मुख्य आशयावर जा
Change page

वेब२ विरुद्ध Web3

वेब२ म्हणजे इंटरनेटची ती आवृत्ती जी आज आपल्यापैकी बहुतेकांना माहीत आहे. असे इंटरनेट ज्यावर अशा कंपन्यांचे वर्चस्व आहे ज्या तुमच्या वैयक्तिक डेटाच्या बदल्यात सेवा देतात. इथेरियमच्या संदर्भात, Web3 म्हणजे ब्लॉकचेनवर चालणारे विकेंद्रित ॲप्लिकेशन्स (dapps). हे असे ॲप्लिकेशन्स आहेत जे कोणालाही त्यांच्या वैयक्तिक डेटाचे मुद्रीकरण न करता सहभागी होण्याची परवानगी देतात.

अधिक नवशिक्या-अनुकूल संसाधन शोधत आहात? आमची Web3 ची ओळख पहा.

Web3 चे फायदे

इथेरियमच्या अंगभूत विकेंद्रीकरणामुळे अनेक Web3 डेव्हलपर्सनी dapps तयार करणे निवडले आहे:

  • नेटवर्कवर असलेल्या कोणालाही सेवा वापरण्याची परवानगी आहे – किंवा दुसऱ्या शब्दांत, परवानगी आवश्यक नाही.
  • कोणीही तुम्हाला ब्लॉक करू शकत नाही किंवा सेवेचा ॲक्सेस नाकारू शकत नाही.
  • मूळ टोकन, इथर (ETH) द्वारे पेमेंट्स अंगभूत आहेत.
  • इथेरियम ट्युरिंग-कंप्लीट (turing-complete) आहे, याचा अर्थ तुम्ही जवळजवळ कशाचेही प्रोग्रामिंग करू शकता.

व्यावहारिक तुलना

वेब२Web3
ट्विटर् कोणत्याही खाते किंवा ट्विटला सेन्सॉर करू शकतेWeb3 ट्विट्स सेन्सॉर करण्यायोग्य नसतील कारण नियंत्रण विकेंद्रित आहे
पेमेंट सेवा विशिष्ट प्रकारच्या कामासाठी पेमेंट्सना परवानगी न देण्याचा निर्णय घेऊ शकतेWeb3 पेमेंट ॲप्सना कोणताही वैयक्तिक डेटा आवश्यक नसतो आणि ते पेमेंट्स रोखू शकत नाहीत
गिग-इकॉनॉमी ॲप्सचे सर्व्हर्स डाऊन होऊ शकतात आणि कामगारांच्या उत्पन्नावर परिणाम करू शकतातWeb3 सर्व्हर्स डाऊन होऊ शकत नाहीत – ते इथेरियम वापरतात, जे त्यांच्या बॅकएंडसाठी 1000 हून अधिक संगणकांचे विकेंद्रित नेटवर्क आहे

याचा अर्थ असा नाही की सर्व सेवांचे dapp मध्ये रूपांतर करणे आवश्यक आहे. ही उदाहरणे वेब२ आणि Web3 सेवांमधील मुख्य फरकांचे स्पष्टीकरण देतात.

Web3 च्या मर्यादा

Web3 मध्ये सध्या काही मर्यादा आहेत:

  • स्केलेबिलिटी (Scalability) – Web3 वर ट्रान्झॅक्शन्स संथ असतात कारण ते विकेंद्रित असतात. स्थिती मधील बदल, जसे की पेमेंट, नोड द्वारे प्रोसेस केले जाणे आणि संपूर्ण नेटवर्क मध्ये प्रसारित करणे आवश्यक आहे.
  • UX – Web3 ॲप्लिकेशन्सशी संवाद साधण्यासाठी अतिरिक्त पायऱ्या, सॉफ्टवेअर आणि शिक्षणाची आवश्यकता असू शकते. हा अवलंब करण्यातील एक अडथळा असू शकतो.
  • ॲक्सेसिबिलिटी (Accessibility) – आधुनिक वेब ब्राउझर्समध्ये इंटिग्रेशनच्या अभावामुळे Web3 बहुतांश वापरकर्त्यांसाठी कमी ॲक्सेसिबल बनते.
  • खर्च – बहुतांश यशस्वी dapps त्यांच्या कोडचा खूप लहान भाग ब्लॉकचेन वर ठेवतात कारण ते महाग असते.

केंद्रीकरण विरुद्ध विकेंद्रीकरण

खालील तक्त्यामध्ये, आम्ही केंद्रीकृत आणि विकेंद्रित डिजिटल नेटवर्क्सच्या काही व्यापक फायदे आणि तोट्यांची यादी दिली आहे.

केंद्रीकृत सिस्टीम्सविकेंद्रित सिस्टीम्स
कमी नेटवर्क व्यास (सर्व सहभागी एका केंद्रीय प्राधिकरणाशी जोडलेले असतात); माहिती वेगाने प्रसारित होते, कारण प्रसार एका केंद्रीय प्राधिकरणाद्वारे हाताळला जातो ज्याच्याकडे भरपूर संगणकीय संसाधने असतात.नेटवर्क वरील सर्वात दूरचे सहभागी एकमेकांपासून अनेक कडा दूर असू शकतात. नेटवर्क च्या एका बाजूने प्रसारित होणाऱ्या माहितीला दुसऱ्या बाजूला पोहोचण्यासाठी बराच वेळ लागू शकतो.
सहसा उच्च कार्यक्षमता (उच्च प्रक्रिया क्षमता, एकूण कमी संगणकीय संसाधने खर्च होतात) आणि अंमलबजावणी करणे सोपे असते.सहसा कमी कार्यक्षमता (कमी प्रक्रिया क्षमता, एकूण अधिक संगणकीय संसाधने खर्च होतात) आणि अंमलबजावणी करणे अधिक गुंतागुंतीचे असते.
परस्परविरोधी डेटाच्या बाबतीत, निराकरण स्पष्ट आणि सोपे असते: सत्याचा अंतिम स्रोत केंद्रीय प्राधिकरण असते.जर सहभागींनी ज्या डेटाच्या स्थिती वर सिंक्रोनाइझ करणे अपेक्षित आहे त्याबद्दल समकक्षांनी परस्परविरोधी दावे केले, तर विवाद सोडवण्यासाठी एक प्रोटोकॉल (बहुधा गुंतागुंतीचा) आवश्यक असतो.
अपयशाचा एकच बिंदू (Single point of failure): दुर्भावनापूर्ण घटक केंद्रीय प्राधिकरणाला लक्ष्य करून नेटवर्क डाऊन करू शकतात.अपयशाचा कोणताही एक बिंदू नाही: मोठ्या प्रमाणावर सहभागींवर हल्ला झाला/त्यांना बाहेर काढले तरीही नेटवर्क कार्य करू शकते.
नेटवर्क सहभागींमधील समन्वय खूप सोपा असतो, आणि तो एका केंद्रीय प्राधिकरणाद्वारे हाताळला जातो. केंद्रीय प्राधिकरण नेटवर्क सहभागींना अपग्रेड्स, प्रोटोकॉल अपडेट्स इत्यादी स्वीकारण्यास अत्यंत कमी घर्षणासह भाग पाडू शकते.समन्वय अनेकदा कठीण असतो, कारण नेटवर्क-स्तरीय निर्णय, प्रोटोकॉल अपग्रेड्स इत्यादींमध्ये कोणत्याही एका एजंटचा अंतिम शब्द नसतो. सर्वात वाईट परिस्थितीत, जेव्हा प्रोटोकॉल बदलांबद्दल मतभेद असतात तेव्हा नेटवर्क खंडित होण्याची शक्यता असते.
केंद्रीय प्राधिकरण डेटा सेन्सॉर करू शकते, संभाव्यतः नेटवर्क च्या काही भागांना उर्वरित नेटवर्क शी संवाद साधण्यापासून तोडू शकते.सेन्सॉरशिप खूप कठीण आहे, कारण माहितीला नेटवर्क मध्ये प्रसारित होण्याचे अनेक मार्ग असतात.
नेटवर्क मधील सहभाग केंद्रीय प्राधिकरणाद्वारे नियंत्रित केला जातो.नेटवर्क मध्ये कोणीही सहभागी होऊ शकते; कोणतेही "गेटकीपर्स" नाहीत. आदर्शपणे, सहभागाचा खर्च खूप कमी असतो.

लक्षात घ्या की हे सामान्य नमुने आहेत जे प्रत्येक नेटवर्क मध्ये खरे ठरू शकत नाहीत. शिवाय, वास्तवात एखादे नेटवर्क किती प्रमाणात केंद्रीकृत/विकेंद्रित आहे हे एका स्पेक्ट्रमवर अवलंबून असते; कोणतेही नेटवर्क पूर्णपणे केंद्रीकृत किंवा पूर्णपणे विकेंद्रित नसते.

पुढील वाचन