Validium

Validium हे एक स्केलिंग सोल्यूशन आहे जे ZK-रोलअप्स प्रमाणे व्हॅलिडिटी प्रूफ्स वापरून व्यवहारांची अखंडता लागू करते, परंतु इथेरियम मेननेटवर व्यवहारांचा डेटा संग्रहित करत नाही. ऑफचेन डेटा उपलब्धता काही तडजोडी सादर करत असली तरी, त्यामुळे स्केलेबिलिटीमध्ये मोठ्या प्रमाणात सुधारणा होऊ शकते (व्हेलिडियम्स प्रति सेकंद ~9,000 व्यवहार किंवा अधिक (opens in a new tab) प्रक्रिया करू शकतात).

पूर्वतयारी

तुम्ही आमचे इथेरियम स्केलिंग आणि लेअर 2 वरील पेज वाचून समजून घेतलेले असावे.

व्हेलिडियम म्हणजे काय?

व्हेलिडियम्स हे स्केलिंग सोल्यूशन्स आहेत जे इथेरियम मेननेटच्या बाहेर व्यवहार प्रक्रिया करून थ्रुपुट सुधारण्यासाठी डिझाइन केलेले ऑफचेन डेटा उपलब्धता आणि गणनेचा वापर करतात. झिरो-नॉलेज रोलअप्स (ZK-रोलअप्स) प्रमाणे, व्हेलिडियम्स इथेरियमवर ऑफचेन व्यवहारांची पडताळणी करण्यासाठी प्रकाशित करतात. हे अवैध स्टेट ट्रान्झिशन्सना प्रतिबंधित करते आणि व्हेलिडियम चेनच्या सुरक्षा हमी वाढवते.

हे "व्हॅलिडिटी प्रूफ्स" ZK-SNARKs (Zero-Knowledge Succinct Non-Interactive Argument of Knowledge) किंवा ZK-STARKs (Zero-Knowledge Scalable Transparent ARgument of Knowledge) च्या स्वरूपात येऊ शकतात. झिरो-नॉलेज प्रूफ्स (opens in a new tab) वर अधिक माहिती.

व्हेलिडियम वापरकर्त्यांचे फंड्स इथेरियमवरील एका स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्टद्वारे नियंत्रित केले जातात. व्हेलिडियम्स ZK-रोलअप्स प्रमाणेच, जवळजवळ-तत्काळ विथड्रॉव्हल्स ऑफर करतात; एकदा मेननेटवर विथड्रॉव्हल विनंतीसाठी व्हॅलिडिटी प्रूफ पडताळला गेला की, वापरकर्ते मर्कल प्रूफ्स प्रदान करून फंड्स काढू शकतात. मर्कल प्रूफ वापरकर्त्याच्या विथड्रॉव्हल व्यवहाराचा एका सत्यापित व्यवहार बॅचमध्ये समावेश प्रमाणित करतो, ज्यामुळे ऑनचेन कॉन्ट्रॅक्टला विथड्रॉव्हलवर प्रक्रिया करण्याची परवानगी मिळते.

तथापि, व्हेलिडियम वापरकर्त्यांचे फंड्स गोठवले जाऊ शकतात आणि विथड्रॉव्हल्स प्रतिबंधित केले जाऊ शकतात. व्हेलिडियम चेनवरील डेटा उपलब्धता व्यवस्थापक वापरकर्त्यांकडून ऑफचेन स्टेट डेटा रोखून धरल्यास हे होऊ शकते. व्यवहार डेटाच्या प्रवेशाशिवाय, वापरकर्ते फंड्सची मालकी सिद्ध करण्यासाठी आणि विथड्रॉव्हल्स कार्यान्वित करण्यासाठी आवश्यक असलेला मर्कल प्रूफची गणना करू शकत नाहीत.

व्हेलिडियम्स आणि ZK-रोलअप्समधील हा मुख्य फरक आहे—डेटा उपलब्धता स्पेक्ट्रमवरील त्यांची स्थिती. दोन्ही सोल्यूशन्स डेटा स्टोरेजला वेगवेगळ्या प्रकारे हाताळतात, ज्याचे सुरक्षा आणि ट्रस्टलेसनेसवर परिणाम होतात.

व्हेलिडियम्स इथेरियमसोबत कसे संवाद साधतात?

व्हेलिडियम्स हे विद्यमान इथेरियम चेनच्या वर तयार केलेले स्केलिंग प्रोटोकॉल आहेत. जरी ते ऑफचेन व्यवहार कार्यान्वित करत असले तरी, व्हेलिडियम चेन मेननेटवर तैनात केलेल्या स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्ट्सच्या संग्रहाद्वारे प्रशासित केली जाते, ज्यात खालील गोष्टींचा समावेश आहे:

पडताळणीकर्ता कॉन्ट्रॅक्ट: पडताळणीकर्ता कॉन्ट्रॅक्ट स्टेट अपडेट्स करताना व्हेलिडियम ऑपरेटरद्वारे सादर केलेल्या प्रूफ्सच्या वैधतेची पडताळणी करतो. यात ऑफचेन व्यवहारांच्या अचूकतेची साक्ष देणारे व्हॅलिडिटी प्रूफ्स आणि ऑफचेन व्यवहार डेटाच्या अस्तित्वाची पडताळणी करणारे डेटा उपलब्धता प्रूफ्स यांचा समावेश आहे.
मुख्य कॉन्ट्रॅक्ट: मुख्य कॉन्ट्रॅक्ट ब्लॉक उत्पादकांनी सादर केलेले स्टेट कमिटमेंट्स (मर्कल रूट्स) संग्रहित करतो आणि एकदा ऑनचेन व्हॅलिडिटी प्रूफची पडताळणी झाल्यावर व्हेलिडियमच्या स्टेटला अपडेट करतो. हा कॉन्ट्रॅक्ट व्हेलिडियम चेनमध्ये डिपॉझिट आणि विथड्रॉव्हल्सची प्रक्रिया देखील करतो.

व्हेलिडियम्स खालील गोष्टींसाठी मुख्य इथेरियम चेनवर देखील अवलंबून असतात:

सेटलमेंट

व्हेलिडियमवर कार्यान्वित केलेल्या व्यवहारांची पूर्णपणे पुष्टी केली जाऊ शकत नाही जोपर्यंत पॅरेंट चेन त्यांच्या वैधतेची पडताळणी करत नाही. व्हेलिडियमवर केलेले सर्व व्यवहार अखेरीस मेननेटवर सेटल केले पाहिजेत. इथेरियम ब्लॉकचेन व्हेलिडियम वापरकर्त्यांसाठी "सेटलमेंट हमी" देखील प्रदान करते, याचा अर्थ ऑफचेन व्यवहार एकदा ऑनचेनवर कमिट झाल्यावर उलटवले किंवा बदलले जाऊ शकत नाहीत.

सुरक्षा

इथेरियम, एक सेटलमेंट लेअर म्हणून काम करत, व्हेलिडियमवरील स्टेट ट्रान्झिशन्सच्या वैधतेची हमी देखील देते. व्हेलिडियम चेनवर कार्यान्वित केलेल्या ऑफचेन व्यवहारांची पडताळणी बेस इथेरियम लेअरवरील स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्टद्वारे केली जाते.

जर ऑनचेन पडताळणीकर्ता कॉन्ट्रॅक्टने प्रूफ अवैध ठरवला, तर व्यवहार नाकारले जातात. याचा अर्थ ऑपरेटर्सना व्हेलिडियमचे स्टेट अपडेट करण्यापूर्वी इथेरियम प्रोटोकॉलद्वारे लागू केलेल्या वैधता अटी पूर्ण करणे आवश्यक आहे.

व्हेलिडियम कसे कार्य करते?

व्यवहार

वापरकर्ते ऑपरेटरकडे व्यवहार सादर करतात, जो व्हेलिडियम चेनवर व्यवहार कार्यान्वित करण्यासाठी जबाबदार एक नोड आहे. काही व्हेलिडियम्स चेन कार्यान्वित करण्यासाठी एकच ऑपरेटर वापरू शकतात किंवा ऑपरेटर्स फिरवण्यासाठी प्रूफ-ऑफ-स्टेक (PoS) यंत्रणेवर अवलंबून राहू शकतात.

ऑपरेटर व्यवहारांना एका बॅचमध्ये एकत्र करतो आणि ते सिद्ध करण्यासाठी एका प्रूफिंग सर्किटला पाठवतो. प्रूफिंग सर्किट व्यवहार बॅच (आणि इतर संबंधित डेटा) इनपुट म्हणून स्वीकारतो आणि ऑपरेशन्स योग्यरित्या केल्या गेल्या आहेत याची पडताळणी करणारा व्हॅलिडिटी प्रूफ आउटपुट करतो.

स्टेट कमिटमेंट्स

व्हेलिडियमच्या स्टेटला मर्कल ट्री म्हणून हॅश केले जाते ज्याचा रूट इथेरियमवरील मुख्य कॉन्ट्रॅक्टमध्ये संग्रहित केला जातो. मर्कल रूट, ज्याला स्टेट रूट म्हणूनही ओळखले जाते, व्हेलिडियमवरील खाती आणि शिल्लकच्या सध्याच्या स्थितीसाठी एक क्रिप्टोग्राफिक कमिटमेंट म्हणून कार्य करतो.

स्टेट अपडेट करण्यासाठी, ऑपरेटरने नवीन स्टेट रूटची (व्यवहार कार्यान्वित केल्यानंतर) गणना करणे आणि ते ऑनचेन कॉन्ट्रॅक्टला सादर करणे आवश्यक आहे. जर व्हॅलिडिटी प्रूफ तपासला गेला, तर प्रस्तावित स्टेट स्वीकारली जाते आणि व्हेलिडियम नवीन स्टेट रूटवर स्विच करते.

डिपॉझिट आणि विथड्रॉव्हल्स

वापरकर्ते ऑनचेन कॉन्ट्रॅक्टमध्ये ETH (किंवा कोणतेही ERC-सुसंगत टोकन) डिपॉझिट करून इथेरियममधून व्हेलिडियममध्ये फंड्स हलवतात. कॉन्ट्रॅक्ट डिपॉझिट इव्हेंटला व्हेलिडियम ऑफचेनवर रिले करतो, जिथे वापरकर्त्याच्या पत्त्यावर त्यांच्या डिपॉझिटच्या बरोबरीची रक्कम जमा केली जाते. ऑपरेटर या डिपॉझिट व्यवहाराचा नवीन बॅचमध्ये देखील समावेश करतो.

मेननेटवर फंड्स परत हलवण्यासाठी, एक व्हेलिडियम वापरकर्ता विथड्रॉव्हल व्यवहार सुरू करतो आणि तो ऑपरेटरला सादर करतो जो विथड्रॉव्हल विनंतीची पडताळणी करतो आणि बॅचमध्ये समाविष्ट करतो. सिस्टममधून बाहेर पडण्यापूर्वी व्हेलिडियम चेनवरील वापरकर्त्याची मालमत्ता देखील नष्ट केली जाते. एकदा बॅचशी संबंधित व्हॅलिडिटी प्रूफची पडताळणी झाल्यावर, वापरकर्ता त्यांच्या सुरुवातीच्या डिपॉझिटची उर्वरित रक्कम काढण्यासाठी मुख्य कॉन्ट्रॅक्टला कॉल करू शकतो.

सेन्सॉरशिप-विरोधी यंत्रणा म्हणून, व्हेलिडियम प्रोटोकॉल वापरकर्त्यांना ऑपरेटरमार्फत न जाता थेट व्हेलिडियम कॉन्ट्रॅक्टमधून पैसे काढण्याची परवानगी देतो. या प्रकरणात, वापरकर्त्यांना स्टेट रूटमध्ये खात्याचा समावेश दर्शवणारा मर्कल प्रूफ पडताळणीकर्ता कॉन्ट्रॅक्टला प्रदान करणे आवश्यक आहे. जर प्रूफ स्वीकारला गेला, तर वापरकर्ता त्यांचे फंड्स व्हेलिडियममधून बाहेर काढण्यासाठी मुख्य कॉन्ट्रॅक्टच्या विथड्रॉव्हल फंक्शनला कॉल करू शकतो.

बॅच सबमिशन

व्यवहारांची बॅच कार्यान्वित केल्यानंतर, ऑपरेटर संबंधित व्हॅलिडिटी प्रूफ पडताळणीकर्ता कॉन्ट्रॅक्टला सादर करतो आणि मुख्य कॉन्ट्रॅक्टला नवीन स्टेट रूट प्रस्तावित करतो. जर प्रूफ वैध असेल, तर मुख्य कॉन्ट्रॅक्ट व्हेलिडियमच्या स्टेटला अपडेट करतो आणि बॅचमधील व्यवहारांचे परिणाम अंतिम करतो.

ZK-रोलअपच्या विपरीत, व्हेलिडियमवरील ब्लॉक उत्पादकांना व्यवहार बॅचसाठी व्यवहार डेटा प्रकाशित करणे आवश्यक नाही (केवळ ब्लॉक हेडर). यामुळे व्हेलिडियम हा एक शुद्ध ऑफचेन स्केलिंग प्रोटोकॉल बनतो, जो "हायब्रीड" स्केलिंग प्रोटोकॉलच्या (उदा., लेअर 2) विरुद्ध आहे, जे ब्लॉब डेटा, calldata, किंवा दोन्हीच्या संयोजनाचा वापर करून मुख्य इथेरियम चेनवर स्टेट डेटा प्रकाशित करतात.

डेटा उपलब्धता

नमूद केल्याप्रमाणे, व्हेलिडियम्स ऑफचेन डेटा उपलब्धता मॉडेलचा वापर करतात, जिथे ऑपरेटर्स सर्व व्यवहार डेटा इथेरियम मेननेटच्या बाहेर संग्रहित करतात. व्हेलिडियमचा कमी ऑनचेन डेटा फूटप्रिंट स्केलेबिलिटी सुधारतो (थ्रुपुट इथेरियमच्या डेटा प्रक्रिया क्षमतेने मर्यादित नाही) आणि वापरकर्ता शुल्क कमी करतो (ऑनचेन डेटा प्रकाशित करण्याची किंमत कमी आहे).

तथापि, ऑफचेन डेटा उपलब्धता एक समस्या निर्माण करते: मर्कल प्रूफ तयार करण्यासाठी किंवा सत्यापित करण्यासाठी आवश्यक असलेला डेटा अनुपलब्ध असू शकतो. याचा अर्थ असा की जर ऑपरेटर्सनी दुर्भावनापूर्णपणे कार्य केले तर वापरकर्ते ऑनचेन कॉन्ट्रॅक्टमधून निधी काढू शकणार नाहीत.

विविध व्हेलिडियम सोल्यूशन्स स्टेट डेटाच्या स्टोरेजचे विकेंद्रीकरण करून ही समस्या सोडवण्याचा प्रयत्न करतात. यामध्ये ब्लॉक उत्पादकांना मूळ डेटा "डेटा उपलब्धता व्यवस्थापकांना" पाठवण्यासाठी भाग पाडणे समाविष्ट आहे, जे ऑफचेन डेटा संग्रहित करण्यासाठी आणि विनंतीनुसार वापरकर्त्यांना उपलब्ध करून देण्यासाठी जबाबदार आहेत.

व्हेलिडियममधील डेटा उपलब्धता व्यवस्थापक प्रत्येक व्हेलिडियम बॅचवर स्वाक्षरी करून ऑफचेन व्यवहारांसाठी डेटाच्या उपलब्धतेची साक्ष देतात. या स्वाक्षऱ्या "उपलब्धता प्रूफ" चे एक स्वरूप आहेत जे ऑनचेन पडताळणीकर्ता कॉन्ट्रॅक्ट स्टेट अपडेट्स मंजूर करण्यापूर्वी तपासतो.

व्हेलिडियम्स डेटा उपलब्धता व्यवस्थापनाच्या त्यांच्या दृष्टिकोनात भिन्न आहेत. काही स्टेट डेटा संग्रहित करण्यासाठी विश्वासू पक्षांवर अवलंबून असतात, तर इतर या कार्यासाठी यादृच्छिकपणे नियुक्त केलेले व्हॅलिडेटर्स वापरतात.

डेटा उपलब्धता समिती (DAC)

ऑफचेन डेटाची उपलब्धता सुनिश्चित करण्यासाठी, काही व्हेलिडियम सोल्यूशन्स विश्वासू संस्थांच्या एका गटाला, ज्यांना एकत्रितपणे डेटा उपलब्धता समिती (DAC) म्हणून ओळखले जाते, स्टेटच्या प्रती संग्रहित करण्यासाठी आणि डेटा उपलब्धतेचा पुरावा देण्यासाठी नियुक्त करतात. DACs लागू करणे सोपे आहे आणि सदस्यत्व कमी असल्याने कमी समन्वयाची आवश्यकता असते.

तथापि, वापरकर्त्यांनी आवश्यकतेनुसार डेटा उपलब्ध करून देण्यासाठी DAC वर विश्वास ठेवला पाहिजे (उदा. मर्कल प्रूफ तयार करण्यासाठी). डेटा उपलब्धता समित्यांचे सदस्य दुर्भावनापूर्ण अभिनेत्याद्वारे तडजोड होण्याची (opens in a new tab) शक्यता आहे, जो नंतर ऑफचेन डेटा रोखू शकतो.

व्हेलिडियममधील डेटा उपलब्धता समित्यांवर अधिक (opens in a new tab).

बाँडेड डेटा उपलब्धता

इतर व्हेलिडियम्सना ऑफलाइन डेटा संग्रहित करण्याचे काम करणाऱ्या सहभागींना त्यांची भूमिका स्वीकारण्यापूर्वी स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्टमध्ये टोकन्स स्टेक (म्हणजे, लॉक अप) करणे आवश्यक असते. हा स्टेक डेटा उपलब्धता व्यवस्थापकांमध्ये प्रामाणिक वर्तनाची हमी देण्यासाठी आणि विश्वासाची गृहीतके कमी करण्यासाठी "बाँड" म्हणून काम करतो. जर हे सहभागी डेटा उपलब्धतेचा पुरावा देण्यात अयशस्वी झाले, तर बाँड स्लॅश केला जातो.

बाँडेड डेटा उपलब्धता योजनेत, कोणीही आवश्यक स्टेक प्रदान केल्यावर ऑफचेन डेटा ठेवण्यासाठी नियुक्त केले जाऊ शकते. हे पात्र डेटा उपलब्धता व्यवस्थापकांचा पूल वाढवते, ज्यामुळे डेटा उपलब्धता समित्यांवर (DACs) परिणाम करणारे केंद्रीकरण कमी होते. सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, हा दृष्टिकोन दुर्भावनापूर्ण क्रियाकलाप टाळण्यासाठी क्रिप्टोइकॉनॉमिक प्रोत्साहनांवर अवलंबून आहे, जे व्हेलिडियममध्ये ऑफलाइन डेटा सुरक्षित करण्यासाठी विश्वासू पक्षांची नियुक्ती करण्यापेक्षा अधिक सुरक्षित आहे.

व्हेलिडियममधील बाँडेड डेटा उपलब्धतेवर अधिक (opens in a new tab).

व्होलिशन्स आणि व्हेलिडियम

व्हेलिडियम्स अनेक फायदे देतात परंतु ते तडजोडींसह येतात (सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, डेटा उपलब्धता). परंतु, अनेक स्केलिंग सोल्यूशन्सप्रमाणे, व्हेलिडियम्स विशिष्ट वापराच्या प्रकरणांसाठी योग्य आहेत - म्हणूनच व्होलिशन्स तयार केले गेले.

व्होलिशन्स ZK-रोलअप आणि व्हेलिडियम चेन एकत्र करतात आणि वापरकर्त्यांना दोन स्केलिंग सोल्यूशन्समध्ये स्विच करण्याची परवानगी देतात. व्होलिशन्ससह, वापरकर्ते विशिष्ट व्यवहारांसाठी व्हेलिडियमच्या ऑफचेन डेटा उपलब्धतेचा फायदा घेऊ शकतात, तर आवश्यक असल्यास ऑनचेन डेटा उपलब्धता सोल्यूशन (ZK-रोलअप) वर स्विच करण्याचे स्वातंत्र्य टिकवून ठेवू शकतात. हे मुळात वापरकर्त्यांना त्यांच्या विशिष्ट परिस्थितीनुसार तडजोडी निवडण्याचे स्वातंत्र्य देते.

एक विकेंद्रीकृत एक्सचेंज (DEX) उच्च-मूल्याच्या व्यापारांसाठी व्हेलिडियमच्या स्केलेबल आणि खाजगी पायाभूत सुविधांचा वापर करण्यास प्राधान्य देऊ शकते. ज्या वापरकर्त्यांना ZK-रोलअपची उच्च सुरक्षा हमी आणि ट्रस्टलेसनेस हवी आहे त्यांच्यासाठी ते ZK-रोलअप देखील वापरू शकते.

व्हेलिडियम्स आणि EVM सुसंगतता

ZK-रोलअप्सप्रमाणे, व्हेलिडियम्स बहुतेक सोप्या ॲप्लिकेशन्ससाठी योग्य आहेत, जसे की टोकन स्वॅप आणि पेमेंट्स. झिरो-नॉलेज प्रूफ सर्किटमध्ये EVM निर्देशांना सिद्ध करण्याच्या मोठ्या ओव्हरहेडमुळे, व्हेलिडियम्समध्ये सामान्य गणना आणि स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्ट अंमलबजावणीला समर्थन देणे कठीण आहे.

काही व्हेलिडियम प्रकल्प EVM-सुसंगत भाषा (उदा., Solidity, Vyper) संकलित करून ही समस्या टाळण्याचा प्रयत्न करतात आणि कार्यक्षम प्रूफिंगसाठी ऑप्टिमाइझ केलेला कस्टम बायटेकोड तयार करतात. या दृष्टिकोनाचा एक तोटा असा आहे की नवीन झिरो-नॉलेज प्रूफ-फ्रेंडली VMs महत्त्वाच्या EVM ऑपकोड्सना समर्थन देऊ शकत नाहीत, आणि डेव्हलपर्सना चांगल्या अनुभवासाठी थेट उच्च-स्तरीय भाषेत लिहावे लागते. यामुळे आणखी समस्या निर्माण होतात: हे डेव्हलपर्सना पूर्णपणे नवीन डेव्हलपमेंट स्टॅकसह dapps तयार करण्यास भाग पाडते आणि सध्याच्या इथेरियम पायाभूत सुविधांसह सुसंगतता तोडते.

तथापि, काही संघ ZK-प्रूफिंग सर्किट्ससाठी विद्यमान EVM ऑपकोड्स ऑप्टिमाइझ करण्याचा प्रयत्न करीत आहेत. यामुळे झिरो-नॉलेज इथेरियम व्हर्च्युअल मशीन (zkEVM) चा विकास होईल, जे एक EVM-सुसंगत VM आहे जे प्रोग्राम अंमलबजावणीची अचूकता सत्यापित करण्यासाठी प्रूफ तयार करते. zkEVM सह, व्हेलिडियम चेन्स ऑफचेन स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्ट्स कार्यान्वित करू शकतात आणि इथेरियमवर ऑफचेन गणनेची (पुन्हा-कार्यान्वित न करता) पडताळणी करण्यासाठी व्हॅलिडिटी प्रूफ सादर करू शकतात.

zkEVMs वर अधिक (opens in a new tab).

व्हेलिडियम्स इथेरियमला कसे स्केल करतात?

१. ऑफचेन डेटा स्टोरेज

लेअर 2 स्केलिंग प्रकल्प, जसे की ऑप्टिमिस्टिक रोलअप्स आणि ZK-रोलअप्स, L1 वर काही व्यवहार डेटा प्रकाशित करून सुरक्षिततेसाठी शुद्ध ऑफचेन स्केलिंग प्रोटोकॉलच्या (उदा., प्लाझ्मा) अनंत स्केलेबिलिटीचा व्यापार करतात. परंतु याचा अर्थ असा की रोलअप्सचे स्केलेबिलिटी गुणधर्म इथेरियम मेननेटवरील डेटा बँडविड्थने मर्यादित आहेत (डेटा शार्डिंग याच कारणासाठी इथेरियमची डेटा स्टोरेज क्षमता सुधारण्याचा प्रस्ताव देते).

व्हेलिडियम्स सर्व व्यवहार डेटा ऑफचेन ठेवून आणि मुख्य इथेरियम चेनवर स्टेट अपडेट्स रिले करताना केवळ स्टेट कमिटमेंट्स (आणि व्हॅलिडिटी प्रूफ्स) पोस्ट करून स्केलेबिलिटी प्राप्त करतात. तथापि, व्हॅलिडिटी प्रूफ्सचे अस्तित्व व्हेलिडियम्सना प्लाझ्मा आणि साइडचेन्स यासह इतर शुद्ध ऑफचेन स्केलिंग सोल्यूशन्सपेक्षा उच्च सुरक्षा हमी देते. ऑफचेन व्यवहार प्रमाणित करण्यापूर्वी इथेरियमला प्रक्रिया कराव्या लागणाऱ्या डेटाचे प्रमाण कमी करून, व्हेलिडियम डिझाइन्स मेननेटवर थ्रुपुट मोठ्या प्रमाणात वाढवतात.

२. रिकर्सिव्ह प्रूफ्स

रिकर्सिव्ह प्रूफ हा एक व्हॅलिडिटी प्रूफ आहे जो इतर प्रूफ्सची वैधता सत्यापित करतो. हे "प्रूफ ऑफ प्रूफ्स" अनेक प्रूफ्सना रिकर्सिव्हली एकत्र करून तयार केले जातात जोपर्यंत सर्व मागील प्रूफ्सची पडताळणी करणारा एक अंतिम प्रूफ तयार होत नाही. रिकर्सिव्ह प्रूफ्स प्रति व्हॅलिडिटी प्रूफ सत्यापित केल्या जाऊ शकणाऱ्या व्यवहारांची संख्या वाढवून ब्लॉकचेन प्रक्रिया गती स्केल करतात.

सामान्यतः, व्हेलिडियम ऑपरेटर पडताळणीसाठी इथेरियमला सादर करत असलेला प्रत्येक व्हॅलिडिटी प्रूफ एकाच ब्लॉकची अखंडता प्रमाणित करतो. तर एकच रिकर्सिव्ह प्रूफ एकाच वेळी अनेक व्हेलिडियम ब्लॉक्सची वैधता निश्चित करण्यासाठी वापरला जाऊ शकतो - हे शक्य आहे कारण प्रूफिंग सर्किट अनेक ब्लॉक प्रूफ्सना रिकर्सिव्हली एका अंतिम प्रूफमध्ये एकत्र करू शकते. जर ऑनचेन पडताळणीकर्ता कॉन्ट्रॅक्टने रिकर्सिव्ह प्रूफ स्वीकारला, तर सर्व मूळ ब्लॉक्स त्वरित अंतिम केले जातात.

व्हेलिडियमचे फायदे आणि तोटे

फायदे	बाधक
व्हॅलिडिटी प्रूफ्स ऑफचेन व्यवहारांची अखंडता लागू करतात आणि ऑपरेटर्सना अवैध स्टेट अपडेट्स अंतिम करण्यापासून प्रतिबंधित करतात.	व्हॅलिडिटी प्रूफ तयार करण्यासाठी विशेष हार्डवेअरची आवश्यकता असते, ज्यामुळे केंद्रीकरणाचा धोका निर्माण होतो.
वापरकर्त्यांसाठी भांडवली कार्यक्षमता वाढवते (इथेरियममध्ये फंड्स परत काढण्यात कोणताही विलंब नाही).	सामान्य गणना/स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्टसाठी मर्यादित समर्थन; विकासासाठी विशेष भाषा आवश्यक.
उच्च-मूल्याच्या ॲप्लिकेशन्समध्ये फ्रॉड-प्रूफ आधारित प्रणालींना सामोरे जावे लागणाऱ्या विशिष्ट आर्थिक हल्ल्यांसाठी असुरक्षित नाही.	ZK प्रूफ तयार करण्यासाठी उच्च गणना शक्ती आवश्यक; कमी थ्रुपुट ॲप्लिकेशन्ससाठी किफायतशीर नाही.
इथेरियम मेननेटवर calldata पोस्ट न करून वापरकर्त्यांसाठी गॅस शुल्क कमी करते.	धीमी व्यक्तिनिष्ठ अंतिमता वेळ (ZK प्रूफ तयार करण्यासाठी 10-30 मिनिटे) परंतु पूर्ण अंतिमततेसाठी जलद कारण कोणताही विवाद वेळ विलंब नाही.
विशिष्ट वापराच्या प्रकरणांसाठी योग्य, जसे की ट्रेडिंग किंवा ब्लॉकचेन गेमिंग जे व्यवहार गोपनीयता आणि स्केलेबिलिटीला प्राधान्य देतात.	वापरकर्त्यांना निधी काढण्यापासून प्रतिबंधित केले जाऊ शकते कारण मालकीचे मर्कल प्रूफ तयार करण्यासाठी ऑफचेन डेटा नेहमी उपलब्ध असणे आवश्यक आहे.
ऑफचेन डेटा उपलब्धता उच्च पातळीचे थ्रुपुट प्रदान करते आणि स्केलेबिलिटी वाढवते.	सुरक्षा मॉडेल विश्वासाच्या गृहितकांवर आणि क्रिप्टोइकॉनॉमिक प्रोत्साहनांवर अवलंबून आहे, ZK-रोलअप्सच्या विपरीत, जे पूर्णपणे क्रिप्टोग्राफिक सुरक्षा यंत्रणेवर अवलंबून असतात.

व्हेलिडियम/व्होलिशन्स वापरा

अनेक प्रकल्प व्हेलिडियम आणि व्होलिशन्सची अंमलबजावणी प्रदान करतात जे तुम्ही तुमच्या dapps मध्ये समाकलित करू शकता:

StarkWare StarkEx - StarkEx हे इथेरियम लेअर 2 (L2) स्केलेबिलिटी सोल्यूशन आहे जे व्हॅलिडिटी प्रूफ्सवर आधारित आहे. ते ZK-रोलअप किंवा व्हेलिडियम डेटा-उपलब्धता मोडमध्ये काम करू शकते.

Matter Labs zkPorter- zkPorter हा एक लेअर 2 स्केलिंग प्रोटोकॉल आहे जो zkRollup आणि शार्डिंगच्या कल्पनांना एकत्रित करणाऱ्या हायब्रीड दृष्टिकोनाने डेटा उपलब्धतेची समस्या हाताळतो. ते अनियंत्रितपणे अनेक शार्ड्सना समर्थन देऊ शकते, प्रत्येकाची स्वतःची डेटा उपलब्धता धोरण असते.