோக்க EVM கணக்கீட்டை நிரூபிப்பது எளிய கணக்கீடுகளை (முன்பு விவரிக்கப்பட்ட வில்லை பரிமாற்றம் போன்றது) நிரூபிப்பதை விட மிகவும் கடினமானது மற்றும் வள-தீவிரமானது.

இருப்பினும், பூஜ்ய-அறிவு தொழில்நுட்பத்தின் முன்னேற்றங்கள் (opens in a new tab) EVM கணக்கீட்டை பூஜ்ய-அறிவுச் சான்றுகளில் மூடுவதில் புதுப்பிக்கப்பட்ட ஆர்வத்தைத் தூண்டுகின்றன. இந்த முயற்சிகள் நிரல் செயலாக்கத்தின் சரியான தன்மையை திறமையாகச் சரிபார்க்கக்கூடிய பூஜ்ய-அறிவு EVM (zkEVM) செயலாக்கத்தை உருவாக்குவதை நோக்கிச் செலுத்தப்படுகின்றன. ஒரு zkEVM சுற்றுகளில் நிரூபிப்பதற்கும்/சரிபார்ப்பதற்கும் இருக்கும் EVM ஆப்கோடுகளை மீண்டும் உருவாக்குகிறது, இது திறன் ஒப்பந்தங்களைச் செயல்படுத்த அனுமதிக்கிறது.

EVM ஐப் போலவே, சில உள்ளீடுகளில் கணக்கீடு செய்யப்பட்ட பிறகு ஒரு zkEVM நிலைகளுக்கு இடையில் மாறுகிறது. வித்தியாசம் என்னவென்றால், நிரலின் செயலாக்கத்தில் ஒவ்வொரு படியின் சரியான தன்மையையும் சரிபார்க்க zkEVM பூஜ்ய-அறிவுச் சான்றுகளையும் உருவாக்குகிறது. செல்லுபடித்தன்மை சான்றுகள் VM இன் நிலையைத் தொடும் செயல்பாடுகளின் (நினைவகம், அடுக்கு, சேமிப்பகம்) சரியான தன்மையையும் கணக்கீட்டையும் சரிபார்க்கலாம் (அதாவது, செயல்பாடு சரியான ஆப்கோடுகளை அழைத்து அவற்றைச் சரியாகச் செயல்படுத்தியதா?).

EVM-இணக்கமான ZK-ரோலப்களின் அறிமுகம் டெவலப்பர்கள் பூஜ்ய-அறிவுச் சான்றுகளின் அளவிடுதல் மற்றும் பாதுகாப்பு உத்தரவாதங்களைப் பயன்படுத்திக்கொள்ள உதவும் என்று எதிர்பார்க்கப்படுகிறது. மிக முக்கியமாக, சொந்த எத்திரியம் உள்கட்டமைப்புடனான இணக்கத்தன்மை என்பது டெவலப்பர்கள் பழக்கமான (மற்றும் போரில் சோதிக்கப்பட்ட) கருவிகள் மற்றும் மொழிகளைப் பயன்படுத்தி ZK-நட்பு பரவலாக்கப்பட்ட செயலிகளை (dapps) உருவாக்க முடியும் என்பதாகும்.

ZK-ரோலப் கட்டணங்கள் எவ்வாறு செயல்படுகின்றன?

எத்தேரியம் முதன்மை வலைப்பின்னலைப் போலவே, ZK-ரோலப்களில் பரிவர்த்தனைகளுக்குப் பயனர்கள் எவ்வளவு செலுத்துகிறார்கள் என்பது எரிவாயு கட்டணத்தைப் பொறுத்தது. இருப்பினும், எரிவாயு கட்டணங்கள் L2 இல் வித்தியாசமாகச் செயல்படுகின்றன மற்றும் பின்வரும் செலவுகளால் பாதிக்கப்படுகின்றன:

1. நிலை எழுதுதல்: எத்திரியத்தின் நிலையில் எழுதுவதற்கு (அதாவது, எத்திரியம் தொகுதிச்சங்கிலியில் ஒரு பரிவர்த்தனையைச் சமர்ப்பிப்பதற்கு) ஒரு நிலையான செலவு உள்ளது. ZK-ரோலப்கள் பரிவர்த்தனைகளைத் தொகுப்பதன் மூலமும், பல பயனர்களிடையே நிலையான செலவுகளைப் பரப்புவதன் மூலமும் இந்தச் செலவைக் குறைக்கின்றன.

2. தரவு வெளியீடு: ZK-ரோலப்கள் ஒவ்வொரு பரிவர்த்தனைக்குமான நிலைத் தரவை எத்திரியத்தில் calldata ஆக வெளியிடுகின்றன. calldata செலவுகள் தற்போது EIP-1559 (opens in a new tab) ஆல் நிர்வகிக்கப்படுகின்றன, இது பூஜ்ஜியமற்ற பைட்டுகளுக்கு 16 எரிவாயு மற்றும் calldata இன் பூஜ்ஜிய பைட்டுகளுக்கு 4 எரிவாயு செலவைக் குறிப்பிடுகிறது. ஒவ்வொரு பரிவர்த்தனைக்கும் செலுத்தப்படும் செலவு, அதற்காக எவ்வளவு calldata சங்கிலிசார் இடுகையிடப்பட வேண்டும் என்பதன் மூலம் பாதிக்கப்படுகிறது.

3. L2 இயக்குநர் கட்டணங்கள்: எத்தேரியம் முதன்மை வலைப்பின்னலில் உள்ள பரிவர்த்தனை "முன்னுரிமை கட்டணங்கள் (டிப்ஸ்)" போலவே, பரிவர்த்தனைகளைச் செயலாக்குவதில் ஏற்படும் கணக்கீட்டுச் செலவுகளுக்கான இழப்பீடாக ரோலப் இயக்குநருக்குச் செலுத்தப்படும் தொகை இதுவாகும்.

4. சான்று உருவாக்கம் மற்றும் சரிபார்ப்பு: ZK-ரோலப் இயக்குநர்கள் பரிவர்த்தனை தொகுதிகளுக்கான செல்லுபடித்தன்மை சான்றுகளை உருவாக்க வேண்டும், இது வள-தீவிரமானது. முதன்மை வலைப்பின்னலில் பூஜ்ய-அறிவுச் சான்றுகளைச் சரிபார்க்கவும் எரிவாயு செலவாகும் (~ 500,000 எரிவாயு).

பரிவர்த்தனைகளைத் தொகுப்பதைத் தவிர, ZK-ரோலப்கள் பரிவர்த்தனை தரவைச் சுருக்குவதன் மூலம் பயனர்களுக்கான கட்டணங்களைக் குறைக்கின்றன. எத்திரியம் ZK-ரோலப்களைப் பயன்படுத்த எவ்வளவு செலவாகும் என்பதன் நிகழ்நேர மேலோட்டத்தை நீங்கள் பார்க்கலாம் (opens in a new tab).

ZK-ரோலப்கள் எத்திரியத்தை எவ்வாறு அளவிடுகின்றன?

பரிவர்த்தனை தரவு சுருக்கம்

ZK-ரோலப்கள் கணக்கீட்டை புறச்சங்கிலிக்கு எடுத்துச் செல்வதன் மூலம் எத்திரியத்தின் அடிப்படை அடுக்கில் பரிவர்த்தனை வீதத்தை நீட்டிக்கின்றன, ஆனால் அளவிடுதலுக்கான உண்மையான ஊக்கம் பரிவர்த்தனை தரவைச் சுருக்குவதிலிருந்து வருகிறது. எத்திரியத்தின் தொகுதி அளவு ஒவ்வொரு தொகுதியும் வைத்திருக்கக்கூடிய தரவையும், நீட்டிப்பு மூலம், ஒரு தொகுதிக்குச் செயலாக்கப்படும் பரிவர்த்தனைகளின் எண்ணிக்கையையும் கட்டுப்படுத்துகிறது. பரிவர்த்தனை தொடர்பான தரவைச் சுருக்குவதன் மூலம், ZK-ரோலப்கள் ஒரு தொகுதிக்குச் செயலாக்கப்படும் பரிவர்த்தனைகளின் எண்ணிக்கையைக் கணிசமாக அதிகரிக்கின்றன.

ஒவ்வொரு பரிவர்த்தனையையும் சரிபார்க்கத் தேவையான அனைத்து தரவையும் இடுகையிட வேண்டியதில்லை என்பதால், ZK-ரோலப்கள் ஆப்டிமிஸ்டிக் ரோலப்களை விட பரிவர்த்தனை தரவைச் சிறப்பாகச் சுருக்க முடியும். ரோலப்பில் உள்ள கணக்குகள் மற்றும் இருப்புகளின் சமீபத்திய நிலையை மீண்டும் உருவாக்கத் தேவையான குறைந்தபட்ச தரவை மட்டுமே அவர்கள் இடுகையிட வேண்டும்.

சுழல் சான்றுகள்

பூஜ்ய-அறிவுச் சான்றுகளின் ஒரு நன்மை என்னவென்றால், சான்றுகள் மற்ற சான்றுகளைச் சரிபார்க்க முடியும். எடுத்துக்காட்டாக, ஒரு ஜிகே-ஸ்னார்க் மற்ற ஜிகே-ஸ்னார்க்குகளைச் சரிபார்க்க முடியும். இத்தகைய "சான்றுகளின்-சான்றுகள்" சுழல் சான்றுகள் என்று அழைக்கப்படுகின்றன மற்றும் ZK-ரோலப்களில் பரிவர்த்தனை வீதத்தை வியத்தகு முறையில் அதிகரிக்கின்றன.

தற்போது, செல்லுபடித்தன்மை சான்றுகள் தொகுதி வாரியாக உருவாக்கப்பட்டு சரிபார்ப்பிற்காக L1 ஒப்பந்தத்தில் சமர்ப்பிக்கப்படுகின்றன. இருப்பினும், ஒற்றைத் தொகுதி சான்றுகளைச் சரிபார்ப்பது ZK-ரோலப்கள் அடையக்கூடிய பரிவர்த்தனை வீதத்தைக் கட்டுப்படுத்துகிறது, ஏனெனில் இயக்குநர் ஒரு சான்றைச் சமர்ப்பிக்கும் போது ஒரு தொகுதி மட்டுமே இறுதியாக்கப்படும்.

இருப்பினும், சுழல் சான்றுகள் ஒரு செல்லுபடித்தன்மை சான்றுடன் பல தொகுதிகளை இறுதியாக்குவதை சாத்தியமாக்குகின்றன. ஏனென்றால், ஒரு இறுதிச் சான்று உருவாக்கப்படும் வரை நிரூபிக்கும் சுற்று பல தொகுதி சான்றுகளை சுழல் முறையில் ஒருங்கிணைக்கிறது. L2 இயக்குநர் இந்த சுழல் சான்றைச் சமர்ப்பிக்கிறார், ஒப்பந்தம் அதை ஏற்றுக்கொண்டால், தொடர்புடைய அனைத்து தொகுதிகளும் உடனடியாக இறுதியாக்கப்படும். சுழல் சான்றுகளுடன், இடைவெளியில் எத்திரியத்தில் இறுதியாக்கக்கூடிய ZK-ரோலப் பரிவர்த்தனைகளின் எண்ணிக்கை அதிகரிக்கிறது.

ZK-ரோலப்களின் நன்மைகள் மற்றும் தீமைகள்

ZK-ரோலப்களின் காட்சி விளக்கம்

ZK-ரோலப்களை Finematics விளக்குவதைப் பாருங்கள்:

zkEVM இல் யார் வேலை செய்கிறார்கள்?

zkEVMகளில் பணிபுரியும் திட்டங்கள் பின்வருமாறு:

• zkEVM (opens in a new tab) - zkEVM என்பது EVM-இணக்கமான ZK-ரோலப் மற்றும் எத்திரியம் தொகுதிகளுக்கான செல்லுபடித்தன்மை சான்றுகளை உருவாக்குவதற்கான ஒரு வழிமுறையை உருவாக்க எத்தீரியம் அறக்கட்டளை நிதியளித்த ஒரு திட்டமாகும்.

• Polygon zkEVM (opens in a new tab) - என்பது எத்தேரியம் முதன்மை வலைப்பின்னலில் உள்ள ஒரு பரவலாக்கப்பட்ட ZK ரோலப் ஆகும், இது பூஜ்ய-அறிவு-சான்று சரிபார்ப்புகளுடன் கூடிய திறன் ஒப்பந்தங்கள் உட்பட எத்திரியம் பரிவர்த்தனைகளை வெளிப்படையான முறையில் செயல்படுத்தும் பூஜ்ய-அறிவு எத்திரியம் மெய்நிகர் இயந்திரத்தில் (zkEVM) செயல்படுகிறது.

• Scroll (opens in a new tab) - Scroll என்பது எத்திரியத்திற்கான சொந்த zkEVM அடுக்கு 2 (l2) தீர்வை உருவாக்குவதில் பணிபுரியும் ஒரு தொழில்நுட்பம் சார்ந்த நிறுவனமாகும்.

• Taiko (opens in a new tab) - Taiko என்பது ஒரு பரவலாக்கப்பட்ட, எத்திரியத்திற்கு சமமான ZK-ரோலப் (ஒரு வகை 1 ZK-EVM (opens in a new tab)) ஆகும்.

• ZKsync (opens in a new tab) - ZKsync Era என்பது Matter Labs ஆல் உருவாக்கப்பட்ட EVM-இணக்கமான ZK ரோலப் ஆகும், இது அதன் சொந்த zkEVM ஆல் இயக்கப்படுகிறது.

• Starknet (opens in a new tab) - StarkNet என்பது StarkWare ஆல் உருவாக்கப்பட்ட EVM-இணக்கமான அடுக்கு 2 (l2) அளவிடுதல் தீர்வாகும்.

• Morph (opens in a new tab) - Morph என்பது அடுக்கு 2 (l2) நிலை சவால் சிக்கலைத் தீர்க்க zk-சான்றைப் பயன்படுத்தும் ஒரு கலப்பின ரோலப் அளவிடுதல் தீர்வாகும்.

• Linea (opens in a new tab) - Linea என்பது கன்சென்சிஸ் ஆல் உருவாக்கப்பட்ட எத்திரியத்திற்கு சமமான zkEVM அடுக்கு 2 (l2) ஆகும், இது எத்திரியம் சுற்றுச்சூழல் அமைப்புடன் முழுமையாக இணைக்கப்பட்டுள்ளது.

ZK-ரோலப்கள் பற்றிய கூடுதல் வாசிப்பு

• பூஜ்ய-அறிவு ரோலப்கள் என்றால் என்ன? (opens in a new tab)
• பூஜ்ய-அறிவு ரோலப்கள் என்றால் என்ன? (opens in a new tab)
• எத்திரியம் ரோலப்களுக்கான நடைமுறை வழிகாட்டி (opens in a new tab)
• STARKகள் மற்றும் SNARKகள் (opens in a new tab)
• zkEVM என்றால் என்ன? (opens in a new tab)
• ZK-EVM வகைகள்: எத்திரியத்திற்கு சமமானவை, EVM-க்கு சமமானவை, வகை 1, வகை 4 மற்றும் பிற ரகசிய வார்த்தைகள் (opens in a new tab)
• zkEVM அறிமுகம் (opens in a new tab)
• ZK-EVM L2கள் என்றால் என்ன? (opens in a new tab)
• Awesome-zkEVM வளங்கள் (opens in a new tab)
• ஜிகே-ஸ்னார்க்குகள் எவ்வாறு செயல்படுகின்றன (opens in a new tab)
• SNARKகள் எவ்வாறு சாத்தியமாகும்? (opens in a new tab)

பயிற்சிகள்: எத்திரியத்தில் தனியுரிமை மற்றும் பூஜ்ய-அறிவு

• ரகசிய நிலைக்காக பூஜ்ய-அறிவைப் பயன்படுத்துதல் – சங்கிலிசார் ரகசிய விளையாட்டு நிலையைப் பராமரிக்க ZK சான்றுகள் மற்றும் புறச்சங்கிலி சேவையகக் கூறுகளை எவ்வாறு பயன்படுத்துவது.
• மறைநிலை முகவரிகளைப் பயன்படுத்துதல் – குறியாக்கவியல் திறவுகோல் வழித்தோன்றலைப் பயன்படுத்தி அநாமதேய ETH பரிமாற்றங்களை ERC-5564 மறைநிலை முகவரிகள் எவ்வாறு செயல்படுத்துகின்றன.
• வெப்2 அங்கீகாரத்திற்கு எத்திரியத்தைப் பயன்படுத்துதல் – SAML-அடிப்படையிலான வெப்2 அங்கீகார அமைப்புகளுடன் எத்திரியம் பணப்பை கையொப்பங்களை எவ்வாறு ஒருங்கிணைப்பது.