Utangulizi wa utawala wa Ethereum

Ikiwa hakuna anayemiliki Ethereum, maamuzi kuhusu mabadiliko ya zamani na yajayo kwenye Ethereum yanafanywaje? Utawala wa Ethereum unarejelea mchakato unaoruhusu maamuzi kama hayo kufanywa.

Utawala ni nini?

Utawala ni mifumo iliyowekwa inayoruhusu maamuzi kufanywa. Katika muundo wa kawaida wa shirika, timu ya watendaji au bodi ya wakurugenzi inaweza kuwa na kauli ya mwisho katika kufanya maamuzi. Au labda wanahisa hupiga kura kwenye mapendekezo ili kutekeleza mabadiliko. Katika mfumo wa kisiasa, viongozi waliochaguliwa wanaweza kutunga sheria zinazojaribu kuwakilisha matakwa ya wapiga kura wao.

Utawala uliogatuliwa

Hakuna mtu mmoja anayemiliki au kudhibiti itifaki ya Ethereum, lakini maamuzi bado yanahitaji kufanywa kuhusu kutekeleza mabadiliko ili kuhakikisha maisha marefu na ustawi wa mtandao. Ukosefu huu wa umiliki hufanya utawala wa jadi wa shirika kuwa suluhisho lisilolingana.

Utawala wa Ethereum

Utawala wa Ethereum ni mchakato ambao mabadiliko ya itifaki yanafanywa. Ni muhimu kutambua kwamba mchakato huu hauhusiani na jinsi watu na programu zinavyotumia itifaki - Ethereum ni bila ruhusa. Mtu yeyote kutoka popote duniani anaweza kushiriki katika shughuli za mnyororoni. Hakuna sheria zilizowekwa za nani anaweza au hawezi kuunda programu au kutuma muamala. Hata hivyo, kuna mchakato wa kupendekeza mabadiliko kwenye itifaki kuu, ambayo programu tumizi zilizogatuliwa (dapps) huendeshwa juu yake. Kwa kuwa watu wengi sana wanategemea uthabiti wa Ethereum, kuna kiwango cha juu sana cha uratibu kwa mabadiliko makuu, ikijumuisha michakato ya kijamii na kiufundi, ili kuhakikisha mabadiliko yoyote kwenye Ethereum ni salama na yanaungwa mkono sana na jamii.

Utawala wa mnyororoni dhidi ya nje ya mnyororo

Teknolojia ya mnyororo wa vitalu inaruhusu uwezo mpya wa utawala, unaojulikana kama utawala wa mnyororoni. Utawala wa mnyororoni ni pale ambapo mabadiliko ya itifaki yaliyopendekezwa yanaamuliwa na kura ya wadau, kwa kawaida na wamiliki wa tokini ya utawala, na upigaji kura unafanyika kwenye mnyororo wa vitalu. Kwa baadhi ya aina za utawala wa mnyororoni, mabadiliko ya itifaki yaliyopendekezwa tayari yameandikwa katika msimbo na kutekelezwa kiotomatiki ikiwa wadau wataidhinisha mabadiliko kupitia kusaini muamala.

Mbinu tofauti, utawala wa nje ya mnyororo, ni pale ambapo maamuzi yoyote ya mabadiliko ya itifaki yanafanyika kupitia mchakato usio rasmi wa majadiliano ya kijamii, ambayo, ikiwa yataidhinishwa, yatatekelezwa katika msimbo.

Utawala wa Ethereum unafanyika nje ya mnyororo huku wadau mbalimbali wakihusika katika mchakato huo.

Ingawa katika kiwango cha itifaki utawala wa Ethereum uko nje ya mnyororo, matumizi mengi yaliyojengwa juu ya Ethereum, kama vile DAO, hutumia utawala wa mnyororoni.

Nani anahusika?

Kuna wadau mbalimbali katika jamii ya Ethereum, kila mmoja akicheza jukumu katika mchakato wa utawala. Kuanzia kwa wadau walio mbali zaidi na itifaki na kusonga karibu, tuna:

• Wamiliki wa Etha: watu hawa wanamiliki kiasi chochote cha ETH. Zaidi kuhusu ETH.
• Watumiaji wa Programu: watu hawa huingiliana na programu kwenye mnyororo wa vitalu wa Ethereum.
• Wasanidi wa Programu/Zana: watu hawa huandika programu zinazoendeshwa kwenye mnyororo wa vitalu wa Ethereum (k.m., fedha zilizogatuliwa (DeFi), NFT, n.k.) au kuunda zana za kuingiliana na Ethereum (k.m., pochi, vyumba vya majaribio, n.k.). Zaidi kuhusu dapp.
• Waendeshaji wa Nodi: watu hawa huendesha nodi zinazosambaza vitalu na miamala, wakikataa muamala au kitalu chochote batili wanachokutana nacho. Zaidi kuhusu nodi.
• Waandishi wa EIP: watu hawa hupendekeza mabadiliko kwenye itifaki ya Ethereum, katika mfumo wa Mapendekezo ya Kuboresha Ethereum (EIP). Zaidi kuhusu EIP.
• Wathibitishaji: watu hawa huendesha nodi zinazoweza kuongeza vitalu vipya kwenye mnyororo wa vitalu wa Ethereum.
• Wasanidi wa Itifaki (pia wanajulikana kama "Wasanidi Wakuu"): watu hawa hudumisha utekelezaji mbalimbali wa Ethereum (k.m., go-ethereum, Nethermind, Besu, Erigon, Reth kwenye tabaka la utekelezaji au Prysm, Lighthouse, Nimbus, Teku, Lodestar, Grandine kwenye tabaka la mwafaka). Zaidi kuhusu wateja wa Ethereum.

Kumbuka: mtu yeyote anaweza kuwa sehemu ya makundi haya mengi (k.m., msanidi wa itifaki anaweza kutetea EIP, na kuendesha mthibitishaji wa Mnyororo wa Beacon, na kutumia programu za DeFi). Hata hivyo, kwa uwazi wa kimawazo, ni rahisi zaidi kutofautisha kati yao.

EIP ni nini?

Mchakato mmoja muhimu unaotumika katika utawala wa Ethereum ni pendekezo la Mapendekezo ya Kuboresha Ethereum (EIP). EIP ni viwango vinavyobainisha vipengele vipya au michakato inayowezekana kwa Ethereum. Mtu yeyote ndani ya jamii ya Ethereum anaweza kuunda EIP. Ikiwa una nia ya kuandika EIP au kushiriki katika ukaguzi wa rika na/au utawala, tazama:

Mchakato rasmi

Mchakato rasmi wa kuanzisha mabadiliko kwenye itifaki ya Ethereum ni kama ifuatavyo:

1. Pendekeza EIP Kuu: kama ilivyoelezwa katika EIP-1 (opens in a new tab), hatua ya kwanza ya kupendekeza rasmi mabadiliko kwenye Ethereum ni kuyaeleza kwa kina katika EIP Kuu. Hii itatumika kama ubainifu rasmi wa EIP ambao Wasanidi wa Itifaki watautekeleza ikiwa utakubaliwa.

2. Wasilisha EIP yako kwa Wasanidi wa Itifaki: mara tu unapokuwa na EIP Kuu ambayo umekusanya maoni ya jamii, unapaswa kuiwasilisha kwa Wasanidi wa Itifaki. Unaweza kufanya hivyo kwa kuipendekeza kwa majadiliano kwenye simu ya AllCoreDevs (opens in a new tab). Kuna uwezekano baadhi ya majadiliano yatakuwa tayari yamefanyika kwa njia isiyo ya moja kwa moja kwenye jukwaa la Ethereum Magicians (opens in a new tab) au katika Discord ya R&D ya Ethereum (opens in a new tab).

Matokeo yanayowezekana ya hatua hii ni:

• EIP itazingatiwa kwa uboreshaji wa mtandao wa baadaye
• Mabadiliko ya kiufundi yataombwa
• Inaweza kukataliwa ikiwa sio kipaumbele au uboreshaji sio mkubwa kulingana na juhudi za usanidi

3. Rudia kuelekea pendekezo la mwisho: baada ya kupokea maoni kutoka kwa wadau wote husika, kuna uwezekano utahitaji kufanya mabadiliko kwenye pendekezo lako la awali ili kuboresha usalama wake au kukidhi vyema mahitaji ya watumiaji mbalimbali. Pindi EIP yako itakapojumuisha mabadiliko yote unayoamini ni muhimu, utahitaji kuiwasilisha tena kwa Wasanidi wa Itifaki. Kisha utahamia hatua inayofuata ya mchakato huu, au wasiwasi mpya utaibuka, ukihitaji duru nyingine ya marudio kwenye pendekezo lako.

4. EIP Kujumuishwa katika Uboreshaji wa Mtandao: ikizingatiwa kuwa EIP imeidhinishwa, kujaribiwa na kutekelezwa, hupangwa kama sehemu ya uboreshaji wa mtandao. Kutokana na gharama kubwa za uratibu wa uboreshaji wa mtandao (kila mtu anahitaji kuboresha kwa wakati mmoja), EIP kwa ujumla huunganishwa pamoja katika uboreshaji.

5. Uboreshaji wa Mtandao Kuanzishwa: baada ya uboreshaji wa mtandao kuanzishwa, EIP itakuwa hewani kwenye mtandao wa Ethereum. Kumbuka: uboreshaji wa mtandao kwa kawaida huanzishwa kwenye mitandao ya majaribio kabla ya kuanzishwa kwenye Mtandao Mkuu wa Ethereum.

Mtiririko huu, ingawa umerahisishwa sana, unatoa muhtasari wa hatua muhimu kwa mabadiliko ya itifaki kuanzishwa kwenye Ethereum. Sasa, hebu tuangalie mambo yasiyo rasmi yanayohusika wakati wa mchakato huu.

Mchakato usio rasmi

Kuelewa kazi ya awali

Watetezi wa EIP wanapaswa kujifahamisha na kazi na mapendekezo ya awali kabla ya kuunda EIP ambayo inaweza kuzingatiwa kwa uzito kwa usambazaji kwenye Mtandao Mkuu wa Ethereum. Kwa njia hii, inatarajiwa kuwa EIP inaleta kitu kipya ambacho hakijakataliwa hapo awali. Sehemu kuu tatu za kutafiti hili ni hifadhi ya EIP (opens in a new tab), Ethereum Magicians (opens in a new tab) na ethresear.ch (opens in a new tab).

Vikundi vya kazi

Rasimu ya awali ya EIP haiwezekani kutekelezwa kwenye Mtandao Mkuu wa Ethereum bila uhariri au mabadiliko. Kwa ujumla, Watetezi wa EIP watafanya kazi na kikundi kidogo cha Wasanidi wa Itifaki ili kubainisha, kutekeleza, kujaribu, kurudia, na kukamilisha pendekezo lao. Kihistoria, vikundi hivi vya kazi vimehitaji miezi kadhaa (na wakati mwingine miaka!) ya kazi. Vile vile, Watetezi wa EIP kwa mabadiliko kama haya wanapaswa kuwashirikisha Wasanidi wa Programu/Zana husika mapema katika juhudi zao za kukusanya maoni ya watumiaji wa mwisho na kupunguza hatari zozote za usambazaji.

Mwafaka wa jamii

Ingawa baadhi ya EIP ni maboresho ya kiufundi ya moja kwa moja yenye utata mdogo, baadhi ni ngumu zaidi na huja na mabadilishano ambayo yataathiri wadau tofauti kwa njia tofauti. Hii inamaanisha baadhi ya EIP zina utata zaidi ndani ya jamii kuliko nyingine.

Hakuna mwongozo wazi wa jinsi ya kushughulikia mapendekezo yenye utata. Hili ni tokeo la muundo uliogatuliwa wa Ethereum ambapo hakuna kikundi kimoja cha wadau kinachoweza kulazimisha kingine kwa nguvu: wasanidi wa itifaki wanaweza kuchagua kutotekeleza mabadiliko ya msimbo; waendeshaji wa nodi wanaweza kuchagua kutoendesha mteja wa hivi punde wa Ethereum; timu za programu na watumiaji wanaweza kuchagua kutofanya miamala kwenye mnyororo. Kwa kuwa Wasanidi wa Itifaki hawana njia ya kulazimisha watu kupitisha uboreshaji wa mtandao, kwa ujumla wataepuka kutekeleza EIP ambapo utata unazidi faida kwa jamii pana.

Watetezi wa EIP wanatarajiwa kuomba maoni kutoka kwa wadau wote husika. Ikiwa unajikuta mtetezi wa EIP yenye utata, unapaswa kujaribu na kushughulikia pingamizi ili kujenga mwafaka kuhusu EIP yako. Kwa kuzingatia ukubwa na utofauti wa jamii ya Ethereum, hakuna kipimo kimoja (k.m., kura ya sarafu) kinachoweza kutumika kupima mwafaka wa jamii, na Watetezi wa EIP wanatarajiwa kuzoea mazingira ya pendekezo lao.

Zaidi ya usalama wa mtandao wa Ethereum, uzito mkubwa kihistoria umewekwa na Wasanidi wa Itifaki juu ya kile Wasanidi wa Programu/Zana na Watumiaji wa Programu wanachothamini, ikizingatiwa kwamba matumizi na usanidi wao kwenye Ethereum ndio hufanya mfumo wa ikolojia kuvutia kwa wadau wengine. Zaidi ya hayo, EIP zinahitaji kutekelezwa katika utekelezaji wote wa wateja, ambao unasimamiwa na timu tofauti. Sehemu ya mchakato huu kwa kawaida inamaanisha kushawishi timu nyingi za Wasanidi wa Itifaki kwamba mabadiliko fulani ni ya thamani na kwamba yanasaidia watumiaji wa mwisho au kutatua suala la usalama.

Kushughulikia kutokubaliana

Kuwa na wadau wengi wenye motisha na imani tofauti inamaanisha kuwa kutokubaliana sio jambo geni.

Kwa ujumla, kutokubaliana hushughulikiwa kwa majadiliano ya muda mrefu katika vikao vya umma ili kuelewa mzizi wa tatizo na kuruhusu mtu yeyote kutoa maoni. Kwa kawaida, kikundi kimoja hukubali, au suluhisho la kati hufikiwa. Ikiwa kikundi kimoja kinahisi kwa nguvu za kutosha, kulazimisha mabadiliko fulani kunaweza kusababisha mgawanyiko wa mnyororo. Mgawanyiko wa mnyororo ni pale baadhi ya wadau wanapopinga kutekeleza mabadiliko ya itifaki na kusababisha matoleo tofauti, yasiyolingana ya itifaki kufanya kazi, ambapo minyororo miwili tofauti ya vitalu huibuka.

Mchepuo wa DAO

Michepuo ni pale ambapo uboreshaji mkubwa wa kiufundi au mabadiliko yanahitaji kufanywa kwenye mtandao na kubadilisha "sheria" za itifaki. Wateja wa Ethereum lazima wasasishe programu zao ili kutekeleza sheria mpya za mchepuo.

Mchepuo wa DAO ulikuwa jibu kwa shambulio la DAO la 2016 (opens in a new tab) ambapo mkataba usio salama wa ulipoteza zaidi ya ETH milioni 3.6 katika udukuzi. Mchepuo ulihamisha fedha kutoka kwa mkataba wenye kasoro hadi mkataba mpya unaoruhusu mtu yeyote aliyepoteza fedha katika udukuzi kuzirejesha.

Hatua hii ilipigiwa kura na jamii ya Ethereum. Mmiliki yeyote wa ETH aliweza kupiga kura kupitia muamala kwenye jukwaa la kupiga kura (opens in a new tab). Uamuzi wa kuchepuka ulifikia zaidi ya 85% ya kura.

Ni muhimu kutambua kwamba ingawa itifaki ilichepuka ili kutengua udukuzi, uzito wa kura katika kuamua kuchepuka unajadiliwa kwa sababu chache:

• Idadi ya waliojitokeza kupiga kura ilikuwa ndogo sana
• Watu wengi hawakujua kura ilikuwa inafanyika
• Kura iliwakilisha tu wamiliki wa ETH, sio washiriki wengine wowote katika mfumo

Kikundi kidogo cha jamii kilikataa kuchepuka, kwa kiasi kikubwa kwa sababu walihisi tukio la DAO halikuwa kasoro katika itifaki. Waliendelea kuunda Ethereum Asilia (opens in a new tab).

Leo, jamii ya Ethereum imepitisha sera ya kutoingilia kati katika kesi za hitilafu za mkataba au fedha zilizopotea ili kudumisha kutoegemea upande wowote kwa mfumo.

Tazama zaidi kuhusu udukuzi wa DAO:

Matumizi ya kuchepuka

Mchepuo wa Ethereum/Ethereum Asilia ni mfano bora wa mchepuo wenye afya. Tulikuwa na makundi mawili ambayo hayakukubaliana kwa nguvu za kutosha juu ya baadhi ya maadili ya msingi kuhisi ilikuwa na thamani ya hatari zinazohusika kufuata hatua zao maalum.

Uwezo wa kuchepuka mbele ya tofauti kubwa za kisiasa, kifalsafa au kiuchumi unachukua sehemu kubwa katika mafanikio ya utawala wa Ethereum. Bila uwezo wa kuchepuka mbadala ulikuwa mapigano ya ndani yanayoendelea, ushiriki wa kulazimishwa kwa wale ambao hatimaye waliunda Ethereum Asilia na maono yanayozidi kutofautiana ya jinsi mafanikio ya Ethereum yanavyoonekana.

Utawala wa Mnyororo wa Beacon

Mchakato wa utawala wa Ethereum mara nyingi hubadilishana kasi na ufanisi kwa uwazi na ushirikishwaji. Ili kuharakisha usanidi wa Mnyororo wa Beacon, ulizinduliwa kando na mtandao wa Ethereum wa Uthibitisho wa Kazi (PoW) na kufuata mbinu zake za utawala.

Ingawa ubainifu na utekelezaji wa usanidi umekuwa wazi kila wakati, michakato rasmi inayotumika kupendekeza masasisho yaliyoelezwa hapo juu haikutumika. Hii iliruhusu mabadiliko kubainishwa na kukubaliwa haraka na watafiti na watekelezaji.

Wakati Mnyororo wa Beacon ulipounganishwa na tabaka la utekelezaji la Ethereum mnamo Septemba 15, 2022 Unganisho lilikamilika kama sehemu ya uboreshaji wa mtandao wa Paris. Pendekezo la EIP-3675 (opens in a new tab) lilibadilishwa kutoka 'Wito wa Mwisho' hadi 'Mwisho', na kukamilisha mpito kwa Uthibitisho wa Dau (PoS).

Ninawezaje kushiriki?

• Pendekeza EIP
• Jadili mapendekezo ya sasa (opens in a new tab)
• Shiriki katika majadiliano ya R&D (opens in a new tab)
• Jiunge na Discord ya R&D ya Ethereum (opens in a new tab)
• Endesha nodi
• Changia katika usanidi wa mteja
• Mpango wa Uanagenzi wa Msanidi Mkuu (opens in a new tab)

Usomaji zaidi

Utawala katika Ethereum haujafafanuliwa kwa uthabiti. Washiriki mbalimbali wa jamii wana mitazamo tofauti juu yake. Hapa kuna baadhi yao:

• Vidokezo kuhusu Utawala wa Mnyororo wa Vitalu (opens in a new tab) - Vitalik Buterin
• Utawala wa Ethereum unafanyaje kazi? (opens in a new tab) – Cryptotesters
• Jinsi utawala wa Ethereum unavyofanya kazi (opens in a new tab) – Micah Zoltu
• Msanidi mkuu wa Ethereum ni nini? (opens in a new tab) - Hudson Jameson
• Utawala, Sehemu ya 2: Plutokrasia Bado ni Mbaya (opens in a new tab) - Vitalik Buterin
• Kusonga mbele zaidi ya utawala wa kupiga kura kwa sarafu (opens in a new tab) - Vitalik Buterin
• Kuelewa Utawala wa Mnyororo wa Vitalu (opens in a new tab) - 2077 Research
• Serikali ya Ethereum (opens in a new tab) - Christine Kim

Ukurasa ulisasishwa mwisho: 13 Aprili 2026

p (opens in a new tab)

c (opens in a new tab)

b (opens in a new tab)

+19

Tazama wachangiaji