प्रमुख मजकुराकडे जा
Change page

प्रूफ-ऑफ-अथॉरिटी (PoA)

पृष्ठ अखेरचे अद्यतन: २० ऑक्टोबर, २०२५

प्रूफ-ऑफ-अथॉरिटी (PoA) हा प्रतिष्ठेवर आधारित एकमत अल्गोरिदम आहे जो प्रूफ-ऑफ-स्टेक ची सुधारित आवृत्ती आहे. हे मुख्यतः खाजगी चेन्स, टेस्टनेट्स आणि स्थानिक विकास नेटवर्क्सद्वारे वापरले जाते. PoA हा प्रतिष्ठेवर आधारित एकमत अल्गोरिदम आहे ज्यामध्ये PoS मधील स्टेक-आधारित यंत्रणेऐवजी ब्लॉक्स तयार करण्यासाठी अधिकृत स्वाक्षरीकर्त्यांच्या संचावर विश्वास ठेवण्याची आवश्यकता असते.

पूर्वतयारी

हे पान अधिक चांगल्या प्रकारे समजून घेण्यासाठी, आम्ही शिफारस करतो की तुम्ही प्रथम transactions, blocks, आणि consensus mechanisms बद्दल वाचा.

प्रूफ-ऑफ-अथॉरिटी (PoA) म्हणजे काय?

प्रूफ-ऑफ-अथॉरिटी ही प्रूफ-ऑफ-स्टेक (PoS) ची एक सुधारित आवृत्ती आहे, जी PoS मधील स्टेक-आधारित यंत्रणेऐवजी प्रतिष्ठेवर आधारित एकमत अल्गोरिदम आहे. ही संज्ञा २०१७ मध्ये गॅविन वुड यांनी पहिल्यांदा मांडली होती आणि हा एकमत अल्गोरिदम मुख्यतः खाजगी चेन्स, टेस्टनेट्स आणि स्थानिक विकास नेटवर्क्सद्वारे वापरला गेला आहे, कारण तो PoW प्रमाणे उच्च दर्जाच्या संसाधनांची गरज दूर करतो आणि ब्लॉकचेन साठवणारे व ब्लॉक्स तयार करणाऱ्या नोड्सचा एक छोटा उपसंच ठेवून PoS मधील स्केलेबिलिटीच्या समस्यांवर मात करतो.

प्रूफ-ऑफ-अथॉरिटीमध्ये अधिकृत स्वाक्षरीकर्त्यांच्या एका संचावर विश्वास ठेवण्याची आवश्यकता असते जे मध्ये सेट केलेले असतात. सध्याच्या बहुतेक अंमलबजावणीमध्ये, चेनच्या एकमताचा निर्धार करताना सर्व अधिकृत स्वाक्षरीकर्ते समान अधिकार आणि विशेषाधिकार राखून ठेवतात. प्रतिष्ठा स्टेक करण्यामागील कल्पना अशी आहे की, प्रत्येक अधिकृत व्हॅलिडेटर नो युअर कस्टमर (KYC) सारख्या गोष्टींद्वारे किंवा एखादी सुप्रसिद्ध संस्था एकमेव व्हॅलिडेटर असल्याने प्रत्येकाला चांगलाच ओळखला जातो—यामुळे जर एखाद्या व्हॅलिडेटरने काही चुकीचे केले, तर त्यांची ओळख ज्ञात असते.

PoA च्या अनेक अंमलबजावणी आहेत, परंतु मानक Ethereum अंमलबजावणी clique आहे, जी EIP-225opens in a new tab लागू करते. Clique हे डेव्हलपर-फ्रेंडली आणि अंमलबजावणी करण्यास सोपे मानक आहे, जे सर्व क्लायंट सिंकिंग प्रकारांना सपोर्ट करते. इतर अंमलबजावणीमध्ये IBFT 2.0opens in a new tab आणि Auraopens in a new tab यांचा समावेश आहे.

हे कसे कार्य करते

PoA मध्ये, नवीन ब्लॉक्स तयार करण्यासाठी अधिकृत स्वाक्षरीकर्त्यांचा एक संच निवडला जातो. स्वाक्षरीकर्ते त्यांच्या प्रतिष्ठेच्या आधारावर निवडले जातात, आणि त्यांनाच नवीन ब्लॉक्स तयार करण्याची परवानगी असते. स्वाक्षरीकर्ते राउंड-रॉबिन पद्धतीने निवडले जातात, आणि प्रत्येक स्वाक्षरीकर्त्याला एका विशिष्ट वेळेच्या चौकटीत एक ब्लॉक तयार करण्याची परवानगी असते. ब्लॉक निर्मितीची वेळ निश्चित असते, आणि स्वाक्षरीकर्त्यांना त्या वेळेच्या चौकटीत एक ब्लॉक तयार करणे आवश्यक असते.

या संदर्भात प्रतिष्ठा ही मोजता येण्याजोगी गोष्ट नाही तर ती Microsoft आणि Google सारख्या सुप्रसिद्ध कॉर्पोरेशन्सची प्रतिष्ठा आहे, त्यामुळे विश्वासू स्वाक्षरीकर्त्यांना निवडण्याची पद्धत अल्गोरिथमिक नाही तर ती विश्वासाची सामान्य मानवी कृती आहे जिथे एक संस्था, उदाहरणार्थ, Microsoft, शेकडो किंवा हजारो स्टार्टअप्समध्ये एक PoA खाजगी नेटवर्क तयार करते आणि स्वतः एकमेव विश्वासू स्वाक्षरीकर्त्याची भूमिका बजावते, भविष्यात Google सारख्या इतर सुप्रसिद्ध स्वाक्षरीकर्त्यांना जोडण्याच्या शक्यतेसह, स्टार्टअप्स, निःसंशयपणे, Microsoft वर नेहमी प्रामाणिकपणे वागण्याचा आणि नेटवर्क वापरण्याचा विश्वास ठेवतील. यामुळे वेगवेगळ्या उद्देशांसाठी बनवलेल्या विविध छोट्या/खाजगी नेटवर्क्सना विकेंद्रित आणि कार्यरत ठेवण्यासाठी त्यात स्टेक करण्याची गरज संपते, तसेच मायनर्सची गरजही संपते, जे खूप जास्त ऊर्जा आणि संसाधने वापरतात. काही खाजगी नेटवर्क्स जसे की VeChain, PoA मानक जसे आहे तसे वापरतात, आणि काही त्यात बदल करतात जसे की Binance जे PoSAopens in a new tab वापरते, जे PoA आणि PoS ची एक कस्टम सुधारित आवृत्ती आहे.

मतदान प्रक्रिया स्वतः स्वाक्षरीकर्त्यांद्वारे केली जाते. प्रत्येक स्वाक्षरीकर्ता जेव्हा नवीन ब्लॉक तयार करतो, तेव्हा तो आपल्या ब्लॉकमध्ये एखाद्या स्वाक्षरीकर्त्याला जोडण्यासाठी किंवा काढण्यासाठी मत देतो. नोड्सद्वारे मतांची मोजणी केली जाते, आणि मते SIGNER_LIMIT या विशिष्ट मर्यादेपर्यंत पोहोचल्यावर स्वाक्षरीकर्त्यांना जोडले किंवा काढले जाते.

अशी परिस्थिती उद्भवू शकते जिथे छोटे फोर्क्स होतात, ब्लॉकची अडचण यावर अवलंबून असते की ब्लॉकवर क्रमाने सही केली होती की क्रमाबाहेर. “क्रमाने” असलेल्या ब्लॉक्सची अडचण २ असते आणि “क्रमाबाहेर” असलेल्या ब्लॉक्सची अडचण १ असते. छोट्या फोर्क्सच्या बाबतीत, ज्या चेनमध्ये बहुतेक स्वाक्षरीकर्ते “क्रमाने” ब्लॉक्स सील करतात, ती सर्वात जास्त अडचण जमा करेल आणि जिंकेल.

हल्ल्याचे मार्ग

दुर्भावनापूर्ण स्वाक्षरीकर्ते

एखादा दुर्भावनापूर्ण वापरकर्ता स्वाक्षरीकर्त्यांच्या यादीत जोडला जाऊ शकतो, किंवा स्वाक्षरी की/मशीनशी तडजोड केली जाऊ शकते. अशा परिस्थितीत प्रोटोकॉलला पुनर्रचना आणि स्पॅमिंगपासून स्वतःचे संरक्षण करता आले पाहिजे. प्रस्तावित उपाय असा आहे की N अधिकृत स्वाक्षरीकर्त्यांच्या यादीत, कोणताही स्वाक्षरीकर्ता प्रत्येक K पैकी फक्त १ ब्लॉक मिंट करू शकतो. यामुळे नुकसान मर्यादित राहते याची खात्री होते आणि उर्वरित व्हॅलिडेटर्स दुर्भावनापूर्ण वापरकर्त्याला मतदानाने बाहेर काढू शकतात.

सेन्सॉरशिप

आणखी एक मनोरंजक हल्ल्याचा मार्ग म्हणजे जर एखादा स्वाक्षरीकर्ता (किंवा स्वाक्षरीकर्त्यांचा गट) त्यांना अधिकृततेच्या यादीतून काढून टाकण्यासाठी मतदान करणाऱ्या ब्लॉक्सना सेन्सॉर करण्याचा प्रयत्न करतो. यावर उपाय म्हणून, स्वाक्षरीकर्त्यांची परवानगी असलेली मिंटिंग वारंवारता N/2 पैकी १ पर्यंत मर्यादित आहे. यामुळे दुर्भावनापूर्ण स्वाक्षरीकर्त्यांना किमान ५१% स्वाक्षरी खात्यांवर नियंत्रण ठेवण्याची गरज भासते याची खात्री होते, त्यावेळी ते प्रभावीपणे चेनसाठी सत्याचा नवीन स्रोत बनतील.

स्पॅम

आणखी एक छोटा हल्ल्याचा मार्ग म्हणजे दुर्भावनापूर्ण स्वाक्षरीकर्ते त्यांनी मिंट केलेल्या प्रत्येक ब्लॉकमध्ये नवीन मत प्रस्ताव टाकतात. अधिकृत स्वाक्षरीकर्त्यांची प्रत्यक्ष यादी तयार करण्यासाठी नोड्सना सर्व मतांची मोजणी करण्याची आवश्यकता असल्याने, त्यांना कालांतराने सर्व मते रेकॉर्ड करणे आवश्यक आहे. मतदान विंडोवर मर्यादा न ठेवता, हे हळूहळू, पण अमर्यादपणे वाढू शकते. यावर उपाय म्हणजे W ब्लॉक्सची एक मूव्हिंग विंडो ठेवणे, ज्यानंतर मते शिळी मानली जातात. एक वाजवी विंडो १-२ इपॉक्स असू शकते.

समवर्ती ब्लॉक्स

एका PoA नेटवर्कमध्ये, जेव्हा N अधिकृत स्वाक्षरीकर्ते असतात, तेव्हा प्रत्येक स्वाक्षरीकर्त्याला K पैकी १ ब्लॉक मिंट करण्याची परवानगी असते, याचा अर्थ असा की N-K+1 व्हॅलिडेटर्सना कोणत्याही वेळी मिंट करण्याची परवानगी असते. या व्हॅलिडेटर्सना ब्लॉक्ससाठी स्पर्धा करण्यापासून रोखण्यासाठी, प्रत्येक स्वाक्षरीकर्त्याने नवीन ब्लॉक रिलीज करण्याच्या वेळेत एक छोटा यादृच्छिक "ऑफसेट" जोडला पाहिजे. जरी ही प्रक्रिया छोटे फोर्क्स दुर्मिळ असल्याची खात्री करत असली तरी, मेननेटप्रमाणेच कधीकधी फोर्क्स तरीही होऊ शकतात. जर एखादा स्वाक्षरीकर्ता आपल्या अधिकाराचा गैरवापर करून गोंधळ निर्माण करत असल्याचे आढळल्यास, इतर स्वाक्षरीकर्ते त्यांना मतदानाने बाहेर काढू शकतात.

उदाहरणार्थ, जर १० अधिकृत स्वाक्षरीकर्ते असतील आणि प्रत्येक स्वाक्षरीकर्त्याला २० पैकी १ ब्लॉक तयार करण्याची परवानगी असेल, तर कोणत्याही वेळी, ११ व्हॅलिडेटर्स ब्लॉक्स तयार करू शकतात. त्यांना ब्लॉक्स तयार करण्यासाठी स्पर्धा करण्यापासून रोखण्यासाठी, प्रत्येक स्वाक्षरीकर्ता नवीन ब्लॉक रिलीज करण्याच्या वेळेत एक छोटा यादृच्छिक "ऑफसेट" जोडतो. यामुळे छोट्या फोर्क्सची घटना कमी होते परंतु तरीही कधीकधी फोर्क्सना परवानगी देते, जसे की Ethereum मेननेटवर पाहिले जाते. जर एखादा स्वाक्षरीकर्ता आपल्या अधिकाराचा गैरवापर करतो आणि व्यत्यय आणतो, तर त्यांना नेटवर्कमधून मतदानाने बाहेर काढले जाऊ शकते.

फायदे आणि तोटे

फायदेबाधक
PoS आणि PoW सारख्या इतर लोकप्रिय यंत्रणांपेक्षा अधिक स्केलेबल, कारण ते मर्यादित संख्येच्या ब्लॉक स्वाक्षरीकर्त्यांवर आधारित आहे.PoA नेटवर्क्समध्ये सामान्यतः तुलनेने कमी संख्येने व्हॅलिडेटिंग नोड्स असतात. यामुळे PoA नेटवर्क अधिक केंद्रीकृत बनते.
PoA ब्लॉकचेन्स चालवण्यासाठी आणि देखभालीसाठी अत्यंत स्वस्त आहेत.अधिकृत स्वाक्षरीकर्ता बनणे सामान्यतः एका सामान्य व्यक्तीच्या आवाक्याबाहेरचे असते, कारण ब्लॉकचेनला प्रस्थापित प्रतिष्ठा असलेल्या संस्थांची आवश्यकता असते.
व्यवहार खूप लवकर कन्फर्म होतात, कारण ते १ सेकंदापेक्षा कमी वेळेत होऊ शकतात कारण नवीन ब्लॉक्स व्हॅलिडेट करण्यासाठी फक्त मर्यादित संख्येने स्वाक्षरीकर्त्यांची आवश्यकता असते.दुर्भावनापूर्ण स्वाक्षरीकर्ते नेटवर्कमध्ये पुनर्रचना (reorg), दुहेरी खर्च (double spend), व्यवहार सेन्सॉर करू शकतात, हे हल्ले कमी केले जातात पण तरीही शक्य आहेत.

पुढील वाचन

तुम्ही पाहून शिकणारे आहात का?

प्रूफ-ऑफ-अथॉरिटीचे दृष्य स्पष्टीकरण पहा:

हा लेख उपयुक्त होता का?